Khóa luận tốt nghiệp khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị bệnh viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại bệnh viện đa khoa khu vực hồng ngự

Luận văn tốt nghiệp y tế nghiên cứu tốt nghiệp khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị bệnh viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Xuân
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Tùng Hiệp
• Trường học: Trường Đại Học Tây Đô
• Chuyên ngành: Dược Học
• Đề tài: Khảo Sát Tình Hình Sử Dụng Kháng Sinh Trong Điều Trị Viêm Phổi Ở Trẻ Em Dưới 5 Tuổi Tại Bệnh Viện Đa Khoa Khu Vực Hồng Ngự
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC HỒNG NGỰ
• 2.2. BỆNH VIÊM PHỔI
• 2.2.1. Định nghĩa viêm phổi
• 2.2.2. Tình hình dịch tể
• 2.2.3. Nguyên nhân gây bệnh
• 2.3. SỬ DỤNG KHÁNG SINH CHO TRẺ EM
• 2.3.1. Nguyên tắc trong sử dụng kháng sinh
• 2.3.2. Sử dụng kháng sinh với trẻ em
• 2.3.3. Phác đồ của khoa Nhi bệnh viện đa khoa khu vực Hồng Ngự
• 2.3.4. Các điểm cần lưu ý khi sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi ở trẻ em
• 2.4. MỘT SỐ KHÁNG SINH THƯỜNG DÙNG TRONG ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI Ở TRẺ EM DƯỚI 5 TUỔI
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp chọn mẫu
• 3.2.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.4. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.2.5. Phương pháp kiểm soát sai số
• 4. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 5. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU
• 6. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 6.1. ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHI LIÊN QUAN TỚI VIỆC SỬ DỤNG KHÁNG SINH
• 6.1.1. Phân bố theo giới
• 6.1.2. Phân bố theo tuổi
• 6.1.3. Ảnh hưởng của thời tiết đến bệnh viêm phổi
• 6.1.4. Tỷ lệ bệnh án có kháng sinh đồ trong điều trị viêm phổi
• 6.1.5. Tình trạng bệnh nhi xuất viện
• 6.2. TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRONG ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI Ở TRẺ EM DƯỚI 5 TUỔI
• 6.2.1. Tần suất các nhóm kháng sinh sử dụng
• 6.2.2. Các loại kháng sinh được sử dụng trong điều trị viêm phổi
• 6.2.3. Các kháng sinh sử dụng ban đầu
• 6.2.4. Tỷ lệ đường sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi
• 6.2.5. Độ dài đợt điều trị bằng kháng sinh
• 6.2.6. Cách phối hợp kháng sinh trong điều trị viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi
• 6.2.7. Tỷ lệ các kháng sinh phối hợp
• 6.2.8. Khảo sát tương tác thuốc
• 7. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình hình viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại Hồng Ngự

Viêm phổi là một trong những bệnh lý phổ biến nhất ở trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt tại các nước đang phát triển như Việt Nam. Theo thống kê, mỗi năm có khoảng 2 triệu trẻ em Việt Nam mắc viêm phổi, trong đó Hồng Ngự là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề. Việc khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi ở trẻ em là rất cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong điều trị.

1.1. Tình hình dịch tễ viêm phổi ở trẻ em tại Hồng Ngự

Tình hình dịch tễ viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại Hồng Ngự cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao, đặc biệt trong các tháng giao mùa. Các nghiên cứu cho thấy trẻ dưới 12 tháng tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.

1.2. Nguyên nhân gây viêm phổi ở trẻ em

Nguyên nhân gây viêm phổi ở trẻ em thường gặp là do virus và vi khuẩn. Các tác nhân chính bao gồm Streptococcus pneumoniae và virus hợp bào hô hấp. Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp trong việc chỉ định kháng sinh hợp lý.

II. Vấn đề trong việc sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi ở trẻ em

Việc sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại Hồng Ngự đang gặp nhiều vấn đề. Sự lạm dụng kháng sinh không chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Cần có những biện pháp quản lý và giám sát chặt chẽ hơn.

2.1. Tình trạng lạm dụng kháng sinh

Nhiều trường hợp trẻ em được chỉ định kháng sinh mà không có chỉ định rõ ràng, dẫn đến tình trạng lạm dụng. Điều này không chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc mà còn gây ra các tác dụng phụ không mong muốn.

2.2. Thiếu sự giám sát trong sử dụng kháng sinh

Thiếu sự giám sát từ các bác sĩ và dược sĩ trong việc chỉ định kháng sinh là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Cần có các quy định rõ ràng và chặt chẽ hơn trong việc sử dụng kháng sinh.

III. Phương pháp khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh

Khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại Hồng Ngự được thực hiện thông qua phương pháp mô tả cắt ngang hồi cứu. Dữ liệu được thu thập từ 209 trẻ em nhập viện trong năm 2016.

3.1. Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, cho phép thu thập thông tin về tình hình sử dụng kháng sinh một cách toàn diện và chính xác.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án của trẻ em nhập viện, bao gồm thông tin về loại kháng sinh được sử dụng, thời gian điều trị và tình trạng xuất viện.

IV. Kết quả khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh

Kết quả khảo sát cho thấy nhóm kháng sinh được sử dụng nhiều nhất là Cefalosporine thế hệ 3, với tỷ lệ sử dụng cao trong điều trị viêm phổi. Thời gian điều trị trung bình là 7,4 ngày, cho thấy sự cần thiết trong việc tối ưu hóa phác đồ điều trị.

4.1. Tần suất sử dụng các nhóm kháng sinh

Cefotaxim là kháng sinh được sử dụng nhiều nhất, chiếm 50,8% trong tổng số trường hợp. Việc sử dụng kháng sinh phối hợp cũng được ghi nhận với tỷ lệ đáng kể.

