Quản lý giáo dục ngôn ngữ 5‑6 tuổi tại TP Hạ Long – Luận văn 2022, Đại học Thái Nguyên, Đỗ Thanh Thúy

Không gian metric nón là một khái niệm quan trọng trong giải tích hàm và topology, mở rộng từ không gian metric thông… 146 trang · Đại học Thái Nguyên · 2022.

• Tác giả: Đỗ Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Phùng Thị Hằng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Giáo Dục Ngôn Ngữ Cho Trẻ Mẫu Giáo 5-6 Tuổi Qua Tác Phẩm Văn Học Tại Hạ Long
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hạ Long

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRƯỜNG MẦM NON
• 1.1. Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Các khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non
• 1.2.2. Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
• 1.2.3. Quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
• 1.3. Một số vấn đề cơ bản về giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.1. Tác phẩm văn học sử dụng trong giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo ở trường MN
• 1.3.2. Tầm quan trọng của việc giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.3. Mục tiêu, nguyên tắc giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.4. Nội dung giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.5. Phương pháp, hình thức giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.3.6. Đánh giá kết quả giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4. Quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4.1. Lập kế hoạch giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4.2. Tổ chức giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4.3. Chỉ đạo giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.4.4. Kiểm tra, đánh giá giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non
• 1.5.1. Các yếu tố khách quan
• 1.5.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.6. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Giới thiệu về thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.1.1. Tình hình kinh tế - xã hội của thành phố Hạ Long
• 2.1.2. Tình hình giáo dục mầm non thành phố Hạ Long
• 2.2. Mục đích, nội dung, phương pháp khảo sát và phương thức xử lý số liệu
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Đối tượng khảo sát
• 2.2.3. Nội dung khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp khảo sát và phương thức xử lý số liệu
• 2.3. Kết quả khảo sát thực trạng
• 2.3.1. Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về tầm quan trọng, mục tiêu của giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.2. Thực trạng giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.3. Thực trạng quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.4. Đánh giá chung về quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 2.4.1. Nguyên nhân của hạn chế
• 2.5. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu của hoạt động giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mầm non
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu của giáo dục mầm non
• 3.1.3. Nguyên tắc bảo đảm tính đồng bộ
• 3.1.4. Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn
• 3.1.5. Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi
• 3.1.6. Nguyên tắc bảo đảm tính hiệu quả
• 3.2. Các biện pháp quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.1. Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.2. Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh phù hợp với tình hình thực tế
• 3.2.3. Tổ chức bồi dưỡng năng lực giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho đội ngũ giáo viên ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.4. Xây dựng cơ chế phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường tham gia giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.5. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
• 3.2.6. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất
• 3.3. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.3.2. Nội dung khảo nghiệm
• 3.3.3. Phương pháp khảo nghiệm
• 3.3.4. Kết quả khảo nghiệm
• 3.4. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Không Gian Mê Trị Nón Khái Niệm Ứng Dụng

Không gian metric nón là một khái niệm quan trọng trong giải tích hàm và topology, mở rộng từ không gian metric thông thường. Nó cung cấp một khung làm việc linh hoạt hơn cho việc nghiên cứu các bài toán liên quan đến sự hội tụ và tính liên tục. Khác với không gian metric truyền thống, không gian metric nón sử dụng một nón lồi để xác định 'khoảng cách' giữa các điểm. Điều này cho phép mô hình hóa các bài toán mà khoảng cách không nhất thiết phải là một số thực dương, mà có thể là một phần tử của một không gian vector nào đó. Ứng dụng của không gian metric nón rất đa dạng, từ lý thuyết tối ưu đến giải các phương trình vi phân. Nghiên cứu này tập trung vào các tính chất cơ bản và các định lý điểm bất động trong không gian metric nón.

1.1. Định Nghĩa và Tính Chất Cơ Bản của Không Gian Nón

Một không gian nón được định nghĩa bằng cách sử dụng một nón lồi đóng trong một không gian Banach thực. Nón lồi này xác định một thứ tự bộ phận trên không gian Banach. Định nghĩa metric nón sử dụng cấu trúc này để tạo ra một khái niệm khoảng cách tổng quát hơn. Các tính chất quan trọng của nón lồi, như tính đóng và tính lồi, ảnh hưởng trực tiếp đến các tính chất của không gian metric nón. Ví dụ, tính đóng của nón đảm bảo rằng giới hạn của một dãy hội tụ cũng nằm trong nón. Các tính chất cơ bản này là nền tảng để xây dựng các định lý điểm bất động.

1.2. So Sánh Không Gian Metric Nón và Không Gian Metric Thường

Sự khác biệt chính giữa không gian metric nón và không gian metric thông thường nằm ở phạm vi giá trị của hàm khoảng cách. Trong không gian metric, khoảng cách giữa hai điểm là một số thực không âm. Ngược lại, trong không gian metric nón, khoảng cách giữa hai điểm là một phần tử của một không gian vector được trang bị một nón lồi. Điều này cho phép mô hình hóa các bài toán mà khoảng cách có thể mang thông tin về 'hướng' hoặc 'cường độ' theo nhiều chiều. Sự tổng quát này mang lại sự linh hoạt nhưng cũng đặt ra những thách thức mới trong việc chứng minh các kết quả tương tự như trong không gian metric thông thường. Ví dụ: Tính đầy đủ trong không gian metric nón cần được xem xét kỹ lưỡng.

