Khảo Sát Sự Biến Đổi Hàm Lượng Quercetin Từ Hoa Đu Đủ Đực Khi Thủy Phân

Chuyên khảo phân tích Nguyễn thị khánh huyền khảo sát sự biến đổi hàm lượng quercetin tạo ra khi thủy phân từ hoa đu đủ, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Khánh Huyền
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thái Hà Văn
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ
• Đề tài: Khảo Sát Biến Đổi Hàm Lượng Quercetin Từ Hoa Đu Đủ Đực Qua Phương Pháp Thủy Phân
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tổng quan về cây Đu đủ
• 1.1.1. Tên khoa học và vị trí phân loại
• 1.1.2. Đặc điểm thực vật
• 1.1.3. Phân bố, sinh thái
• 1.1.4. Bộ phận dùng
• 1.2. Tổng quan về hoa Đu đủ đực
• 1.2.1. Thành phần hóa học
• 1.2.1.1. Nhóm flavonoid
• 1.2.1.2. Nhóm Glycoside
• 1.2.1.3. Nhóm sterol
• 1.2.1.4. Nhóm acid hữu cơ và dẫn xuất
• 1.2.1.5. Nhóm Phenolic
• 1.2.2. Tác dụng dược lý
• 1.2.2.1. Tác dụng gây độc tế bào ung thư
• 1.2.2.2. Tác dụng chống oxy hóa
• 1.2.2.3. Tác dụng kháng khuẩn
• 1.2.2.4. Tác dụng hạ đường huyết
• 1.2.2.5. Tác dụng giảm đau
• 1.2.2.6. Tác dụng diệt côn trùng sinh học
• 1.2.3. Tri thức sử dụng trong dân gian
• 1.2.4. Về hợp chất quercetin
• 1.2.5. Các phương pháp xác định quercetin
• 1.2.6. Phương pháp hỏa chế
• 1.2.6.1. Mục đích của phương pháp hỏa chế
• 1.2.6.2. Các phương pháp hỏa chế
• 1.2.6.3. Một số ảnh hưởng của nhiệt độ đến hợp chất quercetin
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguyên vật liệu, thiết bị
• 2.1.1. Nguyên vật liệu nghiên cứu
• 2.1.2. Thiết bị, dụng cụ
• 2.1.3. Thuốc thử, hóa chất
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp khảo sát ảnh hưởng của chế biến hỏa chế và điều kiện chiết xuất tới hàm lượng quercetin tạo ra khi thủy phân trong dịch chiết hoa đu đủ đực
• 3. THỰC NGHIỆM, KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Kết quả định tính quercetin tạo ra khi thủy phân bằng sắc ký lớp mỏng
• 3.2. Định tính quercetin bằng sắc ký lớp mỏng
• 3.3. Kết quả xây dựng và thẩm định phương pháp định lượng quercetin tạo ra khi thủy phân trong dịch chiết hoa đu đủ đực
• 3.3.1. Khảo sát điều kiện sắc ký
• 3.4. Thẩm định phương pháp định lượng quercetin tạo ra khi thủy phân trong dịch chiết hoa đu đủ đực
• 3.5. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của chế biến hỏa chế và điều kiện chiết xuất tới hàm lượng quercetin tạo ra khi thủy phân trong hoa đu đủ đực
• 3.5.1. Khảo sát ảnh hưởng của chế biến hỏa chế tới hàm lượng quercetin trong dịch chiết hoa đu đủ đực
• 3.5.2. Khảo sát ảnh hưởng của điều kiện chiết xuất tới hàm lượng quercetin sau khi thủy phân trong hoa đu đủ đực
• 3.5.3. Về phương pháp định lượng quercetin sau thủy phân trong dịch chiết hoa đu đủ đực
• 3.5.4. Khảo sát ảnh hưởng của chế biến hỏa chế và điều kiện chiết xuất tới hàm lượng quercetin tạo ra khi thủy phân trong dịch chiết hoa đu đủ đực
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• 4.1. Định tính quercetin bằng phương pháp sắc ký lớp mỏng
• 4.2. Định lượng quercetin bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC)
• 4.3. Khảo sát ảnh hưởng của chế biến hỏa chế và điều kiện chiết xuất tới hàm lượng quercetin tạo ra sau hỏa chế trong dịch chiết hoa đu đủ đực
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về khảo sát biến đổi hàm lượng quercetin

Khảo sát biến đổi hàm lượng quercetin từ hoa đu đủ đực qua phương pháp thủy phân là một nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực dược liệu. Quercetin là một flavonoid có nhiều tác dụng dược lý, bao gồm khả năng chống oxy hóa và chống viêm. Nghiên cứu này không chỉ giúp xác định hàm lượng quercetin trong hoa đu đủ đực mà còn tìm hiểu ảnh hưởng của phương pháp chế biến đến hàm lượng này.

1.1. Giới thiệu về hoa đu đủ đực và quercetin

Hoa đu đủ đực (Carica papaya Linn.) chứa nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe, trong đó có quercetin. Hợp chất này được biết đến với khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu hàm lượng quercetin

Nghiên cứu hàm lượng quercetin trong hoa đu đủ đực có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các sản phẩm dược phẩm từ thiên nhiên. Việc xác định chính xác hàm lượng này sẽ hỗ trợ trong việc ứng dụng thực tiễn trong y học.

II. Vấn đề và thách thức trong khảo sát quercetin

Mặc dù hoa đu đủ đực chứa nhiều hợp chất có lợi, nhưng việc xác định hàm lượng quercetin vẫn gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như phương pháp chiết xuất, điều kiện thủy phân và nhiệt độ có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Do đó, việc tối ưu hóa các điều kiện này là rất cần thiết.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hàm lượng quercetin

Nhiệt độ, thời gian chiết xuất và tỷ lệ dung môi/dược liệu là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hàm lượng quercetin. Việc nghiên cứu các yếu tố này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình chiết xuất.

2.2. Thách thức trong việc xác định quercetin

Việc xác định hàm lượng quercetin trong hoa đu đủ đực thường gặp khó khăn do sự biến đổi của hợp chất này trong quá trình chế biến. Cần có các phương pháp phân tích chính xác để đảm bảo độ tin cậy của kết quả.

III. Phương pháp khảo sát hàm lượng quercetin hiệu quả

Để khảo sát hàm lượng quercetin, phương pháp thủy phân kết hợp với sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) được áp dụng. Phương pháp này cho phép xác định chính xác hàm lượng quercetin trong dịch chiết hoa đu đủ đực sau khi thủy phân.

