phần mở đầu, kết luận, nội dung chính của kháo luận chia làm 2 chương cụ thể như sau : CHUONG I : CƠ SỞ XUAT PHÁT VAN DE 1.1 Bộ môn Lịch sử ở nhà trường phỏ thông 1.2 Dạy học lịch sử dựa vào nhận thức lịch sử va đặc trưng tâm lí lửa tuối học sinh THPT HH. Cơ sở thực tiễn H.1 Thực trạng dạy học lịch sử hiện nay ở các trường THPT 11.2 Vấn dé đổi mới phương pháp day học lịch sử hiện nay CHUONG II: NÂNG CAO HIỆU QUÁ DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT THÔNG QUA VIỆC ỨNG DỤNG CÁC TRÒ CHƠI VÀO DẠY HỌC LỊCH ~_——e———————————————— SVTH: LE THỊ LIEN Trangl] KHOA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: Th.S NHỮ THỊ PHƯƠNG LAN SỬ THE GIỚI LỚP 10 (PHAN I LICH SỬ THE GIỚI THỜI NGUYEN THUY, CO ĐẠI VÀ TRUNG ĐẠI) L Ý nghĩa của việc ứng dụng các trò chơi vào day học lịch sử. Sưu tam và ứng dụng một số trò chơi đã được tổ chức vào dạy học lich sử II.1 Giới thiệu một số trò chơi đã được tổ chức.1 Ai là ai? 11.3 Rung chuông vàng H.4 Đường lên đỉnh Olympia 11.2 Cách thức ứng dụng.1 Công tác chuẩn bị 11.2 Tổ chức Il. Xây dựng giáo án vào bài dạy cụ thé III.1 Lý do chọn phan I Lịch sử thé giới thời nguyên thủy, cổ đại và trung đại (lịch sử lớp 10 ban cơ bản) III.2 Xây dựng giáo án lịch sử có ứng dụng các trò chơi vào day học lịch sử lớp 10 (Phan I lịch sử thế giới thời nguyên thủy, cổ đại và trung đại) IV.
Thực nghiệm IV.1 Phiếu khảo sát IV.1 Mục đích của phiếu khảo sát IV.2 Nội dung của phiếu khảo sát IV.3 Kết quả phiếu khảo sát IV.2 Thực nghiệm sư phạm IV.1 Mục đích thực nghiệm SVTH: LẺ THỊ LIÊN Trang!2 KHÓA LUẬN TÓT NGHIÉP GVHD: Th S NHỮ THỊ PHƯƠNG LAN .2 Đồi tượng và địa bàn thực nghiệm IV.3 Tiến trình thực nghiệm IV.4 Kết qua thực nghiệm Phần kết luận - _ Nhận định chung. - Dé xuất ý kiến. i SVTH: LE TH] LIEN Trang/3 KHOA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: Th.S NHỮ THỊ PHƯƠNG LAN CHUONG I CƠ SỞ XUÁT PHÁT VAN ĐÈ 1. Bộ môn Lịch sử ở nhà trường phô thông.
Mỗi môn học trong nhà trường đều có vai trò và vị trí đặc biệt nhưng tựu chung đều hướng vào mục tiêu “gido đưỡng, giáo đục” và phát triển học sinh. Môn lịch sử góp phần thực hiện mục đích giáo dục chung của trường phỏ thông, thông qua nội dung các khóa trình day học lịch sử làm cho học sinh tiếp thu và cúng cô kiến thức cơ bản, phát triển tư duy lịch sử (trong nhận thức và hành động) có khả năng hoạt động độc lập sáng tạo. Khi học lịch sử học sinh "không trực quan sinh động" được các sự kiện (kể cả sự kiện đang xảy ra ngoài tầm mắt các em), không thé tái diễn lại lịch sử trong phòng thi nghiệm (dù trong điều kiện khoa học kĩ thuật phát triển, các nhà nghiên cứu cũng chỉ dừng lại một số phần sự kiện). Phương pháp bộ môn đòi hỏi phải xuất phát từ những hiện tượng, những sự kiện lịch sử rồi dẫn đến những khái niệm và quy luật lịch sử.