II. Thách Thức và Giới Hạn trong Không Gian Metric Nón

Việc nghiên cứu định lý điểm bất động trong không gian metric nón gặp phải nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu vắng của một thứ tự toàn phần trên không gian vector chứa nón lồi. Điều này gây khó khăn trong việc so sánh các phần tử và xây dựng các dãy Cauchy. Hơn nữa, các chứng minh trong không gian metric thông thường thường dựa vào tính chất của số thực, mà không phải lúc nào cũng có thể mở rộng một cách trực tiếp sang không gian vector. Do đó, cần phải phát triển các kỹ thuật mới để vượt qua những hạn chế này. Nghiên cứu này cũng xem xét các ví dụ cụ thể để minh họa những khó khăn và các điều kiện cần thiết để đảm bảo sự tồn tại của điểm bất động.

2.1. Vấn Đề Hội Tụ trong Không Gian Metric Nón

Hội tụ trong không gian metric nón phức tạp hơn so với không gian metric thông thường. Khái niệm hội tụ cần phải được định nghĩa một cách cẩn thận, sử dụng cấu trúc của nón lồi. Một dãy được gọi là hội tụ nếu khoảng cách giữa các phần tử của dãy và giới hạn tiến tới phần tử không của không gian vector. Tuy nhiên, việc kiểm tra điều này có thể không dễ dàng, đặc biệt khi nón lồi không có các tính chất tốt. Các điều kiện bổ sung có thể cần thiết để đảm bảo rằng một dãy Cauchy hội tụ trong không gian metric nón. Hội tụ điểm và hội tụ đều cần được phân biệt rõ ràng.

2.2. Các Điều Kiện Bổ Sung Cần Thiết Cho Tính Đầy Đủ

Tính đầy đủ là một tính chất quan trọng để đảm bảo sự tồn tại của điểm bất động. Tuy nhiên, trong không gian metric nón, tính đầy đủ không tự động được suy ra từ tính chất của nón lồi. Các điều kiện bổ sung có thể cần thiết, chẳng hạn như giả định rằng nón lồi là 'normal'. Một nón lồi được gọi là normal nếu tồn tại một hằng số sao cho nếu 0 ≤ x ≤ y thì ||x|| ≤ K||y||. Điều kiện này đảm bảo rằng các dãy bị chặn trong nón lồi cũng bị chặn trong không gian Banach, và do đó có thể có một dãy con hội tụ. Việc xác định các điều kiện bổ sung phù hợp là một phần quan trọng của việc nghiên cứu tính đầy đủ trong không gian metric nón.

III. Định Lý Điểm Bất Động Banach Trong Không Gian Metric Nón

Định lý điểm bất động Banach là một kết quả kinh điển trong giải tích hàm, và việc mở rộng nó sang không gian metric nón là một mục tiêu quan trọng. Định lý này khẳng định rằng nếu T là một ánh xạ co trên một không gian metric đầy đủ, thì T có một điểm bất động duy nhất. Trong không gian metric nón, khái niệm 'ánh xạ co' cần phải được định nghĩa lại một cách thích hợp. Một ánh xạ T được gọi là co nếu tồn tại một hằng số k < 1 sao cho khoảng cách giữa Tx và Ty nhỏ hơn k lần khoảng cách giữa x và y. Tuy nhiên, ở đây khoảng cách là một phần tử của không gian vector, chứ không phải là một số thực.

3.1. Điều Kiện Co và Tính Duy Nhất của Điểm Bất Động

Để định lý điểm bất động Banach có hiệu lực trong không gian metric nón, điều kiện co cần phải được diễn đạt một cách cẩn thận. Một cách tiếp cận là giả định rằng tồn tại một hằng số k < 1 sao cho d(Tx, Ty) ≤ k d(x, y) với mọi x, y trong không gian, trong đó d là hàm metric nón. Hơn nữa, cần phải đảm bảo rằng không gian metric nón là 'C-đầy đủ', tức là mọi dãy Cauchy đều hội tụ. Dưới các điều kiện này, có thể chứng minh được rằng T có một điểm bất động duy nhất. Tính duy nhất của điểm bất động là một kết quả quan trọng, vì nó cho phép xác định điểm bất động một cách chính xác.

3.2. Chứng Minh Định Lý Điểm Bất Động Banach Mở Rộng

Chứng minh định lý điểm bất động Banach mở rộng cho không gian metric nón đòi hỏi việc sử dụng các kỹ thuật giải tích hàm và topology. Ý tưởng chính là xây dựng một dãy x_n = T^n(x_0) cho một điểm khởi đầu x_0 bất kỳ. Sau đó, chứng minh rằng dãy này là một dãy Cauchy, và do đó hội tụ đến một điểm x*. Cuối cùng, chứng minh rằng x* là một điểm bất động của T, tức là T(x*) = x*. Việc chứng minh này đòi hỏi việc sử dụng các tính chất của nón lồi và điều kiện co. Điều quan trọng là phải chỉ ra rằng các ước lượng khoảng cách vẫn đúng trong không gian vector, và rằng giới hạn của dãy Cauchy thực sự là một điểm bất động.

IV. Các Định Lý Điểm Bất Động Khác trong Không Gian Metric Nón

Ngoài định lý điểm bất động Banach, còn có nhiều định lý điểm bất động khác có thể được mở rộng sang không gian metric nón. Ví dụ, định lý điểm bất động của Caristi, định lý điểm bất động của Nadler cho ánh xạ đa trị, và các kết quả liên quan đến ánh xạ không giãn. Việc mở rộng các định lý này đòi hỏi việc xem xét các điều kiện khác nhau trên ánh xạ và không gian metric nón. Nghiên cứu này trình bày một số kết quả như vậy, và thảo luận về các ứng dụng tiềm năng.

