Thực trạng kiến thức và thực hành về sử dụng rượu bia cà phê của sinh viên năm cuối hệ cử nhân trường đại học y hà nội năm 2023

Nghiên cứu này nhằm mục tiêu mô tả thực trạng kiến thức và thực hành sử dụng rượu, bia, cà phê của sinh viên năm cuối tại… 85 trang · Đại học Y Hà Nội · 2023.

• Tác giả: Phạm Thuỳ Linh
• Người hướng dẫn: ThS. Vù Thị Quý
• Trường học: Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Cử nhân Dinh dưỡng
• Đề tài: Kiến Thức Và Thực Hành Sử Dụng Rượu, Bia, Cà Phê Của Sinh Viên Năm Cuối
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Kiến thức, thực hành
• 1.3. Ảnh hưởng của việc sử dụng rượu, bia đến sức khỏe con người
• 1.4. Lợi ích của rượu, bia
• 1.5. Tác hại của rượu, bia
• 1.6. Biện pháp sử dụng rượu, bia hợp lý
• 1.7. Ảnh hưởng của việc sử dụng cà phê đến sức khỏe con người
• 1.8. Lợi ích của cà phê
• 1.9. Tác hại của cà phê
• 1.10. Biện pháp sử dụng cà phê hợp lý
• 1.11. Thực trạng về sử dụng rượu, cà phê trên thế giới
• 1.12. Thực trạng về sử dụng rượu, bia, cà phê tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Thiết kế nghiên cứu
• 2.7. Phương pháp và công cụ thu thập số liệu
• 2.8. Quy trình nghiên cứu
• 2.9. Quản lý và phân tích số liệu
• 2.10. Sai số và cách khống chế
• 2.11. Vấn đề đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung của đối tượng tham gia nghiên cứu
• 3.2. Thực trạng kiến thức về sử dụng rượu, bia, cà phê
• 3.3. Thực trạng thực hành về sử dụng rượu, bia
• 4. CHƯƠNG IV: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Thực trạng kiến thức về rượu, cà phê của sinh viên năm cuối hệ cử nhân, trường Đại học Y Hà Nội
• 4.3. Thực trạng thực hành về rượu, bia, cà phê của sinh viên năm cuối hệ cử nhân, trường Đại học Y Hà Nội
• 4.4. Một số hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiến thức và thực hành sử dụng rượu bia cà phê của sinh viên năm cuối

Nghiên cứu này nhằm mục tiêu mô tả thực trạng kiến thức và thực hành sử dụng rượu, bia, cà phê của sinh viên năm cuối tại Đại học Y Hà Nội năm 2023. Việc hiểu rõ về thói quen sử dụng các loại đồ uống này là rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh sinh viên y khoa thường xuyên phải đối mặt với áp lực học tập và căng thẳng. Theo một nghiên cứu gần đây, sinh viên ngành y có tỷ lệ sử dụng rượu, bia cao hơn so với các ngành khác, điều này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu suất học tập của họ.

1.1. Khái niệm về rượu bia và cà phê

Rượu, bia và cà phê là những đồ uống phổ biến trong đời sống hàng ngày. Rượu và bia chứa ethanol, một chất có thể gây nghiện và ảnh hưởng đến sức khỏe nếu sử dụng không hợp lý. Cà phê, với thành phần chính là caffeine, có tác dụng kích thích hệ thần kinh, giúp tăng cường sự tập trung. Việc hiểu rõ về các loại đồ uống này sẽ giúp sinh viên có những quyết định đúng đắn hơn trong việc tiêu thụ.

1.2. Tình hình sử dụng rượu bia và cà phê trong sinh viên

Theo khảo sát, khoảng 74% sinh viên năm cuối có kiến thức về rượu, bia, trong khi 70% hiểu biết về cà phê. Tuy nhiên, thực hành sử dụng rượu, bia lại cao hơn, với 84% sinh viên đã từng uống cà phê. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức về tác hại của việc lạm dụng các loại đồ uống này.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng rượu bia của sinh viên

Việc sử dụng rượu, bia trong sinh viên không chỉ là một thói quen mà còn là một vấn đề xã hội nghiêm trọng. Nhiều sinh viên không nhận thức được tác hại của việc lạm dụng rượu, bia đến sức khỏe. Theo một nghiên cứu, việc tiêu thụ rượu, bia có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như bệnh tim mạch, gan nhiễm mỡ và các rối loạn tâm thần. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các cơ sở giáo dục trong việc giáo dục sinh viên về thói quen uống có trách nhiệm.

