Khảo sát kiến thức, thái độ và thực hành biện pháp tránh thai của sinh viên 2025

Luận văn tốt nghiệp y tế nghiên cứu Phạm thị sen khảo sát kiến thức thái độ và thực hành về các biện pháp tránh thai của sinh viên tại, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề

• Tác giả: Phạm Thị Sen
• Người hướng dẫn: ThS. Đinh Xuân Đại
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược
• Đề tài: Khảo sát kiến thức, thái độ và thực hành về các biện pháp tránh thai của sinh viên tại một số trường đại học ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiến thức tránh thai sinh viên Việt Nam 2025

Nghiên cứu khảo sát kiến thức tránh thai của sinh viên Việt Nam năm 2025 cho thấy tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức về các biện pháp tránh thai hiện đại. Trong bối cảnh phát triển xã hội, sinh viên đại học cần có kiến thức đầy đủ về sức khỏe sinh sản và các lựa chọn tránh thai an toàn. Khảo sát được thực hiện tại nhiều trường đại học lớn như Đại học Phenikaa, Đại học Kỹ thuật Y Dược Đà Nẵng, Đại học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch và Đại học Y Dược Huế đã cung cấp dữ liệu quý báu về thái độ và thực hành tránh thai của các bạn trẻ. Kết quả này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng các biện pháp tránh thai của sinh viên, từ đó đưa ra các khuyến cáo phù hợp.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của tránh thai

Tránh thai là các biện pháp hoặc phương pháp được sử dụng để ngăn ngừa mang thai không mong muốn. Sức khỏe sinh sản là một phần quan trọng của sức khỏe tổng thể, đặc biệt đối với sinh viên đang trong độ tuổi sinh sản. Hiểu biết về các phương pháp tránh thai giúp sinh viên bảo vệ bản thân khỏi những rủi ro liên quan đến mang thai sớm, lây truyền bệnh tình dục, và hỗ trợ họ lập kế hoạch gia đình có ý thức.

1.2. Các phương pháp tránh thai hiện nay

Hiện nay có nhiều phương pháp tránh thai được các chuyên gia y tế khuyến cáo bao gồm bao cao su, thuốc tránh thai khẩn cấp, thuốc tránh thai nội tiết, dụng cụ tránh thai, và các phương pháp tự nhiên. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với các tình huống và nhu cầu khác nhau của người sử dụng. Việc lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp phụ thuộc vào kiến thức, thái độ và khả năng tiếp cận của mỗi cá nhân.

II. Bao cao su Phương pháp tránh thai an toàn và hiệu quả

Bao cao su là một trong những biện pháp tránh thai phổ biến nhất được sử dụng bởi sinh viên Việt Nam hiện nay. Được cấu tạo từ cao su hoặc các vật liệu tổng hợp an toàn, bao cao su không chỉ giúp ngăn ngừa thai kỳ không mong muốn mà còn bảo vệ chống lại các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Theo kết quả khảo sát năm 2025, kiến thức về bao cao su trong sinh viên được đánh giá ở mức trung bình, tuy nhiên thực hành sử dụng bao cao su vẫn còn nhiều hạn chế. Các yếu tố như sự thoải mái, sẵn sàng chấp nhận, và hành vi tình dục trách nhiệm ảnh hưởng lớn đến việc lựa chọn sử dụng bao cao su của sinh viên.

2.1. Phân loại và đặc điểm bao cao su

Bao cao su được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau như chất liệu, độ dày, kích thước và các tính năng đặc biệt. Các loại bao cao su hiện đại có độ an toàn cao, được sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt. Bao cao su tự luân là loại phổ biến nhất, trong khi bao cao su nữ đang ngày càng được quan tâm. Việc chọn bao cao su phù hợp giúp tăng hiệu quả và độ thoải mái khi sử dụng.

2.2. Cách sử dụng và những sự cố thường gặp

Cách sử dụng bao cao su đúng đắn là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả bảo vệ. Những sự cố khi sử dụng bao cao su như rách, tuột hoặc trượt yêu cầu xử lý nhanh chóng và chính xác. Sinh viên cần được tập huấn về kỹ năng sử dụng bao cao su an toàn và biết cách xử trí những sự cố để bảo vệ sức khỏe sinh sản của mình.

