Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tại Công Ty Cổ Phần 475

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu công tác kế toán nguyên vật liệu tại công ty cổ phần 475 nghệ an, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kinh tế.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Khóa Luận Tốt Nghiệp: Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tại Công Ty Cổ Phần 475
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
• 1.1. Sự cần thiết của kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm của nguyên vật liệu
• 1.3. Vai trò của nguyên vật liệu và yêu cầu quản lý nguyên vật liệu
• 1.4. Ý nghĩa và nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu
• 1.5. Phân loại và tính giá nguyên vật liệu
• 1.5.1. Phân loại nguyên vật liệu
• 1.5.2. Tính giá nguyên vật liệu
• 2. ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN VÀ KẾT QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN 475
• 2.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Công ty cổ phần 475
• 2.2. Nhiệm vụ sản xuất kinh doanh của Công ty
• 2.3. Đặc điểm về tổ chức bộ máy quản lý của Công ty
• 2.4. Đặc điểm tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty
• 2.5. Đặc điểm về các nguồn lực của Công ty
• 2.6. Đặc điểm về lao động của Công ty
• 2.7. Đặc điểm về cơ sở vật chất kỹ thuật của Công ty
• 2.8. Đặc điểm về huy động và sử dụng vốn của Công ty
• 2.9. Kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty giai đoạn 2012-2014
• 3. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN 475
• 3.1. Đặc điểm chung về công tác kế toán của Công ty
• 3.2. Tổ chức bộ máy kế toán của Công ty cổ phần 475
• 3.3. Hình thức tổ chức sổ kế toán áp dụng tại công ty
• 3.4. Hệ thống tài khoản kế toán áp dụng tại công ty
• 3.5. Các chế độ kế toán áp dụng tại công ty
• 3.6. Đặc điểm, phân loại và đánh giá về nguyên vật liệu tại Công ty
• 3.7. Kiểm kê, tính giá nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475
• 3.8. Thủ tục xuất kho nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475
• 3.9. Thủ tục nhập kho, chứng từ sử dụng
• 4. MỘT SỐ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI CÔNG TY 475
• 4.1. Nhận xét chung về công tác kế toán tại Công ty cổ phần 475
• 4.2. Một số ý kiến nhằm hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Khóa Luận Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tại Công Ty 475

Thực hiện khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán nguyên vật liệu là một nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn. Trong bối cảnh các doanh nghiệp xây lắp như Công ty Cổ phần 475, nguyên vật liệu (NVL) chiếm tỷ trọng chi phí rất lớn, tác động trực tiếp đến giá thành công trình và hiệu quả kinh doanh. Do đó, việc tổ chức quản lý nguyên vật liệu và hạch toán nguyên vật liệu một cách khoa học, chính xác không chỉ là yêu cầu của công tác tài chính mà còn là công cụ quản trị hữu hiệu. Bài viết này sẽ hệ thống hóa toàn bộ kiến thức cần thiết, từ cơ sở lý luận theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và Thông tư 200/2014/TT-BTC, đến phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp thực tiễn. Nghiên cứu tập trung vào việc làm rõ quy trình, từ khâu nhập kho, xuất kho đến kiểm kê nguyên vật liệu, nhằm cung cấp một tài liệu tham khảo chất lượng cho sinh viên đang thực hiện các luận văn kế toán tương tự. Mục tiêu chính là chỉ ra những điểm mạnh cần phát huy và những hạn chế cần khắc phục trong công tác kế toán tại công ty, từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện kế toán có tính ứng dụng cao, giúp tối ưu hóa chi phí nguyên vật liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

1.1. Tổng quan cơ sở lý luận về hạch toán nguyên vật liệu

Cơ sở lý luận là nền tảng của mọi nghiên cứu. Đối với kế toán nguyên vật liệu, các khái niệm cốt lõi bao gồm định nghĩa, đặc điểm, và vai trò của NVL trong chu trình sản xuất. Nguyên vật liệu là đối tượng lao động, bị tiêu hao toàn bộ trong một chu kỳ sản xuất và giá trị của nó được chuyển dịch toàn bộ vào chi phí. Việc phân loại NVL (vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu) giúp công tác quản lý và hạch toán trở nên chi tiết và hiệu quả hơn. Nhiệm vụ của kế toán NVL là ghi chép, phản ánh chính xác, kịp thời số lượng, chất lượng và giá trị thực tế của NVL nhập, xuất, tồn kho, đồng thời kiểm tra việc chấp hành các định mức tiêu hao. Các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), đặc biệt là VAS 02 - Hàng tồn kho, và các quy định trong Thông tư 200/2014/TT-BTC là kim chỉ nam cho mọi hoạt động hạch toán.

1.2. Vai trò của quản lý nguyên vật liệu trong doanh nghiệp

Quản lý nguyên vật liệu hiệu quả đóng vai trò sống còn, đặc biệt trong ngành xây dựng. Một hệ thống quản lý tốt giúp đảm bảo NVL được cung cấp đúng số lượng, chất lượng và thời điểm, tránh gián đoạn sản xuất. Nó cũng giúp ngăn chặn thất thoát, lãng phí và gian lận. Việc thiết lập kiểm soát nội bộ hàng tồn kho chặt chẽ, từ khâu thu mua, bảo quản đến sử dụng, là yếu tố then chốt. Công tác quản lý còn bao gồm việc xác định mức dự trữ tối ưu để tránh ứ đọng vốn nhưng vẫn đảm bảo đủ nguồn cung. Kế toán cung cấp thông tin quan trọng cho nhà quản lý thông qua các báo cáo nhập - xuất - tồn, giúp họ đưa ra quyết định kịp thời về việc thu mua và sử dụng, góp phần tối ưu hóa chi phí nguyên vật liệu.

1.3. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu của khóa luận

Mục tiêu tổng quát của khóa luận là nghiên cứu và đánh giá thực trạng kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần 475, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng quy trình hạch toán và quản lý NVL tại công ty, chỉ ra các ưu điểm và hạn chế, và cuối cùng là xây dựng các kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động kế toán nguyên vật liệu tại công ty, sử dụng số liệu minh họa từ một công trình cụ thể (ví dụ: dự án nút giao QL46) trong một khoảng thời gian nhất định (ví dụ: tháng 3 năm 2015) để đảm bảo tính sâu sắc và cụ thể của phân tích. Đây là cách tiếp cận phổ biến trong các chuyên đề tốt nghiệp kế toán để đảm bảo tính khả thi và tập trung của đề tài.

II. Phân Tích Thực Trạng Kế Toán Nguyên Vật Liệu và Thách Thức

Phân tích thực trạng kế toán là chương cốt lõi, phản ánh bức tranh chân thực về công tác hạch toán và quản lý tại Công ty Cổ phần 475. Công ty hiện đang áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung và phương pháp kê khai thường xuyên để theo dõi hàng tồn kho. Mặc dù bộ máy kế toán được tổ chức theo mô hình tập trung, tạo điều kiện cho sự chỉ đạo thống nhất, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Do đặc thù ngành xây lắp với các công trình phân tán về mặt địa lý, việc luân chuyển chứng từ kế toán NVL từ các công trường về phòng kế toán thường xuyên bị chậm trễ. Điều này ảnh hưởng đến tính kịp thời của thông tin kế toán, gây khó khăn cho việc tổng hợp và lập báo cáo. Một hạn chế lớn khác được ghi nhận là công ty chưa thực hiện trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tiềm ẩn rủi ro khi thị trường vật liệu xây dựng có biến động giá. Việc kiểm soát nội bộ hàng tồn kho tại các công trường đôi khi còn lỏng lẻo, dẫn đến nguy cơ thất thoát. Những thách thức này đòi hỏi phải có các giải pháp hoàn thiện kế toán một cách toàn diện.

