Kỹ Năng Giao Tiếp: Khái Niệm, Phân Loại và Quy Trình

Khám phá kỹ năng giao tiếp tại Đại học Trà Vinh, giúp sinh viên nâng cao khả năng tương tác và phát triển bản thân trong môi trường học tập.

• Tác giả: Phạm Văn Tuân
• Trường học: Trà Vinh University
• Chuyên ngành: Kỹ Năng Giao Tiếp
• Đề tài: Kỹ Năng Giao Tiếp: Hướng Dẫn Chi Tiết và Phương Pháp Hiệu Quả
• Loại tài liệu: Tài Liệu Giảng Dạy
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Trà Vinh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ GIAO TIẾP
• 1.1. Khái niệm, phân loại, quá trình giao tiếp
• 1.2. Chức năng và vai trò của giao tiếp
• 2. CHƯƠNG 2: CHỨC NĂNG VÀ VAI TRÒ CỦA GIAO TIẾP
• 3. CHƯƠNG 3: HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG TIỆN GIAO TIẾP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kỹ Năng Giao Tiếp Hướng Dẫn Chi Tiết

Kỹ năng giao tiếp là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong cuộc sống hàng ngày. Nó không chỉ giúp con người truyền đạt thông tin mà còn tạo dựng mối quan hệ và phát triển bản thân. Theo nghiên cứu của PGS Trần Trọng Thủy, giao tiếp là quá trình tương tác giữa các cá nhân nhằm đạt được mục đích nhất định. Việc hiểu rõ về giao tiếp sẽ giúp cải thiện khả năng lắng nghe và thuyết trình, từ đó nâng cao hiệu quả trong công việc và cuộc sống.

1.1. Khái Niệm Giao Tiếp Định Nghĩa và Ý Nghĩa

Giao tiếp được định nghĩa là quá trình trao đổi thông tin giữa các cá nhân. Nó bao gồm cả giao tiếp bằng ngôn ngữ và phi ngôn ngữ. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp nhận thức được vai trò của giao tiếp trong các mối quan hệ xã hội.

1.2. Phân Loại Giao Tiếp Các Hình Thức Chính

Giao tiếp có thể được phân loại thành nhiều hình thức khác nhau như giao tiếp trực tiếp, gián tiếp, chính thức và không chính thức. Mỗi hình thức có những đặc điểm riêng và phù hợp với từng tình huống cụ thể.

II. Vấn Đề Trong Giao Tiếp Những Thách Thức Cần Khắc Phục

Trong giao tiếp, có nhiều thách thức mà con người phải đối mặt. Những vấn đề này có thể đến từ sự khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa, hoặc thậm chí là cảm xúc cá nhân. Theo nghiên cứu của Ngô Công Hơn, những yếu tố này có thể gây ra hiểu lầm và xung đột trong giao tiếp. Việc nhận diện và khắc phục những vấn đề này là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả giao tiếp.

2.1. Những Rào Cản Trong Giao Tiếp Nguyên Nhân và Giải Pháp

Rào cản trong giao tiếp có thể đến từ ngôn ngữ, văn hóa, hoặc thậm chí là tâm lý. Việc nhận diện những rào cản này giúp tìm ra giải pháp hiệu quả để cải thiện khả năng giao tiếp.

2.2. Tác Động Của Cảm Xúc Đến Giao Tiếp Cách Quản Lý

Cảm xúc có thể ảnh hưởng lớn đến cách thức giao tiếp. Việc quản lý cảm xúc giúp duy trì sự bình tĩnh và hiệu quả trong các cuộc trò chuyện, từ đó giảm thiểu xung đột.

III. Phương Pháp Giao Tiếp Hiệu Quả Bí Quyết Thành Công

Để giao tiếp hiệu quả, cần áp dụng một số phương pháp nhất định. Theo nghiên cứu của Nguyễn Quang Uẩn, việc lắng nghe chủ động và thuyết trình rõ ràng là những yếu tố quan trọng. Những phương pháp này không chỉ giúp truyền đạt thông tin mà còn tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với người khác.

3.1. Kỹ Năng Lắng Nghe Bí Quyết Để Hiểu Đúng

Kỹ năng lắng nghe là một phần quan trọng trong giao tiếp. Việc lắng nghe chủ động giúp hiểu rõ hơn về quan điểm của người khác và tạo ra sự kết nối tốt hơn.

