phần mở đầu và kết luận và danh mục tham khảo, nội dung nghiên cứu của luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng, bao gồm: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát chi thƣờng xuyên tại Kho bạc Nhà nƣớc. Chƣơng 2: Thực trạng công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên tại KBNN Cƣ Jút, tỉnh Đắk Nông. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên tại KBNN Cƣ Jút, tỉnh Đắk Nông. Luan van 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƢỜNG XUYÊN QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1.
Chi thƣờng uyên ng n sách nhà nƣớc 1. Tổng quan về chi Ngân sách Nhà nước 1. Chi Ngân sách Nhà nước Khái niệm NSNN Có rất nhiều quan niệm khác nhau về ngân sách Nhà nƣớc, tùy thuộc vào từng thời kỳ và từng quốc gia. Theo quan niệm của các nhà nghiên cứu kinh tế cổ điển thì: “Ngân sách Nhà nƣớc là một văn kiện tài chính mô tả các khoản thu, chi của Chính Phủ, đƣợc thiết lập hàng năm”.
Mặt khác các nhà nghiên cứu kinh tế hiện đại thì cho rằng: “Ngân sách Nhà nƣớc là bảng liệt kê các khoản thu, chi bằng tiền mặt trong một giai đoạn nhất định của Nhà nƣớc”. NSNN luôn gắn liền với Nhà nƣớc, nó đƣợc dùng để chỉ các khoản thu nhập và các khoản chi tiêu của Nhà nƣớc đƣợc thể chế hóa bằng pháp luật. Cho đến nay, các Nhà nƣớc khác nhau đều tạo lập và sử dụng NSNN. Ở Việt Nam hiện nay, Theo luật ngân sách Nhà nƣớc (Luật số 83/2015/QH13) đƣợc thông qua tại kỳ họp thứ chín Quốc Hội khóa 13, ngày 25/6/2015[23] định nghĩa: Ngân sách nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc đƣợc dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc.
Ngân sách nhà nƣớc gồm 2 loại đó là: - Ngân sách địa phƣơng: là các khoản thu ngân sách nhà nƣớc phân cấp cho cấp địa phƣơng hƣởng, thu bổ sung từ ngân sách trung ƣơng cho ngân sách địa phƣơng và các khoản chi ngân sách nhà nƣớc thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phƣơng. Luan van 10 - Ngân sách trung ƣơng: là các khoản thu ngân sách nhà nƣớc phân cấp cho cấp trung ƣơng hƣởng và các khoản chi ngân sách nhà nƣớc thuộc nhiệm vụ chi của cấp trung ƣơng. Đặc điểm của NSNN: NSNN có những đặc điểm chung như sau: - Hoạt động thu chi của NSNN luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế - chính trị của nhà nƣớc và việc thực hiện các chức năng của nhà nƣớc, đƣợc nhà nƣớc tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định; - Hoạt động NSNN là hoạt động phân phối lại các nguồn tài chính, nó thể hiện ở hai lĩnh vực thu và chi của nhà nƣớc; - NSNN luôn gắn chặt với sở hữu nhà nƣớc, luôn chứa đựng những lợi ích chung, lợi ích công cộng; - Hoạt động thu chi của NSNN đƣợc thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu; - NSNN cũng có những đặc điểm nhƣ các quỹ tiền tệ khác. Vai trò của NSNN - Vai trò huy động các nguồn tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của NN, phân phối lại các nguồn tài chính theo tỷ lệ hợp lý, nhằm đảm bảo, duy trì sức mạnh của bộ máy nhà nƣớc; - NSNN là công cụ điều tiết thị trƣờng, bình ổn giá cả và chống lạm phát.