2.1. Tổ chức bộ máy và hình thức sổ kế toán tại công ty

Công ty Cổ phần 475 tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình tập trung tại phòng Tài chính - Kế toán. Kế toán trưởng chịu trách nhiệm chung, các kế toán viên được phân công theo từng phần hành cụ thể như kế toán thanh toán, công nợ, tổng hợp. Hình thức sổ kế toán áp dụng là Nhật ký chung, với sự hỗ trợ của phần mềm kế toán CADS. Quy trình ghi sổ bắt đầu từ chứng từ gốc (hóa đơn, phiếu nhập/xuất kho), được nhập vào phần mềm để tự động cập nhật lên Sổ Nhật ký chung, các Sổ Cái và Sổ chi tiết liên quan. Phương pháp hạch toán kế toán hàng tồn kho được lựa chọn là kê khai thường xuyên, cho phép theo dõi liên tục tình hình biến động của vật tư. Đây là một hệ thống bài bản, tuy nhiên hiệu quả thực tế phụ thuộc nhiều vào kỷ luật luân chuyển chứng từ.

2.2. Những hạn chế trong quy trình luân chuyển chứng từ

Một trong những nhược điểm lớn nhất tại công ty là sự chậm trễ trong việc luân chuyển chứng từ. Các phiếu nhập kho (PNK) và phiếu xuất kho (PXK) phát sinh tại các công trình xa thường được tập hợp và gửi về phòng kế toán vào cuối tháng. Điều này làm cho công việc của kế toán viên bị dồn nén, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý và có thể gây ra sai sót. Tính kịp thời của số liệu trên sổ sách không được đảm bảo, làm giảm giá trị thông tin cho việc ra quyết định quản trị. Hơn nữa, một số NVL được mua và chuyển thẳng đến chân công trình mà không qua kho chính thức, dù vẫn làm thủ tục nhập-xuất tượng trưng. Điều này gây khó khăn cho công tác kiểm kê nguyên vật liệu và đối chiếu thực tế.

2.3. Thiếu sót trong việc lập dự phòng và kiểm soát nội bộ

Nghiên cứu cho thấy Công ty 475 chưa chú trọng đến việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Trong ngành xây dựng, giá NVL như sắt, thép, xi măng biến động liên tục. Việc không lập dự phòng có thể khiến báo cáo tài chính không phản ánh đúng giá trị thuần có thể thực hiện được của hàng tồn kho, vi phạm nguyên tắc thận trọng. Về kiểm soát nội bộ hàng tồn kho, dù có quy trình nhưng việc giám sát tại các công trình đôi khi chưa chặt chẽ. Việc này tạo ra rủi ro về thất thoát, lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích, ảnh hưởng trực tiếp đến kế toán chi phí sản xuất và lợi nhuận của dự án.

III. Quy Trình Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tối Ưu Theo Thông Tư 200

Một quy trình kế toán nguyên vật liệu chuẩn mực là xương sống của công tác quản lý tài chính hiệu quả. Dựa trên Thông tư 200/2014/TT-BTC, quy trình này bao gồm hai mảng chính: kế toán nhập kho và kế toán xuất kho. Khi nhập kho, kế toán phải căn cứ vào các chứng từ hợp lệ như Hóa đơn GTGT, Biên bản kiểm nghiệm và phiếu nhập kho để ghi nhận. Việc hạch toán được thực hiện bằng cách ghi Nợ Tài khoản 152 (Nguyên liệu, vật liệu), Nợ TK 133 và ghi Có các tài khoản liên quan như 111, 112, 331. Giá trị nhập kho phải bao gồm giá mua và các chi phí liên quan. Khi xuất kho, căn cứ vào Phiếu yêu cầu vật tư và phiếu xuất kho, kế toán sẽ ghi nhận chi phí. Tùy vào mục đích sử dụng, giá trị NVL xuất kho sẽ được hạch toán vào các tài khoản chi phí tương ứng như 621 (Chi phí NVL trực tiếp) hoặc 627, 642. Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kế toán nguyên vật liệu này đảm bảo số liệu chính xác và minh bạch.

3.1. Hướng dẫn hạch toán nguyên vật liệu khi nhập kho

Khi mua NVL, quy trình bắt đầu từ khi phòng vật tư nhận được yêu cầu. Sau khi lựa chọn nhà cung cấp và ký hợp đồng, hàng hóa sẽ được giao. Tại thời điểm nhận hàng, ban kiểm nghiệm sẽ kiểm tra số lượng, chất lượng và lập biên bản. Dựa trên hóa đơn và biên bản, thủ kho lập phiếu nhập kho. Kế toán nhận bộ chứng từ kế toán NVL này và tiến hành hạch toán. Bút toán cơ bản là: Nợ Tài khoản 152 - Trị giá NVL chưa thuế; Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ; Có TK 331, 111, 112 - Tổng giá trị thanh toán. Nếu có các khoản chiết khấu thương mại hoặc giảm giá, kế toán phải ghi giảm giá trị hàng nhập kho. Mọi chứng từ phải được lưu trữ cẩn thận để phục vụ cho việc kiểm tra, đối chiếu sau này.

3.2. Phương pháp tính giá xuất kho và ghi nhận chi phí NVL

Công ty Cổ phần 475 áp dụng phương pháp tính giá xuất kho theo phương pháp thực tế đích danh. Nghĩa là, khi xuất kho lô vật liệu nào thì sẽ sử dụng đơn giá của chính lô đó để tính giá trị xuất. Đây là phương pháp chính xác nhất, phù hợp với các loại vật tư có giá trị lớn và có thể nhận diện riêng biệt. Khi NVL được xuất dùng cho sản xuất trực tiếp tại công trình, kế toán sẽ lập phiếu xuất kho và định khoản: Nợ TK 621 - Chi phí nguyên, vật liệu trực tiếp (chi tiết cho từng công trình); Có Tài khoản 152 (chi tiết loại NVL). Việc ghi nhận chi phí kịp thời và đúng đối tượng giúp công ty tập hợp chính xác chi phí sản xuất và tính giá thành công trình một cách hiệu quả.

3.3. Sơ đồ luân chuyển chứng từ kế toán NVL trong thực tế

Sơ đồ luân chuyển chứng từ mô tả dòng chảy thông tin vật lý của các tài liệu kế toán. Đối với nhập kho, quy trình bắt đầu từ phòng Kế hoạch - Vật tư -> Giám đốc duyệt -> Nhà cung cấp -> Kho (Thủ kho) -> Phòng Kế toán. Đối với xuất kho: Đội công trình lập giấy đề nghị -> Phòng Kỹ thuật duyệt -> Giám đốc duyệt (nếu giá trị lớn) -> Kho (Thủ kho xuất hàng) -> Người nhận hàng -> Phòng Kế toán. Việc xây dựng một quy trình luân chuyển rõ ràng, quy định thời gian cho mỗi bước, sẽ giúp khắc phục tình trạng chậm trễ chứng từ, đảm bảo dòng thông tin thông suốt, phục vụ tốt cho công tác hạch toán nguyên vật liệu.