3.2. Kỹ Năng Thuyết Trình Cách Truyền Đạt Thông Điệp

Kỹ năng thuyết trình không chỉ là việc nói mà còn là cách truyền đạt thông điệp một cách rõ ràng và hấp dẫn. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng và tự tin khi trình bày sẽ giúp tăng cường hiệu quả giao tiếp.

IV. Ứng Dụng Kỹ Năng Giao Tiếp Trong Cuộc Sống Kết Quả Nghiên Cứu

Kỹ năng giao tiếp không chỉ quan trọng trong công việc mà còn trong cuộc sống hàng ngày. Nghiên cứu cho thấy những người có kỹ năng giao tiếp tốt thường có mối quan hệ xã hội phong phú và thành công hơn trong sự nghiệp. Việc áp dụng các kỹ năng này vào thực tiễn sẽ mang lại nhiều lợi ích.

4.1. Giao Tiếp Trong Công Việc Tạo Dựng Mối Quan Hệ

Trong môi trường làm việc, kỹ năng giao tiếp giúp xây dựng mối quan hệ tốt với đồng nghiệp và cấp trên. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu suất làm việc mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực.

4.2. Giao Tiếp Trong Gia Đình Xây Dựng Sự Gắn Kết

Kỹ năng giao tiếp cũng rất quan trọng trong gia đình. Việc giao tiếp hiệu quả giúp xây dựng sự gắn kết và hiểu biết lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình.

V. Kết Luận Tương Lai Của Kỹ Năng Giao Tiếp

Kỹ năng giao tiếp sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong xã hội hiện đại. Với sự phát triển của công nghệ, hình thức giao tiếp cũng đang thay đổi. Tuy nhiên, những nguyên tắc cơ bản vẫn giữ nguyên giá trị. Việc nâng cao kỹ năng giao tiếp sẽ giúp cá nhân phát triển và thành công hơn trong cuộc sống.

5.1. Xu Hướng Giao Tiếp Trong Thế Kỷ 21 Công Nghệ và Con Người

Công nghệ đang thay đổi cách thức giao tiếp. Việc hiểu rõ xu hướng này sẽ giúp cá nhân thích nghi và phát triển kỹ năng giao tiếp phù hợp.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Kỹ Năng Giao Tiếp Trong Tương Lai

Kỹ năng giao tiếp sẽ luôn là một yếu tố quan trọng trong mọi lĩnh vực. Việc đầu tư vào phát triển kỹ năng này sẽ mang lại nhiều lợi ích cho cá nhân và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp do giảng viên Phạm Văn Tuân biên soạn, trực thuộc Bộ môn Tâm lý, Khoa Khoa học Cơ bản của Trường Đại học Trà Vinh (hoàn thành và lưu hành nội bộ vào tháng 04 năm 2013). Trong cấu trúc chương trình đào tạo bậc đại học và cao đẳng, tài liệu đóng vai trò là học phần kiến thức và kỹ năng bổ trợ thiết yếu, cung cấp cơ sở lý luận tâm lý học hành vi cùng hệ thống kỹ năng thực hành giao tiếp xã hội và công sở.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của tài liệu được xác lập cụ thể qua từng bài học:

• Người học nhận biết, phân tích được các định nghĩa, bản chất, chức năng, vai trò và mô hình quá trình giao tiếp từ góc độ tâm lý học.
• Phân biệt các hình thức, phương tiện giao tiếp (ngôn ngữ nói, ngôn ngữ viết, phi ngôn ngữ) và nhận diện các yếu tố gây nhiễu ảnh hưởng đến hiệu quả tương tác.
• Hình thành kỹ năng thực hành các chuẩn mực hành vi xã hội, các nghi thức giao tiếp (chào hỏi, bắt tay, trao nhận danh thiếp, giới thiệu làm quen).
• Làm chủ kỹ năng tạo lập ấn tượng ban đầu và quy trình 6 giai đoạn tổ chức một bài thuyết trình trước công chúng.