2.1. Tác động của rượu bia đến sức khỏe sinh viên

Rượu, bia có thể gây ra nhiều tác hại cho sức khỏe, bao gồm tổn thương gan, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và các vấn đề tâm lý. Nghiên cứu cho thấy, sinh viên thường xuyên sử dụng rượu, bia có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh này so với những người không uống. Điều này cần được chú ý và giáo dục kịp thời.

2.2. Thực trạng lạm dụng rượu bia trong sinh viên

Nhiều sinh viên có thói quen uống rượu, bia trong các buổi tiệc tùng, liên hoan mà không nhận thức được mức độ nguy hiểm. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn có thể dẫn đến các hành vi nguy hiểm như tai nạn giao thông, bạo lực và các vấn đề xã hội khác.

III. Phương pháp sử dụng rượu bia hợp lý cho sinh viên

Để giảm thiểu tác hại của việc sử dụng rượu, bia, sinh viên cần có những phương pháp sử dụng hợp lý. Việc giáo dục về lượng tiêu thụ an toàn và các biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết. Các chuyên gia khuyến cáo rằng, không nên uống quá 2 đơn vị cồn mỗi ngày và không nên uống liên tục trong nhiều ngày. Điều này giúp bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

3.1. Các biện pháp sử dụng rượu bia an toàn

Sinh viên nên được hướng dẫn về các biện pháp sử dụng rượu, bia an toàn, bao gồm việc không uống khi lái xe, không uống quá mức cho phép và biết cách từ chối khi không muốn uống. Việc này không chỉ bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn bảo vệ cộng đồng.

3.2. Tăng cường giáo dục về tác hại của rượu bia

Các cơ sở giáo dục cần tăng cường chương trình giáo dục về tác hại của rượu, bia. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm về sức khỏe và thói quen uống có trách nhiệm sẽ giúp sinh viên nâng cao nhận thức và có những quyết định đúng đắn hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy, có sự khác biệt rõ rệt giữa kiến thức và thực hành sử dụng rượu, bia, cà phê của sinh viên. Mặc dù nhiều sinh viên có kiến thức về tác hại của việc lạm dụng, nhưng thực tế họ vẫn tiếp tục sử dụng. Điều này cho thấy cần có những can thiệp kịp thời để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của sinh viên.

4.1. Kết quả khảo sát về thói quen sử dụng

Khảo sát cho thấy 74% sinh viên có kiến thức về rượu, bia, nhưng chỉ 40% thực hành đúng cách. Điều này cho thấy có một khoảng cách lớn giữa kiến thức và thực hành, cần có các biện pháp can thiệp để thu hẹp khoảng cách này.

4.2. Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức

Để cải thiện tình hình, cần có các chương trình giáo dục sức khỏe định kỳ cho sinh viên. Các hoạt động ngoại khóa, hội thảo về sức khỏe và thói quen uống có trách nhiệm sẽ giúp sinh viên nhận thức rõ hơn về tác hại của việc lạm dụng rượu, bia.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về thói quen uống của sinh viên

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, việc sử dụng rượu, bia, cà phê trong sinh viên năm cuối tại Đại học Y Hà Nội đang ở mức cao. Cần có những biện pháp can thiệp kịp thời để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của sinh viên. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục theo dõi và đánh giá hiệu quả của các chương trình giáo dục sức khỏe trong việc giảm thiểu tác hại của việc sử dụng rượu, bia.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về thói quen uống

Nghiên cứu sẽ tiếp tục theo dõi thói quen uống của sinh viên trong các năm tiếp theo để đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp. Việc này sẽ giúp xây dựng một môi trường học tập an toàn và lành mạnh cho sinh viên.

5.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về tác động của việc sử dụng rượu, bia đến sức khỏe tâm thần của sinh viên. Việc này sẽ giúp hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa thói quen uống và sức khỏe tâm lý, từ đó có những can thiệp phù hợp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Cử nhân Dinh dưỡng của tác giả Phạm Thuỳ Linh (Trường Đại học Y Hà Nội, năm 2023) tiếp cận vấn đề tiêu thụ đồ uống chứa chất kích thích và cồn dưới góc độ dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng. Bối cảnh nghiên cứu được xây dựng từ thực tế nhu cầu sinh lý của cơ thể đối với nước và các loại đồ uống hàng ngày, trong đó rượu, bia và cà phê là ba loại thức uống phổ biến chứa các hoạt chất tác động trực tiếp đến hệ thần kinh và chuyển hóa (etanol và cafein).