III. Thuốc tránh thai khẩn cấp Biện pháp tránh thai dự phòng

Thuốc tránh thai khẩn cấp đóng vai trò quan trọng như một biện pháp tránh thai dự phòng khi các phương pháp khác không được sử dụng hoặc thất bại. Theo nghiên cứu khảo sát năm 2025, kiến thức về thuốc tránh thai khẩn cấp ở sinh viên vẫn còn hạn chế, và thực hành sử dụng chưa đạt mức lý tưởng. Thuốc tránh thai khẩn cấp cần được sử dụng trong vòng 72 giờ sau quan hệ tình dục không được bảo vệ để đạt hiệu quả tối đa. Tuy nhiên, biện pháp tránh thai này không nên được sử dụng thường xuyên mà chỉ trong những trường hợp khẩn cấp. Việc nâng cao thái độ tích cực và kiến thức về thuốc tránh thai khẩn cấp giúp sinh viên có thêm tùy chọn bảo vệ sức khỏe.

3.1. Cơ chế hoạt động và hiệu quả của thuốc tránh thai khẩn cấp

Thuốc tránh thai khẩn cấp hoạt động bằng cách ngăn chặn hoặc trì hoãn quá trình rụng trứng. Các thành phần hoạt chất trong thuốc tránh thai khẩn cấp như levonorgestrel hoặc mifepristone có hiệu quả cao khi sử dụng sớm sau quan hệ. Tỷ lệ hiệu quả của thuốc tránh thai khẩn cấp giảm dần theo thời gian, vì vậy sử dụng trong 72 giờ đầu là rất quan trọng để đạt kết quả tốt nhất.

3.2. Hướng dẫn sử dụng và tác dụng phụ tiềm ẩn

Hướng dẫn sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp đơn giản nhưng cần được thực hiện chính xác. Tác dụng phụ có thể bao gồm buồn nôn, đau đầu, hoặc chảy máu bất thường. Sinh viên cần hiểu rõ về những tác dụng phụ và biết khi nào cần tư vấn y tế. Xử trí những sự cố và trao đổi với chuyên gia y tế giúp sinh viên an tâm hơn khi sử dụng.

IV. Các yếu tố ảnh hưởng và khuyến cáo cho sinh viên Việt Nam

Kết quả khảo sát kiến thức tránh thai sinh viên Việt Nam 2025 chỉ ra rằng kiến thức, thái độ và thực hành được ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố đa dạng. Giới tính, độ tuổi, nơi ở, trình độ học vấn và nhận thức về sức khỏe sinh sản đều là những yếu tố liên quan đến hành vi tránh thai. Các tổ chức y tế khuyến cáo cần thiết phải tăng cường giáo dục sức khỏe sinh sản tại các trường đại học, cung cấp thông tin chính xác về tránh thai, và tạo môi trường thân thiện để sinh viên có thể tham vấn các chuyên gia. Thái độ tích cực của sinh viên đối với các biện pháp tránh thai sẽ giúp họ bảo vệ sức khỏe và lập kế hoạch tương lai một cách có trách nhiệm.

4.1. Các yếu tố xã hội và tâm lý ảnh hưởng đến hành vi tránh thai

Yếu tố xã hội như áp lực bạn bè, quan niệm của gia đình, và chuẩn mực văn hóa ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định tránh thai của sinh viên. Yếu tố tâm lý như lo âu, xấu hổ, hoặc thiếu tự tin cũng cản trở việc sử dụng các biện pháp tránh thai an toàn. Ngoài ra, truy cập thông tin và niềm tin vào nguồn thông tin y tế chính thức cũng quyết định mức độ kiến thức về tránh thai của sinh viên.