IV. Top Phương Pháp Kế Toán Hàng Tồn Kho và Tính Giá Vật Liệu

Việc lựa chọn phương pháp kế toán hàng tồn kho và phương pháp tính giá có ảnh hưởng lớn đến số liệu trên báo cáo tài chính. Có hai phương pháp hạch toán hàng tồn kho chính: kê khai thường xuyên và kiểm kê định kỳ. Công ty 475 sử dụng phương pháp kê khai thường xuyên, giúp theo dõi biến động nhập, xuất, tồn của vật tư một cách liên tục và có hệ thống trên Tài khoản 152. Về phương pháp tính giá xuất kho, ngoài phương pháp thực tế đích danh mà công ty đang áp dụng, còn có các phương pháp phổ biến khác như: Bình quân gia quyền, Nhập trước - Xuất trước (FIFO). Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, việc lựa chọn phải dựa trên đặc điểm của NVL, yêu cầu quản lý và phải đảm bảo nguyên tắc nhất quán. Ví dụ, phương pháp FIFO phù hợp với các mặt hàng có hạn sử dụng, trong khi bình quân gia quyền giúp đơn giản hóa việc tính toán. Việc hiểu rõ các phương pháp này là nền tảng cho bất kỳ báo cáo thực tập kế toán nào.

4.1. Kế toán chi tiết NVL theo phương pháp thẻ song song

Tại Công ty 475, kế toán chi tiết vật tư được thực hiện theo phương pháp thẻ song song. Theo phương pháp này, việc ghi chép được tiến hành đồng thời ở hai nơi: tại kho do thủ kho thực hiện và tại phòng kế toán do kế toán vật tư thực hiện. Thủ kho sử dụng Thẻ kho để theo dõi về mặt số lượng. Kế toán sử dụng Sổ chi tiết vật liệu để theo dõi cả về số lượng và giá trị. Cuối kỳ, hai bên tiến hành đối chiếu số liệu để đảm bảo tính chính xác. Số liệu tổng hợp từ các sổ chi tiết sẽ được dùng để lập Bảng tổng hợp nhập - xuất - tồn, sau đó đối chiếu với số liệu trên Sổ Cái Tài khoản 152. Phương pháp này đơn giản, dễ thực hiện và kiểm tra, phù hợp với nhiều doanh nghiệp.

4.2. So sánh ưu nhược điểm giữa Kê khai thường xuyên và Kiểm kê định kỳ

Phương pháp kê khai thường xuyên (KKTX) phản ánh liên tục tình hình nhập - xuất - tồn kho. Ưu điểm của nó là cung cấp thông tin kịp thời tại bất kỳ thời điểm nào và giúp phát hiện nhanh chóng các trường hợp thừa, thiếu qua đối chiếu. Tuy nhiên, nó đòi hỏi khối lượng ghi chép lớn. Ngược lại, phương pháp kiểm kê định kỳ (KKĐK) chỉ xác định giá trị hàng xuất kho vào cuối kỳ, dựa trên công thức: Trị giá xuất = Tồn đầu kỳ + Nhập trong kỳ - Tồn cuối kỳ (qua kiểm kê). Phương pháp này đơn giản, ít ghi chép hơn nhưng không cung cấp thông tin tồn kho tức thời và việc kiểm soát kém chặt chẽ hơn. Việc Công ty 475 chọn KKTX là phù hợp với yêu cầu quản lý chặt chẽ vật tư giá trị cao trong ngành xây dựng.

4.3. Lựa chọn phương pháp tính giá xuất kho phù hợp nhất

Lựa chọn phương pháp tính giá xuất kho ảnh hưởng đến giá vốn và lợi nhuận. Phương pháp thực tế đích danh (Specific Identification) mà Công ty 475 đang dùng là chính xác nhất nhưng chỉ áp dụng được khi các lô hàng có thể nhận diện riêng. Phương pháp Nhập trước - Xuất trước (FIFO) giả định hàng nhập trước sẽ được xuất trước, giá vốn phản ánh giá cũ, hàng tồn kho phản ánh giá mới nhất. Phương pháp Bình quân gia quyền (Weighted Average) san đều giá trị của hàng tồn kho, làm giảm bớt sự biến động của giá vốn. Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng đặc điểm kinh doanh để chọn một phương pháp và áp dụng nhất quán, tuân thủ theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS).

V. Bí Quyết Hoàn Thiện Công Tác Kế Toán Nguyên Vật Liệu Công Ty

Để nâng cao hiệu quả công tác kế toán nguyên vật liệu, các giải pháp hoàn thiện kế toán cần được xây dựng dựa trên thực trạng cụ thể của doanh nghiệp. Đối với Công ty Cổ phần 475, giải pháp trọng tâm là cải tiến quy trình luân chuyển chứng từ. Cần xây dựng quy định rõ ràng về thời hạn nộp chứng từ từ các đội công trình, có thể áp dụng chế tài nếu chậm trễ. Giải pháp thứ hai là bắt buộc thực hiện việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho vào cuối niên độ kế toán. Điều này không chỉ tuân thủ nguyên tắc thận trọng mà còn giúp báo cáo tài chính phản ánh trung thực hơn tình hình tài sản của công ty. Cuối cùng, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Việc sử dụng một phần mềm quản lý kho tích hợp với phần mềm kế toán sẽ giúp tự động hóa nhiều khâu, tăng cường kiểm soát nội bộ hàng tồn kho và cung cấp số liệu real-time cho ban lãnh đạo. Đây là những bước đi cần thiết để tối ưu hóa chi phí nguyên vật liệu.

5.1. Tối ưu hóa quy trình luân chuyển chứng từ và báo cáo

Để giải quyết vấn đề chậm trễ, công ty nên ban hành một quy chế cụ thể về luân chuyển chứng từ. Quy chế này cần xác định rõ trách nhiệm và thời gian xử lý cho từng bộ phận. Ví dụ, quy định tất cả chứng từ kế toán NVL phát sinh trong tuần phải được gửi về phòng kế toán trước thứ Bảy hàng tuần. Công ty có thể xem xét ứng dụng các giải pháp công nghệ như scan và gửi chứng từ qua hệ thống nội bộ trước khi gửi bản cứng để kế toán có thể hạch toán tạm thời. Việc này giúp giảm bớt sự dồn nén công việc vào cuối tháng và nâng cao tính kịp thời của thông tin kế toán.

5.2. Hướng dẫn cách lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho

Vào cuối kỳ kế toán năm, kế toán cần tiến hành đánh giá lại giá trị hàng tồn kho. Cần so sánh giá gốc của từng loại NVL đang được ghi trên sổ sách với giá trị thuần có thể thực hiện được (giá bán ước tính trừ chi phí để bán). Nếu giá gốc lớn hơn giá trị thuần, một khoản dự phòng sẽ được trích lập. Bút toán hạch toán: Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán; Có TK 229 - Dự phòng tổn thất tài sản (Chi tiết 2294 - Dự phòng giảm giá hàng tồn kho). Việc lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho giúp doanh nghiệp phản ánh đúng giá trị tài sản và chuẩn bị nguồn tài chính cho các rủi ro biến động giá.