Cấu trúc giáo trình gồm 78 trang, được chia thành hai phần chính: Chương 1 tập trung vào các vấn đề lý luận đại cương (5 bài học từ trang 3 đến trang 32); Chương 2 tập trung vào các kỹ năng thực hành chuyên biệt (từ trang 33 đến trang 78, bao gồm nghi thức giao tiếp, tạo ấn tượng ban đầu, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng phản hồi và danh mục tài liệu tham khảo). Cách tiếp cận của tài liệu kết hợp giữa tổng quan lý thuyết tâm lý học kinh điển và các hướng dẫn thao tác cụ thể, kèm theo hệ thống câu hỏi củng cố và bài tập tình huống thực hành.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung giáo trình được thiết kế theo tiến trình logic từ nhận thức lý luận đến vận dụng hành vi:

• Chương 1: Những vấn đề chung về giao tiếp

  • Bài 1: Khái niệm, phân loại, quá trình giao tiếp (trang 3): Trình bày các định nghĩa giao tiếp của các nhà tâm lý học tiêu biểu; phân tích 4 mức độ giao tiếp (xã giao, quen biết, thân thiết, gắn bó sâu đậm); phân loại giao tiếp theo phương tiện, khoảng cách, tính chất và số lượng chủ thể; sơ đồ hóa mô hình giao tiếp 2 chiều (Ý tưởng – Mã hóa – Kênh giao tiếp – Tiếp nhận – Giải mã – Phản hồi và yếu tố Nhiễu) gắn liền với 6 yếu tố tương tác (Why, Who, What, Where, When, How).
  • Bài 2: Chức năng và vai trò của giao tiếp (trang 8): Tổng hợp hệ thống chức năng giao tiếp từ các công trình nghiên cứu; phân tích 7 chức năng cơ bản: truyền thông tin, nhận thức, phối hợp hành động, điều khiển/điều chỉnh hành vi, tạo lập mối quan hệ, cân bằng cảm xúc, hình thành và phát triển nhân cách.
  • Bài 3: Hình thức và phương tiện giao tiếp (trang 11): So sánh ưu - nhược điểm của giao tiếp trực tiếp và gián tiếp; phân tích các yếu tố của ngôn ngữ nói (ngôn từ, âm điệu, tốc độ, cường độ, phong cách, cách truyền đạt); quy chuẩn ngôn ngữ viết hành chính; giải mã các biểu hiện phi ngôn ngữ (ánh mắt, nét mặt, nụ cười, tư thế).
  • Bài 4: Kỹ năng giao tiếp (trang 21): Khái niệm kỹ năng giao tiếp và phân tích 3 nhóm kỹ năng cốt lõi: nhóm kỹ năng định hướng (tri giác, quan sát), nhóm kỹ năng định vị (xác định vị trí, không gian, thời gian, nội dung), nhóm kỹ năng điều khiển quá trình giao tiếp (làm chủ cảm xúc và phương tiện).
  • Bài 5: Nguyên tắc và chuẩn mực trong giao tiếp xã hội (trang 24): Hệ thống 7 yêu cầu về nội dung thông điệp (chính xác, rõ ràng, ngắn gọn, hoàn chỉnh, nhất quán, cẩn trọng, lịch sự); 8 nguyên tắc ứng xử và 8 chuẩn mực đạo đức giao tiếp xã hội.

• Chương 2: Một số kỹ năng giao tiếp cơ bản

  • Bài 1: Nghi thức trong giao tiếp (trang 33): Quy tắc và cách thức thực hiện các nghi thức: chào hỏi, bắt tay (khoảng cách, tư thế, lực tay), giới thiệu làm quen (thứ tự ưu tiên), trao và nhận danh thiếp (thời điểm, cách cầm, định vị mặt chữ).
  • Bài 2: Kỹ năng tạo ấn tượng ban đầu (trang 42): Khái niệm và tầm quan trọng của ấn tượng ban đầu; các bước chuẩn bị (ngoại hình, trang phục, sự đúng giờ, kiểm soát tâm lý, duy trì nụ cười và tác phong tự tin).
  • Bài 3: Kỹ năng thuyết trình (trang 47): Quy trình 6 giai đoạn chuẩn bị và thực hiện bài thuyết trình (Xác định mục tiêu; Tìm hiểu khán giả; Xác định chủ đề/nội dung theo nguyên tắc ABC; Phác thảo đề cương; Hoàn chỉnh văn bản và slide; Thuyết trình thử).
  • Các bài tiếp theo: Kỹ năng lắng nghe, Kỹ năng phản hồi và Tài liệu tham khảo (trang 68 – 78).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng nền tảng lý luận dựa trên việc trích dẫn và tổng hợp quan điểm của các học giả chuyên ngành:

• Lý thuyết hoạt động và tương tác tâm lý: Định nghĩa của A.N. Leontiev (giao tiếp là hệ thống quá trình có mục đích và động cơ đảm bảo sự tương tác giữa các cá nhân trong hoạt động tập thể), GS. Nguyễn Quang Uẩn (giao tiếp là sự tiếp xúc tâm lý qua đó trao đổi thông tin, cảm xúc, tri giác và ảnh hưởng lẫn nhau), PGS. Trần Trọng Thủy (quá trình có chủ định biểu đạt qua thông điệp ngôn ngữ và phi ngôn ngữ), TS. Ngô Công Hoàn (giao tiếp sư phạm), TS. Nguyễn Văn Đồng (tiếp xúc tâm lý đa chiều và đồng chủ thể), cùng các phân loại chức năng của Chu Văn Đức, Nguyễn Xuân Thức, Nguyễn Sinh Huy.
• Nguyên tắc ứng xử xã hội học và đạo đức học: Phân tích cơ chế tâm lý tiếp nhận phản hồi thông qua luận điểm của Emerson; phân tích uy tín thương mại và niềm tin dựa trên nghiên cứu của nhà tâm lý học Phan Kim Huê về hành vi kinh doanh.

Kỹ năng phát triển

Nội dung bài học hướng tới việc rèn luyện 3 nhóm năng lực thực hành:

• Kỹ năng định hướng và phân tích hành vi: Khả năng tri giác, quan sát sắc thái biểu cảm, ánh mắt (nhìn thẳng, nheo mắt, đảo mắt), nét mặt và nụ cười để dự đoán diễn biến tâm lý của đối tác.
• Kỹ năng điều tiết và kiểm soát bản thân: Khả năng làm chủ âm lượng, tốc độ phát âm, sử dụng ngôn từ thanh nhã; kiểm soát cảm xúc khi phát sinh xung đột; giữ đúng chuẩn mực khi giao tiếp qua văn bản, email, điện thoại.
• Kỹ năng nghiệp vụ và thực hiện nghi thức: Thao tác chuẩn mực trong các nghi thức ngoại giao và công sở (bắt tay, trao danh thiếp, chào hỏi theo thứ bậc tuổi tác và vị trí xã hội); năng lực thiết kế đề cương và thực hiện bài diễn thuyết trước đám đông.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm tương tác, kết hợp chặt chẽ giữa việc truyền thụ khung lý thuyết tâm lý học với rèn luyện kỹ năng thực hành tại chỗ:

• Thực hành đóng vai và bài tập bắt cặp (Role-playing & Pair-work):

  • Sinh viên bắt cặp để thực hiện các cuộc gọi và nhận cuộc gọi theo chủ đề tự chọn; thực hành soạn tin nhắn SMS cho các tình huống cụ thể (xin nghỉ học, hẹn gặp đối tác, thông báo công việc).
  • Thực hành cá nhân trong việc soạn thảo email thương mại chuyên nghiệp (ví dụ: gửi email báo giá sản phẩm máy vi tính cho đối tác theo yêu cầu).
  • Thực hành các thao tác thể chất trong nghi thức: tập tư thế đứng, giữ khoảng cách một cánh tay, góc chìa bàn tay và nhịp lắc tay trong nghi thức bắt tay; thao tác cầm danh thiếp bằng hai ngón tay (ngón cái và ngón trỏ) và trao nhận đúng hướng nhìn.

• Phân tích tình huống thực tế (Case Study Analysis):

  • Giáo trình đưa ra các tình huống tâm lý phức tạp để người học thảo luận nhóm. Ví dụ: Phân tích hiệu ứng tâm lý làm thay đổi nhận thức và hành vi của nhân vật doanh nhân H khi gặp thầy tướng; phân tích sự bất cập trong cách phản hồi và giao tiếp công sở giữa nhân viên văn phòng và cấp quản lý trong cuộc họp sáng thứ Hai (trang 31–32).