Đối với sinh viên khối ngành khoa học sức khỏe, đặc biệt là sinh viên năm cuối, áp lực học tập lâm sàng, khối lượng kiến thức chuyên môn lớn cùng các lo lắng về định hướng nghề nghiệp sau tốt nghiệp tạo ra áp lực tâm lý đáng kể. Tình trạng căng thẳng kéo dài kết hợp với việc gia tăng các mối quan hệ xã hội, giao lưu, tiệc tùng khiến sinh viên dễ hình thành thói quen sử dụng rượu, bia và cà phê nhằm giải tỏa căng thẳng hoặc tăng cường sự tỉnh táo. Mặt khác, sinh viên y khoa là lực lượng cán bộ y tế tương lai, đóng vai trò trực tiếp trong việc tư vấn lối sống và phòng ngừa bệnh tật cho cộng đồng; do đó, kiến thức đúng và hành vi sử dụng chuẩn mực của nhóm đối tượng này có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe bản thân và thực hành nghề nghiệp.

Xuất phát từ thực tế chưa có nghiên cứu khảo sát đồng thời kiến thức và thực hành về rượu, bia, cà phê trên sinh viên năm cuối hệ cử nhân tại Trường Đại học Y Hà Nội, đề tài xác định hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Mô tả thực trạng kiến thức về rượu, bia, cà phê của sinh viên năm cuối hệ cử nhân, Trường Đại học Y Hà Nội, năm 2023.
2. Mô tả thực trạng thực hành về sử dụng đồ uống rượu, bia, cà phê của sinh viên năm cuối hệ cử nhân, Trường Đại học Y Hà Nội, năm 2023.

Phạm vi nghiên cứu được xác định rõ ràng:

• Đối tượng nghiên cứu: Sinh viên năm cuối (Y4) hệ cử nhân chính quy thuộc 5 chuyên ngành đào tạo tại Trường Đại học Y Hà Nội, gồm: Y tế công cộng, Kỹ thuật xét nghiệm y học, Điều dưỡng, Dinh dưỡng và Khúc xạ nhãn khoa.
• Tiêu chuẩn lựa chọn: Sinh viên năm cuối hệ cử nhân thuộc 5 ngành trên, đồng ý tham gia nghiên cứu.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Đối tượng không đồng ý tham gia nghiên cứu.
• Không gian nghiên cứu: Trường Đại học Y Hà Nội.
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 01 năm 2023 đến tháng 05 năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm chuyên ngành

Tác giả tổng hợp cơ sở lý thuyết dựa trên các hướng dẫn dịch tễ học và dinh dưỡng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Viện Dinh dưỡng Quốc gia:

• Rượu, bia và đơn vị cồn (ĐVC): Định nghĩa đồ uống có cồn chứa etanol hình thành từ quá trình lên men tinh bột/đường. Phân loại rượu gồm: rượu chưng cất (brandy, whisky, rhum, vodka), rượu lên men thuần túy (vang, sake, rượu nếp) và rượu pha chế (rượu bổ, pha hương liệu). Phân loại bia gồm: bia tươi, bia hơi, bia chai và bia lon. Theo chuẩn WHO và Viện Dinh dưỡng Việt Nam, 1 ĐVC tương đương 10 gam cồn nguyên chất trong dung dịch, tính theo công thức: $$\text{ĐVC} = \frac{\text{Dung tích (ml)} \times \text{Nồng độ (%)} \times 0{,}79}{1000}$$ Khuyến cáo mức tiêu thụ: nam giới $< 2$ ĐVC/ngày, nữ giới $< 1$ ĐVC/ngày và không uống quá 5 ngày/tuần. Phân loại mức độ nguy cơ theo WHO gồm: nguy cơ thấp, mức có hại, mức nguy hiểm và nghiện rượu (mã hóa theo Bảng phân loại bệnh tật quốc tế ICD-10).
• Cà phê và cafein: Định nghĩa đồ uống chiết xuất từ hạt cà phê rang xay. Một cốc cà phê 240ml chứa trung bình khoảng 96–100mg cafein. Ngưỡng tiêu thụ an toàn cho người trưởng thành khỏe mạnh là dưới 400mg cafein/ngày (tương đương khoảng 4 tách 240ml). Cơ chế tác động của cafein là ức chế thụ thể adenosine tại não, kích thích giải phóng dopamine và norepinephrine giúp tăng tỉnh táo, đồng thời thúc đẩy tiết hormone gastrin tại dạ dày làm tăng nhu động ruột.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang (cross-sectional descriptive study) sử dụng phương pháp định lượng.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu được tính toán theo công thức ước lượng một tỷ lệ trong quần thể: $$n = Z_{1-\alpha/2}^2 \cdot \frac{p(1-p)}{d^2}$$ Với độ tin cậy $95%$ ($Z_{1-\alpha/2} = 1{,}96$), sai số tuyệt đối $d = 0{,}05$, và tỷ lệ tham khảo $p = 83{,}4%$ (dựa trên tỷ lệ sinh viên từng sử dụng rượu bia tại một nghiên cứu trường cao đẳng y tế). Cỡ mẫu tính toán và thu thập thực tế là $n = 212$ sinh viên.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn từ danh sách sinh viên năm cuối 5 ngành đào tạo cử nhân.
• Công cụ và quy trình thu thập dữ liệu: Bộ câu hỏi cấu trúc phát triển sẵn, được thử nghiệm trước khi điều tra chính thức. Dữ liệu được thu thập trực tuyến qua biểu mẫu Google Forms gửi tới các lớp trưởng và sinh viên được chọn.
• Quản lý và phân tích số liệu: Dữ liệu sau thu thập được làm sạch trực tiếp, mã hóa và phân tích bằng phần mềm thống kê SPSS.
• Kiểm soát sai số và đạo đức nghiên cứu: Khống chế sai số nhớ lại (recall bias) và sai số chọn mẫu bằng cách chuẩn hóa định nghĩa, thử nghiệm trước công cụ, giám sát tiến độ thu thập. Đảm bảo nguyên tắc tự nguyện, bảo mật thông tin cá nhân và chỉ phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan tài liệu