4.1. Định Lý Điểm Bất Động Caristi và Ứng Dụng

Định lý điểm bất động Caristi là một kết quả tổng quát hơn định lý điểm bất động Banach. Nó phát biểu rằng nếu T là một ánh xạ từ một không gian metric đầy đủ X vào chính nó, và nếu tồn tại một hàm l: X -> R+ thỏa mãn d(x, Tx) ≤ l(x) - l(Tx) với mọi x trong X, thì T có một điểm bất động. Định lý này có thể được mở rộng sang không gian metric nón bằng cách sử dụng một hàm l nhận giá trị trong một không gian vector được trang bị một nón lồi. Các ứng dụng của định lý điểm bất động Caristi rất đa dạng, từ lý thuyết trò chơi đến tối ưu hóa.

4.2. Ánh Xạ Đa Trị và Định Lý Nadler trong Không Gian Nón

Một ánh xạ đa trị là một ánh xạ mà giá trị của nó tại một điểm là một tập hợp chứ không phải là một điểm duy nhất. Định lý Nadler là một mở rộng của định lý điểm bất động Banach cho ánh xạ đa trị. Nó phát biểu rằng nếu T là một ánh xạ đa trị từ một không gian metric đầy đủ X vào tập hợp các tập con đóng bị chặn của X, và nếu T là một ánh xạ co theo nghĩa khoảng cách Hausdorff, thì T có một điểm bất động. Định lý này cũng có thể được mở rộng sang không gian metric nón, và các ứng dụng của nó bao gồm giải các phương trình vi phân với dữ liệu không chính xác.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn của Không Gian Metric Nón Ví Dụ Minh Họa

Không gian metric nón có nhiều ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau, bao gồm giải các phương trình tích phân, phương trình vi phân, và lý thuyết tối ưu. Việc sử dụng không gian metric nón cho phép mô hình hóa các bài toán một cách linh hoạt hơn, và tìm ra các giải pháp hiệu quả hơn. Nghiên cứu này trình bày một số ví dụ minh họa để cho thấy sức mạnh của phương pháp này.

5.1. Giải Phương Trình Tích Phân Sử Dụng Định Lý Điểm Bất Động

Các phương trình tích phân có thể được giải bằng cách sử dụng định lý điểm bất động trong không gian metric nón. Ý tưởng chính là biểu diễn phương trình tích phân như một ánh xạ từ một không gian hàm vào chính nó. Sau đó, chứng minh rằng ánh xạ này thỏa mãn các điều kiện của định lý điểm bất động, và do đó có một nghiệm duy nhất. Việc sử dụng không gian metric nón cho phép xử lý các phương trình tích phân với các điều kiện biên phức tạp.

5.2. Ứng Dụng trong Lý Thuyết Tối Ưu và Bài Toán Quyết Định

Không gian metric nón có thể được sử dụng để giải các bài toán tối ưu với ràng buộc. Ý tưởng chính là biểu diễn bài toán tối ưu như một bài toán tìm điểm bất động của một ánh xạ liên quan đến hàm mục tiêu và các ràng buộc. Việc sử dụng không gian metric nón cho phép xử lý các bài toán tối ưu với các ràng buộc không trơn, và tìm ra các giải pháp tối ưu một cách hiệu quả.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo về Không Gian Nón

Nghiên cứu này đã trình bày một tổng quan về không gian metric nón và các định lý điểm bất động. Các kết quả này có nhiều ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau của toán học và khoa học ứng dụng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi mở cần được giải quyết. Các hướng nghiên cứu tiếp theo bao gồm việc phát triển các định lý điểm bất động mới, nghiên cứu các tính chất của không gian metric nón, và tìm ra các ứng dụng mới.

6.1. Tổng Kết Các Kết Quả Đạt Được và Đóng Góp

Nghiên cứu này đã đóng góp vào việc hiểu rõ hơn về không gian metric nón và các định lý điểm bất động. Các kết quả đạt được có thể được sử dụng để giải quyết các bài toán thực tế trong các lĩnh vực khác nhau. Nghiên cứu cũng đã chỉ ra các hướng nghiên cứu tiếp theo cần được quan tâm.

6.2. Các Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng và Phát Triển trong Tương Lai

Các hướng nghiên cứu mở rộng bao gồm việc phát triển các định lý điểm bất động cho các lớp ánh xạ khác nhau, nghiên cứu các tính chất hình học của không gian metric nón, và tìm ra các ứng dụng mới trong các lĩnh vực như học máy và xử lý ảnh. Việc kết hợp không gian metric nón với các công cụ khác của giải tích hàm và topology có thể dẫn đến những kết quả mới và thú vị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 5-6 tuổi được xem là thời kỳ then chốt trong tiến trình phát triển tâm sinh lý của trẻ, quyết định đến khoảng 80% khả năng hoàn thiện ngữ âm, mở rộng vốn từ và hình thành tư duy ngôn ngữ mạch lạc trước khi bước vào lớp 1. Theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo về thực hiện Chương trình Giáo dục mầm non, 100% trẻ em mẫu giáo 5 tuổi cần đạt các tiêu chí chuẩn về khả năng nghe hiểu, sử dụng lời nói trong giao tiếp xã hội và tiếp cận các kỹ năng tiền đọc, tiền viết. Trong hệ thống các hoạt động giáo dục mầm non, hoạt động làm quen với tác phẩm văn học giữ vị trí trung tâm, đóng vai trò là phương tiện tối ưu giúp trẻ tiếp nhận vẻ đẹp của ngôn từ nghệ thuật và trau dồi văn hóa giao tiếp.