5.3. Ứng dụng công nghệ để tăng cường kiểm soát nội bộ

Công nghệ là chìa khóa để hiện đại hóa công tác quản lý. Công ty nên đầu tư vào một hệ thống quản lý kho bằng mã vạch hoặc QR code. Mỗi lần nhập, xuất kho, thủ kho chỉ cần quét mã để cập nhật số liệu lên hệ thống. Hệ thống này có thể tích hợp trực tiếp với phần mềm kế toán, giúp kế toán viên có được số liệu tức thì mà không cần chờ chứng từ giấy. Điều này không chỉ tăng tốc độ xử lý mà còn giảm thiểu sai sót do nhập liệu thủ công, đồng thời nâng cao hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ hàng tồn kho một cách rõ rệt.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, ngành xây dựng cơ bản giữ vai trò là nền tảng phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật cho toàn bộ nền kinh tế. Đặc thù nổi bật của các doanh nghiệp xây lắp là quy mô vốn đầu tư lớn, thời gian thi công kéo dài, địa bàn phân tán và gồm nhiều hạng mục công trình phức tạp. Trong cơ cấu chi phí xây lắp, nguyên vật liệu là yếu tố đầu vào chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng chi phí sản xuất. Do đó, việc quản lý chặt chẽ chi phí nguyên vật liệu từ khâu thu mua, bảo quản, dự trữ đến xuất dùng có ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm, tiến độ thi công và hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Công tác kế toán nguyên vật liệu là công cụ phản ánh chính xác, kịp thời tình hình biến động tăng giảm của vật tư, kiểm soát định mức tiêu hao, đồng thời liên kết chặt chẽ với các phần hành kế toán chi phí và tính giá thành. Nhằm đánh giá thực trạng và tìm kiếm giải pháp hoàn thiện công tác hạch toán tại doanh nghiệp xây dựng, đề tài "Nghiên cứu công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475 - Nghệ An" đã được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu tổng quát: Góp phần hoàn thiện công tác hạch toán kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh.
  2. Khái quát đặc điểm tổ chức hoạt động, nguồn lực và kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty cổ phần 475.
  3. Phân tích thực trạng tổ chức hạch toán kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475.
  4. Đánh giá ưu điểm, hạn chế và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475.
• Phạm vi không gian: Công ty cổ phần 475 (địa chỉ: Ngõ 89, đường Nguyễn Đình Chiểu, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An). Dữ liệu hạch toán thực tế được minh họa tập trung tại công trình "Dự án đầu tư xây dựng nút giao giữa QL46 với đường sắt Bắc - Nam" (viết tắt: công trình BN46).
• Phạm vi thời gian: Khảo sát thực tế công tác kế toán nguyên vật liệu tháng 3 năm 2015; số liệu tài chính tổng hợp giai đoạn 2012 - 2014 và quý I/2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống lý luận kế toán tài chính doanh nghiệp dựa trên khung pháp lý và các tài liệu chuyên môn:

• Chế độ và chuẩn mực kế toán: Hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) do Bộ Tài chính ban hành và Chế độ Kế toán Doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Khung lý thuyết kế toán nguyên vật liệu: Khái niệm, đặc điểm, vai trò và yêu cầu quản lý nguyên vật liệu theo 3 khâu (thu mua, dự trữ, sử dụng); phân loại nguyên vật liệu theo vai trò tác dụng, nguồn hình thành và mục đích sử dụng; phương pháp tính giá nguyên vật liệu nhập kho (theo giá thực tế mua ngoài, tự chế, thuê ngoài gia công, góp vốn) và xuất kho (bình quân gia quyền, nhập trước - xuất trước FIFO, nhập sau - xuất trước LIFO, giá thực tế đích danh, hệ số giá); phương pháp hạch toán chi tiết nguyên vật liệu (thẻ song song, sổ đối chiếu luân chuyển, sổ số dư); phương pháp hạch toán tổng hợp nguyên vật liệu (kê khai thường xuyên sử dụng TK 152, TK 151; kiểm kê định kỳ sử dụng TK 611); các hình thức tổ chức sổ kế toán (Nhật ký chung, Nhật ký - Sổ cái, Chứng từ ghi sổ, Nhật ký chứng từ, kế toán máy).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp kế thừa: Tổng hợp, kế thừa các công trình khoa học, giáo trình Kế toán tài chính đã công bố có liên quan đến kế toán hàng tồn kho và nguyên vật liệu.
• Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Thu thập hệ thống chứng từ kế toán gốc (Hóa đơn GTGT, Phiếu nhập kho, Phiếu xuất kho, Biên bản kiểm nghiệm vật tư, Giấy đề nghị xuất kho, Phiếu chi...), sổ kế toán chi tiết, sổ Nhật ký chung, Sổ cái và Báo cáo tài chính các năm 2012 - 2014 của Công ty cổ phần 475.
• Phương pháp phân tích kinh tế:
  • Phương pháp so sánh: So sánh số tuyệt đối và số tương đối giữa các kỳ kế toán để xác định xu hướng biến động của tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí và lợi nhuận.
  • Phân tích tỷ số: Tính toán các chỉ tiêu cơ cấu nguồn vốn, tài sản và tỷ suất sinh lời.
  • Phân tích chi tiết: Phân tích theo thời gian phát sinh và theo từng danh điểm vật tư, từng hạng mục công trình.
• Phương pháp chuyên gia: Phỏng vấn, tham khảo ý kiến chuyên môn của lãnh đạo phòng Tài chính kế toán, kế toán viên và cán bộ quản lý kỹ thuật tại đơn vị.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về kế toán nguyên vật liệu trong các doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các nguyên tắc lý luận cơ bản về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất:

• Đặc điểm và vai trò của nguyên vật liệu: Nguyên vật liệu là tài sản lưu động thuộc nhóm hàng tồn kho, chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh, bị tiêu hao toàn bộ hoặc biến đổi hình thái vật chất ban đầu và chuyển dịch toàn bộ giá trị một lần vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ. Quản lý nguyên vật liệu đòi hỏi sự chặt chẽ ở khâu thu mua (chất lượng, giá cả, thời điểm), khâu dự trữ (xác định mức tồn kho tối đa, tối thiểu để tránh ứ đọng vốn hoặc đứt gãy sản xuất) và khâu sử dụng (kiểm soát theo định mức tiêu hao).
• Nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu: Phản ánh trung thực, kịp thời số lượng, chất lượng, giá trị nhập - xuất - tồn kho; phân bổ chính xác chi phí vật liệu vào đối tượng tập hợp chi phí; phát hiện vật tư thiếu, thừa, ứ đọng; kiểm tra việc chấp hành định mức và cung cấp số liệu lập báo cáo tài chính.
• Phương pháp tính giá và hạch toán: Trình bày công thức tính giá thực tế nhập kho theo từng nguồn (mua ngoài, tự sản xuất, thuê ngoài gia công, nhận biếu tặng, góp vốn) và các phương pháp xác định giá xuất kho (bình quân cả kỳ dự trữ, bình quân cuối kỳ trước, bình quân sau mỗi lần nhập, FIFO, LIFO, thực tế đích danh, hệ số giá). Phân tích cấu trúc tài khoản, sơ đồ luân chuyển chứng từ và hạch toán tổng hợp theo phương pháp Kê khai thường xuyên (TK 152, TK 151) và Kiểm kê định kỳ (TK 611).
• Hệ thống sổ kế toán: Trình bày quy trình hạch toán chi tiết (thẻ song song, sổ đối chiếu luân chuyển, sổ số dư) và 5 hình thức sổ kế toán tổng hợp (Nhật ký chung, Nhật ký - Sổ cái, Chứng từ ghi sổ, Nhật ký chứng từ, hình thức kế toán máy).