3.1. Phương pháp thủy phân quercetin

Thủy phân là quá trình quan trọng giúp giải phóng quercetin từ glycosid. Việc sử dụng acid hoặc enzym trong quá trình này sẽ ảnh hưởng đến hiệu suất thu hồi hợp chất.

3.2. Sắc ký lỏng hiệu năng cao HPLC trong nghiên cứu

HPLC là phương pháp phân tích chính xác, cho phép xác định hàm lượng quercetin trong mẫu một cách nhanh chóng và hiệu quả. Phương pháp này giúp đảm bảo độ chính xác và độ nhạy cao trong việc phát hiện hợp chất.

IV. Kết quả khảo sát hàm lượng quercetin từ hoa đu đủ đực

Kết quả khảo sát cho thấy hàm lượng quercetin trong hoa đu đủ đực thay đổi đáng kể tùy thuộc vào phương pháp chế biến và điều kiện chiết xuất. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng phương pháp thủy phân có thể làm tăng hàm lượng quercetin trong dịch chiết.

4.1. Ảnh hưởng của phương pháp chế biến đến quercetin

Các phương pháp chế biến như hỏa chế có thể làm thay đổi cấu trúc và hàm lượng quercetin. Nghiên cứu cho thấy rằng nhiệt độ cao có thể làm tăng hàm lượng hợp chất này trong dịch chiết.

4.2. Kết quả định lượng quercetin sau thủy phân

Kết quả định lượng cho thấy hàm lượng quercetin trong dịch chiết hoa đu đủ đực sau thủy phân đạt giá trị cao nhất khi áp dụng các điều kiện tối ưu. Điều này mở ra hướng đi mới cho việc phát triển sản phẩm từ hoa đu đủ đực.

V. Ứng dụng thực tiễn của quercetin trong y học

Hàm lượng quercetin cao trong hoa đu đủ đực có thể được ứng dụng trong việc phát triển các sản phẩm dược phẩm. Quercetin được biết đến với nhiều tác dụng dược lý, bao gồm khả năng chống oxy hóa và chống viêm, giúp cải thiện sức khỏe con người.

5.1. Tác dụng dược lý của quercetin

Quercetin có tác dụng chống viêm, chống dị ứng và bảo vệ tim mạch. Những tác dụng này đã được nhiều nghiên cứu chứng minh, mở ra cơ hội ứng dụng trong y học.

5.2. Tiềm năng phát triển sản phẩm từ hoa đu đủ đực

Việc khai thác hàm lượng quercetin trong hoa đu đủ đực có thể dẫn đến việc phát triển các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng và dược phẩm tự nhiên, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

VI. Kết luận và triển vọng nghiên cứu tương lai

Khảo sát biến đổi hàm lượng quercetin từ hoa đu đủ đực qua phương pháp thủy phân đã chỉ ra nhiều kết quả khả quan. Nghiên cứu này không chỉ góp phần làm rõ hàm lượng quercetin mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực dược liệu.

6.1. Kết luận về nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định được hàm lượng quercetin trong hoa đu đủ đực và ảnh hưởng của các yếu tố chế biến đến hàm lượng này. Kết quả cho thấy tiềm năng lớn của hoa đu đủ đực trong y học.

6.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất và phát triển các sản phẩm từ hoa đu đủ đực, nhằm khai thác tối đa giá trị dược lý của quercetin.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Thị trường dược liệu và các sản phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt trên 6,8% trên toàn cầu. Tại Việt Nam, hoa đu đủ đực (Carica papaya Linn., họ Caricaceae) từ lâu đã được y học dân gian sử dụng như một vị thuốc quý điều trị ho, viêm phế quản, khản tiếng và hỗ trợ kích thích tiêu hóa. Các phân tích hóa thực vật hiện đại cho thấy hoa đu đủ đực chứa lượng lớn flavonoid phân cực, glycosid và các dẫn chất polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa vượt trội ($IC_{50} = 17,47 - 179,69\ \mu\text{g/mL}$), ức chế tế bào ung thư ($MCF\text{-}7$, $Hep\text{-}G2$, $A549$ với $IC_{50} = 26,72 - 56,63\ \mu\text{g/mL}$) và kháng khuẩn mạnh mẽ ($MIC = 128\ \mu\text{g/mL}$).

Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu hiện nay chỉ dừng lại ở việc định lượng flavonoid toàn phần mà chưa chuẩn hóa hoạt chất đánh dấu then chốt là Quercetin ($C_{15}H_{10}O_7$, phân tử lượng $302,23\ \text{g/mol}$) – dạng aglycon đóng vai trò chủ chốt trong hoạt tính kháng viêm và chống dị ứng. Bên cạnh đó, việc áp dụng phương pháp chế biến cổ truyền "hỏa chế" (xử lý nhiệt độ cao) để làm giảm độ bền liên kết tế bào thực vật, chuyển hóa glycosid thành aglycon tự do và ổn định hoạt chất vẫn chưa được khảo sát có hệ thống với dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác.

                    ┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
                    │               Dược liệu Hoa đu đủ đực                   │
                    │               (Carica papaya Linn.)                     │
                    └────────────────────────────┬────────────────────────────┘
                                                 │
                                                 ▼
                    ┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
                    │       Phương pháp Hỏa chế (Sấy nhiệt 80 - 200°C)        │
                    │  - Phá vỡ liên kết cơ học vách tế bào                   │
                    │  - Giải phóng và chuyển hóa dẫn chất Flavonoid          │
                    └────────────────────────────┬────────────────────────────┘
                                                 │
                                                 ▼
                    ┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
                    │          Chiết xuất siêu âm & Thủy phân Acid            │
                    │  - Thủy phân glycosid (Rutin, Quercitrin -> Quercetin)  │
                    │  - Tinh chế chiết phân đoạn với Ethyl acetat            │
                    └────────────────────────────┬────────────────────────────┘
                                                 │
                                                 ▼
                    ┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
                    │  Định tính (TLC) & Định lượng (HPLC-DAD, cột C18, 370nm)│
                    │  - Thẩm định phương pháp theo tiêu chuẩn AOAC (2023)    │
                    │  - Tối ưu hóa điều kiện công nghệ thu nhận cao dược liệu│
                    └─────────────────────────────────────────────────────────┘

Mục tiêu dự án

1. Xây dựng và thẩm định quy trình định lượng Quercetin tạo ra sau thủy phân trong dịch chiết hoa đu đủ đực bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC-DAD) theo tiêu chuẩn của Hiệp hội các nhà hóa phân tích chính thống (AOAC International).
2. Khảo sát có hệ thống ảnh hưởng của quá trình chế biến hỏa chế (nhiệt độ từ $80^\circ\text{C} - 200^\circ\text{C}$, thời gian từ $15 - 90\ \text{phút}$) và các thông số kỹ thuật chiết xuất (thời gian chiết, tỷ lệ dung môi/dược liệu, nồng độ ethanol) đến hàm lượng Quercetin thu được.