Chương I hệ thống hóa toàn diện các kiến thức y sinh học và dịch tễ học liên quan đến rượu, bia và cà phê:

• Tác động sinh học của rượu, bia: Trình bày đường chuyển hóa etanol (20% qua dạ dày, 80% qua ruột non), tác động kích thích giải phóng chất dẫn truyền thần kinh dopamine/serotonin ở liều nhỏ, cùng tác hại ở cấp độ tế bào và cơ quan khi lạm dụng. Các tổn thương điển hình bao gồm gan nhiễm mỡ (xuất hiện ở 90% người uống trên 15ml cồn/ngày), viêm gan do rượu, xơ gan không hồi phục; suy giảm chức năng dẫn truyền thần kinh trung ương, gia tăng rối loạn trầm cảm, ức chế miễn dịch, nguy cơ thừa cân béo phì (rượu cung cấp 7 kcal/g năng lượng) và nguy cơ ung thư đường tiêu hóa, gan, vú.
• Tác động sinh học của cà phê: Nêu rõ các lợi ích (tăng cường nhận thức, giảm đau, giảm nguy cơ đái tháo đường týp 2 và một số bệnh lý tim mạch khi dùng hợp lý) đối lập với 6 tác dụng phụ khi quá liều ($>1000$mg/ngày hoặc cơ địa nhạy cảm): rối loạn lo âu, mất ngủ (thời gian bán hủy cafein trung bình 5 giờ, dao động 1–9 giờ), kích ứng tiêu hóa gây tiêu chảy qua cơ chế kích thích gastrin, tăng huyết áp tạm thời và rối loạn nhịp tim/rung tâm nhĩ.
• Thực trạng dịch tễ: Tổng quan số liệu toàn cầu và Việt Nam. Mức tiêu thụ rượu bia bình quân đầu người tại Việt Nam ở nhóm trên 15 tuổi tăng từ 3,8 lít cồn nguyên chất (giai đoạn 2003–2005) lên 6,6 lít (giai đoạn 2008–2010), vượt mức trung bình thế giới (6,2 lít). Trích dẫn các nghiên cứu của Sathish Kumar trên sinh viên y khoa Riims Imphal (48% từng uống rượu bia), nghiên cứu của Phạm Tiền Nam tại Đại học Y tế Công cộng (tỷ lệ nam uống rượu bia gấp 1,78 lần nữ), và nghiên cứu của Phạm Bích Diệp tại Đại học Y Hà Nội năm 2013 (81,8% nam và 60,4% nữ từng gặp tác hại do rượu bia).