4.2. Tình trạng xuất viện của bệnh nhi

Tỷ lệ bệnh nhi xuất viện sau điều trị viêm phổi là 79,9%, cho thấy hiệu quả của các phác đồ điều trị hiện tại. Tuy nhiên, cần cải thiện hơn nữa để giảm tỷ lệ tái phát.

V. Kết luận và đề xuất cho tương lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại Hồng Ngự cần được quản lý chặt chẽ hơn. Cần có các biện pháp giáo dục và nâng cao nhận thức cho các bác sĩ và phụ huynh về việc sử dụng kháng sinh hợp lý.

5.1. Đề xuất cải thiện quản lý kháng sinh

Cần thiết lập các quy trình và hướng dẫn rõ ràng trong việc chỉ định kháng sinh cho trẻ em, nhằm giảm thiểu tình trạng lạm dụng và kháng thuốc.

5.2. Tương lai của nghiên cứu về kháng sinh

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị mới và sự phát triển của kháng sinh mới để đáp ứng nhu cầu điều trị viêm phổi ở trẻ em.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính (NKHH), đặc biệt là viêm phổi mắc phải tại cộng đồng (VPCĐ - Community-Acquired Pneumonia), là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và bệnh tật ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn cầu. Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và UNICEF, mỗi năm có khoảng 155 triệu trẻ em dưới 5 tuổi mắc viêm phổi, trong đó 151 triệu ca xảy ra tại các quốc gia đang phát triển. Viêm phổi chiếm gần 20% tổng số ca tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi trên thế giới (trong đó 90% xuất phát từ viêm phổi cấp tính). Việt Nam là một trong 15 quốc gia có số lượng bệnh nhi mắc viêm phổi lớn nhất thế giới với ước tính khoảng 2 triệu ca mỗi năm và tỷ lệ tử vong chiếm tới 33% tổng số tử vong do mọi nguyên nhân ở trẻ nhỏ.

Vấn đề cốt lõi tại các cơ sở y tế tuyến huyện và khu vực là việc chỉ định kháng sinh theo kinh nghiệm (Empirical Antibiotic Therapy) chiếm tỷ lệ tuyệt đối do hạn chế về điều kiện nuôi cấy vi sinh và kháng sinh đồ. Điều này dẫn đến xu hướng lạm dụng kháng sinh phổ rộng, đặc biệt là nhóm Cephalosporin thế hệ 3, chỉ định đường tiêm kéo dài và phối hợp kháng sinh không hợp lý, làm tăng chi phí điều trị, nguy cơ tương tác bất lợi và gia tăng tốc độ xuất hiện của các chủng vi khuẩn kháng thuốc như Streptococcus pneumoniae và Haemophilus influenzae.

flowchart TD
    A[Bệnh nhi < 5 tuổi nhập viện chẩn đoán Viêm phổi] --> B{Khám lâm sàng & Cận lâm sàng}
    B -->|Bạch cầu tăng, X-Quang thâm nhiễm| C[Đánh giá mức độ nặng: Nhẹ / Nặng / Rất nặng]
    C --> D[Chỉ định kháng sinh theo kinh nghiệm ban đầu]
    D --> E{Phác đồ điều trị}
    E -->|Đơn trị liệu 46.9%| F[Cefotaxim / Amox-Clav / Cefaclor]
    E -->|Phối hợp 13.4%| G[Cefotaxim + Gentamicin 89.3%]
    E -->|Chuyển đổi/Đổi phác đồ 39.7%| H[Bậc thang kháng sinh]
    F --> I[Theo dõi đáp ứng lâm sàng sau 48-72h]
    G --> I
    H --> I
    I -->|Thuyên giảm 93.8%| J[Xuất viện Khỏi 79.9% / Đỡ 13.9%]
    I -->|Tiến triển nặng 6.2%| K[Chuyển tuyến điều trị]

Mục tiêu của dự án nghiên cứu

1. Khảo sát các đặc điểm dịch tễ học, phân bố tuổi, giới tính và yếu tố mùa vụ của bệnh nhi dưới 5 tuổi điều trị viêm phổi tại Bệnh viện Đa khoa khu vực (BVĐKKV) Hồng Ngự năm 2016.
2. Đánh giá thực trạng sử dụng kháng sinh: cơ cấu nhóm thuốc, hoạt chất chỉ định ban đầu, tỷ lệ đường dùng (tiêm/uống), thời gian đợt điều trị và các mô hình phối hợp kháng sinh.
3. Phân tích tương tác thuốc tiềm tàng và đánh giá kết quả điều trị lâm sàng, từ đó đề xuất mô hình Quản lý sử dụng kháng sinh (Antimicrobial Stewardship Program - ASP) phù hợp cho bệnh viện tuyến cơ sở.

Phạm vi và giới hạn

• Phạm vi đối tượng: Toàn bộ 209 hồ sơ bệnh án bệnh nhi từ 0 đến 59 tháng tuổi được chẩn đoán xác định viêm phổi và chỉ định kháng sinh nội trú tại Khoa Nhi - BVĐKKV Hồng Ngự từ tháng 01/2016 đến tháng 12/2016.
• Giới hạn kỹ thuật: Nghiên cứu mô tả cắt ngang hồi cứu dựa trên hồ sơ bệnh án; 100% mẫu khảo sát không có kết quả vi sinh/kháng sinh đồ tại chỗ do rào cản trang thiết bị phòng xét nghiệm vi sinh tại thời điểm nghiên cứu.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các bệnh viện tuyến khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, phác đồ điều trị viêm phổi trẻ em phụ thuộc lớn vào quyết định lâm sàng tức thời nhằm kiểm soát nguy cơ suy hô hấp cấp. Bảng so sánh dưới đây phân tích sự khác biệt giữa các phương pháp tiếp cận điều trị hiện hành:

Tiêu chí	Tiếp cận theo Hướng dẫn Quốc tế (WHO / BTS)	Thực hành lâm sàng tại BVĐKKV Hồng Ngự (2016)	Mô hình Đề xuất có Dược lâm sàng can thiệp (ASP)
Lựa chọn ban đầu	Ưu tiên Amoxicillin / Ampicillin đường uống	Cefotaxim tiêm tĩnh mạch chiếm ưu thế (52.6%)	Phân tầng nguy cơ: Khởi đầu Amox/Clav uống cho thể nhẹ; Cefotaxim cho thể nặng
Đường dùng	Đường uống là lựa chọn đầu tay	Tiêm chiếm 60.3%, Uống chiếm 39.7%	Liệu pháp xuống thang (IV-to-Oral Switch) sau 48-72h khi hết sốt
Kháng sinh đồ	Khuyến cáo thực hiện khi thất bại điều trị	Tỷ lệ thực hiện 0.0% (0/209 bệnh án)	Thiết lập quy trình cấy đờm/dịch tỵ hầu cho ca nặng
Phối hợp thuốc	Hạn chế, chỉ dùng cho nhiễm khuẩn huyết/tụ cầu	Phối hợp chiếm 13.4% (Cefotaxim + Gentamicin 89.3%)	Kiểm soát chặt chẽ chỉ định Aminosid, theo dõi độc tính thận
Thời gian nằm viện	Trung bình 5 – 7 ngày	Trung bình 7.4 ± 3.2 ngày	Tối ưu hóa còn 5.0 – 6.0 ngày

Phân tích yêu cầu quản lý dược lâm sàng (MoSCoW)

• Must-have (Bắt buộc): Giám sát liều dùng chính xác theo cân nặng ($mg/kg/ng\grave{a}y$); kiểm tra tương tác thuốc giữa Cephalosporin và Aminosid; bảo đảm liệu trình tối thiểu $\ge 5$ ngày để tránh kháng thuốc.
• Should-have (Nên có): Quy trình chuyển đổi kháng sinh từ đường tiêm sang đường uống (IV-to-oral switch) khi bệnh nhi cải thiện triệu chứng sau 48–72 giờ.
• Could-have (Có thể có): Tích hợp phần mềm cảnh báo tương tác thuốc tự động vào hệ thống Thông tin Bệnh viện (HIS).
• Won't-have (Chưa thực hiện): Định lượng nồng độ kháng sinh trong máu (Therapeutic Drug Monitoring - TDM) đối với Aminosid do chi phí trang thiết bị cao.

Thiết kế hệ thống dữ liệu và kiểm soát lâm sàng

Hệ thống quản lý và phân tích dữ liệu kê đơn kháng sinh được chuẩn hóa theo mô hình quan hệ nhằm phục vụ công tác kiểm toán sử dụng thuốc (Drug Utilization Review - DUR):

-- Cấu trúc cơ sở dữ liệu giám sát sử dụng kháng sinh (PostgreSQL 14 / SQLite3)
CREATE TABLE Patients (
    PatientID VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    Gender VARCHAR(10) CHECK (Gender IN ('Nam', 'Nữ')),
    AgeInMonths NUMERIC(4,1) NOT NULL,
    WeightKg NUMERIC(4,2) NOT NULL,
    AdmissionDate DATE NOT NULL,
    DischargeDate DATE NOT NULL,
    DischargeStatus VARCHAR(20) CHECK (DischargeStatus IN ('Khỏi', 'Đỡ', 'Chuyển viện'))
);

CREATE TABLE AntibioticPrescriptions (
    PrescriptionID SERIAL PRIMARY KEY,
    PatientID VARCHAR(20) REFERENCES Patients(PatientID),
    DrugName VARCHAR(100) NOT NULL,
    DrugClass VARCHAR(50) NOT NULL,
    Route VARCHAR(20) CHECK (Route IN ('IV', 'IM', 'Oral')),
    DoseMgPerKgPerDay NUMERIC(6,2) NOT NULL,
    StartDate DATE NOT NULL,
    EndDate DATE NOT NULL,
    IsInitialRegimen BOOLEAN DEFAULT TRUE,
    RegimenType VARCHAR(20) CHECK (RegimenType IN ('Monotherapy', 'Combination', 'Sequential'))
);

CREATE TABLE DrugInteractions (
    InteractionID SERIAL PRIMARY KEY,
    PrescriptionID_A INT REFERENCES AntibioticPrescriptions(PrescriptionID),
    PrescriptionID_B INT REFERENCES AntibioticPrescriptions(PrescriptionID),
    SeverityLevel VARCHAR(20) CHECK (SeverityLevel IN ('Minor', 'Moderate', 'Major')),
    Mechanism TEXT,
    ManagementPlan TEXT
);

Phương pháp nghiên cứu (Methodology)

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang, thu thập hồi cứu toàn bộ hồ sơ bệnh án bệnh nhi nội trú thỏa mãn tiêu chuẩn: chẩn đoán xác định viêm phổi, tuổi $< 60$ tháng, điều trị có kháng sinh tại Khoa Nhi BVĐKKV Hồng Ngự từ 01/01/2016 đến 31/12/2016.

• Công cụ phân tích: Xử lý và tính toán thống kê mô tả (tần suất, tỷ lệ %, trung bình $\pm$ độ lệch chuẩn) bằng IBM SPSS Statistics 20.0 và Microsoft Excel 2013. Đánh giá tương tác thuốc qua cơ sở dữ liệu chuyên ngành Drugs.com Interaction Checker API v2.4.
• Kiểm soát sai số: Nhập số liệu 2 lần độc lập (double data entry), kiểm tra tính hợp lệ logic của biến số; sai số kiểm định thống kê được xác lập ở mức ý nghĩa $p < 0.05$.