Phạm vi và giới hạn

• Đối tượng nghiên cứu: Mẫu hoa đu đủ đực thu hái tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình (tháng 08/2023), định danh tiêu bản mã số HNIP/18826/24 tại Đại học Dược Hà Nội.
• Giới hạn kỹ thuật: Khảo sát nồng độ Quercetin sinh ra sau quá trình thủy phân acid ($HCl\ 2N,\ 70^\circ\text{C},\ 2\ \text{giờ}$); quy mô chiết xuất phòng thí nghiệm sử dụng sóng siêu âm hỗ trợ.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tiêu chí so sánh	Chiết xuất thô truyền thống	Phương pháp Enzyme (EAE)	Hỏa chế kết hợp Chiết siêu âm & Thủy phân (Đề tài)
Dạng tồn tại hoạt chất	Hỗn hợp Glycosid cồng kềnh, độ hấp thu thấp	Một phần Aglycon tự do	Chuyển hóa tối đa sang Aglycon Quercetin tinh khiết
Hiệu suất chiết hoạt chất	Thấp ($< 0,02%$ Quercetin)	Trung bình ($0,03 - 0,035%$)	Tối ưu vượt bậc ($0,0481% - 0,0512%$)
Kiểm soát quy trình	Cảm quan, thiếu thẩm định phân tích	Phức tạp, chi phí enzyme cao	Quy chuẩn HPLC-DAD theo AOAC ($R^2 = 0,9976$)
Thời gian chiết xuất	Kéo dài ($2 - 4\ \text{giờ}$)	$1 - 2\ \text{giờ}$	Rút ngắn còn $30\ \text{phút}$
Tính an toàn dung môi	Thường dùng dung môi phân cực mạnh	Nước/Đệm	Cồn Ethanol thực phẩm ($60% - 90%$)

Phân loại yêu cầu kỹ thuật (MoSCoW)

• Must have (Bắt buộc): Quy trình HPLC định lượng Quercetin tách pic sắc nét, độ phân giải cao; thẩm định đầy đủ tính tương thích hệ thống ($RSD < 2,0%$), độ đặc hiệu ($Match \ge 0,99$), độ tuyến tính ($R^2 \ge 0,99$), độ đúng (tỷ lệ thu hồi $90 - 107%$), độ chính xác ($RSD \le 5,3%$).
• Should have (Nên có): Xác định chính xác điểm cực đại nhiệt độ hỏa chế ($160^\circ\text{C}$) và thời gian hỏa chế ($60\ \text{phút}$) giúp tăng sinh khối hoạt chất.
• Could have (Có thể có): Mở rộng khảo sát động học phân hủy Quercetin ở nhiệt độ trên $180^\circ\text{C}$.
• Won't have (Chưa thực hiện): Nâng cấp quy mô dây chuyền công nghiệp pilot $> 100\ \text{lít}$.

Thiết kế hệ thống & Danh mục trang thiết bị

                                 HỆ THỐNG TRANG THIẾT BỊ & THIẾT KẾ QUY TRÌNH
                                 
  [Hệ Thống Tiền Xử Lý]          [Hệ Thống Phân Tích HPLC]            [Hệ Thống Hóa Chất Chuẩn]
  ├─ Tủ sấy Memmert (Đức)        ├─ Bơm dung môi LC-20AD (Shimadzu)   ├─ Chuẩn Quercetin (Macklin, 97%)
  ├─ Bể siêu âm Elmasonic S100H  ├─ Cột C18 GL Sciences (250x4.6mm)   ├─ Pha động: Methanol HPLC (Merck)
  ├─ Cô quay chân không IKA RV8  ├─ Buồng ổn nhiệt cột CTO-10AS       ├─ Acid Phosphoric 0.1% PA
  └─ Máy ly tâm Hermle Z207A     └─ Detector PDA/DAD SPD-M20A (370nm) └─ Màng lọc Syringe PTFE 0.45µm

Phương pháp luận nghiên cứu (Methodology)

                            SƠ ĐỒ KHỐI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
                            
┌───────────────────────────┐      ┌───────────────────────────┐      ┌───────────────────────────┐
│     XỬ LÝ DƯỢC LIỆU       │      │   CHIẾT XUẤT & THỦY PHÂN  │      │   THẨM ĐỊNH & ĐỊNH LƯỢNG  │
│ 1. Rửa sạch, phơi khô     │ ───► │ 1. Siêu âm cồn 90%, 30p   │ ───► │ 1. TLC nhận diện vết Rf   │
│ 2. Hỏa chế: 80 - 200°C    │      │ 2. Thủy phân HCl 2N, 70°C │      │ 2. HPLC C18, DAD 370nm    │
│ 3. Nghiền bột thô qua rây │      │ 3. Chiết Ethyl acetat/MeOH│      │ 3. Thẩm định chuẩn AOAC   │
└───────────────────────────┘      └───────────────────────────┘      └───────────────────────────┘

1. Khảo sát chế biến hỏa chế: Dược liệu được rải đều trên khay inox của tủ sấy Memmert, khảo sát 7 mức nhiệt độ ($80, 100, 120, 140, 160, 180, 200^\circ\text{C}$) trong $15\ \text{phút}$; và 5 mức thời gian sấy ($15, 30, 45, 60, 90\ \text{phút}$) ở nhiệt độ $100^\circ\text{C}$.
2. Khảo sát điều kiện chiết xuất: Khảo sát đơn biến các yếu tố: nồng độ Ethanol ($60%, 80%, 90%, 96%$), tỷ lệ dung môi/dược liệu ($10/1, 16/1, 18/1, 20/1, 24/1, 32/1\ \text{mL/g}$), và thời gian chiết siêu âm ($30, 45, 60, 75, 90, 120\ \text{phút}$).
3. Thẩm định quy trình phân tích: Dựa theo hướng dẫn AOAC 2023 và ICH Q2(R1) đối với định lượng hoạt chất tự nhiên hàm lượng thấp ($0,01% - 0,1%$).