Điều chỉnh kinh tế vĩ mô của Nhà nƣớc thông qua định hƣớng đầu tƣ, điều chỉnh cơ cấu của nền kinh tế, thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế…; - NSNN là công cụ định hƣớng phát triển sản xuất; - NSNN là công cụ điều chỉnh thu nhập giữa các tầng lớp dân cƣ. Thực hiện công bằng xã hội và giải quyết các vấn đề xã hội. Quản lý chi Ngân sách Nhà nước - Quản lý chi NSNN, là quá trình Nhà nƣớc vận dụng chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nƣớc trong quản lý kinh tế, đồng thời sử dụng các công cụ và phương pháp quản lý chi thường xuyên NSNN là các chế độ, chính sách; Các tiêu chuẩn, định mức do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban Luan van 11 hành tác động lên đối tượng và chủ thể quản lý nhằm tác động đến quá trình sử dụng các nguồn vốn của NSNN để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ do nhà nƣớc đảm nhiệm một cách có hiệu quả nhất. Lập dự toán chi NSNN Chu trình quản lý chi NSNN đƣợc hiểu là một vòng tròn khép kín lặp đi lặp lại từ khâu lập dự toán chi NSNN, chấp hành dự toán đến quyết toán chi NSNN, đƣợc cụ thể nhƣ sau: Lập dự toán chi NSNN là việc các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm chi Ngân sách Nhà nƣớc phải tổ chức lập dự toán chi Ngân sách trong nhiệm vụ đƣợc giao và gửi cơ quan Tài chính cùng cấp, cơ quan Tài chính xem xét tổng hợp, lập dự toán trình UBND cùng cấp, UBND có trách nhiệm kiểm tra, xem xét dự toán Ngân sách của cấp mình trình HĐND cùng cấp quyết định và báo cáo cơ quan Tài chính cấp trên trực tiếp.
Dự toán chi NSNN đã đƣợc phê chuẩn trở thành các chỉ tiêu pháp lệnh, các cơ quan nhà nƣớc, các đơn vị dự toán ngân sách các cấp khi nhận đƣợc số phân bổ về Ngân sách có trách nhiệm giao nhiệm vụ cho các đơn vị dự toán trực thuộc bảo đảm đúng với dự toán ngân sách đƣợc phê duyệt, không một tổ chức, cá nhân nào đƣợc thay đổi nhiệm vụ chi ngân sách đã đƣợc phân bổ khi chƣa có sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền. Lập dự toán là công việc ban đầu cho quá trình thực hiện của cả năm ngân sách do đó việc xây dựng dự toán mang ý nghĩa rất quan trọng, quyết định đến chất lƣợng, hiệu quả của toàn bộ các khâu trong chu trình quản lý NSNN. Một dự toán NSNN đúng đắn, có cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn sẽ có tác dụng quan trọng đối với việc phát triển kinh tế- xã hội, đối với việc đảm bảo cân đối về tài chính, ngân sách; đồng thời cũng tạo điều kiện thuận lợi rất lớn cho các khâu tiếp theo, đặc biệt là khâu chấp hành NSNN. Chấp hành dự toán chi NSNN Sau khi dự toán chi ngân sách nhà nƣớc đƣợc giao và đƣợc phê chuẩn, năm ngân sách bắt đầu thực hiện và việc quản lý chi NSNN đƣợc triển khai.
Các cơ quan Luan van 12 nhà nƣớc ở trung ƣơng và địa phƣơng có trách nhiệm phân bổ dự toán chi NSNN đƣợc giao cho các đơn vị sử dụng ngân sách đúng với dự toán đƣợc phê duyệt kể cả về tổng mức chi và chi tiết theo từng lĩnh vực nhiệm vụ chi, đúng tính chất của mã nguồn ngân sách đã đƣợc duyệt, đồng thời thông báo cho cơ quan Tài chính cùng cấp và KBNN nơi giao dịch để theo dõi, thanh toán và quản lý. Căn cứ vào dự toán chi NSNN năm đƣợc giao, KBNN tiến hành thanh toán, chi trả cho các đơn vị thụ hƣởng NSNN. Chủ tài khoản căn cứ vào dự toán chi đƣợc giao ra lệnh chuẩn chi kèm theo hồ sơ chứng từ thanh toán gửi đến KBNN nơi giao dịch để tạm ứng, thanh toán cho các đối tƣợng liên quan. KBNN có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ và lệnh chuẩn chi của chủ tài khoản thực hiện chi trả trong phạm vi dự toán và theo đúng chế độ Nhà Nƣớc quy định.