Ở đây những sự kiện lịch sử có một giá trị đặc biệt quan trọng vì tính cụ thể, tính hình ảnh của nó, vì nó cho phép hình dung lại quá khứ. Phương pháp bộ môn đòi hỏi một mặt phải xét các hiện tượng, các sự kiện với mọi tính chất cụ thể của chúng trong tiến trình phát triển và mặt khác phải đặt các sự kiện hiện tượng lịch sử trong hình thức tổng quát nhằm tìm ra quy luật, khuynh hướng chung trong sự vận động của chúng. Học sinh nhận thấy được sự thống nhất, tính chất tiến bộ, sự phát triển đi lên, hợp quy luật, sự đa dạng đầy mâu thuẫn của lịch sử. Đặc biệt học sinh phải nhận thức được rằng muốn nhận thức bat cứ một sự kiện nào cũng phải nhận thức trong quá trình phát sinh phát triển và thay đổi có liên quan đến điều kiện cụ thé của nó.
SVTH: LE THỊ LIEN Trangl4 KHOA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: Th.S NHỮ THỊ PHƯƠNG LAN Lich sử cỏ ưu thé trong việc giáo dục tư tưởng đạo đức hình thành thé giới quan khoa học cho thé hệ trẻ, phục vụ chính trị trong khi nhiệm vụ giáo dục con người có ý nghĩa rất quan trọng. Thời đại ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật vả xu thé quốc tế hóa, toàn cầu hỏa giáo dục vào “4 tru cột” cơ bản. Đó là “học dé biết, học dé làm, học để cùng chung sống và học dé khang định minh”. Đây là những nguyên tắc chung được nêu cho các dân tộc, các môn học.
Nhưng để làm được điều đó ngoài sự phát huy tính năng động sáng tạo của người làm công tác giáo dục thì cần phái phát huy vai trò chủ thể của học sinh trong học tập. nắm bắt được đặc điểm vẻ nhận thức lich sử của học sinh. Bởi có nắm bắt được đặc điểm vẻ nhận thức lịch sử của học sinh thì mới có thế định hướng cho học sinh suy nghĩ, hiểu sâu hơn những kiến thức đã học, tự khám phá kiến thức mới, vận dụng những hiểu biết vào cuộc sống. Nhận thức lịch sử là một yếu tố quan trọng để hành động có hiệu quả trong hiện tại.Enghen đã nói: “Lich sử bắt đầu từ đâu thi quá trình tư duy bắt dau từ đây".
Các nhà sử học cô đại khẳng định: “Lịch sử là cô giáo của cuộc sông”, “Lịch sử là bó đuốc soi đường đi đến tương lai”. Vậy ở trường THPT học sinh nhận thức lịch sử như thế nào? Trong học tập lịch sử ở trường THPT học sinh không chỉ biết mà còn phải hiểu lịch sử để rút ra bài học kinh nghiệm cho hoạt động thực tiễn. Cũng như việc học tập các môn học khác ở trường phổ thông, học tập lịch sử là một quá trình nhận thức, một quá trình thu nhận thông tin và sử đụng thông tin, mà mỗi học sinh ! PGS.TS Ngé Minh Oanh (chủ biên), “Các con đường và biện pháp ning cao hiệu quả day học Lịch sứ ở trường THPT", NXB ĐHSP TpHCM 2006, trang 4 SVTH: LẺ THỊ LIÊN Trang!5 KHOA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: Th.S NHỮ THỊ PHƯƠNG LAN phải tự thực hiện cùng với sự giúp đỡ, hướng dẫn, sửa chữa, bô sung của thầy cô và việc tìm hiểu các loại tài liệu và những phương tiện học tập khác. Trên đại thể.
quá trình nhận thức vả thực hảnh của học sinh trong học tập lịch sử diễn ra theo một trình tự, tuân thủ các nguyên tắc của con đường biện chứng của việc nhận thức mà V.Lênin đã nêu: “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn” Trước hết học sinh phải nhận thức những sự kiện, quá trình cụ thể của lịch sử (thẻ giới. dân tộc và địa phương). Sự tiếp xúc của học sinh với quá khử mang tính chất gián tiếp (thông qua giáo viên, tải liệu.) tạo nên những biểu tượng lịch sử. Đó lả giai đoạn nhận thức cảm tính trong học tập lịch sử.