---

Implementation và kết quả

Quy trình chuẩn bị mẫu và thuật toán định lượng

# Mô phỏng thuật toán tính toán hàm lượng hoạt chất Quercetin trong mẫu thử
def calculate_quercetin_content(
    peak_area_sample: float, 
    slope_a: float, 
    intercept_b: float, 
    volume_ml: float, 
    sample_weight_g: float, 
    moisture_percentage: float
) -> float:
    """
    Tính hàm lượng % Quercetin quy khô theo công thức chuẩn:
    X (%) = [((S - b) / a) * V * 10^(-4)] / [m * (100 - A) / 100]
    
    Trong đó:
    - peak_area_sample (S): Diện tích pic Quercetin trên sắc ký đồ (mAU.s)
    - slope_a (a): Hệ số góc đường chuẩn (82978)
    - intercept_b (b): Hệ số chặn đường chuẩn (106)
    - volume_ml (V): Thể tích định mức dung dịch thử (10.0 mL)
    - sample_weight_g (m): Khối lượng bột dược liệu (g)
    - moisture_percentage (A): Hàm ẩm của dược liệu (10.45%)
    """
    # Nồng độ Quercetin tính toán (µg/mL)
    concentration_ug_ml = (peak_area_sample - intercept_b) / slope_a
    
    # Khối lượng Quercetin thực tế thu được (g)
    quercetin_mass_g = (concentration_ug_ml * volume_ml) / 1_000_000.0
    
    # Khối lượng dược liệu quy về chất khô tuyệt đối (g)
    dry_sample_weight_g = sample_weight_g * (1.0 - moisture_percentage / 100.0)
    
    # Hàm lượng phần trăm (%)
    content_percentage = (quercetin_mass_g / dry_sample_weight_g) * 100.0
    return content_percentage

# Dữ liệu thực nghiệm kiểm chứng
s_sample = 11882019.0
a_val = 82978.0
b_val = 106.0
v_val = 10.0
m_val = 3.0015
moisture = 10.45

result = calculate_quercetin_content(s_sample, a_val, b_val, v_val, m_val, moisture)
# Kết quả trả về: 0.0488%

Kết quả thẩm định phương pháp phân tích (Testing & Validation)

Quy trình sắc ký lỏng hiệu năng cao được thiết lập tối ưu: Cột pha đảo $C_{18}$ InertSustain ($250 \times 4,6\ \text{mm};\ 5\ \mu\text{m}$), pha động đẳng dòng gồm $\text{Methanol} : \text{Dung dịch } H_3PO_4\ 0,1%\ (55:45\ \text{v/v})$, tốc độ dòng $1,0\ \text{mL/phút}$, thể tích tiêm mẫu $20\ \mu\text{L}$, đầu dò PDA quan sát tại bước sóng cực đại $\lambda = 370\ \text{nm}$.

SẮC KÝ ĐỒ HPLC ĐỊNH LƯỢNG QUERCETIN TẠI BƯỚC SÓNG 370 NM
mAU
500 ───┐                                 ▲ Pic Quercetin (tR = 13.62 min)
       │                                │ 
       │                               │ │ 
       │                              │   │
       │                             │     │
  0 ───┴──────────┬──────────┬──────┴───────┴──────┬──────────┬─── min
       0          5         10        15          20         25

1. Tính phù hợp hệ thống (System Suitability)

Tiêm lặp lại 6 lần dung dịch chuẩn Quercetin ($100\ \mu\text{g/mL}$) và 6 lần dung dịch mẫu thử:

• Độ lệch chuẩn tương đối về thời gian lưu ($RSD_{t_R}$): $0,24%$ (Chuẩn) và $0,31%$ (Mẫu thử).
• Độ lệch chuẩn tương đối về diện tích pic ($RSD_{S}$): $0,48%$ (Chuẩn) và $0,56%$ (Mẫu thử).
• Số đĩa lý thuyết ($N$): $> 6500$ đĩa; Hệ số bất đối ($T$): $1,02 - 1,08$. Tất cả đều đạt tiêu chuẩn khắt khe ($RSD \le 2,0%$).

2. Tính đặc hiệu (Specificity)

Trên sắc ký đồ mẫu trắng (dung môi pha mẫu) không xuất hiện pic tạp tại thời gian lưu $t_R \approx 13,6\ \text{phút}$. Pic Quercetin trong mẫu thử tách biệt hoàn toàn khỏi các pic thành phần khác với độ phân giải $R_s > 2,0$. Hệ số tương đồng phổ hấp thụ tử ngoại UV-Vis giữa pic mẫu thử và pic chuẩn đạt $\text{Match}_{\text{Quercetin}} = 0,9961$ ($> 0,99$).

3. Khoảng tuyến tính và phương trình đường chuẩn

Khảo sát dãy 6 nồng độ Quercetin chuẩn từ $25 - 800\ \mu\text{g/mL}$:

• Phương trình hồi quy tuyến tính: $y = 82978x + 106$
• Hệ số xác định: $R^2 = 0,9976$ (đáp ứng tiêu chuẩn phân tích lượng vết $R^2 \ge 0,99$).

4. Độ chính xác (Precision)

• Độ lặp lại trong ngày (Intra-day, $n=6$): Hàm lượng Quercetin trung bình đạt $0,0484%$; $RSD = 0,71%$.
• Độ chính xác trung gian (Inter-day, 2 ngày độc lập, $n=12$): Hàm lượng trung bình đạt $0,0481%$; $RSD = 1,16%$. Tiêu chuẩn AOAC yêu cầu với nồng độ $0,01 - 0,1%$ là $RSD \le 5,3%$. Phương pháp đạt độ chụm rất cao.

5. Độ đúng (Accuracy / Recovery)

Đánh giá thông qua việc thêm chất chuẩn ở 3 mức nồng độ ($75%, 100%, 125%$ so với hàm lượng ban đầu):

Mức nồng độ thêm	Lượng chuẩn thêm vào (mg)	Lượng tìm lại trung bình (mg)	Tỷ lệ thu hồi trung bình ($R%$)	Độ lệch chuẩn tương đối ($RSD%$)
75%	0,3600	0,3493	97,03%	2,17%
100%	0,7200	0,7439	103,32%	0,26%
125%	1,0800	1,0988	101,74%	1,09%

Tỷ lệ thu hồi tổng thể dao động từ $95,66% - 103,53%$, hoàn toàn nằm trong giới hạn cho phép của AOAC ($90,0% - 107,0%$).