Chương II: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết phương pháp luận triển khai đề tài:

• Thiết lập khung biến số nghiên cứu bao gồm: nhóm đặc điểm nhân khẩu học (chuyên ngành học, giới tính, hình thức lưu trú, mức chi tiêu hàng tháng); nhóm biến số mục tiêu 1 về kiến thức (hiểu biết khái niệm rượu/bia/cà phê, phân loại, nhận thức về đơn vị cồn, lợi ích, tác hại, bệnh lý liên quan); nhóm biến số mục tiêu 2 về thực hành (tiền sử sử dụng, tần suất, thời điểm uống trong ngày, đối tượng cùng sử dụng, số lượng người và địa điểm uống).
• Quy trình nghiên cứu thực hiện theo 6 bước: liên hệ ban cán sự lớp, gửi biểu mẫu điều tra, chọn mẫu ngẫu nhiên, làm sạch dữ liệu, xử lý thống kê bằng SPSS và nhận định kết quả để đưa ra khuyến nghị.

Chương III: Kết quả nghiên cứu

Trình bày toàn bộ số liệu thống kê thu được từ 212 sinh viên qua hệ thống bảng và biểu đồ:

• Đặc điểm mẫu nghiên cứu: Phân bố chuyên ngành đồng đều gồm Điều dưỡng (24,5%), Dinh dưỡng (22,2%), Y tế công cộng (19,8%), Khúc xạ nhãn khoa (17,9%) và Kỹ thuật xét nghiệm y học (15,6%). Tỷ lệ nam chiếm 60,8%, nữ chiếm 39,2%. Về nơi ở, 42,5% thuê nhà trọ, 32,1% ở ký túc xá và 25,5% ở nhà riêng. Mức chi tiêu 2–4 triệu đồng/tháng chiếm đa số tuyệt đối (71,7%).
• Kiến thức về rượu, bia: 74,06% đối tượng hiểu đúng khái niệm; 17,09% chưa hiểu rõ và 8,38% không biết/không rõ. 70,29% sinh viên ước tính được đơn vị cồn trong một lần uống. Nhận thức về ảnh hưởng cân nặng: 42,0% nhận định rượu bia gây tăng cân, 25,5% cho rằng gây giảm cân.
• Thực hành sử dụng rượu, bia: Loại rượu thường dùng nhiều nhất là rượu lên men thuần túy (62,7%), tiếp theo là rượu chưng cất (24,9%) và rượu pha chế (11,3%). Loại bia phổ biến nhất là bia chai/lon (68,6%), bia hơi (24,5%) và bia tươi (5,3%). Lý do uống chủ yếu là dịp liên hoan, lễ tết (45,8%) và có sẵn trong tiệc/hội họp (30,8%), giải tỏa stress chỉ chiếm 10,0%. Đáng chú ý, xét theo khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng, có tới 66,3% sinh viên nữ và 28,7% sinh viên nam vượt ngưỡng tiêu thụ khuyến nghị cho một lần uống.
• Kiến thức và thực hành về cà phê: 70,75% sinh viên hiểu đúng khái niệm cà phê; 84,91% đối tượng trong mẫu đã từng uống cà phê trong đời sống hàng ngày.

Nhóm chỉ số khảo sát (n = 212)	Phân loại / Tiêu chí chi tiết	Số lượng (n)	Tỷ lệ (%)
Chuyên ngành đào tạo	Cử nhân Điều dưỡng	52	24,5%
	Cử nhân Dinh dưỡng	47	22,2%
	Cử nhân Y tế công cộng	42	19,8%
	Cử nhân Khúc xạ nhãn khoa	38	17,9%
	Cử nhân Kỹ thuật xét nghiệm y học	33	15,6%
Cơ cấu giới tính	Nam giới	129	60,8%
	Nữ giới	83	39,2%
Hình thức lưu trú	Nhà trọ / Nhà thuê	90	42,5%
	Ký túc xá	68	32,1%
	Nhà riêng cùng gia đình	54	25,5%
Mức chi tiêu hàng tháng	Dưới 2 triệu đồng	24	11,3%
	Từ 2 đến 4 triệu đồng	152	71,7%
	Từ 4 đến 6 triệu đồng	26	12,3%
	Trên 6 triệu đồng	10	4,7%
Mức độ hiểu biết khái niệm	Hiểu đúng khái niệm rượu, bia	157	74,06%
	Hiểu đúng khái niệm cà phê	150	70,75%
Thực hành từng sử dụng	Đã từng sử dụng cà phê	180	84,91%
	Ước lượng được ĐVC rượu/bia	149	70,29%

Chương IV: Bàn luận

Chương IV phân tích, đối chiếu kết quả khảo sát với các y văn trong nước và quốc tế:

• Về kiến thức: Tỷ lệ hiểu biết đúng về khái niệm rượu, bia (74,06%) và cà phê (70,75%) phản ánh sinh viên năm cuối khối y khoa có nền tảng kiến thức cơ bản tương đối tốt nhờ tiếp thu các môn học chuyên ngành. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 1/4 sinh viên chưa nắm rõ định nghĩa khoa học và các ngưỡng an toàn dịch tễ.
• Về thực hành và sự chênh lệch hành vi: Bàn luận làm nổi bật mâu thuẫn giữa kiến thức và thực hành: dù nắm được tác hại của cồn, tỷ lệ sinh viên nữ uống vượt ngưỡng khuyến cáo ($>1$ ĐVC/lần) lên tới 66,3%, trong khi ở nam giới ($>2$ ĐVC/lần) là 28,7%. Nguyên nhân được thảo luận gắn liền với bối cảnh giao tiếp xã hội hiện đại, văn hóa tiệc tùng lễ tết và tính chất sẵn có của đồ uống có cồn trong các buổi liên hoan (chiếm tổng cộng hơn 76% lý do sử dụng).
• Về hành vi sử dụng cà phê: Tỷ lệ tiếp cận cà phê rất cao (84,91%) được giải thích bởi nhu cầu thực tế của sinh viên y khoa trong việc duy trì sự tỉnh táo khi học tập, trực đêm và đối phó với áp lực thi cử.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác lập bức tranh dịch tễ học mô tả về kiến thức: 74,06% sinh viên nắm đúng khái niệm rượu bia; 70,75% hiểu đúng khái niệm cà phê; 70,29% có khả năng ước lượng đơn vị cồn tiêu thụ.
• Xác định hành vi thực hành thực tế: 84,91% sinh viên đã từng sử dụng cà phê; loại bia tiêu thụ phổ biến nhất là bia lon/chai (68,6%) và loại rượu phổ biến nhất là rượu lên men thuần túy (62,7%).
• Nhận diện các yếu tố thúc đẩy sử dụng: Động cơ chính khiến sinh viên uống rượu bia là liên hoan dịp lễ tết (45,8%) và tính sẵn có trong các bữa tiệc (30,8%), trong khi giải tỏa stress chiếm 10,0% và tăng tỉnh táo chiếm 5,4%.
• Phát hiện khoảng trống thực hành: Tồn tại tỷ lệ đáng kể sinh viên vượt mức khuyến nghị an toàn của Viện Dinh dưỡng khi uống rượu bia trong một lần sử dụng, đặc biệt ở nhóm sinh viên nữ (66,3% uống $>1$ ĐVC).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Tăng cường các chương trình giáo dục truyền thông sức khỏe học đường, tập trung vào việc hướng dẫn quy đổi định lượng đơn vị cồn chuẩn và nhận biết ngưỡng an toàn của cafein thay vì chỉ cung cấp kiến thức tác hại chung chung.
• Xây dựng các hoạt động tư vấn tâm lý và giải tỏa áp lực học tập lành mạnh cho sinh viên năm cuối nhằm hạn chế xu hướng lạm dụng chất kích thích để đối phó với căng thẳng.
• Lồng ghép sâu hơn các bài thực hành về dinh dưỡng dự phòng và kiểm soát hành vi sức khỏe cá nhân vào chương trình đào tạo của hệ cử nhân y khoa.