Chương 2: Đặc điểm cơ bản và kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty cổ phần 475

Chương 2 phân tích lịch sử phát triển, cơ cấu tổ chức quản lý, công nghệ sản xuất, nguồn lực và kết quả kinh doanh của đơn vị:

• Lịch sử hình thành: Tiền thân là "Công ty 775" thành lập tháng 7/1975 trực thuộc Xí nghiệp Liên hiệp công trình I. Năm 1982 tách thành Xí nghiệp công trình 475 và Xí nghiệp Đ69; tháng 10/1992 sáp nhập lại thành Công ty Công trình 475. Năm 2006 thực hiện cổ phần hóa theo Quyết định số 4990/QĐ-BGTVT ngày 27/12/2005 của Bộ Giao thông vận tải, đổi tên thành Công ty cổ phần Xây dựng công trình 475. Ngày 02/10/2013 đổi tên thành Công ty cổ phần 475 (Mã số thuế: 3000107911) và chuyển trụ sở về Ngõ 89, đường Nguyễn Đình Chiểu, TP. Vinh, tỉnh Nghệ An.
• Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý: Mô hình gồm Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc (Giám đốc và 02 Phó Giám đốc: Kỹ thuật và Kinh doanh), 04 phòng chức năng (Phòng Kế hoạch vật tư, Phòng Thiết bị xe máy, Phòng Tài chính kế toán, Phòng Nhân chính lao động) và 06 Đội công trường trực tiếp thi công.
• Quy trình sản xuất: Thi công công trình đường bộ qua 5 giai đoạn: Khảo sát thiết kế -> Giải phóng mặt bằng -> Nền đường -> Móng mặt đường -> Hoàn thiện.
• Nguồn lực doanh nghiệp:
  • Lao động (tính đến 31/03/2015): Tổng số 648 người. Cơ cấu theo giới tính: Nam 512 người (79,01%), Nữ 136 người (20,99%). Cơ cấu theo trình độ: Đại học 96 người (14,81%), Cao đẳng 171 người (26,38%), Trung cấp 66 người (10,20%), Lao động phổ thông 315 người (48,61%).
  • Cơ sở vật chất kỹ thuật (tính đến 31/12/2014): Tỷ lệ giá trị còn lại trên nguyên giá bình quân toàn bộ TSCĐ đạt 60,23%. Cơ cấu gồm: Nhà cửa, vật kiến trúc chiếm 32,50% (giá trị còn lại đạt 85,78%); Máy móc thiết bị chiếm 49,88%; Phương tiện vận tải và thiết bị truyền dẫn chiếm 12,57% (giá trị còn lại 56,71%); TSCĐ dùng trong quản lý chiếm 5,05% (giá trị còn lại 69,50%).
  • Huy động và sử dụng vốn (2012 - 2014): Tổng tài sản tăng từ 58.729.043.358 đồng (năm 2012) lên 70.468.880.737 đồng (năm 2013) và đạt 81.931.140.740 đồng (năm 2014), tốc độ phát triển bình quân đạt 118,11%. Tỷ trọng tài sản dài hạn luôn chiếm trên 58% tổng tài sản. Về nguồn vốn, nợ phải trả chiếm từ 58% đến 64% tổng nguồn vốn (tăng trưởng bình quân 121,53%), vốn chủ sở hữu chiếm dưới 42%.

Chỉ tiêu kết quả kinh doanh	Năm 2012 (đồng)	Năm 2013 (đồng)	Năm 2014 (đồng)	Tốc độ PT bình quân (%)
Doanh thu thuần bán hàng & CCDV	28.332.256.509	33.003.198.474	36.955.889.851	114,41
Giá vốn hàng bán	23.856.608.572	26.078.320.359	31.776.155.833	113,06
Lợi nhuận gộp	4.475.647.937	6.924.878.115	5.179.734.018	123,88
Doanh thu hoạt động tài chính	10.660.385	8.733.903	21.185.739	145,02
Chi phí tài chính (lãi vay)	3.023.258.853	3.358.794.483	4.410.071.930	121,18
Chi phí bán hàng	143.581.449	95.438.150	125.095.536	93,34
Chi phí quản lý doanh nghiệp	1.047.293.103	1.290.885.564	1.905.337.313	134,85
Lợi nhuận trước thuế	337.774.043	500.747.358	430.189.538	111,53
Lợi nhuận sau thuế TNDN	253.330.532	375.560.519	337.747.440	113,74

Chương 3: Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình kế toán nguyên vật liệu tại đơn vị trong tháng 3/2015:

• Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán: Áp dụng mô hình tổ chức kế toán tập trung tại Phòng Tài chính kế toán. Cơ cấu gồm Kế toán trưởng, Kế toán thanh toán, Kế toán TSCĐ - thuế - ngân hàng, Kế toán công nợ, Kế toán tổng hợp, Thủ quỹ và các nhân viên thống kê kiêm kế toán tại các đội công trình.
• Hình thức sổ kế toán và phần mềm áp dụng: Công ty áp dụng hình thức sổ Nhật ký chung trên hệ thống máy vi tính kết hợp phần mềm kế toán.
• Đặc điểm phân loại, đánh giá và tài khoản sử dụng:
  • Nguyên vật liệu gồm các nhóm: nguyên vật liệu chính (xi măng, đá, cát, sắt thép...), vật liệu phụ, nhiên liệu (dầu diezel), phụ tùng thay thế, thiết bị XDCB và vật liệu khác.
  • Doanh nghiệp áp dụng phương pháp Kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho theo phương pháp giá thực tế đích danh; hạch toán thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
  • Hệ thống tài khoản: TK 152 được theo dõi chi tiết gồm: TK 1521 (NVL chính), TK 1522 (Vật liệu phụ), TK 1523 (Nhiên liệu), TK 1524 (Phụ tùng), TK 1526 (Thiết bị XDCB), TK 1528 (Vật liệu khác). Các mã vật tư được thiết lập kết hợp chữ và số (ví dụ: 1521VLC01 - Xi măng, 152VLC02 - Dầu diezel, 152VLC03 - Đá 1x2, 152VLC04 - Cát vàng, 152VLC05 - Thép gai, 152VLC08 - Tôn lượn sóng).
• Quy trình kế toán chi tiết: Áp dụng phương pháp Thẻ song song. Tại kho, thủ kho ghi chép số lượng trên Thẻ kho (mẫu S12-DN). Tại phòng kế toán, kế toán vật tư theo dõi cả số lượng và giá trị trên Sổ kế toán chi tiết vật liệu (mẫu S10-DN). Cuối tháng lập Bảng tổng hợp nhập - xuất - tồn nguyên vật liệu để đối chiếu với Sổ cái TK 152.
• Minh họa các nghiệp vụ phát sinh tháng 3/2015 tại công trình BN46:
  • Nhập kho vật liệu: Ngày 02/03/2015, mua 18 tấn xi măng Bỉm Sơn theo Hóa đơn GTGT số 0002793 từ Công ty CP Giải pháp công nghệ T.C, đơn giá chưa thuế 1.000.000 đ/tấn, thuế GTGT 10%, thanh toán bằng tiền gửi ngân hàng (TGNH). Biên bản kiểm nghiệm vật tư lập cùng ngày xác nhận đủ tiêu chuẩn. Kế toán lập Phiếu nhập kho số 325, định khoản: Nợ TK 1521VLC01: 19.620.000 đ, Nợ TK 133: 1.962.000 đ / Có TK 112: 21.582.000 đ.
  • Xuất kho thi công: Ngày 02/03/2015, căn cứ Giấy đề nghị xuất kho số 05 của Đội trưởng Trần Văn Đức, thủ kho xuất 16 tấn xi măng theo Phiếu xuất kho số 322 cho công trình BN46. Kế toán định khoản: Nợ TK 621 (CT BN46): 17.440.000 đ / Có TK 1521VLC01: 17.440.000 đ.
  • Mua xuất dùng thẳng không qua kho: Ngày 03/03/2015, theo Hóa đơn GTGT số 0002815, mua dầu diezel của Công ty Xăng dầu Nghệ An trị giá 47.490.000 đ (thuế GTGT 4.749.000 đ) chuyển thẳng cho Đội 1 thi công công trình BN46, thanh toán bằng TGNH. Định khoản: Nợ TK 621 (CT BN46): 47.490.000 đ, Nợ TK 133: 4.749.000 đ / Có TK 112: 52.239.000 đ.
  • Tạm ứng mua vật tư: Ngày 05/03/2015, tạm ứng tiền mặt cho anh Hà Mạnh Đức 12.500.000 đ theo Phiếu chi số 251. Ngày 06/03/2015, thanh toán tiền mua cát vàng từ Công ty TNHH Phú Thành Lợi trị giá 6.300.000 đ, nhập kho theo Phiếu nhập kho số 330. Định khoản: Nợ TK 152 (152VLC04): 6.300.000 đ / Có TK 141: 6.300.000 đ.
  • Tổng hợp số liệu: Hệ thống sổ Nhật ký chung, Sổ cái tổng hợp TK 152 và các sổ chi tiết ghi nhận tổng phát sinh trong tháng 3/2015 đạt 160.219.900 đồng đối với các nghiệp vụ nhập, xuất nguyên vật liệu.