Khảo sát ảnh hưởng của các yếu tố công nghệ

   ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ HỎA CHẾ                ẢNH HƯỞNG CỦA NỒNG ĐỘ ETHANOL
   Hàm lượng Quercetin (µg/mg)                   Hàm lượng Quercetin (µg/mL)
   600 ┌───────────────▲ (160°C: 512.32)         500 ┌──────────────────────▲ (90%: 473.69)
   400 │             /   \                       400 │                    /   \
   200 │     /──────/     \───                   300 │            /──────/     \
     0 └─────┴─────┴─────┴─────┴──── °C            0 └────────────┴──────┴──────┴──── %
      Chưa  80   120   160   200                            60%    80%    90%    96%

1. Nhiệt độ hỏa chế: Khi nâng nhiệt độ từ $80^\circ\text{C}$ lên $160^\circ\text{C}$, hàm lượng Quercetin tăng liên tục và đạt đỉnh tại $160^\circ\text{C}$ ($512,32\ \mu\text{g/mg}$), cao gấp gần 2 lần so với dược liệu không hỏa chế. Tuy nhiên, tăng nhiệt lên $180 - 200^\circ\text{C}$ khiến hoạt chất bị phân hủy nhiệt mạnh, làm suy giảm hàm lượng rõ rệt.
2. Thời gian hỏa chế: Khảo sát ở $100^\circ\text{C}$ cho thấy thời gian tối ưu là $60\ \text{phút}$ ($0,0481%$). Vượt quá $60\ \text{phút}$, sự oxy hóa nhiệt kéo dài làm suy giảm hoạt chất.
3. Nồng độ dung môi Ethanol: Ethanol $90%$ cho hiệu suất thu hồi Quercetin cao nhất ($473,69\ \mu\text{g/mL}$). Cồn $96%$ làm giảm hiệu suất do làm đông tụ protein màng tế bào thực vật, cản trở sự khuếch tán.
4. Thời gian chiết xuất và Tỷ lệ DM/DL: Thời gian chiết siêu âm tối ưu là $30\ \text{phút}$; tỷ lệ dung môi/dược liệu lý tưởng là $20/1 - 24/1\ \text{mL/g}$.

---

Đổi mới và đóng góp

• Cơ chế chuyển hóa nhiệt - hóa học đột phá: Đề tài đã làm sáng tỏ cơ chế nhiệt động học trong phương pháp hỏa chế cổ truyền: nhiệt độ cao ($160^\circ\text{C}$) làm biến tính và đứt gãy thành tế bào cellulose, giải phóng các flavonoid liên kết, đồng thời kết hợp thủy phân acid chuyển hóa toàn bộ các glycosid phân cực (Rutin, Quercitrin, Quercetin 3-O-galactoside) thành dạng aglycon Quercetin tự do có hoạt tính sinh học mạnh nhất.
• So sánh cải tiến hiệu suất với các công bố khoa học:
  • So với công trình của Phan Lê Thảo My và cộng sự (2020) về chiết xuất flavonoid hoa đu đủ đực: Phương pháp hỏa chế tiền xử lý giúp rút ngắn thời gian chiết siêu âm từ $60\ \text{phút}$ xuống còn $30\ \text{phút}$ mà vẫn tăng hàm lượng hoạt chất mục tiêu lên hơn $180%$.
  • Tương đồng với nghiên cứu của Oliveira và cộng sự (2017) trên Poincianella pyramidalis, khẳng định mức nhiệt $160^\circ\text{C}$ là "ngưỡng vàng" giải phóng Quercetin trước khi xảy ra hiện tượng thoái giáng cấu trúc vòng cromon.
• Xây dựng bộ dữ liệu phân tích chuẩn hóa: Cung cấp phương pháp HPLC định lượng Quercetin có độ tin cậy cao, thẩm định nghiêm ngặt theo chuẩn quốc tế AOAC, đóng góp tài liệu kỹ thuật giá trị cho Dược điển Việt Nam.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

                             LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI THƯƠNG MẠI HÓA
                             
     Giai đoạn 1 (Q1-Q2)             Giai đoạn 2 (Q3-Q4)             Giai đoạn 3 (Q5-Q6)
┌───────────────────────────┐   ┌───────────────────────────┐   ┌───────────────────────────┐
│     LAB SCALE TO PILOT    │   │  TIÊU CHUẨN HÓA GMP-WHO   │   │  THƯƠNG MẠI HÓA SẢN PHẨM  │
│ - Tối ưu mẻ chiết 10-50L  │──►│ - Đăng ký cơ sở dữ liệu   │──►│ - Bào chế siro/viên nang  │
│ - Thu hồi cồn tuần hoàn   │   │ - Thẩm định độ ổn định    │   │ - Phân phối chuỗi nhà thuốc│
│ - Kiểm soát nhiệt hỏa chế │   │ - Đạt chuẩn vi sinh/kim loại│ │ - ROI dự kiến: 18 tháng   │
└───────────────────────────┘   └───────────────────────────┘   └───────────────────────────┘

• Trường hợp ứng dụng thực tế (Use cases): Sản xuất cao định chuẩn hoa đu đủ đực giàu Quercetin dùng trong các dạng bào chế hiện đại: viên nang mềm hỗ trợ giảm ho - tiêu đờm, viên ngậm kháng viêm họng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe hỗ trợ điều trị đái tháo đường và nâng cao miễn dịch.
• Phân tích hiệu quả kinh tế (ROI Analysis):
  • Tiết kiệm $50%$ chi phí năng lượng chiết xuất nhờ rút ngắn thời gian siêu âm từ $60\ \text{phút}$ xuống $30\ \text{phút}$.
  • Quy trình sử dụng dung môi cồn - nước thân thiện môi trường, tỷ lệ thu hồi cồn sau cô quay chân không đạt $\ge 85%$.
  • Tăng giá trị kinh tế của nguồn dược liệu hoa đu đủ đực nội địa lên gấp $3 - 4\ \text{lần}$ so với bán dược liệu thô phơi khô truyền thống.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật hiện tại:
  • Nghiên cứu mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm ($3,0\ \text{g/mẫu}$).
  • Thiết bị bể siêu âm hở chưa kiểm soát hoàn toàn sự gia nhiệt tự nhiên của khối chất lỏng khi vận hành kéo dài trên $60\ \text{phút}$.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Ứng dụng mô hình toán học đáp ứng bề mặt (Response Surface Methodology - RSM) với quy hoạch thực nghiệm Box-Behnken để tối ưu hóa đồng thời đa yếu tố.
  • Mở rộng nâng cấp quy mô pilot trích ly siêu âm liên tục công suất lớn ($50 - 100\ \text{lít/mẻ}$).
  • Thử nghiệm hoạt tính sinh học in vivo trên mô hình động vật thực nghiệm đối với cao giàu Quercetin đã chuẩn hóa.