---

Implementation và kết quả

Thuật toán phân tích dược động học và liều dùng

Thuật toán chuẩn hóa liều dùng và phát hiện tương tác kháng sinh được mô hình hóa bằng Python phục vụ cho công tác kiểm tra tự động hồ sơ điều trị:

from dataclasses import dataclass
from typing import List, Dict, Optional

@dataclass
class PediatricAntibioticRegimen:
    patient_id: str
    age_months: float
    weight_kg: float
    drugs: List[Dict[str, any]]

    def validate_dosage(self) -> List[str]:
        alerts = []
        for drug in self.drugs:
            name = drug['name'].lower()
            dose = drug['dose_mg_kg_day']
            
            # Khuyến cáo Cefotaxim: 100 - 200 mg/kg/ngày
            if 'cefotaxim' in name:
                if not (100 <= dose <= 200):
                    alerts.append(f"Cảnh báo: Liều Cefotaxim {dose} mg/kg/ngày ngoài khoảng chuẩn (100-200).")
            # Khuyến cáo Gentamicin: 5.0 - 7.5 mg/kg/ngày
            elif 'gentamicin' in name:
                if not (5.0 <= dose <= 7.5):
                    alerts.append(f"Cảnh báo: Liều Gentamicin {dose} mg/kg/ngày ngoài khoảng chuẩn (5.0-7.5).")
            # Khuyến cáo Amoxicillin/Clavulanic: 80 mg/kg/ngày
            elif 'amoxicillin' in name:
                if dose < 80:
                    alerts.append(f"Cảnh báo: Liều Amoxicillin {dose} mg/kg/ngày dưới mức khuyến cáo điều trị VPCĐ.")
        return alerts

    def audit_interactions(self) -> List[Dict[str, str]]:
        interactions = []
        drug_names = [d['name'].lower() for d in self.drugs]
        
        # Kiểm tra phối hợp Cefotaxim + Gentamicin (Cephalosporin + Aminosid)
        if any('cefotaxim' in d for d in drug_names) and any('gentamicin' in d for d in drug_names):
            interactions.append({
                "pair": "Cefotaxim + Gentamicin",
                "severity": "Moderate",
                "risk": "Tăng độc tính trên thận và thính giác; nguy cơ kết tủa nếu trộn lẫn đường truyền.",
                "action": "Tiêm tĩnh mạch riêng biệt, theo dõi chức năng thận (Creatinine huyết thanh) và lượng nước tiểu."
            })
        return interactions

Kết quả nghiên cứu lâm sàng chi tiết

1. Đặc điểm dịch tễ và bệnh nhi

• Giới tính: Nam chiếm 56.9% (119 trẻ), Nữ chiếm 43.1% (90 trẻ). Tỷ lệ Nam/Nữ là 1.32/1 ($p > 0.05$, không có ý nghĩa thống kê).
• Phân bố theo nhóm tuổi:
  • $\le 12$ tháng tuổi: 134 trẻ (64.1%) - nhóm nguy cơ cao nhất.
  • $13 - 24$ tháng tuổi: 42 trẻ (20.1%).
  • $25 - 59$ tháng tuổi: 33 trẻ (15.8%).
  • Tuổi trung bình: $11.7 \pm 12.3$ tháng (nhỏ nhất: 11 ngày tuổi, lớn nhất: 59 tháng).
• Yếu tố thời tiết/mùa vụ: Tỷ lệ nhập viện đạt đỉnh vào tháng 2 (20.6%) và tháng 10 (16.3%), trùng với các đợt chuyển mùa và thời tiết chuyển lạnh tại khu vực miền Tây Nam Bộ.
• Tình trạng xuất viện: Tỷ lệ khỏi hoàn toàn đạt 79.9% (167 trẻ), đỡ giảm triệu chứng đạt 13.9% (29 trẻ), tỷ lệ chuyển viện lên tuyến trên chiếm 6.2% (13 trẻ).

Phân bố nhóm tuổi bệnh nhi mắc viêm phổi (N=209):

2. Cơ cấu kháng sinh sử dụng

Tổng số lượt kê đơn kháng sinh được ghi nhận là 358 lượt trên 209 bệnh án:

Nhóm / Hoạt chất kháng sinh	Phân loại dược lý	Tần suất (lượt)	Tỷ lệ (%)
Cephalosporin thế hệ 3		231	64.5%
- Cefotaxim	Tiêm tĩnh mạch / Bắp	182	50.8%
- Cefixim	Đường uống	37	10.3%
- Ceftazidim	Tiêm tĩnh mạch	12	3.4%
Penicillin		46	12.9%
- Amoxicillin + Acid Clavulanic	Đường uống / Tiêm	46	12.9%
Cephalosporin thế hệ 2		45	12.6%
- Cefaclor	Đường uống	45	12.6%
Aminosid		25	7.0%
- Gentamicin	Tiêm bắp / Truyền tĩnh mạch	25	7.0%
Cephalosporin thế hệ 1		8	2.2%
- Cefalexin	Đường uống	8	2.2%
Macrolid		3	0.8%
- Azithromycin	Đường uống	3	0.8%
Tổng cộng		358	100.0%

Tỷ lệ đường dùng và phân loại phác đồ:
- Đường dùng: Tiêm (60.3%) vs. Uống (39.7%)
- Phác đồ ban đầu: Đơn trị liệu (46.9%) | ≥ 2 loại chuyển tiếp (39.7%) | Phối hợp đồng thời (13.4%)
- Cặp phối hợp chủ đạo: Cefotaxim + Gentamicin (89.3%) | Cefotaxim + Cefaclor (10.7%)