4.2. Khuyến cáo và hành động cần thiết

Khuyến cáo chính là cần tăng cường chương trình giáo dục sức khỏe sinh sản tại các trường đại học. Cấp phát thông tin chính xác, không kỳ thị về các biện pháp tránh thai giúp sinh viên đưa ra quyết định có cơ sở. Hỗ trợ tâm lý và y tế cần được cung cấp dễ tiếp cận. Cuối cùng, thúc đẩy sự tham gia của nam sinh viên trong các cuộc trao đổi về tránh thai là điều cần thiết để xây dựng hành vi tình dục trách nhiệm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CỞ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Giới thiệu về tránh thai và các biện pháp tránh thai 1.1 Khái niệm và tầm quan trọng của tránh thai Tránh thai là quá trình sử dụng các biện pháp, phương pháp hoặc dụng cụ y tế để ngăn chặn sự thụ thai. Có nhiều cách để tránh thai, song có thể sơ bộ phân loại các cách này thành hai nhóm lớn dựa trên cơ chế của chúng.

Nhóm đầu tiên giúp ngăn cản việc tinh trùng kết hợp với trứng dẫn đến thụ tinh (contraception) [10]. Nhóm thứ hai có tác dụng ngăn chặn quá trình làm tổ của trứng đã thụ tinh (contragestion) [11]. Việc phòng tránh thai hợp lý không chỉ giúp phụ nữ và các cặp đôi lên kế hoạch sinh con một cách khoa học, giảm thiểu tình trạng nạo phá thai, bảo vệ sức khỏe sinh sản của phụ nữ, giảm gánh nặng cho hệ thống y tế, mà còn góp phần làm giảm nguy cơ mắc các bệnh phụ khoa, phòng ngừa một số bệnh lây truyền qua đường tình dục và lây nhiễm HIV từ mẹ sang con. Bên cạnh đó, xét về khía cạnh kinh tế - xã hội, điều này còn giúp giảm áp lực dân số, tạo điều kiện để nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm thiểu tình trạng nghèo đói và bất bình đẳng giữa các tầng lớp trong xã hội [12].

Các phương pháp tránh thai hiện nay Lựa chọn phương pháp tránh thai là một quyết định quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống của người sử dụng. Các yếu tố như độ tuổi, tình trạng sức khỏe, lối sống và quan điểm cá nhân đóng vai trò quan trọng trong sự lựa chọn phương pháp tránh thai phù hợp để sử dụng [13]. Mỗi phương pháp đều có ưu điểm và hạn chế riêng, phù hợp với các yếu tố và nhu cầu khác nhau của từng cá nhân. Các phương pháp tránh thai hiện nay bao gồm: Phương pháp tự nhiên là những phương pháp kiểm soát sinh sản không sử dụng thuốc hoặc dụng cụ y tế.

Thay vào đó, chúng dựa vào việc theo dõi chu kỳ kinh nguyệt (tính ngày an toàn) hoặc quan hệ xuất ngoài. Những phương pháp này không có tác dụng phụ, giúp tiết kiệm chi phí tuy nhiên hiệu quả tránh thai không cao [14]. Phương pháp hóa học là phương pháp sử dụng các chất hóa học để ngăn chặn tinh trùng gặp trứng. Việc sử dụng các phương pháp tránh thai hóa học không gây đau đớn và có thể kết hợp với các phương pháp khác để tăng hiệu quả bảo vệ.

Một số phương pháp hóa học được sử dụng phổ biến như: thuốc tránh thai hàng ngày, miếng dán tránh thai, vòng tránh thai, thuốc tiêm tránh thai, que cấy tránh thai… [15]. Phương pháp vật lý là phương pháp sử dụng các vật cản để ngăn tinh trùng tiếp xúc với trứng, từ đó giúp ngăn chặn quá trình thụ thai. Đây là một trong những phương pháp tránh thai lâu đời nhất và vẫn được sử dụng rộng rãi cho đến ngày nay. Một số 2 phương pháp vật lý phổ biến hiện nay như: bao cao su, mũ chụp cổ tử cung, màng chắn tử cung, vòng tránh thai… [16].