Chương 4: Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty 475

Chương 4 đưa ra các đánh giá thực chứng và giải pháp hoàn thiện:

• Ưu điểm: Bộ máy quản lý gọn nhẹ; mô hình kế toán tập trung tạo điều kiện chỉ đạo nghiệp vụ thống nhất; tổ chức sổ sách khoa học trên phần mềm kế toán máy; hệ thống tài khoản chi tiết theo từng công trình giúp theo dõi kịp thời chi phí phát sinh; áp dụng phương thức "khoán quản" gắn chặt trách nhiệm tiến độ, chất lượng và định mức tiêu hao vật tư tại các đội thi công.
• Hạn chế:
  • Đội ngũ kế toán trẻ, còn thiếu kinh nghiệm xử lý thực tế chuyên sâu.
  • Tổ chức kế toán tập trung trong khi các công trình phân bố trải dài về mặt địa lý dẫn đến việc chuyển chứng từ từ đội thi công về phòng Tài chính kế toán thường bị chậm trễ. Mặc dù áp dụng phương pháp Kê khai thường xuyên nhưng việc hạch toán trên thực tế có thời điểm bị dồn việc vào cuối tháng.
  • Tình trạng vật tư mua về xuất thẳng cho công trình nhưng thủ kho vẫn lập thủ tục nhập - xuất trên sổ sách; quản lý vật tư thừa và phế liệu thu hồi tại các đội chưa có biểu mẫu kiểm soát chặt chẽ.
  • Doanh nghiệp chưa thực hiện trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho đối với nguyên vật liệu dù giá trị thu mua ngoài rất lớn và thị trường có nhiều biến động.
• Đề xuất hoàn thiện:
  1. Quy định thời hạn luân chuyển chứng từ: Áp dụng quy tắc từ ngày 01 đến ngày 05 hàng tháng, các đội thi công khi lập dự trù ứng tiền sản xuất tháng mới phải đồng thời nộp đầy đủ chứng từ gốc và làm thủ tục thanh toán, giảm nợ các khoản chi phí tạm ứng vật tư của tháng trước.
  2. Sử dụng chứng từ luân chuyển nội bộ: Đưa vào sử dụng mẫu "Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ" (mẫu số 4.1) khi điều chuyển nguyên vật liệu dư thừa giữa các công trình hoàn thành sang công trình đang thi công, nhằm tiết kiệm chi phí vận chuyển, giảm chi phí lưu kho và hạn chế suy giảm chất lượng vật tư.
  3. Kiểm soát phế liệu thu hồi: Sử dụng "Biên bản kiểm kê và đánh giá phế liệu thu hồi" (mẫu số 4.2) có xác nhận của Đội trưởng, Chủ nhiệm công trình và Thủ kho để quản lý chặt chẽ giá trị vật liệu thu hồi tái sử dụng hoặc bán thanh lý.
  4. Trích lập dự phòng giảm giá nguyên vật liệu: Thực hiện rà soát và lập dự phòng giảm giá nguyên vật liệu vào cuối niên độ trước khi lập Báo cáo tài chính theo mức chênh lệch giữa giá trị ghi sổ và giá trị thuần có thể thực hiện được nhằm chủ động nguồn tài chính ứng phó với rủi ro trượt giá.
  5. Tối ưu hóa nguồn cung ứng: Thiết lập mối quan hệ chiến lược với các nhà cung cấp vật liệu gần khu vực thi công nhằm rút ngắn cự ly vận chuyển, hạ giá thành và tận dụng vốn lưu động chiếm dụng hợp pháp.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả phân tích định lượng: Khóa luận đã hệ thống hóa và lượng hóa được tình hình tài chính của Công ty cổ phần 475 qua 3 năm (2012 - 2014): Doanh thu tăng trưởng bình quân 114,41%, Lợi nhuận sau thuế tăng trưởng bình quân 113,74% (đạt 337,75 triệu đồng năm 2014); xác định được tỷ lệ giá trị còn lại của TSCĐ đạt 60,23% (năm 2014) và cơ cấu lao động 648 người với 48,61% là lao động phổ thông.
• Kết quả thực trạng kế toán: Mô tả chi tiết toàn bộ chu trình luân chuyển chứng từ, phương pháp tính giá thực tế đích danh, phương pháp hạch toán chi tiết thẻ song song và phương pháp Kê khai thường xuyên tại Công ty cổ phần 475; hạch toán thành công các nghiệp vụ thực tế tháng 3/2015 tại công trình BN46 qua hệ thống sổ Nhật ký chung và Sổ cái TK 152.
• Đóng góp ứng dụng: Đề xuất 5 nhóm giải pháp xuất phát từ thực tế hoạt động xây lắp, bao gồm hoàn thiện lịch trình luân chuyển chứng từ tạm ứng (từ ngày 01 đến 05 hàng tháng), bổ sung 02 mẫu biểu quản lý thực tế (Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ và Biên bản kiểm kê đánh giá phế liệu thu hồi), cùng quy trình trích lập dự phòng giảm giá vật tư.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chỉ tập trung khảo sát phần hành kế toán nguyên vật liệu tại một đơn vị xây lắp cụ thể (Công ty cổ phần 475) với dữ liệu minh họa thực tế trong phạm vi 01 tháng (tháng 3/2015) tại 01 công trình xây dựng (công trình nút giao QL46 với đường sắt Bắc - Nam).
• Hướng mở rộng: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng nghiên cứu mối quan hệ liên hoàn giữa kế toán nguyên vật liệu với công tác tính giá thành sản phẩm xây lắp theo từng hạng mục công trình, hoặc nghiên cứu ứng dụng hệ thống phần mềm quản trị doanh nghiệp (ERP) nhằm liên kết dữ liệu trực tuyến giữa các đội công trường phân tán với phòng kế toán trung tâm.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp; học viên nghiên cứu đề tài kế toán nguyên vật liệu, kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành trong doanh nghiệp xây dựng, giao thông, thủy lợi.
• Nội dung giá trị: Cung cấp bộ hồ sơ mẫu biểu chứng từ kế toán thực tế đầy đủ theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC (Hóa đơn GTGT, Biên bản kiểm nghiệm vật tư, Phiếu nhập kho, Phiếu xuất kho, Thẻ kho, Sổ chi tiết NVL, Sổ Nhật ký chung, Sổ cái tổng hợp và Sổ cái chi tiết các tiểu khoản 152) gắn liền với nghiệp vụ xây lắp thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty cổ phần 475 áp dụng phương pháp hạch toán tổng hợp và phương pháp tính giá xuất kho nguyên vật liệu nào? Công ty áp dụng phương pháp Kê khai thường xuyên để hạch toán tổng hợp nguyên vật liệu và áp dụng phương pháp giá thực tế đích danh để tính giá nguyên vật liệu xuất kho.