3. Độ dài đợt điều trị và tương tác thuốc

• Thời gian dùng kháng sinh trung bình: $7.4 \pm 3.2$ ngày (ngắn nhất: 1 ngày, dài nhất: 17 ngày).
  • Nhóm $\le 5$ ngày: 64 bệnh nhi (30.6%) - tiềm ẩn nguy cơ xuất viện sớm khi triệu chứng vừa giảm.
  • Nhóm $6 - 10$ ngày: 108 bệnh nhi (51.7%) - tuân thủ liệu trình chuẩn.
  • Nhóm $> 10$ ngày: 37 bệnh nhi (17.7%) - các ca diễn tiến phức tạp hoặc chuyển đổi phác đồ.
• Khảo sát tương tác thuốc: Ghi nhận 12.0% (25/209) bệnh án có tương tác thuốc trong các phác đồ phối hợp. 100% các tương tác này nằm ở mức độ Trung bình (Moderate), điển hình là cặp Cefotaxim + Gentamicin gây nguy cơ tăng độc tính trên thận và tiền đình thính giác.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Cung cấp bằng chứng thực nghiệm chuyên sâu tại cơ sở y tế tuyến đầu Đồng bằng sông Cửu Long: Đề tài đã phản ánh chính xác bức tranh sử dụng thuốc tại BVĐKKV Hồng Ngự – đơn vị tiếp nhận bệnh nhân của 4 huyện thị biên giới và một bộ phận cư dân Campuchia.
2. So sánh tương quan đa trung tâm:

Chỉ số khảo sát	BVĐKKV Hồng Ngự (Nghiên cứu này - 2016)	BV Bạch Mai (Nguyễn Thị Vân Anh, 2007)	BV ĐK TW Thái Nguyên (Hoàng Thị Huế, 2013)	BV Nhi An Giang (Lê Thanh Trúc, 2011)
Cỡ mẫu (N)	209	303	1,338	250
Tỷ lệ trẻ $\le 12$ tháng	64.1%	58.2%	52.4%	61.0%
Kháng sinh chủ đạo	Cephalosporin III (64.5%)	Cephalosporin I (48.5%)	Beta-lactam chung (71.0%)	Cephalosporin III (58.6%)
Tỷ lệ đường tiêm	60.3%	72.4%	85.2%	88.0%
Tỷ lệ đơn trị liệu	46.9%	68.7%	33.7%	42.5%
Thời gian ĐT trung bình	$7.4 \pm 3.2$ ngày	$8.7 \pm 4.2$ ngày	$9.1 \pm 3.8$ ngày	$7.8 \pm 2.9$ ngày

3. Phát hiện nút thắt lâm sàng quan trọng: Xác định 30.6% bệnh nhi điều trị $\le 5$ ngày do người nhà xin ra viện sớm khi thấy triệu chứng thuyên giảm, tạo nguy cơ tái phát và chọn lọc chủng vi khuẩn kháng thuốc. Đồng thời, chỉ ra sự chênh lệch lớn khi 100% ca bệnh không làm kháng sinh đồ, phụ thuộc hoàn toàn vào Cefotaxim (50.8%).

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản triển khai tại bệnh viện (Clinical Workflow)

[Bệnh nhi nhập viện] 
[Bác sĩ phân loại độ nặng theo WHO]
                                  [Tiêu chuẩn chuyển đổi IV-to-Oral]
                                  - Hết sốt ≥ 24h
                                  - Nhịp thở bình thường theo tuổi
                                  - Không còn rút lõm lồng ngực, bú tốt

Phân tích Chi phí - Lợi ích (Cost-Benefit Analysis & ROI)

• Giảm chi phí trực tiếp: Việc chuyển đổi từ phác đồ tiêm Cefotaxim sang đường uống (Amoxicillin/Clavulanic acid hoặc Cefixime) sau 3 ngày điều trị tiêm giúp giảm trung bình 35–45% chi phí tiền thuốc và vật tư y tế (bơm tiêm, dây truyền, kim luồn) cho mỗi đợt điều trị.
• Tiết kiệm thời gian điều dưỡng: Giảm tải trung bình 2.5 lượt tiêm/ngày/bệnh nhi, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn huyết liên quan đến đặt catheter tĩnh mạch.
• Hiệu quả tổng thể: Rút ngắn thời gian nằm viện trung bình từ 7.4 ngày xuống 5.5 ngày, giải tỏa quá tải giường bệnh (vốn thường xuyên hoạt động ở công suất $> 120%$).

Lộ trình triển khai chương trình Quản lý Kháng sinh (ASP Roadmap)

1. Tháng 1 - 3: Thành lập Tổ Dược lâm sàng Nhi khoa; chuẩn hóa danh mục kháng sinh nội trú; ban hành Hướng dẫn sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi trẻ em tại BVĐKKV Hồng Ngự.
2. Tháng 4 - 6: Tích hợp bộ quy tắc kiểm tra liều lượng và cảnh báo tương tác thuốc Cefotaxim - Gentamicin trên phần mềm quản lý bệnh viện.
3. Tháng 7 - 9: Triển khai quy trình xét nghiệm vi sinh nhuộm Gram và cấy đờm cho các trường hợp viêm phổi nặng tái phát.
4. Tháng 10 - 12: Định kỳ kiểm toán hồ sơ bệnh án (DUR), đánh giá tỷ lệ chuyển đổi IV-to-Oral và thống kê biến động nhạy cảm kháng sinh tại khoa.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Thiếu dữ liệu vi sinh: 100% hồ sơ không có kết quả kháng sinh đồ, không thể đối chiếu giữa độ nhạy cảm vi khuẩn in vitro với kết quả điều trị lâm sàng.
• Thiếu dữ liệu theo dõi sau xuất viện: Chưa đánh giá được tỷ lệ tái nhập viện trong vòng 30 ngày đối với nhóm bệnh nhân điều trị ngắn ngày ($\le 5$ ngày).