• Công cụ lượng giá và tự rèn luyện:

  • Cuối mỗi bài học đều có hệ thống câu hỏi củng cố lý thuyết và bài tập tình huống.
  • Giáo trình cung cấp bảng kiểm (checklist) các biểu hiện hành vi được chấp nhận và không được chấp nhận trong giao tiếp (ngôn từ lịch sự/trừu tượng, phát âm chuẩn, chữ viết, cử chỉ, trang phục, khoảng cách tiếp xúc) tại trang 19–20 để người học tự đánh giá và giảng viên chấm điểm kỹ năng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Hệ thống hóa học thuật đa chiều: Giáo trình không đơn thuần liệt kê các kỹ năng bề nổi mà xây dựng dựa trên việc so sánh, đối chiếu định nghĩa và phân loại chức năng giao tiếp của nhiều tác giả tâm lý học Việt Nam và quốc tế (A.N. Leontiev, Nguyễn Quang Uẩn, Trần Trọng Thủy, Ngô Công Hoàn, Nguyễn Văn Đồng, Chu Văn Đức, Nguyễn Xuân Thức, Bùi Tiến Quý, Nguyễn Thanh Hưng).
2. Quy chuẩn hóa hành vi phi ngôn ngữ chi tiết: Tài liệu phân tích cụ thể ý nghĩa tâm lý của các cử chỉ vi mô (hướng nhìn của mắt, sự thay đổi của đồng tử, tư thế khoanh tay, cử động môi, các dạng nụ cười) và đưa ra các khuyến cáo thực tế khi giao tiếp liên văn hóa (như lưu ý về quy tắc bắt tay với người Hồi giáo, phong tục hôn tay ở phương Tây, cách cúi chào theo 3 mức độ của người Nhật Bản).
3. Mô hình hóa quy trình thuyết trình chuyên nghiệp: Đưa ra quy tắc ABC trong khâu chuẩn bị nội dung (Analyse – Phân tích chủ đề; Brainstorm – Động não tìm ý; Choose – Lựa chọn tư liệu trọng tâm) và chuẩn hóa quy trình thực hiện bài thuyết trình qua 6 giai đoạn rõ ràng, kèm bảng phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng giai đoạn (trang 48–49).
4. Tính ứng dụng cao trong môi trường văn phòng: Tài liệu gắn kết trực tiếp các bài học với yêu cầu nghiệp vụ của nhân viên văn phòng, từ quy cách soạn thảo văn bản hành chính, nguyên tắc dùng từ khi trả lời khách hàng (hạn chế tối đa từ "không"), đến thao tác trao đổi danh thiếp trong các bữa tiệc ngoại giao.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học và cao đẳng: Phù hợp cho sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai thuộc tất cả các ngành đào tạo tại Trường Đại học Trà Vinh và các cơ sở giáo dục đại học khác đang theo học học phần Kỹ năng giao tiếp, Tâm lý học đại cương hoặc Kỹ năng mềm.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học không bắt buộc phải hoàn thành các học phần chuyên ngành phức tạp trước đó; chỉ cần nắm được kiến thức nền tảng về giáo dục công dân và tư duy phân tích xã hội cơ bản.
• Giảng viên giảng dạy: Dùng làm tài liệu giảng dạy chính thức, cung cấp khung bài giảng, mục tiêu bài học cụ thể, hệ thống câu hỏi thảo luận và các kịch bản thực hành mẫu để tổ chức các buổi học kỹ năng trên lớp.
• Cán bộ, nhân viên cơ quan và doanh nghiệp: Có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo để chuẩn hóa văn hóa ứng xử công sở, rèn luyện kỹ năng thuyết trình dự án, kỹ năng gọi điện thoại và nghi thức lễ tân ngoại giao.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên đại học, cao đẳng cần trang bị kỹ năng giao tiếp nền tảng, đồng thời là tài liệu tham khảo cho giảng viên bộ môn tâm lý và nhân viên văn phòng.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Học phần không yêu cầu môn học tiên quyết. Người học chỉ cần có khả năng đọc hiểu, tư duy logic và ý thức chủ động tham gia vào các hoạt động thực hành, thảo luận nhóm.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác là gì?

Tài liệu tích hợp chặt chẽ giữa cơ sở lý luận tâm lý học hành vi (trích dẫn đầy đủ các công trình nghiên cứu) với các quy chuẩn kỹ thuật cụ thể (hướng dẫn chi tiết góc đứng, cách đặt tay khi bắt tay, cách cầm danh thiếp, bảng checklist hành vi).

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên đọc kỹ phần lý thuyết và mục tiêu bài học ở đầu mỗi bài, trả lời các câu hỏi ôn tập cuối chương, sau đó tự rèn luyện theo bảng kiểm hành vi (trang 19) và thực hành các bài tập soạn thảo email, tin nhắn, thuyết trình thử trước gương.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình bao gồm hệ thống câu hỏi ôn tập, các case study tình huống thực tế và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tại trang 78 để người học tra cứu mở rộng.