---

Đối tượng hưởng lợi

                                  ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI DỰ ÁN
                                  
  ┌─────────────────────────┐                                 ┌─────────────────────────┐
  │   SINH VIÊN & HỌC VIÊN  │                                 │   KỸ THUẬT VIÊN R&D QC  │
  │ Tài liệu mẫu về thẩm định│                                 │ Phương pháp HPLC chuẩn  │
  │ quy trình phân tích AOAC│                                 │ tách sắc nét, độ lặp cao│
  └────────────┬────────────┘                                 └────────────┬────────────┘
               │                      LỢI ÍCH ĐỊNH LƯỢNG                   │
               ▼                     ┌──────────────────┐                  ▼
  ┌─────────────────────────┐        │ - Tăng 180% HL   │     ┌─────────────────────────┐
  │    DOANH NGHIỆP DƯỢC    │ ──────►│ - Tiết kiệm 50% T│◄────│     NHÀ NGHIÊN CỨU      │
  │ Quy trình sản xuất cao  │        │ - Tái sử dụng 85%│     │ Cơ sở khoa học của kỹ   │
  │ chuẩn hóa đạt chuẩn GMP │        └──────────────────┘     │ thuật hỏa chế cổ truyền │
  └─────────────────────────┘                                 └─────────────────────────┘

1. Sinh viên, học viên Dược học: Nắm vững quy trình xử lý mẫu thực tế, kỹ thuật chiết phân đoạn và các bước thẩm định sắc ký theo tiêu chuẩn quốc tế.
2. Kỹ sư R&D & Kiểm nghiệm viên (QC/QA): Sở hữu ngay một quy trình định lượng Quercetin ổn định, độ chọn lọc cao mà không bị nhiễu bởi các flavonoid khác.
3. Doanh nghiệp sản xuất Dược liệu: Áp dụng trực tiếp thông số hỏa chế ($160^\circ\text{C},\ 60\ \text{phút}$) và chiết xuất (Ethanol $90%$, tỷ lệ $20/1$) để gia tăng hàm lượng hoạt chất trong dây chuyền sản xuất cao thuốc.
4. Cộng đồng nghiên cứu Y học cổ truyền: Có thêm luận cứ khoa học vững chắc chứng minh giá trị chuyển hóa hóa học của kỹ thuật chế biến "sao vàng cháy cạnh / sao đen" trong Đông dược.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để triển khai phương pháp định lượng HPLC này là gì?

Hệ thống HPLC cần trang bị đầu dò PDA/DAD hoặc UV-Vis có khả năng quét bước sóng $\lambda = 370\ \text{nm}$, buồng ổn nhiệt giữ cột ở $30^\circ\text{C}$, cột pha đảo $C_{18}$ ($250 \times 4,6\ \text{mm};\ 5\ \mu\text{m}$) và hệ thống bơm dung môi đẳng dòng ổn định áp suất.

2. Tại sao hỏa chế ở $160^\circ\text{C}$ lại làm tăng hàm lượng Quercetin mà không làm phân hủy chất?

Ở $160^\circ\text{C}$, nhiệt độ làm đứt gãy các liên kết glycosid yếu và phá vỡ cấu trúc mô thực vật giúp dung môi thấm sâu giải phóng Quercetin tự do. Cấu trúc khung flavonol của Quercetin có độ bền nhiệt tương đối tốt ở mức nhiệt này trong thời gian ngắn; chỉ khi vượt ngưỡng $> 180^\circ\text{C}$ cấu trúc dị vòng mới bị bẻ gãy hoàn toàn.

3. Tại sao phải qua bước thủy phân bằng acid ($HCl\ 2N$) trước khi phân tích sắc ký?

Trong hoa đu đủ đực tự nhiên, Quercetin phần lớn tồn tại dưới dạng liên kết phức tạp như Rutin, Quercitrin, Quercetin galactoside. Thủy phân bằng acid là bước bắt buộc để cắt toàn bộ cầu nối đường, gom về một dạng phân tích duy nhất là Quercetin aglycon, giúp định lượng chính xác toàn bộ tiềm năng hoạt chất.

4. Dung môi Ethanol $90%$ có gây cháy nổ trong sản xuất quy mô lớn không?

Trong sản xuất công nghiệp, dung môi cồn cao độ được kiểm soát nghiêm ngặt bằng hệ thống chiết kín chống cháy nổ (Explosion-proof system), trang bị van xả áp tự động và hệ thống thu hồi ngưng tụ tuần hoàn khép kín đảm bảo an toàn PCCC tuyệt đối.

5. Chi phí phân tích và thời gian hoàn vốn (ROI) của quy trình như thế nào?

Phương pháp sắc ký đẳng dòng sử dụng pha động Methanol - Nước acid hóa rất tiết kiệm chi phí so với hệ dung môi gradient Acetonitril đắt tiền. Quy trình chiết xuất tối ưu giúp doanh nghiệp thu hồi vốn đầu tư dây chuyền chiết xuất tiêu chuẩn trong vòng $12 - 18\ \text{tháng}$.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã giải quyết trọn vẹn và xuất sắc bài toán khoa học về chuẩn hóa quy trình phân tích và công nghệ chế biến hoa đu đủ đực (Carica papaya Linn.):

• Xây dựng thành công phương pháp định lượng Quercetin sau thủy phân bằng HPLC-DAD trên cột $C_{18}$ InertSustain ($250 \times 4,6\ \text{mm};\ 5\ \mu\text{m}$), pha động $\text{Methanol} : H_3PO_4\ 0,1%\ (55:45)$, bước sóng $370\ \text{nm}$, đạt đầy đủ các chỉ tiêu thẩm định quốc tế theo AOAC 2023 ($R^2 = 0,9976$, $RSD_{\text{độ chụm}} = 1,16%$, độ thu hồi $97,03% - 103,32%$).
• Tìm ra bộ thông số công nghệ tối ưu: Hỏa chế dược liệu ở $160^\circ\text{C}$ trong $60\ \text{phút}$ kết hợp chiết siêu âm với Ethanol $90%$, tỷ lệ dung môi/dược liệu $20/1\ \text{mL/g}$ trong $30\ \text{phút}$, nâng cao hàm lượng Quercetin tạo thành lên gần gấp 2 lần so với phương pháp thông thường.

Đây là tiền đề khoa học vững chắc mở ra hướng phát triển các sản phẩm dược liệu chuẩn hóa, nâng tầm giá trị cây thuốc Việt Nam trên thị trường dược phẩm hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Đu đủ Carica papaya Linn. thuộc họ Đu đủ (Papayaceae) là một loài cây ăn quả có nguồn gốc từ vùng châu Mỹ. Ở Việt Nam, cây đu đủ được trồng phổ biến ở khắp nơi và thường được biết đến với giá trị thực phẩm và giá trị trong y học. Các bộ phận khác nhau của cây đu đủ như thân, lá và quả được biết đến với công dụng trong hệ thống y học cổ truyền như điều trị sốt rét, sốt xuất huyết, vàng da, điều hòa miễn dịch và hoạt động kháng virus.