2. Phương pháp kế toán chi tiết nguyên vật liệu tại đơn vị được tổ chức như thế nào? Doanh nghiệp áp dụng phương pháp Thẻ song song: tại kho, thủ kho ghi nhận chỉ tiêu số lượng trên Thẻ kho (mẫu S12-DN) theo từng chứng từ nhập/xuất; tại phòng kế toán, kế toán viên theo dõi đồng thời số lượng và giá trị trên Sổ kế toán chi tiết vật liệu (mẫu S10-DN). Cuối tháng, số liệu được đối chiếu giữa Thẻ kho, Sổ chi tiết và Bảng tổng hợp nhập - xuất - tồn.

3. Nghiệp vụ mua dầu diezel xuất dùng trực tiếp cho công trình BN46 không qua kho ngày 03/03/2015 được định khoản như thế nào? Theo Hóa đơn GTGT số 0002815 ngày 03/03/2015, trị giá chưa thuế 47.490.000 đ, thuế GTGT 10% (4.749.000 đ), thanh toán bằng chuyển khoản, kế toán hạch toán:

• Nợ TK 621 (CT BN46): 47.490.000 đồng
• Nợ TK 133: 4.749.000 đồng
• Có TK 112: 52.239.000 đồng

4. Khóa luận chỉ ra những điểm hạn chế lớn nhất nào trong công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475? Hai hạn chế lớn nhất là: (1) Việc luân chuyển chứng từ từ các đội công trường phân tán về phòng Tài chính kế toán bị chậm trễ, dẫn đến công việc hạch toán bị dồn vào cuối tháng; (2) Công ty chưa thực hiện trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho đối với nguyên vật liệu để phòng ngừa rủi ro biến động giá cả thị trường.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Trang đã phản ánh chi tiết và toàn diện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần 475 trong môi trường sản xuất kinh doanh ngành xây lắp. Bằng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý luận kế toán doanh nghiệp và khảo sát chứng từ thực tế tại công trình BN46, tác giả đã làm rõ thực trạng tổ chức hạch toán chi tiết, hạch toán tổng hợp cũng như quy trình luân chuyển chứng từ tại đơn vị. Các ý kiến đề xuất về thời hạn thanh quyết toán tạm ứng, bổ sung chứng từ luân chuyển nội bộ, kiểm kê phế liệu và trích lập dự phòng giảm giá mang tính ứng dụng thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chi phí vật liệu tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VÈ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1. Sự cẦn thiết của kế toán nguyên vật liệu tro ng doanh nghiệp sản xuất 1. Khái niệm và đặc điển của nguyên vật liệu ** Khái niệm Nguyên vật liệu (NVL) là một trong ba yếu tố: quan trọng của quá trình sản xuất kinh doanh, là tài sản lưu động của doanh nghiệp; đưới tác động của lao động chúng bị tiêu hao toàn bộ hoặc thay đổi hình thái để tạo ra sản phẩm. Vì vậy nguyên vật liệu được xem là cơ sở vật chất, là yếu tố khô ng thể thiếu được của quá trình sản xuất để hình thành nên sấn phẩm mới.

“ Dac diém - Nguyén vat liéu chi tham gia vào một chu kì SXKD nhất định. - Khi tham gia vào quá trình SXKD vật liệu không giữ ngu yên hình thái vật chất ban đầu, bị biến đổi hình thái hoặc tiêử hóa hoàn toàn. - Toàn bộ giá trị của NVL được chuyển dịch một lần vào chỉ phí kinh doanh trong kỳ. Vai trò của nguyên vật liệu và yên cầu quản lý nguyên vật liệu **_ Vai trò của nguyên vật liệu: - Nguyên vật liệu là một yếu tổ trực tiếp cầu thành nên thực thể sản phẩm, do vậy chất lượng của nguyên vật liệu ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm đến hiệu quả sử đụng vốn kinh döanh của doanh nghiệp.

- Xét cả về mặt hiện vật lẫn về mặt giá trị, nguyên vật liệu là một trong những yếu tố không thể thiếu trong bắt kỳ quá trình sản xuất nào, là một bộ phan quar trong cia tài sản lưu động. Chính vì vậy quản lý nguyên vật liệu y vOn sả xuất kinh doanh và tài sản của doanh nghiệp. âu quả ir nguyên vật liệu: Xuất phát từ. điểm và vai trò của nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất kinh doanh, đồi hỏi phải quản lý chặt chẽ nguyên vật liệu ở tất cả các khâu: Thu mua, dự trữ và sử dụng nguyên vật liệu.

- Ở khâu mua vật tư: Chất lượng đầu ra phụ thuộc vào chất lượng nguyên vật liệu và tiến độ sản xuất gắn chặt với quá trình nhập vật tư. Vì vậy việc nhập phải được lập kế hoạch chỉ tiết về chất lượng, số lượng, thời gian, quy cách chủng loại, theo sát nhu cầu kế hoạch sản xuất. KHi ký kết hợp đồng với các nhà cung cấp, ngoài những điểm trên, còn cần quan tâm đến giá cả, chỉ phí thu mua, điều kiện bàn giao nhằm phấn đấu giảm giá thàn h đồng thời tìm kiếm các nguồn hàng đảm bảo khả năng huy động khi cần, tránh tình trạng bị ép giá, phụ thuộc. - Ở khâu dự trữ: Việc thu mua NVL thường được thực hiện với số lượng lớn, vượt trước nhu cầu sản xuất nhằm đảm bả6 tính liên tục và tránh những tốn hại do những biến động bắt ngờ có thể có của cầu gây ra.

Điều đó hình thành một lượng NVL mua về chưa đưa vào sử dụng ngay được mà dự trữ tại các kho bãi. Doanh nghiệp cần xác định mức dự trữ tối đa, tối thiểu, duy trì dự trữ trung bình nhằm tránh ứ đọng vốn hay gián đoạn sản xuất. Việc bảo quản vật liệu ở kho cần tuân thủ theo đứng chế độ quản lý, phù hợp với tính chất lý hoá từng loại và qùy.mô tổ chức của doanh nghiệp. Nếu việc bảo quản không đúng các yếu cầu đó, sẽ.đẫn tới làm giảm chất lượng nguyên vật liệu, phát sinh các sự cố gây ra các thiệt hại to lớn không lường trước được.