---

Kết luận

Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp của tác giả Phạm Văn Tuân (Trường Đại học Trà Vinh) là tài liệu học thuật cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về tâm lý học giao tiếp và kỹ năng tương tác xã hội. Lộ trình học tập được thiết kế khoa học: bắt đầu từ việc hiểu rõ bản chất, chức năng, mô hình quá trình giao tiếp (Chương 1), tiến tới việc thực hành thành thạo các chuẩn mực ứng xử, nghi thức ngoại giao, kỹ năng tạo ấn tượng và thuyết trình trước công chúng (Chương 2). Người học có thể mở rộng kiến thức thông qua danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tâm lý học và kỹ năng hành chính được cung cấp ở phần cuối giáo trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TR NGăĐ IăH CăTRÀăVINH KHOA KHOAăH CăC ăB N B ăMÔNăTÂM LÝ TẨIăLI UăGI NGăD Y MÔN K ăNĔNGăGIAOăTI P GV biên soạn: Phạm Văn Tuân Trà Vinh, tháng 04 nĕmă2013 L uăhƠnhăn iăb Tài liệu gi ng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp M CăL C Nộiădungăăăăăăă Trang CH NGă1.ăNH NGăV NăĐ ăCHUNGăV ăGIAOăTI Pầầầầầầầầầ. Khái niệm, phân loại, quá trình giao tiếp………………………………………. Chức năng và vai trò của giao tiếp………………………………………………8 BÀI 3. ảình thức và phương tiện giao tiếp…………………………………………….

Kỹ năng giao tiếp…………………………………………………………………21 BÀI 5. Nguyên tắc và chuẩn mực trong giao tiếp…………………………………….ăM TăS ăK ăNĔNGăGIAOăTI PăC ăB Nầầầầầầầầầ. Nghi thức trong giao tiếp……………………………………………………. Kỹ năng tạo n tượng ban đầu………………………………………………….

Kỹ năng lắng nghe………………………………………………………………. Kỹ năng thuyết trình……………………………………………………………. Kỹ năng ph n hồi……………………………………………………………….68 TẨIăLI UăTHAMăKH Oầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ.78 2 Tài liệu gi ng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp CH NGă1 KHÁI QUÁT CHUNGăV ăGIAOăTI Pă BÀI 1 KHÁIăNI M,ăPHÂNăLO I,ăQUÁăTRÌNH GIAOăTI Pă *ăM cătiêuăbƠiăhọc:ăH căxongăbƠiăh cănƠy,ăng iăh căcóăthể: - NhậnăbiếtăcácăkháiăniệmăkhácănhauăvềăgiaoătiếpăvƠătrìnhăbƠyămộtăkháiăniệmăvềă giaoătiếpătheoăcáchăhiểuăcủaăcáănhơn. - Nhậnăbiếtăcácălo iăgiaoătiếpăvƠăl yăvíădụăchoăt ngălo iăgiaoătiếp.