Đóng góp của đề tài

Đây là một trong những nghiên cứu tiên phong tại Trường Đại học Y Hà Nội tiến hành khảo sát đồng thời cả hai loại chất kích thích thông dụng (rượu/bia và cà phê) trên đối tượng sinh viên năm cuối của đầy đủ 5 chuyên ngành cử nhân y khoa, cung cấp bộ dẫn liệu thực chứng cho công tác quản lý và chăm sóc sức khỏe sinh viên y khoa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang chỉ phản ánh thực trạng tại một thời điểm nhất định (tháng 01 đến tháng 05 năm 2023), chưa theo dõi được sự thay đổi hành vi dài hạn sau khi sinh viên ra trường.
  • Phương pháp thu thập dữ liệu bằng bảng hỏi tự điền trực tuyến (Google Forms) có nguy cơ gặp sai số nhớ lại khi sinh viên ước tính lượng rượu bia, cà phê đã tiêu thụ trong quá khứ.
  • Mẫu nghiên cứu mới dừng lại ở nhóm sinh viên hệ cử nhân năm cuối của Trường Đại học Y Hà Nội, chưa mở rộng so sánh với sinh viên hệ bác sĩ y khoa hoặc các trường đại học ngoài khối sức khỏe.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả gợi mở việc triển khai các nghiên cứu can thiệp giáo dục truyền thông sức khỏe và mở rộng phạm vi khảo sát theo chiều dọc để đánh giá mối liên quan giữa mức độ lạm dụng chất với kết quả học tập và sức khỏe tâm thần của sinh viên y khoa.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Dinh dưỡng, Y tế công cộng, Y học dự phòng: Tham khảo cấu trúc thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang, cách xây dựng bộ công cụ điều tra biến số dinh dưỡng/hành vi, và phương pháp xử lý số liệu điều tra bằng SPSS.
• Cán bộ quản lý đào tạo và Đoàn thanh niên - Hội sinh viên các trường đại học: Sử dụng các phát hiện thực chứng về lý do và tần suất sử dụng rượu, bia, cà phê để xây dựng kế hoạch hỗ trợ tâm lý, tổ chức phong trào sinh hoạt lành mạnh và phòng chống lạm dụng đồ uống có cồn trong môi trường học đường.
• Nghiên cứu sinh, học viên thực hiện đề tài về hành vi sức khỏe: Khai thác hệ thống tổng quan tài liệu phong phú về cơ chế chuyển hóa etanol, cafein, cách quy đổi đơn vị cồn (ĐVC) theo chuẩn WHO và Viện Dinh dưỡng Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng tiêu chuẩn nào để định nghĩa và quy đổi 1 đơn vị cồn (ĐVC)?
Khóa luận áp dụng định nghĩa chuẩn của WHO và Viện Dinh dưỡng Việt Nam: 1 ĐVC tương đương 10 gam cồn nguyên chất chứa trong dung dịch uống. Công thức quy đổi: $\text{ĐVC} = \text{Dung tích (ml)} \times \text{Nồng độ (%)} \times 0{,}79 / 1000$. Ví dụ: 1 ĐVC tương đương khoảng 3/4 lon/chai bia 330ml (5%), 1 cốc bia hơi 330ml (4%), 1 ly rượu vang 100ml (13,5%) hoặc 1 chén rượu mạnh 40ml (30%).

2. Cỡ mẫu nghiên cứu là bao nhiêu và được chọn theo phương pháp nào?
Nghiên cứu khảo sát trên 212 sinh viên năm cuối (Y4) hệ cử nhân của Trường Đại học Y Hà Nội, gồm 5 chuyên ngành: Điều dưỡng (52 SV), Dinh dưỡng (47 SV), Y tế công cộng (42 SV), Khúc xạ nhãn khoa (38 SV) và Kỹ thuật xét nghiệm y học (33 SV). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên đơn từ danh sách sinh viên.

3. Tỷ lệ sinh viên hiểu đúng về khái niệm rượu, bia và cà phê đạt mức bao nhiêu?
Kết quả nghiên cứu ghi nhận 74,06% sinh viên hiểu đúng khái niệm về rượu, bia và 70,75% sinh viên hiểu đúng khái niệm về cà phê.

4. Động cơ chính khiến sinh viên năm cuối sử dụng rượu, bia trong nghiên cứu là gì?
Lý do phổ biến nhất là sử dụng trong các dịp liên hoan, lễ tết (chiếm 45,8%) và do đồ uống có sẵn trong các buổi tiệc, hội họp (chiếm 30,8%). Lý do giải tỏa căng thẳng/stress chỉ chiếm 10,0%, sở thích cá nhân chiếm 6,2% và tăng sự tỉnh táo chiếm 5,4%.

5. Ngưỡng tiêu thụ cafein hàng ngày được khuyến cáo an toàn trong khóa luận là bao nhiêu?
Theo tổng quan y văn trong khóa luận, mức tiêu thụ dưới 400mg cafein mỗi ngày (tương đương khoảng 4 tách cà phê dung tích 240ml) được xem là an toàn và không gây tác dụng phụ bất lợi đối với người trưởng thành khỏe mạnh.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thuỳ Linh đã phản ánh trung thực thực trạng kiến thức và thực hành sử dụng rượu, bia, cà phê của 212 sinh viên năm cuối hệ cử nhân Trường Đại học Y Hà Nội năm 2023. Kết quả cho thấy mặc dù đa số sinh viên có hiểu biết đúng về khái niệm chuyên môn (trên 70%), tỷ lệ từng tiếp cận cà phê (84,91%) và mức tiêu thụ rượu bia vượt ngưỡng khuyến nghị ở các buổi tiệc tùng vẫn ở mức đáng lưu tâm. Đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng, hỗ trợ nhà trường và ngành y tế định hình các giải pháp truyền thông giáo dục sức khỏe và quản lý lối sống phù hợp cho nhân lực y tế tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TÔNG QUAN TÀI LIỆƯ 1. Một sổ khái niệm. Rượu, bia là đồ uống có cồn (etanol) dược tạo ra chú yếu nhờ quá trình lèn men tinh bột và đường có trong nhiều loại hoa quá, ngù cốc41. Rượu có rất nhiều loại mùi vị.

tinh chất khác nhau. Tuy nhiên tất ca các loại rượu đều có một thành phần chung, dó là con (ctanol). Theo còng nghệ san xuất, rượu được phàn loại như sau: • Rượu chưng cất: Loại rượu này dùng nhũng nguyên liệu chứa đường và linh bột. nhưng sau khi len men dược cẩt lại.