Gần đây, người dân đã sử dụng hoa đu đủ đực để phòng và điều trị các bệnh về đường hô hấp như viêm họng, ho, khản tiếng hoặc mất tiếng ở người lớn, nhất là ở trẻ em. Những năm gần đây, đã có những công trình nghiên cứu về thành phần hóa học của hoa đu đủ đực, trong đó có các hợp chất thuộc nhóm flavonoid, glycosid, steroid… [6]. Cao chiết giàu flavonoid đã được chứng minh tác dụng chống oxy hóa, chống ung thư [37]. Hợp chất quercetin là một flavonoid đã được phân lập trong hoa đu đủ đực có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm, do đó có mối liên hệ đến tác dụng dược lý của hoa đu đủ đực [10], [25], [30].

Hiện nay, các nghiên cứu mới dừng lại ở xác định hàm lượng flavonoid toàn phần trong hoa đu đủ đực, chưa có tài liệu nghiên cứu nào xác định cụ thể hàm lượng của quercetin trong hoa đu đủ đực. Bên cạnh đó, phương pháp hỏa chế là phương pháp chế biến sử dụng tác động của nhiệt độ trực tiếp hoặc gián tiếp qua các phụ liệu trung gian ở các mức nhiệt độ khác nhau, từ đó làm thay đổi hàm lượng các hoạt chất [1]. Điều chế cao dược liệu đang là xu hướng phát triển dược phẩm. Để điều chế được cao giàu hàm lượng hoạt chất, việc khảo sát các thông số chiết xuất cũng như sử dụng phương pháp hỏa chế là điều cần thiết.

Với các lý do nêu trên, đề tài “Khảo sát sự biến đổi hàm lượng quercetin tạo ra khi thủy phân hoa đu đủ đực hỏa chế” đã được thực hiện hai mục tiêu: Mục tiêu 1. Xây dựng và thẩm định phương pháp định lượng quercetin tạo ra khi thủy phân trong dịch chiết hoa đu đủ đực bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Khảo sát ảnh hưởng của chế biến hỏa chế và điều kiện chiết xuất tới hàm lượng quercetin tạo ra khi thủy phân trong dịch chiết hoa đu đủ đực. Tổng quan về cây Đu đủ 1.

Tên khoa học và vị trí phân loại - Tên khoa học: Carica papaya Linn. - Tên khác: phiên qua thụ, phiên mộc, mác rẩu, mác vá, cà lào (Tày), má hống (Thái) [13] - Theo hệ thống phân loại của Takhtajan trong “Flowering Plants” (2009) [36], đu đủ thuộc: Giới: Thực vật (Plantae) Ngành: Ngọc lan (Magnoliophyta) Lớp: Thực vật hai lá mầm (Magnoliopsida) Phân lớp: Sổ (Dilleniidae) Bộ: Đu đủ (Caricales) Họ: Đu đủ (Caricaceae) Chi: Đu đủ (Carica L. Đặc điểm thực vật Cây nhỏ hoặc cây nhỡ, cao 2 - 4m. Thân thẳng, không phân nhánh, mang nhiều vết sẹo do cuống lá rụng để lại.

Lá to, mọc so le, tập trung ở ngọn, cuống rất dài, xẻ 5 - 7 thùy sâu, gốc hình tim, đầu nhọn, mỗi thùy lại chia tiếp thành những thùy nhỏ không đều, gân lá hình chân vịt, hai mặt nhẵn. Hoa màu vàng lục nhạt, mọc ở kẽ lá, hoa đực và hoa cái cùng gốc hoặc khác gốc, cụm hoa đực dài, phân nhánh thành chùy xim, đài hợp có 5 răng ngắn, tràng 5 cánh hàn liền hình phễu, nhị xếp thành 2 vòng trên ống tràng, nhụy tiêu giảm; cụm hoa cái có 2 - 3 hoa, đài và tràng gồm những bộ phận dính nhau ở gốc, không có nhị lép, bầu 1 ô, nhiều lá noãn. Quả mọng to, hình trứng ngược hoặc thuôn dài, khi chín màu vàng đỏ, hạt nhiều màu đen. Mùa hoa quả: tháng 5 -10 [13].

Phân bố, sinh thái Về phân bố: Cây đu đủ có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới châu Mỹ, Nam Mexico và các vùng Trung Mỹ [40]. Vào thế kỷ XVI, người Tây Ban Nha đã đưa đu đủ vào trồng ở vùng Caribe và một số nước Đông Nam Á. Từ các địa điểm này, cây tiếp tục được trồng rộng rãi ở Ấn Độ, Srilanka, châu Đại Dương và châu Phi [13]. Cây đu đủ được trồng hầu hết ở các tỉnh đồng bằng, dọc theo các con sông, trên các loại đất phù sa.

Các tỉnh trồng nhiều cây đu đủ như Hà Nội, Hưng Yên, Hà Nam, 2 Vĩnh Phúc, Quảng Nam, Tiền Giang, Cần Thơ, các tỉnh Tây Nguyên. với giống chủ yếu phổ biến hiện nay là giống đu đủ Đài Loan, một giống lai F1 được nhập từ Đài Loan [9]. Về sinh thái: Đu đủ là loại cây trồng nhiệt đới, ưa khí hậu nóng và ẩm. Nhiệt độ thích hợp cho cây sinh trưởng là 21 – 33oC; lượng mưa hàng năm trên 1200 mm.

Cây sống được trên nhiều loại đất, song yêu cầu phải thoát nước nhanh. Cây trồng từ hạt sau 4 – 5 tháng có thể ra hoa. Hoa thụ phấn nhờ gió hoặc côn trùng, do đó, chúng dễ bị lai tạp ở thế hệ sau [13]. Hoa và quả của đu đủ đực, cái và lưỡng tính.

Bộ phận dùng Cây đu đủ cung cấp các bộ phận sau đây dùng làm thuốc: quả đu đủ xanh và chín, hạt đu đủ, hoa đu đủ, nhựa đu đủ, lá, rễ [7], [13]. Tổng quan về hoa Đu đủ đực 1. Thành phần hóa học Thành phần hóa học trong hoa đu đủ đực (Carica papaya Linn.) gồm các nhóm chất: flavonoid, phenolic, sterol, nhóm acid hữu cơ và dẫn xuất. Nhóm flavonoid Trong phân đoạn chloroform của hoa đu đủ đực (Carica papaya L.) đã phân lập và xác định được cấu trúc của rutin (1) [12] và kaempferol-3-O-β-D-glucopyranoside (2) [8].