Phương pháp phẫu thuật là một hình thức tránh thai vĩnh viễn, được thực hiện bằng cách can thiệp phẫu thuật vào hệ thống sinh sản của cơ thể. Một số biện pháp có thể kể đến như: thắt ống dẫn tinh, triệt sản ống dẫn trứng (sử dụng phương pháp nội soi để loại bỏ, phá vỡ, và/hoặc bịt ống dẫn trứng) và phẫu thuật nội soi ổ bụng nhỏ (cắt ống dẫn trứng) [17]. Phương pháp khẩn cấp là các biện pháp dự phòng mang thai không mong muốn trong trường hợp quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc khi phương pháp tránh thai khác thất bại (như bao cao su bị rách, quên uống thuốc tránh thai. Hiện nay có hai loại là viên thuốc tránh thai khẩn cấp (ECP) và dụng cụ tử cung bằng đồng (Cu-IDU) [18].

Các phương pháp tránh thai hiện nay rất đa dạng và phong phú, từ các phương pháp truyền thống đến các phương pháp hiện đại, giúp người sử dụng chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản. Theo các nghiên cứu trước đây, bao cao su là biện pháp tránh thai được sinh viên sử dụng nhiều nhất [19] và sinh viên sẽ có xu hướng sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp sau khi quan hệ mà không sử dụng bao cao su [20]. Như vậy, cần có sự ưu tiên tìm hiểu về bao cao su và thuốc tránh thai khẩn cấp khi đối tượng nghiên cứu là sinh viên. Bao cao su 1.

Giới thiệu về bao cao su Bao cao su có tác dụng chứa và ngăn không cho tinh trùng vào âm đạo nên không xảy ra quá trình thụ tinh. Khi được sử dụng đúng cách, đây biện pháp tránh thai duy nhất có thể đồng thời phòng chống các bệnh lây truyền qua được tình dục và mang thai ngoài ý muốn [21]. Bao cao su chỉ có khả năng phòng chống các bệnh lây truyền qua dịch sinh dục (như bệnh lậu và chlamydia) còn đối với những bệnh lây truyền qua tiếp xúc da-da (như giang mai và Herpes) thì không có tác dụng [22]. Nếu bao cao su được sử dụng đúng cách, hiệu quả tránh thai có thể đạt đến 98%.

Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách, tỷ lệ có thai có thể lên đến 13% [21]. Để đạt hiệu quả tối đa, bao cao su cần được sử dụng đúng cách và đảm bảo không bị rách hoặc hư hỏng trong suốt quá trình sử dụng. Đa số bao cao su hiện nay được làm bằng nhựa latex hoặc polyurethane [23]. Phân loại bao cao su Bao cao su nam (bao cao su ngoài) được thiết kế để bao phủ dương vật một cách trọn vẹn trong suốt quá trình quan hệ, giúp ngăn cản tinh trùng xâm nhập vào âm đạo và hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp giữa các bộ phận sinh dục.

Ngoài các loại bao cao su thông thường, trên thị trường hiện nay còn có các sản phẩm đặc biệt như bao cao su mỏng, có 3 gân, hạt hoặc chứa chất làm tê để kéo dài thời gian quan hệ [23]. Cần tránh sử dụng đồng thời bao cao su nam và chất bôi trơn gốc dầu vì chúng có thể làm hỏng bao cao su [24]. Bao cao su nữ (bao cao su trong) là màng nhựa mỏng, trong suốt và mềm, được thiết kế để đặt bên trong âm đạo. Biện pháp tránh thai này gồm hai vòng linh hoạt, một vòng có đầu đóng giúp đưa bao cao su vào, vòng còn lại ở đầu mở giữ một phần bao cao su ở bên ngoài âm đạo.

Điều này giúp tạo ra một lớp bảo vệ giữa dương vật và các bộ phận sinh dục, ngăn không cho tinh trùng xâm nhập vào tử cung [23]. Chỉ định và chống chỉ định Bao cao su được dùng cho tất cả các trường hợp muốn tránh thai, giúp phòng chống HIV/AIDS và các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Ngoài ra, bao cao su cũng là biện pháp tránh thai hỗ trợ cho những ngày đầu sau thắt ống dẫn tinh hoặc khi quên liều uống thuốc tránh thai hàng ngày [25]. Bao cao su chống chỉ định với những người dị ứng với latex (đối với loại bao cao su có latex) hoặc các thành phần có trong bao cao su [25].