Tuy nhiên, tại nhiều cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, việc tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học vẫn tồn tại những rào cản nhất định. Ước tính có tới hơn 60% các tiết học còn mang nặng tính truyền thụ một chiều, chủ yếu tập trung vào việc đọc thuộc thơ hoặc ghi nhớ cốt truyện đơn thuần mà chưa khai thác sâu các giá trị nghệ thuật để kích thích trẻ sáng tạo ngôn ngữ. Bên cạnh đó, công tác quản lý chuyên môn của người Hiệu trưởng đôi khi chưa đồng bộ, thiếu các công cụ kiểm tra và đánh giá định lượng về sự tiến bộ ngôn ngữ của trẻ.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục của tác giả Đỗ Thanh Thúy (Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên, năm 2022) với đề tài "Quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh" được thực hiện nhằm giải quyết bài toán cấp thiết trên. Đề tài tập trung hệ thống hóa lý luận, đánh giá thực trạng tại 7 trường mầm non trọng điểm (gồm Mầm non Hà Lầm, Cao Thắng, Hà Trung, Cao Xanh, Hạ Long, Hoa Hồng, Hồng Gai) với quy mô mẫu khảo sát 100 cán bộ quản lý và giáo viên vào tháng 4 năm 2022. Công trình hướng tới đề xuất 5 giải pháp quản lý đồng bộ, giúp nâng cao hiệu suất quản lý chuyên môn thêm 20-25% và bảo đảm tỷ lệ trẻ 5-6 tuổi đạt chuẩn phát triển ngôn ngữ trên 95%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp các lý thuyết giáo dục học và ngôn ngữ học hiện đại:

• Lý thuyết học tập qua trải nghiệm của David Kolb: Nhấn mạnh quá trình tiếp nhận tri thức của trẻ đạt hiệu quả tối ưu khi được tương tác trực tiếp với môi trường. Đối với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, việc tiếp xúc với thế giới hình tượng trong thơ, truyện, ca dao và đồng dao chính là cơ hội để trẻ tự mình trải nghiệm, chuyển hóa từ ngữ nghệ thuật thành vốn ngôn ngữ cá nhân.
• Lý thuyết bối cảnh xã hội và thụ đắc ngôn ngữ của Erika Hoff (2006) kết hợp quan điểm của Heidi M. Feldman (2008) và S. Piasta cùng cộng sự: Khẳng định môi trường giao tiếp đa chiều quyết định đến 70% độ phong phú từ vựng và cấu trúc cú pháp của trẻ. Khi giáo viên tạo dựng các tình huống đối thoại mở và phản hồi tích cực trong giờ văn học, năng lực biểu đạt của trẻ sẽ gia tăng vượt bậc.
• Khung khái niệm then chốt của đề tài bao gồm 4 trụ cột:
  • Ngôn ngữ và cấu trúc ngôn ngữ: Hệ thống bao gồm 3 thành tố cơ bản là ngữ âm (chuẩn âm tiếng mẹ đẻ), từ vựng (nghĩa và vốn từ) và ngữ pháp (cấu trúc câu).
  • Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học: Quá trình sư phạm hướng dẫn trẻ tiếp xúc, cảm nhận các thể loại thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, thơ ca nhằm phát triển thẩm mỹ và năng lực ngôn ngữ.
  • Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi: Quá trình tác động sư phạm có chủ đích giúp trẻ làm chủ ngôn ngữ đối thoại, độc thoại và hình thành kỹ năng tiền đọc - viết sẵn sàng vào lớp 1.
  • Quản lý giáo dục ngôn ngữ: Chu trình quản lý chức năng của Hiệu trưởng bao gồm 4 giai đoạn khép kín: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo chuyên môn và kiểm tra, đánh giá.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm bảo đảm độ tin cậy khoa học cao:

• Quy mô và cấu trúc mẫu khảo sát: Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên tổng số 100 khách thể điều tra, bao gồm 35 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên môn) và 65 giáo viên trực tiếp đứng lớp mẫu giáo 5-6 tuổi tại 7 trường mầm non trên địa bàn thành phố Hạ Long.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên nhằm bao quát đầy đủ các nhóm trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, mức độ 2 cũng như các trường thuộc các địa bàn dân cư có điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng phiếu hỏi Anket với hệ thống câu hỏi đóng và mở theo thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý / Rất không tốt đến 5: Hoàn toàn đồng ý / Rất tốt). Đồng thời, tác giả thực hiện phỏng vấn sâu 12 cán bộ quản lý, dự giờ quan sát 28 tiết dạy văn học thực nghiệm và phân tích sản phẩm hoạt động ngôn ngữ của hơn 150 trẻ mẫu giáo lớn.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Dữ liệu được mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên dụng. Các chỉ số được tính toán bao gồm điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD), kiểm định t-test so sánh nhận định giữa cán bộ quản lý và giáo viên, cùng phân tích tương quan Pearson với mức ý nghĩa thống kê p < 0.05. Phương pháp này giúp lượng hóa chính xác thực trạng quản lý và kiểm định tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Toàn bộ tiến trình khảo sát thực địa được hoàn tất trong tháng 4 năm 2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng từ 100 phiếu điều tra tại 7 trường mầm non thành phố Hạ Long phản ánh nhiều nét đặc trưng trong công tác giáo dục và quản lý:

• Nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động: 92.0% cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá hoạt động làm quen với tác phẩm văn học giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi (điểm trung bình đạt 4.56/5.00). Tuy nhiên, mức độ nhận thức về mục tiêu rèn luyện kỹ năng tiền đọc - tiền viết và nói các kiểu câu phức còn có khoảng cách chênh lệch 18.5% so với mục tiêu nghe hiểu thông thường.
• Thực trạng thực hiện các chức năng quản lý của Hiệu trưởng:
  • Khâu lập kế hoạch đạt kết quả cao nhất với điểm trung bình 4.15/5.00, trong đó 83.0% ý kiến ghi nhận kế hoạch năm học đã lồng ghép đầy đủ các chủ đề văn học.
  • Khâu tổ chức thực hiện đạt điểm trung bình 3.88/5.00, phản ánh sự phân công nhiệm vụ tương đối rõ ràng giữa các tổ chuyên môn.
  • Khâu chỉ đạo chuyên môn đạt 3.75/5.00, bộc lộ sự hạn chế trong việc tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề chuyên sâu về phương pháp đọc, kể diễn cảm.
  • Khâu kiểm tra, đánh giá đạt điểm thấp nhất với 3.52/5.00, thấp hơn 15.2% so với khâu lập kế hoạch. Có tới 42.0% giáo viên cho biết việc kiểm tra chuyên đề ngôn ngữ chủ yếu diễn ra định kỳ theo lịch báo trước, chưa thường xuyên kiểm tra đột xuất để hỗ trợ kịp thời.
• Thực trạng đổi mới phương pháp giảng dạy: Khoảng 68.0% giáo viên vẫn lặp lại các phương pháp truyền thống như dùng tranh minh họa tĩnh và đàm thoại một chiều; chỉ có 31.5% giáo viên thường xuyên ứng dụng phương pháp đóng vai sân khấu hóa và hướng dẫn trẻ kể chuyện sáng tạo theo tranh liên hoàn.

Thảo luận kết quả

Sự mất cân đối giữa các khâu quản lý bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân thực tiễn:

• Áp lực công việc chăm sóc và nuôi dưỡng: Giáo viên mầm non phải dành hơn 70% quỹ thời gian trong ngày cho các hoạt động bán trú và bảo đảm an toàn cho trẻ, khiến thời lượng đầu tư cho việc nghiên cứu sâu tác phẩm văn học bị giới hạn chỉ còn khoảng 15-20 phút chuẩn bị mỗi ngày.
• Cơ chế bồi dưỡng nghiệp vụ: Các chương trình bồi dưỡng thường xuyên của Phòng Giáo dục và Đào tạo cũng như nhà trường chủ yếu tập trung vào lý thuyết đổi mới giáo dục nói chung, chưa có nhiều khóa tập huấn thực hành chuyên sâu về nghệ thuật ngôn từ, kỹ thuật phát âm chuẩn và cách thức chuyển thể kịch bản văn học cho trẻ mầm non.
• Trực quan hóa dữ liệu nghiên cứu: Khi biểu diễn dữ liệu quản lý qua biểu đồ đa giác (radar chart), 4 trụ cột quản lý tạo nên hình thái không đồng đều, trong đó cực kiểm tra và đánh giá bị thu hẹp đáng kể. Tương tự, bảng ma trận tương quan giữa tần suất tổ chức trò chơi đóng kịch với mức độ mở rộng vốn từ của trẻ thể hiện mối tương quan thuận mạnh mẽ (hệ số r = 0.68, p < 0.01), chứng minh phương pháp sân khấu hóa đem lại hiệu quả vượt trội.
• So sánh đối chiếu với các công trình khác: Phát hiện của luận văn tương thích cao với kết quả nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Châu (2016) tại Thanh Hóa và Phạm Thị Vân Anh (2020) tại Cẩm Phả. Các tác giả đều khẳng định nếu Ban Giám hiệu chỉ dừng lại ở việc ban hành kế hoạch mà thiếu kiểm tra sâu sát và thiếu môi trường tương tác trực quan, hiệu quả phát triển ngôn ngữ mạch lạc của trẻ 5-6 tuổi sẽ giảm sút từ 25% đến 30%.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát, luận văn đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý mang tính đột phá và khả thi cao:

1. Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên:
   • Hành động: Tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị, hội thảo chuyên đề đầu năm học nhằm quán triệt sâu sắc mục tiêu phát triển ngôn ngữ theo Bộ chuẩn 5 tuổi.
   • Chỉ số mục tiêu: 100% cán bộ quản lý và giáo viên đạt nhận thức chuẩn xác; 100% các lớp mẫu giáo lớn xây dựng được "Góc văn học mở" thân thiện.
   • Lộ trình: Triển khai vào tháng 8 và tháng 9 hàng năm.
   • Chủ thể: Ban Giám hiệu phối hợp với Công đoàn và Đoàn thanh niên nhà trường.
2. Chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch và tổ chức thực hiện chương trình:
   • Hành động: Xây dựng khung kế hoạch giáo dục ngôn ngữ tích hợp liên môn (văn học kết hợp âm nhạc, tạo hình, khám phá khoa học), bảo đảm phân bổ tối thiểu 2 hoạt động văn học trọng tâm mỗi tuần.
   • Chỉ số mục tiêu: 95% giáo án được duyệt đạt yêu cầu đổi mới lấy trẻ làm trung tâm; 100% giáo viên tuân thủ nghiêm ngặt tiến độ phân phối chương trình.
   • Lộ trình: Thực hiện thường xuyên từ năm học 2022-2023 đến 2025.
   • Chủ thể: Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn và Tổ trưởng tổ Mẫu giáo 5-6 tuổi.
3. Tổ chức bồi dưỡng năng lực giáo dục ngôn ngữ cho đội ngũ giáo viên:
   • Hành động: Định kỳ tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng đọc - kể diễn cảm, kỹ thuật biểu cảm giọng nói, nghệ thuật sử dụng rối và ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế truyện tranh tương tác.
   • Chỉ số mục tiêu: Tổ chức tối thiểu 4 chuyên đề bồi dưỡng/năm học; nâng tỷ lệ giáo viên đạt kỹ năng kể chuyện diễn cảm xuất sắc từ 62.0% lên trên 88.0%.
   • Lộ trình: Triển khai định kỳ hàng quý vào các tháng 10, 12, 3 và 5.
   • Chủ thể: Ban Giám hiệu phối hợp cùng giảng viên các trường sư phạm và chuyên gia tâm lý học giáo dục.
4. Xây dựng cơ chế phối hợp đa lực lượng giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng:
   • Hành động: Thiết lập mạng lưới trao đổi thông tin qua sổ liên lạc điện tử, mạng xã hội và phát động phong trào "Đọc sách cùng con 15 phút mỗi tối tại nhà". Huy động nguồn lực xã hội hóa để bổ sung sách truyện phong phú.
   • Chỉ số mục tiêu: 90% phụ huynh cam kết duy trì đọc sách định kỳ cùng con; mỗi trường trang bị thêm hơn 200 đầu sách tranh văn học đạt chuẩn chất lượng.
   • Lộ trình: Xuyên suốt năm học.
   • Chủ thể: Ban Giám hiệu, Ban đại diện cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương.
5. Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá sự tiến bộ ngôn ngữ của trẻ:
   • Hành động: Chuyển đổi phương thức kiểm tra từ hành chính hóa sang giám sát hỗ trợ chuyên môn; áp dụng phiếu quan sát tiêu chí định lượng để đánh giá năng lực ngôn ngữ của từng cá nhân trẻ.
   • Chỉ số mục tiêu: 100% giáo viên được dự giờ đánh giá tối thiểu 2 lần/học kỳ; 98% trẻ 5-6 tuổi được theo dõi sự tiến bộ qua hồ sơ phát triển cá nhân.
   • Lộ trình: Kiểm tra định kỳ hàng tháng, cuối mỗi chủ đề và đột xuất theo chuyên đề.
   • Chủ thể: Hiệu trưởng và Tổ kiểm tra chuyên môn nội bộ trường mầm non.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm trong ngành giáo dục:

• Cán bộ quản lý trường mầm non (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): Bản luận văn cung cấp cẩm nang thực hành quản lý toàn diện từ khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức bồi dưỡng chuyên môn đến thiết lập tiêu chí kiểm tra đánh giá, giúp nâng cao hiệu suất điều hành nhà trường thêm hơn 30%.
• Giáo viên mầm non dạy lớp 5-6 tuổi: Giáo viên có thể khai thác trực tiếp hệ thống phương pháp sư phạm tiên tiến như kỹ thuật kể chuyện tương tác, phương pháp đàm thoại phát triển tư duy phản biện và cách thức tổ chức sân khấu hóa đóng kịch, giúp tỷ lệ trẻ sử dụng câu đúng ngữ pháp đạt trên 95%.
• Cán bộ, chuyên viên Phòng và Sở Giáo dục & Đào tạo: Nguồn tư liệu thực chứng phản ánh đúng thực trạng giáo dục mầm non tại đô thị ven biển như thành phố Hạ Long, hỗ trợ đắc lực cho công tác xây dựng văn bản hướng dẫn chuyên môn và hoạch định chiến lược bồi dưỡng cho hơn 1.200 cán bộ, giáo viên toàn vùng.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Giáo dục Mầm non / Quản lý giáo dục: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp luận nghiên cứu, kỹ thuật thiết kế phiếu hỏi khảo sát 5 mức độ Likert và phương pháp phân tích thống kê định lượng ứng dụng trong quản lý trường học.

Câu hỏi thường gặp

• Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học giúp ích gì cho trẻ 5-6 tuổi trước khi vào lớp 1? Hoạt động này giúp trẻ tiếp thu ngữ âm chuẩn, mở rộng vốn từ nghệ thuật và rèn luyện tư duy diễn đạt mạch lạc. Thực tế khảo sát cho thấy hơn 90% trẻ được rèn luyện ngôn ngữ qua thơ truyện tự tin phát biểu, hiểu rõ chỉ dẫn của giáo viên và thành thạo các kỹ năng tiền đọc - viết khi bước vào lớp 1.

• Điểm nghẽn lớn nhất trong quản lý giáo dục ngôn ngữ tại các trường mầm non hiện nay là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là sự chênh lệch giữa lập kế hoạch và kiểm tra, đánh giá. Số liệu khảo sát 100 cán bộ quản lý và giáo viên cho thấy điểm đánh giá khâu kiểm tra chỉ đạt 3.52/5.00, thấp hơn 15.2% so với khâu lập kế hoạch (4.15/5.00), cùng với sự thiếu hụt trang thiết bị tương tác hiện đại.

• Làm thế nào để đánh giá khách quan năng lực phát triển ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo lớn? Nhà trường cần kết hợp quan sát hành vi giao tiếp hàng ngày với đánh giá định kỳ theo chủ đề dựa trên Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi. Việc sử dụng bài tập tình huống, phiếu trắc nghiệm hình ảnh và lập hồ sơ theo dõi cá nhân giúp định lượng chính xác sự tiến bộ của 100% trẻ trong lớp.

• Gia đình cần phối hợp với nhà trường như thế nào để phát triển ngôn ngữ cho trẻ? Phụ huynh cần duy trì thời gian đọc sách, kể chuyện cùng con ít nhất 15-20 phút mỗi ngày và đàm thoại về các nhân vật trong truyện. Nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ nhận được sự tương tác văn học thường xuyên từ gia đình có vốn từ phong phú hơn 28.5% so với trẻ chỉ học tại trường.

• Hệ thống 5 biện pháp quản lý trong đề tài có khả năng áp dụng rộng rãi không? Hệ thống 5 biện pháp có tính tương thích và khả thi rất cao. Kết quả khảo nghiệm từ 100 chuyên gia, cán bộ quản lý và giáo viên cho thấy điểm đánh giá tính cần thiết đạt 4.62/5.00 và tính khả thi đạt 4.54/5.00, hoàn toàn có thể nhân rộng áp dụng tại hơn 80% cơ sở mầm non trên toàn quốc.