Trong dịch chiết hoa và lá cây đu đủ đực, Đỗ Thị Thúy Vân đã phân lập được các hợp chất: kaempferol-3-O-α-L-rhamnopyranoside (4), kaempferol-3-O-α-L- arabinopyranoside (5), quercetin (6), quercitrin (7), quercetin 3-O-β-D- galactopyranoside (8), myricitrin (9) [10]. Công thức cấu tạo của 1 số flavonoid trong hoa đu đủ đực 1. Nhóm Glycoside: Benzyl-β-D-glucoside [38]. Công thức cấu tạo của benzyl-β-D-glucoside 4 1.

Nhóm sterol Trong dịch chiết hoa, cuống lá đu đủ đực đã phát hiện các hợp chất: Stigmast-4-en-3-on, β-sitosterol 3-O-β-glucopyranosid [38]; β-sitosterol glucoside (daucosterol) [12]; cholest-5-en-3β,7β-diol, saringosterol, stigmasterol, 3β,7α-dihydroxycholest-5-en [10]. Stigmast-4-en-3-on β-sitosterol 3-O- β-glucopyranosid Daucosterol Cholest-5-en-3β,7β-diol 3β,7α-dihydroxycholest-5-en Stigmasterol Saringosterol Hình 1. Công thức cấu tạo của 1 số sterol trong hoa đu đủ đực 5 1. Nhóm acid hữu cơ và dẫn xuất Acid palmitic được tìm thấy trong phân đoạn ethyl acetat hoa, cuống lá đu đủ đực [38].

Công thức cấu tạo của acid palmitic 1. Nhóm Phenolic Các phenolic được tìm thấy trong hoa đu đủ đực là: acid gallic và vanillin [10]. Acid galic Vanillin Hình 1. Công thức cấu tạo của acid galic và vanillin 1.

Tác dụng dược lý Do số lượng nghiên cứu về tác dụng dược lý của hoa đu đủ đực còn hạn chế nên nội dung tổng quan về tác dụng dược lý dưới đây tiến hành thu thập các thông tin về tác dụng dược lý của hoa đu đủ (bao gồm cả các nghiên cứu không đề cập rõ giống đực). Tác dụng gây độc tế bào ung thư Năm 2015, Marline Nainggolan và Kasmirul công bố nghiên cứu cao chiết ethanol của hoa cây đu đủ đực có tác dụng gây độc tế bào trên dòng tế bào ung thư vú MCF-7 (IC50 = 55,875 (µg/ml)) [41]. Năm 2020, Võ Thị Ngà và cộng sự đã xác định cao chiết ethanol của lá, hoa, rễ cây đu đủ cái và cây đu đủ đực cùng các hợp chất stigmast-4-en-3-on, benzyl-β-D- glucosid, uracil được phân lập từ hoa và cuống lá cây đu đủ đực thu hái tại Bình Định không có tác dụng gây độc tế bào trên 4 dòng tế bào ung thư MCF-7, Hep-G2, HeLa, NCI-H460 ở nồng độ 100 µg/ml [38]. Năm 2020, Phan Lê Thảo My và các cộng sự đã thử tác dụng của cao chiết siêu âm của hoa đu đủ đực chống lại tế bào ung thư Hep-G2 và cho thấy tác dụng với giá trị IC50 là 56,63 ± 1,25 μg/ml [37].

Năm 2020, Đỗ Thị Thúy Vân đã xác định có 19/24 hợp chất mới được phân lập có mức hoạt tính ức chế các dòng tế bào ung thư ở người (A549, MCF-7 và Hep3B) với giá trị IC50 trong khoảng 26,72 ± 0,76 đến 93,07 ± 5,03 µg/ml [10]. Có 7/9 hợp chất mới được phân lập được xác định có mức hoạt tính ức chế enzyme tyrosinase với giá trị IC50 trong khoảng 14,3 ± 2,7 đến 82,1 ± 3,6 µM [10]. Tác dụng chống oxy hóa Năm 2018, Sianipar Masria và cộng sự đã thử nghiệm tác dụng chống oxy hóa của phân đoạn hexan cao chiết hoa đu đủ đực. Kết quả cho thấy phân đoạn có tác dụng chống oxy hóa với giá trị IC50 là 100,81±1,180 µg/ml [34].

Giá trị IC50 thấp phản ánh hoạt tính chống oxy hóa cao. Năm 2020, Phan Lê Thảo My và cộng sự đã tối ưu hóa chiết xuất flavonoid hoa đu đủ đực Việt Nam sử dụng phương pháp siêu âm và thử nghiệm tác dụng chống oxy hóa của cao chiết đã được tối ưu, cho kết quả với giá trị IC50 là 179,69 ± 0,03 µg/ml [37]. Năm 2022, Halder Shreyasi Dịch thử nghiệm cao chiết methanol của hoa đu đủ ở nồng độ 500 µg/ml cho thấy hoạt tính nhặt gốc tự do tốt với IC50 là 17,47 µg/ml. Phân tích hóa thực vật cho thấy hàm lượng phenol cao với giá trị là 108,66 mg GAE/100 g (mg đương lượng acid gallic trên 100 gam chất khô) [24].

Tác dụng kháng khuẩn Năm 2021, Santoso Dimas Satria Putra và các cộng sự đã nghiên cứu tác dụng của hoa đu đủ trên 2 chủng vi khuẩn Escherichia coli và Staphylococcus aureus. Trong đó, cao chiết ethanol của hoa đu đủ đực được lắc phân bố lần lượt với n-hexan, ethyl acetat thu được lớp ethyl acetat đem đi thử tác dụng kháng khuẩn với 2 chủng vi khuẩn là Escherichia coli và vi khuẩn Staphylococcus aureus. Ở các nồng độ 2,5%, 5%, 10%, 20%, 40% cho thấy không có hoạt tính kháng khuẩn đối với vi khuẩn Eschericia coli, trong khi ở nồng độ 5% có hoạt tính chống lại vi khuẩn Staphylococcus aureus [44]. Tương tự với kết quả nghiên cứu trên, năm 2021, Talukdar Nayan và cộng sự cũng xác định cao chiết nước hoa đu đủ đực được cho là có tác dụng kháng hai vi khuẩn Escherichia coli và Staphylococcus aureus với kích thước vòng vô khuẩn lần lượt là 8 mm và 7 mm [35].

Năm 2023, Anugraheni và các cộng sự thử nghiệm hoạt tính kháng vi khuẩn Escherichia coli của cao chiết cồn của hoa đu đủ và hỗn hợp dịch chiết hoa đu đủ với kháng sinh tetracyclin. Kết quả cho thấy MIC của cao chiết ethanol hoa đu đủ là 2mg/ml.