- Phơnătíchăquáătrìnhăgiaoătiếp - NhậnăbiếtăcácăyếuătốăthamăgiaăvƠoăquáătrìnhăgiaoătiếpă– cácăyếuătốă nhăh ngă đếnăhiệuăqu ăcủaăcuộcăgiaoătiếp - Nhậnăbiếtăcácăch cănĕngăcủaăgiaoătiếpăvƠăl yăvíădụăcụăthểăchoăt ngăch cănĕngă củaăgiaoătiếp - Tổăch căthƠnhăcôngămộtăcuộcăgiaoătiếp - Vậnădụngănhữngăkiếnăth căvềăgiaoătiếpăvƠoăviệcătổăch c,ăđiềuăchỉnhăho tăđộngă giaoătiếpăcủaăb năthơn.ăKháiăni măvƠăphơnălo iăgiaoăti p 1. Khái niệm giao tiếp GiaoătiếpălƠămộtătrongănhữngănhuăcầuăc ăb năcủaăconăng i,ălƠăho tăđộngăcóăvaiă tròăvôăcùngăquanătr ngătrongăđ iăsốngăconăng i.ăDoăđó,ăgiaoătiếpălƠămộtătrongănhữngă v năđềăđ ợcănhiềuătácăgi ăquanătơmănghiênăc u,ăhiệnăcóăr tănhiềuăquanăniệmăkhácănhauă vềăgiaoătiếp: +ă NhƠă Tơmă lýă h că Xôă Viếtă A.Leeonchevă đ nhă nghĩa:ă giaoă tiếpă lƠă mộtă hệă thốngănhữngăquáătrìnhăcóămụcăđíchăvƠăđộngăc ăđ măb oăsựăt ngătácăgiữaăng iănƠyă v iă ng iă khácă trongă ho tă độngă tậpă thể,ă thựcă hiệnă cácă mốiă quană hệă xưă hộiă vƠă nhơnă cách,ăcácăquanăhệătơmălýăvƠăsửădụngăph ngătiệnăđặcăthùămƠătr căhếtălƠăngônăngữ. Theoătácăgi ăNguyễnăQuangăUẩn:ăGiaoătiếpălƠăsựătiếpăxúc tơmălýăgiữaăng iăvƠă ng i,ăthôngăquaăđóăconăng iătraoăđổiăv iănhauăvềăthôngătin,ăvềăc măxúc,ătriăgiácălẫnă nhau,ă nhăh ngătácăđộngăquaăl iăv iănhau.ăHayănóiăcáchăkhácăgiaoătiếpăxácălậpăvƠăvậnă 3 Tài liệu gi ng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp hƠnhăcácăquanăhệăng iă– ng i,ăhiệnăth căhóaăcácăquanăhệăxưă hộiăgiữaăchủăthểănƠyă v iăchủăthểăkhác. +ă PGSă Trầnă Tr ngă Thủyă trongă cuốnă Nhậpă mônă khoaă h că giaoă tiếpă đưă đ aă raă đ nhănghĩa:ăgiaoătiếpăcủaăconăng iălƠămộtăquáătrìnhăcóăchủăđ nh,ăcóăýăth căhayăkhôngă cóă ýă th că vƠă trongă đóă cácă c mă xúcă vƠă t ă t ngă đ ợcă biểuă đ tă trongă cácă thôngă điệpă bằngăngônăngữăhoặcăphiăngônăngữ.ăNgôăCôngăHoƠnătrongăcuốnăGiaoătiếpăs ăph măđưăđ nhănghĩa:ăgiaoă tiếpălƠăhìnhăth căđặcătr ngăchoămốiăquanăhệăgiữaăconăng iăv iăconăng iămƠăquaăđóă n yăsinhăsựătiếpăxúcătơmălýăvƠăđ ợcăbiểuăhiệnă ăcácătraoăđổiăthôngătin,ăhiểuăbiết,ărungă c măvƠătácăđộngăquanăl i.