- Ở khâu sử dụng: Đề dễ quản lý các doanh nghiệp thường đề ra các định mức tiêu haö nguyên vật liệu trên cơ sở hao phí thực tế các kỳ trước. Từ đó tiến hành xem Xét việc xuất dùng đánh giá tình hình thực hiện nó. Qua đó giúp cho quá trình sử dụng nguyên vật liệu đúng mục đích, tiết kiệm, hợp lý, iémyt VEvụ của kế toán nguyên vật liệu la của étodn nguyên vật liệu > sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, hạch toán kế toán NVL thực sự là công cụ hữu hiệu phục vụ cho công tác quản lý NVL ở doanh nghiệp. Hạch toán NVL đầy đủ, chính xác và kịp thời giúp cho lãnh đạo doanh nghiệp nắm 5 bắt kịp thời tình hình thu mua, xuất dùng và dự trữ NVL để từ đó đưa ra các quyết định, giải pháp phù hợp cho quá trình SXKD của doanh nghiệp.

s* Nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu Kế toán nguyên vật liệu cần thực hiện tốt các nhiệm vụ chủ yếu sau đây: - Ghi chép, tính toán, phản ánh chính xác, trung thực, kịp thời-số lượng, chất lượng và giá thành thực tế của nguyên vật liệu nhập kho. Tập hợp và phản ánh đầy đủ, chính xác, kịp thời số lượng và giá trị nguyên vật liệu xuất kho, kiểm tra tình hình chap hành các định mức tiêu hao nguyên vật liệu. - Phân bổ hợp lý giá trị nguyên vật liệu sử dụng vào các đối tượng tập hợp chỉ phí sản xuất - kinh doanh. - Tính toán và phản ánh chính xác số lượng và giá trị NVL tồn kho, phát hiện kịp thời NVL thiếu, thừa, ứ đọng, kém phẩm hất để doanh nghiệp có biện pháp xử lý kịp thời, hạn chế đến mức tối đa thiệt hại có thể xảy ra.

- Kiểm tra tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch về mua vật tư, kế hoạch sử dụng vật tư cho sản xuất. - Thực hiện việc phân loại; đánh giá vật tư phù hợp với các nguyên tắc chuẩn mực kế toán đã quy định và yêu €ầu quản trị doanh nghiệp. - Tổ chức chứng từ, tài khoản kế toán phù hợp với phương pháp kế toán hàng tồn kho áp dụng trong doanh-nghiệp để ghi chép, phân loại tổng hợp số liệu đầy đủ kịp thời số hiện ©ó, Và tình hình biến động tăng, giảm của NVL trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm cung cấp thông tin để tập hợp chỉ phí sản xuất kinh doanh, xác định giá trị vốn hàng bán. Phân loạTVà tính giá nguyên vật liệu 1.

Phân loại sit và a tính năng lý hát Nhau trong quá trình sản xuất. Do vay dé quản lý chặt chẽ và tổ chức hạch toán với từng loại nguyên vật liệu phục vụ cho nhu cầu quản lý doanh nghiệp phải tiến hành phân loại nguyên vật liệu. 6 ** Căn cứ vào vai trò và tác đụng, nguyên vật liệu được chia thành: - Nguyên vật liệu chính: Là những loại nguyên liệu và vật liệu khi tham ` gia vào quá trình sản xuất thì cầu thành thực thể vật chất, thực thể chính của sản phẩm. - Vật liệu phụ: là những vật liệu chỉ có tác dụng phụ trợ trong san xuất, được sử dụng kết hợp với nguyên vật liệu chính đề làm thay đổi màu sắc, tính chất, độ bẻn, tuổi thọ.

của sản phẩm. - Nhiên liệu: Là những thứ có tác dụng cung cấp nhiệt lượng trong quá trình sản xuất, kinh doanh tạo điều kiện cho/quá trình chế tạo sản phẩm diễn ra bình thường. - Phụ tùng thay thế: Là những vật tư dùng để thay thế, sửa chữa máy móc thiết bị, phương tiện vận tải, công cụ, đụng cụ sản xuất. - Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: Là những loại vật liệu và thiết bị mà doanh nghiệp mua vào nhằm mục đích xây dựng cơ bản.

- Vật liệu khác: Là những loại Vật liệu chữa được xếp vào các loại vật liệu kể trên. Các loại vật liệu này là do quá trình sản xuất loại ra, được thu hồi để tái sử dụng, phế liệu được thu hồi từ thánh lý tài sản cố định. s* Căn cứ vào nguồn hình thành, nguyên vật liệu được chia thành: - Nguyên vật liệu nhập từ bên ngoài: Ví dụ nguyên vật liệu mua ngoài, nhận vốn góp liên đoanh, nhận biếu tặng,. - Nguyên vật liệu tự chế: Là nguyên vật liệu doanh nghiệp tự sản xuất.

- Nguyên vật liệu nhận vốn góp liên doanh của các đơn vị khác hoặc được cấp át£Điều tặng. 7Ñ yên ¬ ign,thu hoi von gop lién doanh. Âu ật liệu tác ` Ahư kiểm kê thừa, vật liệu không dùng hết. » đích, công dụng nguyên vật liệu được chia thành: lùng cho nhu cầu sản xuất kinh doanh gồm: + Nguyên vật liệu dùng trực tiếp cho sản xuất chế tạo sản phẩm.

+ Nguyên vật liệu dùng cho quản lý ở các phân xưởng, dùng cho bộ phận bán hàng, bộ phận quản lý doanh nghiệp. - Nguyên vật liệu dùng cho nhu cầu khác như: nhượng bán,đem góp vốn liên doanh, đem biếu tặng. Tính giá nguyên vật liệu 1. Tính giá nguyên vật liệu nhập kho +* Nhập kho do mua ngoài Giá thựctế _ Giámua ghi + Chiphícó -_ Các khoản ghi giảm vật tư trên hóa đơn liên quan (nếu có) Các khoản ghi giảm gồm: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng mua, hàng mua trả lại.

% Vật liệu do doanh nghiệp sản xuất Giá thực tế vật liệu nhập kho = Giáthành sx thực tế của vật liệu % Vật tư thuê ngoài gia công chế biến Trị giá vốn thực tế vật Giá thực tế vật tư CPPS liên quan tư tại thời điểm nhập = xuấtthuê giacông + đến gia công chế kho chế biến biến %% Vật tư được biểu tặng Giá thực tế vậ£tư Giá ghi trên biên + CPPS liên quan đến quá được cấp s bản bàn giao trình tiếp nhận vật tư Giá đánh giá của + CPPS liên quan đến ñ hội đồng góp vốn quá trình tiếp nhận ) ay, ay mượn tạm thời của đơn vị khác thì giá thực tế của h theo giá thị trường hiện tại của số NVL đó. Số: t4 đá tự li re: nghiệp thì giá thực tê được tính theo giá đánh giá thực tế hoặc theo giá bán trên thị trường 1. Tính giá nguyên vật liệu xuất kho: % Phương pháp bình quân gia quyên : Theo phương pháp này giá trị của từng NVL tính theo giá trị trung bình của từng NVL tồn đầu kỳ và nhập trong kỳ, giá thực tế NVL xuất kho trong kỳ được tính theo cống thức như sẩu: Giá thực tế của Giá đơn vị Số lượng từng loại NVLxuấtkho ~ binhquancdaNVL Š xuất khó Trong đó : Giá đơn vị bình quân được xác định theo cáẽ éäch sau: - Phương pháp giá bình quân cả kỳ dự trữ: Phương pháp này thích hợp với những doanh nghiệp có ít doanh điểm nhưng số lần nhập, xuất mặt hàng lại nhiều, căn cứ vào giá thực tế, tồn đầu kỳ đề kế toán-xác định giá bình quân của một đơn vị sản phẩm, hàng hoá. Đơn giá bình quân Giá thực tế NVL + Giá trị NVL nhập trong kì của cả kỳ dựtữ — Số lượng NVL tôn đâu kì.