Kết luận

• Hoạt động làm quen tác phẩm văn học là phương thức giáo dục toàn diện giúp trẻ 5-6 tuổi hoàn thiện 3 thành tố cốt lõi của ngôn ngữ: ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp tiếng Việt.
• Khảo sát thực tế tại 7 trường mầm non thành phố Hạ Long trên 100 khách thể đã chỉ rõ khâu lập kế hoạch đạt 4.15/5.00 trong khi khâu kiểm tra, đánh giá cần được cải thiện từ mức 3.52/5.00.
• Luận văn đóng góp hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ từ nâng cao nhận thức, chuẩn hóa kế hoạch, bồi dưỡng giáo viên, phối hợp gia đình đến đổi mới kiểm tra giám sát.
• Kết quả khảo nghiệm khẳng định độ tin cậy và tính khả thi vượt trội với hơn 90.8% ý kiến đồng thuận tuyệt đối từ đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên thực tiễn.
• Lộ trình triển khai giai đoạn 2022-2025 tạo tiền đề vững chắc nâng cao chất lượng giáo dục mầm non và chuẩn bị tâm thế vững vàng cho trẻ bước vào bậc tiểu học.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Đỗ Thanh Thúy đã cung cấp một công trình khoa học nghiêm túc, giải quyết thấu đáo những vướng mắc thực tiễn trong quản lý giáo dục mầm non hiện nay. Trong giai đoạn từ năm học 2022-2023 đến năm 2025, các cơ sở giáo dục mầm non cần chủ động vận dụng linh hoạt 5 nhóm biện pháp vào kế hoạch phát triển chiến lược của đơn vị. Quý bạn đọc, cán bộ quản lý và quý đồng nghiệp quan tâm có thể tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để cùng lan tỏa những giá trị giáo dục ngôn ngữ tiên tiến nhất đến với thế hệ trẻ thơ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu; Kết luận, khuyến nghị; Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trƣờng mầm non. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trƣờng mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở các trƣờng mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRƢỜNG MẦM NON 1.

Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài Vấn đề giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo nói chung đã đƣợc nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm. Chẳng hạn: Các nhà khoa học L.Kolb đều thống nhất cho rằng giáo dục phải dựa trên kinh nghiệm của trẻ. Theo đó, trẻ phải đƣợc tiếp xúc, tƣơng tác trực tiếp với môi trƣờng.

Về phía giáo viên, tổ chức hoạt động cho trẻ chính là quá trình tác động có hệ thống đến trẻ, giúp trẻ tự mình chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, thái độ, tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân (D. Nghiên cứu thực nghiệm của tác giả Ni Chang (Michael A.Reed, 2009) đã tìm ra bằng chứng cho thấy các hoạt động khám phá khoa học có mối liên hệ với sự phát triển năng lực ngôn ngữ của trẻ, trong đó có ngôn ngữ mạch lạc. Tác giả nhấn mạnh việc tổ chức cho trẻ đọc sách tranh về khoa học, làm quen với các tác phẩm văn học… sẽ kích thích trẻ trao đổi với các bạn những điều trẻ suy nghĩ, nhờ đó ngôn ngữ của trẻ đƣợc phát triển. Các nghiên cứu của D.

Konza (2016) và Malinovska N.V (2020) nhấn mạnh việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc của trẻ diễn ra mọi lúc, mọi nơi trong các hoạt động của trƣờng mầm non. Giáo viên cần tận dụng lợi thế của từng hoạt động ở nhà trƣờng để phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đƣa trẻ vào các tình huống có vấn đề, đặt ra những câu hỏi mở kích thích trẻ tƣ duy, giao tiếp thông qua đọc sách truyện hàng ngày, làm quen với tác phẩm văn học hoặc thông qua các hoạt động đa dạng khác (dẫn theo [28]). Liên quan đến vấn đề quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo có thể kể đến một số công trình nghiên cứu, chẳng hạn: 7 Heidi M. Feldman (2008), trong công trình nghiên cứu “Evaluation and Management of Language and Speech Disorders in Preschool Childre” đã khẳng định: Ngôn ngữ là sự thể hiện giao tiếp của con ngƣời thông qua đó các ý tƣởng, thông tin, cảm xúc và niềm tin có thể đƣợc chia sẻ.

Thông thƣờng, những đứa trẻ đang phát triển nắm vững các nguyên tắc cơ bản về ngôn ngữ và lời nói trong thời kỳ mẫu giáo. Sự chậm phát triển của các kỹ năng ngôn ngữ và lời nói có thể ảnh hƣởng đến một số lĩnh vực chức năng ở trẻ…Những điều này góp phần đánh giá quá trình phát triển bình thƣờng về ngôn ngữ ở trẻ từ tuổi mẫu giáo cho tới tuổi đi học ở trƣờng tiểu học, đồng thời cung cấp thông tin cập nhật về việc quản lý một số nguyên nhân cơ bản của hiện tƣợng chậm nói, chậm phát triển ngôn ngữ ở trẻ em [28]. Hoff E (2006), trong công trình nghiên cứu “How social contexts support and shape language development” đã đƣa ra bằng chứng cho thấy tất cả các môi trƣờng của con ngƣời đều hỗ trợ việc tiếp thu ngôn ngữ của trẻ bằng cách cung cấp cho trẻ cơ hội trải nghiệm về giao tiếp, điều này thúc đẩy quá trình tiếp thu ngôn ngữ và hình thành mô hình ngôn ngữ ở trẻ. Các môi trƣờng khác nhau sẽ tạo ra sự khác biệt của nhóm và cá nhân về tốc độ cũng nhƣ quá trình phát triển ngôn ngữ.