Rượu chưng cất là những loại rượu nặng như: brandy, whisky, rhurn, và vodka. - Rượu lẽn men thuần túy: Rượu dược lên men lừ các nguyên liệu cỏ chứa dường, tinh bột và đều có nồng dộ thấp. Những diên hình cua loại rượu này là: rượu vang, sake, rượu nếp. - Rượu pha chề: Đày là loại rượu lên men hoặc rượu chưng cất cỏ pha thêm dường, hương liệu, dược liệu.

Trong nhóm này có các thử rượu bó. Theo công nghệ sán xuât. bia dược chia thành: - Bia tươi: san phẩm dược nấu có dộ dường cao. thời gian lên men cho ra bia thường gẩp dôi bia hơi vả qua công đoạn thanh trùng nhanh.

Trong quá trinh lèn men vã ủ bia không cỏ bâl ki chất bao quan não. bia sè dược rót trực liếp dê người uống thưởng thức. Vi vậy mới gọi là bia lươi theo dũng chái với hương thơm lừng cua mạch nha rang cháy. - Bia hơi: sán phàm dược nấu với độ đường thấp, thời gian lên men cho ra bia ngân (khoáng 7-10 ngày), có the qua công doạn thanh trùng nhanh bằng hơi nóng nhiệt dộ cao.

điều kiện bao quan dược it ngày. Bia hơi sau khi lên TWiliwwmiir 4 rncn được chiết vào các thủng chứa (keg) dược làm sạch băng khi nén. nước, nước nông (800°C). dung dịch xút (2-3%) và dược thanh trùng bang hơi nóng (khoang 1350*0.

sau dó dược làm lạnh bang COj lạnh. Trên thị trường Việt Nam hiện nay. các san phẩm bia hơi dược người liêu dùng ưa chuộng như Bia hơi Hà Nội. Bia hơi Việt Hả.

- Bia chai và bia lon: hàm lượng chất thó nhiều hơn bia hơi và bia tươi khoang 0.5%, hàm lượng hoa houblon nhiều hơn khoáng 30%. Loại bia này cũng có lượng dường nhiều hơn bia hơi khoáng 2%. Quá trinh lên men khá lâu. lèn men chinh khoang 7-8 ngày, lẽn men phụ khoang 4 ngày.

Sau dó, qua công đoạn lục vã bào hoà co? rỗi chiết vào chai hoặc lon. bia chai và bia lon còn dược thanh trùng kỳ câng nham báo quan láu dài. thuận tiện cho việc vận chuyên thương mại và tiêu thụ trên thị trưởng. Có nhiêu cách phân loại khác nhau đối với rượu.

WHO thường phân loại theo nồng dộ còn và chia thành 3 loại41: - Bia thường có dụ cồn 5% - Rượu nhẹ: thường có dộ con từ 12-15% - Rượu mạnh: cỏ độ cồn khoáng 40% 1. “ Đơn vị cồn” (ĐVC) •“Đơn vị con” là dơn vị do lường dùng để quy dôi rượu, bia và dồ uổng cỏ cồn khác với nồng dụ khác nhau. Nhiều nước đang áp dụng theo chuắn cua WHO42: 1 DVC tương dương 10 gam con nguyên chat chữa trong dung dịch uống. Cách linh ĐVC trong rượu, bia: ĐVC Dung dịch (ml) X Nồng dộ (%) X 0.79 (hộ số quy dối) Vi dụ: chai bia 330ml và nồng độ cồn 4% sè có số gam cồn lã: 330 X 4 X 0.4 tương dương với I DVC TWiliwwmiir 5 Như vậy.

1 ĐVC tương đương với % chai hoặc một lon bia 330ml (5%). I ly rượu vang 100ml (13. I cốc bia hơi 330ml (4%). I chén rượu mạnh 40ml (30%) hoặc 1 chai nước trái cãy/cider.

strongbow có con loại 330ml (4.5%) I ly rượu vang 100 ml (1 Hĩnh ánh 1.