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Triển khai nghiên cứu tiến cứu có can thiệp của Dược sĩ lâm sàng tại buồng bệnh.
• Ứng dụng kỹ thuật Real-time PCR đa mồi nhằm xác định nhanh các tác nhân virus (RSV, Cúm) và vi khuẩn điển hình/không điển hình (Mycoplasma pneumoniae) trong vòng 4-6 giờ sau nhập viện.
• Xây dựng mô hình Machine Learning dự đoán nguy cơ thất bại điều trị kháng sinh ban đầu dựa trên các chỉ số bạch cầu, CRP và đặc điểm lâm sàng khi nhập viện.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên và Học viên Dược/Y khoa: Cung cấp tài liệu thực chứng về mô hình sử dụng thuốc trong nhi khoa, phương pháp nghiên cứu hồi cứu và xử lý thống kê y sinh học bằng SPSS.
• Bác sĩ Nhi khoa: Có cơ sở dữ liệu dịch tễ địa phương để tối ưu hóa quyết định kê đơn theo kinh nghiệm, nâng cao cảnh giác về tương tác thuốc Cephalosporin - Aminosid.
• Dược sĩ Lâm sàng: Khung hướng dẫn thực hiện can thiệp kiểm toán đơn thuốc, hỗ trợ tư vấn liều theo $mg/kg$ và thúc đẩy liệu pháp xuống thang.
• Ban Giám đốc & Nhà quản lý Y tế: Dữ liệu hoạch định đấu thầu thuốc, kiểm soát chi phí bảo hiểm y tế và xây dựng tiêu chí kiểm tra chất lượng bệnh viện.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật và cơ sở vật chất tối thiểu để triển khai hướng dẫn điều trị chuẩn là gì?

Cần trang bị cân điện tử chính xác đến 0.1 kg để tính liều theo thể trọng; hệ thống máy xét nghiệm công thức máu và X-quang kỹ thuật số hoạt động 24/7; cơ số thuốc kháng sinh dạng gói/siro uống có phân liều chuẩn cho trẻ nhỏ.

2. Tại sao tỷ lệ dùng Cephalosporin thế hệ 3 (Cefotaxim) lại chiếm tới 50.8% ngay từ ban đầu?

Do tâm lý lâm sàng muốn bao vây nhanh các tác nhân vi khuẩn Gram âm và Gram dương sinh Beta-lactamase phổ biến, đồng thời đặc tính dược động học của Cefotaxim an toàn, ít gây sốc phản vệ hơn Penicillin tự nhiên ở trẻ nhỏ.

3. Tương tác giữa Cefotaxim và Gentamicin có bắt buộc phải ngừng phối hợp không?

Không bắt buộc ngừng. Phối hợp này tạo hiệu ứng hiệp đồng diệt khuẩn mạnh, thường chỉ định cho viêm phổi rất nặng hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn huyết. Tuy nhiên, bắt buộc không được trộn chung một bơm tiêm/dây truyền và cần theo dõi sát chức năng thận.

4. Giải pháp nào để khắc phục tình trạng 30.6% bệnh nhi điều trị ngắt quãng $\le 5$ ngày?

Cần tăng cường tư vấn dược khi cấp phát thuốc xuất viện; giải thích rõ cho phụ huynh về nguy cơ vi khuẩn tái bùng phát và kháng thuốc nếu không dùng đủ liều kháng sinh duy trì đường uống tại nhà.

5. Chi phí triển khai quy trình Quản lý Kháng sinh (ASP) và thời gian hoàn vốn?

Chi phí ban đầu chủ yếu là đào tạo nhân lực và cập nhật phần mềm HIS (ước tính 30 - 50 triệu VNĐ). Thời gian hoàn vốn đạt được sau 3 - 6 tháng nhờ tiết kiệm 20 - 30% chi phí kháng sinh tiêm không cần thiết.

---

Kết luận

Nghiên cứu "Khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại BVĐKKV Hồng Ngự" đã lượng hóa toàn diện thực trạng sử dụng kháng sinh trên 209 bệnh nhi. Kết quả ghi nhận tỷ lệ khỏi bệnh đạt 79.9%, tuy nhiên việc sử dụng kháng sinh còn bộc lộ nhiều điểm cần tối ưu: tỷ lệ sử dụng Cephalosporin thế hệ 3 chiếm ưu thế tuyệt đối (64.5%), Cefotaxim là hoạt chất đơn trị chủ đạo (50.8%), đường tiêm chiếm 60.3% và hoàn toàn chưa thực hiện kháng sinh đồ.

Việc thiết lập quy trình Dược lâm sàng chuyên trách, chuẩn hóa hướng dẫn điều trị, thúc đẩy liệu pháp chuyển đổi tiêm - uống (IV-to-oral switch) và tăng cường kiểm soát tương tác thuốc là các giải pháp cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng điều trị, rút ngắn số ngày nằm viện và ngăn chặn sự gia tăng của vi khuẩn kháng thuốc tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Viêm phổi là bệnh lý thường gặp ở trẻ em, ước tính mỗi năm trên thế giới có khoảng 155 triệu trẻ em dưới 5 tuổi được chẩn đoán viêm phổi, trong đó 151 triệu trường hợp thuộc các nước đang phát triển (Harris M. and et al. Năm 2006, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có 20,0 % số trẻ tử vong là do nhiễm trùng hô hấp dưới cấp tính, trong đó 90,0 % do viêm phổi (Unicef/WHO, 2006). Việt Nam nằm trong 15 nước có trẻ em viêm phổi nhiều nhất với 2 triệu trường hợp mỗi năm (Unicef/WHO, 2006).

Theo Giáo Sư Nguyễn Đình Hường, tỷ lệ tử vong do viêm phổi là 2,8 %, chiếm 33,0 % tổng số tử vong do mọi nguyên nhân ở nước ta (Huỳnh Tiểu Niệm, 2012). Nguyên nhân gây bệnh thường gặp là do virus và vi khuẩn. Vi khuẩn thường gặp nhất là Streptococcus pneumoniae (phế cầu), Hemophilus influenzae, Staphylococcus aureus. Virus thường gặp gây viêm phổi ở trẻ em là virus hợp bào hô hấp.