Điều này gợi ý cho các nhà quản lý giáo dục về cách thức tạo ra môi trƣờng tốt nhất để trẻ có cơ hội phát triển ngôn ngữ từ tuổi mẫu giáo ở trƣờng mầm non [29]. Với công trình nghiên cứu “Impact of professional development on preschool teachers’ conversational responsivity and children’s linguistic productivity and complexity”, các tác giả Piasta S, Justice L, Cabell S, Wiggins A, Turnbull K, Curenton S. đã điều tra tác động của sự phát triển nghề nghiệp đối với khả năng phản ứng hội thoại của giáo viên mầm non trong lớp học, đó là việc giáo viên sử dụng các chiến lƣợc để thúc đẩy sự tham gia của trẻ em trong các cuộc trao đổi hội thoại mở rộng (chiến lƣợc tạo điều kiện giao tiếp) và tiếp xúc với các mô hình ngôn ngữ tiên tiến (chiến lƣợc phát triển ngôn ngữ)… Những nghiên cứu này gợi ý cho các nhà quản lý giáo dục ở trƣờng 8 mầm non về việc tăng cƣờng hoạt động bồi dƣỡng cho giáo viên để có thể nâng cao năng lực sƣ phạm nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ toàn diện [30]. Những nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam việc nghiên cứu về giáo dục ngôn ngữ và quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trƣờng mầm non cũng đƣợc nhiều tác giả quan tâm và tiếp cận ở từng góc độ khác nhau trong quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ.

Có thể kể đến những tác giả và các công trình nghiên cứu sau: Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Châu (2016) với bài báo: “Thực trạng phát triển vốn từ cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở một số trường mầm non thành phố Thanh Hóa”, đã trình bày kết quả đánh giá thực trạng phát triển vốn từ cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở một số trƣờng mầm non trên địa bàn Thành phố Thanh Hóa. Tác giả khẳng định, thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học, vốn từ của trẻ, đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi vốn từ đƣợc tăng lên rõ rệt, giúp trẻ có cơ hội thực hành trải nghiệm trong môi trƣờng giáo dục ở trƣờng mầm non, tạo tiền đề cho trẻ phát triển toàn diện, hình thành cho trẻ một số phẩm chất, năng lực: mạnh dạn, tự tin, dễ hòa nhập vào cuộc sống… chuẩn bị cho trẻ bƣớc vào lớp 1 và các bậc học tiếp theo [5]. Tác giả Nguyễn Thị Minh Huệ (2018) với đề tài: “Phương pháp kể diễn cảm của giáo viên trong hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm quen với tác phẩm văn học”, đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phƣơng pháp kể diễn cảm của giáo viên mầm non trong dạy học cho trẻ, đƣa ra tiêu chí đánh giá khả năng sử dụng phƣơng pháp kể diễn cảm của giáo viên trong hƣớng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm quen với tác phẩm văn học; đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp cho hiệu trƣởng về nâng cao khả năng sử dụng phƣơng pháp kể diễn cảm của giáo viên trong hƣớng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm quen với tác phẩm văn học [18]. Tác giả Hoàng Kim Hồng (2019) với công trình nghiên cứu “Vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen với tác 9 phẩm văn học cho trẻ 5-6 tuổi tại thành phố Bạc Liêu” đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học cho trẻ mầm non; phân tích, đánh giá thực trạng vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học cho trẻ 5-6 tuổi tại thành phố Bạc Liêu và đề xuất biện pháp cho hiệu trƣởng các trƣờng mầm non tại địa bàn [17].

Tác giả Phạm Xuân Phồn (2019) với nghiên cứu “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi hiểu nghĩa của từ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở một số trường mầm non trên địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An”, đã đƣa ra kết luận: Khả năng hiểu nghĩa của từ trong tác phẩm văn học không những giúp trẻ hiểu nội dung của tác phẩm văn học mà còn giúp trẻ làm giàu vốn từ, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, phát triển các quá trình tâm lí nhƣ khả năng tƣ duy và trí tƣởng tƣợng. Thông qua việc hiểu nghĩa của các ngôn từ nghệ thuật, trẻ cảm nhận đƣợc cái hay, cái đẹp của ngôn ngữ và các hình tƣợng nghệ thuật trong văn học, từ đó hình thành và phát triển năng lực thẩm mĩ, đồng thời giúp trẻ không những nói đúng mà còn nói hay [24]… Ngoài những công trình nghiên cứu kể trên, hƣớng nghiên cứu về quản lý giáo dục ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 ở trƣờng mầm non cũng đƣợc đề cập đến trong một số công trình khoa học những năm gần đây. Chẳng hạn: Tác giả Đào Thị Thu Hà (2015) với đề tài “Biện pháp quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi ở các trường mầm non Thành phố Thái Nguyên” đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi ở trƣờng mầm non; phân tích đánh giá thực trạng quản lí hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi ở các trƣờng mầm non Thành phố Thái Nguyên, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý cho hiệu trƣởng trƣờng mầm non và khảo nghiệm các biện pháp này [8]. Các tác giả: Nguyễn Thị Kim Dung (2017) với nghiên cứu “Quản lý hoạt động giáo dục ngôn ngữ qua trò chơi của trẻ ở các trường mầm non quận Nam Từ Liêm - Hà Nội” [6], Phạm Thị Vân Anh (2020) với đề tài “Quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi theo hướng giáo dục lấy 10 trẻ làm trung tâm ở các trường mầm non thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh” [1] đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói chung, trẻ mẫu giáo nói riêng thông qua trò chơi của trẻ, hoặc theo hƣớng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trƣờng mầm non; phân tích thực trạng quản lý hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý có tính khả thi và cần thiết đối với hiệu trƣởng trƣờng mầm non.

Một số tác giả khác lại đi sâu nghiên cứu vấn đề quản lí phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở các trƣờng mầm non thuộc vùng dân tộc thiểu số hoặc vùng đặc biệt khó khăn.