Theoătácăgi ăNguyễnăVĕnăĐồng:ă“GiaoătiếpălƠătiếpăxúcătơmălýăcóătínhăđaăchiềuă vƠăđồngăchủăthểăgiữaăng iăv iăng iăđ ợcăquyăđ nhăb iăcácăyếuătốăvĕnăhóa,ăxưăhộiăvƠă đặcătr ngătơmălýă cáănhơn.ă Giaoătiếpăcóăch că nĕngăthỏaă mưnăcácănhuăcầuăvậtă ch tă vƠă tinhăthầnăcủaăconăng i,ătraoăđổiăthôngătin,ăc măxúcăđ nhăh ng,ăđiềuăchỉnhănhậnăth c,ă hƠnhăviăcủaăb năthơnăvƠăcủaănhau,ătriăgiácălẫnănhau,ăt oădựngăquanăhệăv iănhauăvƠătácă độngăquaăl iălẫnănhau”. Một sốăkháiăniệmăkhác: +ăGiaoătiếpălƠămộtăquáătrìnhăthiếtălậpămốiăquanăhệăhaiăchiềuăgiữaămộtăng iăv iă mộtăng iăhoặcăv iănhiềuăng iăxungăquanh,ăliênăquanăđếnăsựătruyềnăđ tăthôngăđiệpă vƠăsựăđápă ngăv iăsựătruyềnăđ tă y.ă +ăGiaoătiếpălƠămộtăquáătrìnhăquaăđóăchúngătaăphátăvƠănhậnăthôngătin,ăsuyănghĩ,ă cóăýăkiếnăvƠătháiăđộăđểăcóăđ ợcăsựăthôngăc măvƠăhƠnhăđộng.ăTómăl i,ăgiaoătiếpălƠămộtă quáătrìnhăchiaăsẻăquaăđóăthôngăđiệpăs năsinhăđápă ng.ă +ăGiaoătiếpălƠăquáătrìnhănói,ăngheăvƠătr ăl iăđểăchúngătaăcóăthểăhiểuăvƠăph nă ngă v iănhau.ăGiaoătiếpătr iăquaă nhiềuă m căđộ,ăt ăth păđếnăcao,ăt ăsựă eădèăbềăngoƠiăđếnă việcăbộcălộănhữngătìnhăc măsơuăkínăbênătrongă:ă - M căđộăxưăgiaoă(cácăbênăcònădèădặtătrongătraoăđổi,ăd ngăl iă ăm căchƠoăhỏiă làm quen). - M că độă quenă biết:ă Traoă đổiă cácă ýă t ngă khiă mốiă quană hệă tr ă nênă thơnă thiếtă h n,ănóiăvềămìnhăhoặcăng iăđốiădiện.ă - M căđộăthơnăthiết:ăTraoăđổiăc mănghĩ,ăbộcălộătìnhăc măcủaămìnhăv iăng iăđốiă diện,ănóiăvềănhữngăđiềuămìnhăyêu,ămìnhăghét…chiaăsẻăv iănhauăniềmăvuiăbuồnătrongă 4 Tài liệu gi ng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp cuộcăsống. - M căđộăgắnăbóăsơuăđậmă:ăM căđộăcaoănh tăcủaăgiaoătiếp.ăNg iătaăcóăthểătraoă đổiămộtăcáchăc iăm ănhữngăc mănghĩăvƠătìnhăc m,ănhữngăniềmătinăvƠăýăkiếnăv iăng iă khácămƠăkhôngăsợănhữngăđiềuămìnhănóiăraăsẽăb ăt ăchốiăhoặcăkhôngăđ ợcăch pănhận.ă T ă những kháiă niệmă trênă choă th yă hiệnă cóă r tă nhiềuă quană điểmă khácă nhauă vềă giaoă tiếp,ă nh ngă cóă thểă kháiă quátă thƠnhă kháiă niệmă đ ợcă nhiềuă ng iă ch pă nhậnă nh ă sau: Giao tiếp là quá trình trao đổi thông tin, tình cảm, suy nghĩ; là quá trình nhận biết và tác động lẫn nhau trong quan hệ giữa người với người nhằm đạt đến một mục đích nhất định.

Phân loại giao tiếp Cóănhiềuăcáchăphơnălo iăgiaoătiếpătùyătheoănhữngătiêuăchuẩnăkhácănhau: a. Dựa vào phương tiện giao tiếp:ăcóă2ălo i: + Giao tiếp bằng ngôn ngữ: Conăng iăsửădụngătiếngănóiăvƠăchữăviếtăđểăgiaoă tiếpăv iănhau.ăĐơyălƠă ph ngătiệnă giaoătiếpă chủă yếuăcủaăconăng i.ăBằngăngônăngữ,ă conăng iăcóăthểătruyềnăđiăb tăc ămộtălo iăthôngătinănƠo,ănh ăthôngăbáoătinăt c,ădiễnăt ă tìnhăc m,ăámăchỉ,ămiêuăt ăsựăvật. + Giao tiếp phi ngôn ngữ:ăConăng iăgiaoătiếpăv iănhauăbằngăhƠnhăviăcửăchỉ,ă nétămặt,ăánhămắt,ănụăc i,ăđồăvật… b. Dựa vào khoảng cách: Cóă2ălo i: + Giao tiếp trực tiếp: LƠălo iăgiaoătiếpăgiữaăcácăcáănhơnăkhiăh ămặtăđốiămặtăv iă nhauăđểătrựcătiếpăgiaoătiếp.ă + Giao tiếp gián tiếp:ăLƠălo iăgiaoătiếpăđ ợcăthựcăhiệnăthôngăquaămộtăph ngă tiệnătrungăgianăkhácănh ăđiệnătho i,ăemail,ăth ătín,ăFax,ăchat… c.

Dựa vào tính chất giao tiếp: Cóă2ălo i: + Giao tiếp chính thức: LƠălo iăgiaoătiếpăkhiăcácăcáănhơnăcùngăthựcăhiệnămộtă nhiệmăvụăchungătheoăquyăđ nh.ăVíădụ:ăgiaoătiếpăgiữaăgi ngăviênăvƠăsinhăviênătrongăgi ă h c.ăLo iăgiaoătiếpănƠyăcóătínhătổăch c,ăkỉăluậtăcao.