Cách sử dụng Những điều nên và không nên khi sử dụng bao cao su Để đảm bảo sử dụng bao cao su một cách hiệu quả, an toàn và tránh sai sót, có một số nguyên tắc cơ bản mà người dùng cần lưu ý [24], [26].1 tổng hợp những điều nên và không nên làm khi sử dụng bao cao su. Những điều nên và không nên làm khi sử dụng bao cao su [24, 26] Hành TT Nguyên tắc động Bảo quản bao cao su ở môi trường khô thoáng, mát mẻ Đảm bảo rằng bao và vỏ bao không bị rách hoặc có bất cứ khuyết điểm nào Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và kiểm tra hạn sử dụng trước khi dùng 1 NÊN Sử dụng bao cao su trước khi quan hệ Sử dụng chất bôi trơn để giúp ngăn bao cao su tuột và rách Sử dụng các sản phẩm bôi trơn gốc nước hoặc gốc silicon trong khi quan hệ KHÔNG Cất bao cao su trong ví vì nhiệt độ và ma sát có thể làm hỏng bao 2 NÊN cao su 4 Hành TT Nguyên tắc động Sử dụng các sản phẩm bôi trơn gốc dầu như dầu em bé, kem dưỡng da, dầu hỏa hoặc dầu ăn vì chúng sẽ làm rách bao cao su KHÔNG Sử dụng nonoxynol-9 (chất diệt tinh trùng) vì có thể gây kích ứng NÊN Sử dụng nhiều hơn một bao cao su cùng một lúc Tái sử dụng bao cao su Những nguyên tắc này không chỉ giúp bao cao su phát huy tối đa khả năng tránh thai mà còn giúp bảo vệ người sử dụng khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Việc bảo quản đúng cách, kiểm tra hạn sử dụng và sử dụng chất bôi trơn phù hợp là những yếu tố quan trọng để tránh các sự cố như bao cao su bị rách, tuột hoặc giảm hiệu quả. Ngược lại, một số hành động sai lầm, như cất bao cao su ở những nơi có nhiệt độ cao hoặc trong ví, sử dụng chất diệt tinh trùng hoặc các sản phẩm bôi trơn không phù hợp, có thể làm giảm khả năng bảo vệ của bao cao su.

Hướng dẫn sử dụng bao cao su Sử dụng bao cao su đúng cách là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả bảo vệ và tránh những rủi ro không mong muốn. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ quy trình sử dụng bảo cao su sao cho đúng, đặc biệt là đối với những người sử dụng lần đầu.2 hướng dẫn chi tiết về cách sử dụng bao cao su dành cho nam giới một cách dễ hiểu để đạt được hiệu quả tối ưu trong quá trình sử dụng. Hướng dẫn sử dụng bao cao su nam [24] Hình minh TT Giai đoạn Cách thực hiện họa Bước 1: Cẩn thận mở và lấy bao cao su ra khỏi vỏ. TRƯỚC KHI 1 QUAN Bước 2: Đặt bao cao su vào dương vật đang HỆ cương trước khi quan hệ, giữ cho vành cuộn của bao nằm phía ngoài.

Nếu chưa cắt bao quy đầu, trước tiên cần kéo bao quy đầu ra. 5 Hình minh TT Giai đoạn Cách thực hiện họa Bước 3: Bóp hết không khí ra khỏi đầu bao cao su. Bước 4: Tháo cuộn vành bao xuống gốc dương vật, không cần kéo căng. Bước 5: Sau khi xuất tinh, rút dương vật ra lúc còn cương, giữ chặt phần gốc bao cao su.

SAU KHI QUAN Bước 6: Tháo bao cao su trong khi vẫn giữ HỆ nguyên bao cao su tại chỗ để bao khỏi bị tuột và tinh dịch không trào ra ngoài. Vứt bao đã sử dụng vào thùng rác.