Ngoài ra có thể có một số nguyên nhân ít gặp như nấm, ký sinh trùng, dị vật, hóa chất (Bộ Y tế, 2015). Do nguyên nhân gây bệnh liên quan nhiều đến vi khuẩn, kể cả khi nhiễm ban đầu là virus vì khả năng bội nhiễm vi khuẩn cũng rất cao. Vì vậy, kháng sinh luôn đóng vai trò quan trọng trong điều trị viêm phổi. Kháng sinh đã giúp điều trị bệnh và góp phần hạ thấp tỷ lệ tử vong.

Tuy nhiên, trong điều trị viêm phổi có xu hướng sử dụng quá rộng rãi và phối hợp kháng sinh quá thường xuyên một cách không cần thiết. Việc chỉ định kháng sinh quá rộng rãi và nhất là việc tự mua kháng sinh điều trị không có đơn của thầy thuốc là nguyên nhân của tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh ngày càng tăng. Vì vậy mà việc nắm vững các nguyên tắc sử dụng kháng sinh an toàn, hợp lý là vấn đề vô cùng thiết thực đối với đội ngũ điều trị, trong đó có vai trò vô cùng quan trọng của người dược sĩ. Chính vì những lý do nêu trên việc điều tra, đánh giá về việc cấp phát thuốc kháng sinh tại các cơ sở y tế cần được quan tâm tốt để có hướng khắc phục đối với công tác quản lý dược.

Nhằm đảm bảo chất lượng thuốc kháng sinh được cấp phát hợp lý, an toàn đến người dân. Trong quá trình học tập do nảy sinh nhiều thắc mắc, đồng thời muốn tìm hiểu tình hình sử dụng nhóm thuốc này tại quê hương mình,. Nên mạnh dạng làm đề tài “Khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị bệnh viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại bệnh viện Đa khoa khu vực Hồng Ngự”. Tuy đề tài chỉ dừng ở mức độ khảo sát nhưng hy vọng sẽ cung cấp một số kiến thức 2 cơ bản về việc sử dụng kháng sinh tại bệnh viện Đa khoa khu vực (ĐKKV) Hồng Ngự nhằm góp phần giúp cho các nhà Quản Lý Dược tại bệnh viện có những cái nhìn khái quát để có những biện pháp khắc phục và sử dụng kháng sinh được hiệu quả, đề tài được tiến hành với 2 mục tiêu: 1.

Khảo sát đặc điểm bệnh nhi trong điều trị viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại bệnh viện Đa khoa khu vực Hồng Ngự. Khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi ở trẻ em dưới 5 tuổi tại bệnh viện Đa khoa khu vực Hồng Ngự. Từ đó góp phần nâng cao tính an toàn, hợp lý hơn trong sử dụng kháng sinh, đặc biệt trong Nhi khoa. 3 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC HỒNG NGỰ Năm 1989 bê ̣nh viê ̣n đươ ̣c dời về cơ sở mới xây dựng trên diê ̣n tić h 34.248 m2, ta ̣i ấp An Lô ̣c, xã An Biǹ h A, thi ̣xã Hồ ng Ngự.

Ngày 10 tháng 3 năm 1994, bê ̣nh viê ̣n huyê ̣n Hồ ng Ngự đươ ̣c đổ i tên thành bê ̣nh viê ̣n Đa khoa khu vực Hồ ng Ngự trực thuô ̣c Sở Y tế Đồ ng Tháp, phu ̣c vu ̣ và chăm sóc cho nhân dân trong khu vực. Từ đây bê ̣nh viê ̣n đươ ̣c trang bi ̣nhiề u trang thiết bị hơn để đáp ứng yêu cầ u phu ̣c vu ̣ sức khỏe của nhân dân trong khu vực. Bệnh viện Đa khoa khu vực Hồng ngự là bệnh viện tuyến tỉnh, nằm phía bắc sông Tiền, phụ trách công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho nhân dân trong khu vực 4 huyện, thị và một bộ phận người dân Campuchia (bao gồm huyện Hồng Ngự, Thị xã Hồng Ngự, huyện Tân Hồng và một phần của huyện Tam Nông), với mật độ dân số trên 300. Trong những năm qua cùng với sự phát triển của xã hội, mức sống người dân càng cao, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân càng được quan tâm hơn.

Bê ̣nh viê ̣n đã chủ đô ̣ng đầ u tư phát triể n kỹ thuâ ̣t, bằ ng cách thực hiê ̣n mô hình xã hô ̣i hóa trong đầ u tư trang thiế t bi ̣ y tế như: Máy xét nghiê ̣m đa thông số , máy X - Quang, máy siêu âm màu, máy CT Scaner, máy nô ̣i soi tiêu hóa., nhằ m đáp ứng nhu cầ u phu ̣c vu ̣ của người dân. Hiê ̣n ta ̣i bê ̣nh viê ̣n có 04 phòng chức năng, 13 khoa và mô ̣t đơn vi ̣Thận nhân ta ̣o (benhviendkkvhongngu. Mô ̣t số hoa ̣t đô ̣ng của bênh ̣ viêṇ - Thực hiê ̣n chức năng khám chữa bê ̣nh: Hàng ngày bê ̣nh viê ̣n thực hiê ̣n khám và điề u tri ̣từ 800 – 1000 lươ ̣t bê ̣nh nhân và công suấ t sử du ̣ng giường > 120,0 %. - Đào ta ̣o cán bô ̣: Bê ̣nh viê ̣n có kế hoa ̣ch đào ta ̣o ngắ n ha ̣n, trung ha ̣n và dài ha ̣n cho nhân viên trong bê ̣nh viê ̣n, nhằ m câ ̣p nhâ ̣t và nâng cao trình đô ̣ chuyên môn, đáp ứng nhu cầ u phu ̣c vu ̣ bê ̣nh nhân, bê ̣nh viê ̣n cũng là cơ sở đào ta ̣o cho ho ̣c sinh trung ho ̣c.