Quyết toán chi NSNN Là khâu cuối cùng trong chu trình quản lý NSNN. Nó bao gồm các công việc lập, tổng hợp, phân tích, đánh giá các khoản chi NSNN đã đƣợc thực hiện trong năm ngân sách. Quyết toán chi NSNN đƣợc thực hiện theo phƣơng pháp từ cơ sở, tổng hợp từ dƣới lên trên và phải đƣợc Hội đồng nhân dân các cấp phê chuẩn. Quyết toán NSNN đó chính là sự tổng kết tình hình thực hiện các khoản chi ngân sách của năm trƣớc, thông qua đó chúng ta có thể thấy đƣợc hoạt động phát triển KT-XH của Nhà nƣớc trong năm ngân sách, thấy đƣợc hoạt động NSNN với tƣ cách là công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nƣớc.
Từ đó, rút ra đƣợc những kinh nghiệm cần thiết cho việc điều hành chi NSNN trong những năm sau. Đối tượng, mục tiêu quản lý chi Ngân sách Nhà nước - Đối tượng quản lý chi NSNN, là toàn bộ các khoản chi của nhà nƣớc đã đƣợc bố trí trong dự toán NSNN và đƣợc cấp phát, thanh toán để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội trong từng giai đoạn nhất định. Cơ sở để quản lý chi NSNN là cơ chế quản lý kinh tế tài chính, hệ thống Luật pháp và các văn bản quy định hiện hành. Quản lý chi ngân sách là trách nhiệm của tất cả các ngành, các cấp, các cơ Luan van 13 quan, đơn vị sử dụng NSNN.
- Mục tiêu cơ bản của quản lý chi NSNN, là không để nguồn vốn của Nhà nƣớc bị thất thoát, lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích; nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn vốn, giải quyết hài hoà mối quan hệ về lợi ích kinh tế giữa một bên là Nhà nƣớc với một bên là các chủ thể sử dụng vốn NSNN. Kiểm tra, kiểm soát chi Ngân sách Nhà nước Kiểm tra, kiểm soát chi NSNN trong đó có kiểm soát chi NSNN qua KBNN không phải là một giai đoạn hay một phần của chu trình quản lý NSNN mà nó đƣợc thực hiện ở tất cả các giai đoạn của quá trình này. Đối với khâu lập dự toán, kiểm tra NSNN là việc xem xét lại các dự báo, đánh giá số liệu dự toán của các đơn vị lập đảm bảo phù hợp với thực tế phát sinh, với chức năng, nhiệm vụ của đơn vị hoặc của từng cấp, từng ngành. Đối với khâu chấp hành NSNN, là việc kiểm tra, giám sát việc thực hiện quản lý chi NSNN, đối chiếu việc chấp hành NSNN với các tiêu chuẩn định mức của cấp có thẩm quyền phê duyệt, phải có trong dự toán NSNN, đảm bảo đúng chế độ Nhà Nƣớc quy định, đúng luật NSNN, trƣờng hợp không đúng chính sách, chế độ, tiêu chuẩn định mức thì yêu cầu cơ quan phân bổ NSNN điều chỉnh lại hoặc phải thu hồi.
Đối với khâu quyết toán chi NSNN, là việc xem xét đánh giá sự đúng đắn, tính chính xác của các loại báo cáo tổng hợp, từ đó đƣa ra các kết luận. Nhƣ vậy, kiểm tra, kiểm soát chi NSNN là một chức năng của quản lý NSNN, gắn liền với quản lý NSNN, đồng thời gắn liền với mọi hoạt động của NSNN. Chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước 1.