Ở giai đoạn tiếp theo, bằng sức manh của tư duy trừu tượng, học sinh sẽ tự hình thành trong đầu óc minh những tri thức trừu tượng khái quát nhờ hoạt động “xir lí” những tri thức cụ thẻ. Đây là giai đoạn nhận thức lí tính của học tập lịch sử. Ở đây học sinh tiến hành việc hình thành các khái niệm, nắm hệ thống khái niệm. Trong giai đoạn tiếp theo nữa.
học sinh học cách vận dụng tri thức đã học (kể cả tri thức trim tượng khái quát) để tạo ra trong tư duy những mối liên hệ mới giữa những tri thức cũ và những điều mới, chưa biết và sau đó là sử dụng kiến thức về quá khứ để hiểu ngày nay, để hành động trong thực tiễn, phù hợp với yêu cầu, trình độ, nhiệm vụ của mình. Mọi nhận thức của học sinh phải đưa đến một nhận thức rằng: qua đấu tranh giữa các mặt đối lập, đấu tranh giữa các giai cấp đối kháng trong xã hội có giai cấp mà lịch sử loài người luôn luôn thay đổi và phát triển theo hướng đi lên. Để có nhận thức đó học sinh phải có sự tư duy như sau: - Biết miêu tả, khôi phục những sự kiện lịch sử quá khứ với một số tài liệu cơ bản, được lựa chọn chính xác. - Nêu được nguyên nhân xuất hiện, phát sinh của sự kiện lịch sử.
- Xác định được điều kiện, hoản cảnh, những mỗi liên hệ của các sự kiện. SVTH: LẺ THỊ LIÊN Trangl6 KHOA LUAN TOT NGHIỆP GVHD: ThS NHỮ THỊ PHƯƠNG LAN - Nhận biết tinh chat, ý nghĩa bai học kinh nghiệm rút ra từ sự kiện, nhất là sự kiện lớn quan trọng. - Làm sang tỏ những biểu hiện đa dang của các quy luật lịch sử. - Xác định động cơ hoạt động của các tầng lớp, tập đoàn hay cá nhân trong lịch sử.
- Biết liên hệ so sánh, đối chiếu tài liệu lịch sử với đời sống hiện nay và rút ra bai học kinh nghiém. Như vậy, quá trình học tập lịch sử được thực hiện theo quy định chung của việc nhận thức lịch sử: không trực tiếp quan sat được hiện thực quá khứ, không thé tiến hành thí nghiệm lịch sử như đối với các bộ môn tự nhiên, công nghệ. Tuy nhiên không vì thế mà cho rằng học tập lịch sử không cần tư duy mà chỉ can ghi nhớ thuộc lòng. Quan niệm sai làm này là một trong những nguyên nhân làm cho chất lượng day học lịch sử ở trường pho thông bị giảm sút.
Mặc khác lứa tuổi học sinh THPT chịu ảnh hưởng tác động rất lớn của hoản cảnh lịch sử, môi trường sinh sống và luôn luôn mong muốn vươn lên. Vi vậy việc dạy học trước hết phải đáp ứng yêu cầu nguyện vọng chính đáng của các em. Bởi các em đang ở lứa tuổi rất muốn được người khác tôn trọng, giáo dục, không muốn bị áp đặt, cưỡng bức ra mệnh lệnh. Học sinh trung học phổ thông muốn tự mình “khám phá” kiến thức, tự tiếp nhận dưới sự hướng dẫn của giáo viên chứ không tiếp thu một cách thụ động, máy móc.
Học sinh trung học phổ thông cũng là lứa tuổi nở rộ của nhiều xúc cảm: tình bạn, tình yêu.Sự đấu tranh gay gắt giữa lí trí với tình cảm, nhận thức lí tính được xâm nhập qua lăng kính của xúc cảm không nhất quán. Nhận thức đôi khi không đồng nhất với hành động để dẫn đến những lệch lạc trong suy nghĩ và hành động.