- Nghiên cứu khoa ho ̣c: Các đề tài nghiên cứu khoa học đã đươ ̣c áp du ̣ng vào thực tế góp phầ n nâng cao chấ t lươ ̣ng điề u tri ̣và sự hài lòng của người bê ̣nh. 4 - Chỉ đa ̣o tuyế n: Là bê ̣nh viê ̣n phu ̣ trách tuyế n khu vực, hàng năm bê ̣nh viê ̣n đề u có kế hoa ̣ch hỗ trơ ̣ cho tuyế n trước về chuyên môn kỹ thuâ ̣t cũng như tâ ̣p huấ n đào ta ̣o, chuyể n giao kỹ thuâ ̣t cho tuyế n trước nhằ m nâng cao chấ t lươ ̣ng điề u tri ̣ cho tuyế n cơ sở. - Hơ ̣p tác quố c tế : Tham gia các chương trình dự án quố c tế và tổ chức tiế p nhâ ̣n và điề u tri ̣bê ̣nh nhân Campuchia (benhviendkkvhongngu.1 Bệnh viện Đa khoa khu vực Hồng Ngự (benhviendkkvhongngu.2 BỆNH VIÊM PHỔI 2.1 Định nghĩa viêm phổi Viêm phổi cộng đồng (VPCĐ) là viêm nhu mô phổi, một biểu hiện lâm sàng của nhiễm khuẩn hô hấp dưới (NKHH). NKHH dưới được xem là nhiễm khuẩn đường hô hấp xảy ra ở mốc dưới hai dây thanh âm.

NKHH dưới là một hội chứng bao gồm viêm phế quản, viêm phổi hoặc phối hợp cả ba bệnh này, có thể khó phân biệt trên lâm sàng. Theo WHO viêm phổi bao gồm viêm phế quản, viêm phế quản phổi, viêm phổi thùy và áp xe phổi. Theo Hiệp hội Lồng Ngực Anh (BTS): VPCĐ có thể được định nghĩa trên lâm sàng là một trẻ trước đây khỏe mạnh, nay có các dấu hiệu và triệu chứng của viêm phổi do nhiễm trùng mắc phải ở ngoài bệnh viện. Ở các nước phát triển, bệnh có thể được xác định bởi hình ảnh đông đặc phổi trên X - Quang.

Ở các nước 5 đang phát triển, thuật ngữ thường dùng là nhiễm trùng hô hấp cấp tính (Harris M. and et al. Theo Hiệp hội Lồng Ngực Nam Phi: VPCĐ là nhiễm trùng cấp tính của đường hô hấp dưới mắc phải ở cộng đồng, thời gian dưới 14 ngày, bao gồm ho hoặc khó thở, thở nhanh hoặc co lõm ngực (Zar H. and et al.Bradley và Alberta Guideline: VPCĐ là bệnh nhiễm trùng nhu mô phổi cấp tính ở một trẻ khỏe mạnh không nhập viện trong vòng ≤ 14 ngày hoặc ≤ 4 ngày sau khi nhập viện trước khi bắt đầu có các triệu chứng.

Chẩn đoán cần 2 dấu hiệu lâm sàng: Sốt, thở nhanh và X - Quang phổi có thâm nhiễm mới phù hợp nhiễm trùng. Các dấu hiệu lâm sàng khác ( ≥ 2 dấu hiệu) là ho, khó thở, thay đổi tính chất hoặc tăng bài tiết đàm, đông đặc phổi, giảm oxy máu (Langley J. and et al.2 Tình hình dịch tể 2.1 Trên thế giới Viêm phổi là bệnh rất phổ biến ở trẻ < 5 tuổi. Theo Rudan and et al.

(2008), có hơn 150 triệu trẻ < 5 tuổi trên toàn thế giới mắc viêm phổi mỗi năm, trong đó, ở các nước đang phát triển chiếm 97,0% mà chủ yếu là Châu Phi và Đông Nam Á (Igor Rudan and Tomaskovic L., 2004; Igor Rudan and et al. Theo Hội nghị Washington năm 1991, số lần mắc viêm phổi hàng năm trong 100 trẻ ở Gadchiroli (Ấn Độ) là 13, ở Băngkok (Thái Lan) là 7, ở Maragua (Kenia) là 18, ở Basse (Gambia) là 17, trong khi đó ở Chapel Hill (Mỹ) tỷ lệ này là 3,6 và ở Seatle (Mỹ) 3 (Nguyễn Thị Ngọc Hoa, 2014). Năm 1990, Tổ chức y tế thế giới (WHO), ước tính hàng năm có khoảng 15 triệu trẻ em dưới 5 tuổi tử vong, trong đó nguyên nhân hàng đầu là viêm phổi 35,0 %, kế đến là tiêu chảy 22,0 % (Huỳnh Văn Tường, 2011). Ở Mỹ, hàng năm có 2 - 2,5 triệu người bị viêm phổi mắc phải ở cộng đồng (Robet Berkow and et al.

Ở các nước phát triển, nhiễm khuẩn cấp tính ở phổi là nguyên nhân gây tử vong từ 10,0 – 15,0 % ở trẻ em và người già, còn những nước đang phát triển thì tỷ lệ tử vong ở trẻ em cao gấp 30 lần hơn các nước phát triển (Mathew E. Tỷ lệ mới mắc ở Đông Nam Á là 0,36 lần/trẻ - năm. Trong khi đó, ở các nước đã phát triển như Mỹ và Châu Âu có tỷ lệ mới mắc thấp hơn, lần lượt là 0,10 và 0,06 lần/trẻ - năm, trung bình khoảng 34 - 40 trường hợp/1000/năm và 36 trường hợp/1000/năm ở trẻ < 5 tuổi. Sudan là nước có tỷ lệ mới mắc cao nhất với 0,48 lần/trẻ - năm.

Tỷ lệ mới mắc chung cho cả các nước đang phát triển và các nước đã phát triển là 0,26 lần/trẻ - năm (Roth D. and et al.