Khảo Sát Tình Hình Mắc Bệnh Phân Trắng Ở Lợn Con Giai Đoạn Sơ Sinh Tại Trại Bùi Huy Hạnh

Bệnh phân trắng lợn con là một trong những thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn hiện nay, đặc biệt là tại các… 68 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyến
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Huê Viên
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Khảo Sát Tình Hình Mắc Bệnh Phân Trắng Ở Lợn Con Giai Đoạn Sơ Sinh – 21 Ngày Tuổi Nuôi Tại Trại Bùi Huy Hạnh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm của lợn con
• 2.2.1. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn con
• 2.2.2. Đặc điểm phát triển của cơ quan tiêu hóa
• 2.2.3. Đặc điểm của cơ năng điều tiết của lợn con
• 2.2.4. Đặc điểm về khả năng miễn dịch của lợn con
• 2.3. Những hiểu biết về bệnh phân trắng lợn con
• 2.3.1. Nguyên nhân gây bệnh
• 2.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 3. Phần 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.2. So sánh hiệu lực của thuốc NOR100 và AMCOLI trong điều trị
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Phương pháp theo dõi, thu thập thông tin
• 3.4.3. Phương pháp bố trí dùng thuốc điều trị bệnh phân trắng cho lợn con
• 3.4.4. Công thức tính
• 3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Tỷ lệ lợn con mắc bệnh phân trắng trong thời gian thực tập
• 4.3.2. Tỷ lệ lợn con mắc bệnh phân trắng theo lứa tuổi
• 4.3.3. Tỷ lệ mắc bệnh lợn con phân trắng qua các tháng
• 4.3.4. Tỷ lệ lợn con mắc bệnh phân trắng ở theo tính biệt
• 4.3.5. Tình hình lợn con mắc bệnh phân trắng theo lứa đẻ của lợn mẹ
• 4.3.6. Tỷ lệ lợn con chết do mắc bệnh phân trắng
• 4.3.7. Triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh phân trắng
• 4.3.8. Hiệu lực điều trị của 2 loại thuốc
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Phân Trắng Lợn Con Nguyên Nhân Tác Hại

Bệnh phân trắng lợn con là một trong những thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn hiện nay, đặc biệt là tại các trang trại chăn nuôi tập trung. Bệnh thường xảy ra ở giai đoạn từ 1-3 tuần tuổi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sinh trưởng và phát triển của lợn con theo mẹ. Nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tỷ lệ tử vong cao, gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người chăn nuôi. Bệnh tiêu chảy lợn con do nhiều nguyên nhân gây ra, trong đó phổ biến nhất là do vi khuẩn E.coli. Các yếu tố khác như điều kiện vệ sinh kém, chế độ dinh dưỡng không phù hợp, và sức đề kháng yếu cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Theo Nguyễn Đức Lưu và cs (2004), bệnh này đặc trưng đối với lợn con ở giai đoạn 1-3 tuần tuổi, gây thiệt hại nghiêm trọng nhất khi lợn con ở độ tuổi 10-20 ngày tuổi.

1.1. Dịch Tễ Học Bệnh Phân Trắng Lợn Con Mức Độ Phổ Biến

Bệnh phân trắng lợn con là một bệnh phổ biến trên toàn thế giới, đặc biệt là ở các nước có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới. Tại Việt Nam, bệnh vẫn là một vấn đề nhức nhối trong ngành chăn nuôi lợn, gây ra nhiều khó khăn cho người chăn nuôi. Khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển và lây lan, khiến cho việc kiểm soát bệnh trở nên khó khăn hơn. Do đó, việc nắm vững thông tin về dịch tễ học của bệnh là vô cùng quan trọng để có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.2. Ảnh Hưởng Của Bệnh Phân Trắng Đến Năng Suất Chăn Nuôi Lợn

Bệnh phân trắng lợn con không chỉ gây ra tỷ lệ tử vong cao mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất chăn nuôi. Lợn con mắc bệnh thường chậm lớn, còi cọc, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, và dễ mắc các bệnh khác. Điều này dẫn đến giảm hiệu quả sử dụng thức ăn, kéo dài thời gian nuôi, và giảm chất lượng thịt. Do đó, việc phòng ngừa và điều trị bệnh phân trắng lợn con là yếu tố then chốt để đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Điều Trị Bệnh Phân Trắng

Việc chẩn đoán và điều trị bệnh phân trắng lợn con đôi khi gặp nhiều khó khăn do bệnh có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, và các triệu chứng lâm sàng có thể không rõ ràng. Việc sử dụng kháng sinh điều trị phân trắng lợn một cách không hợp lý có thể dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh, làm giảm hiệu quả điều trị và gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe của lợn con. Do đó, việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là vô cùng quan trọng. Cần có các xét nghiệm phân tích bệnh phẩm lợn để xác định chính xác tác nhân gây bệnh.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Của Bệnh Phân Trắng Lợn Con

Các triệu chứng lâm sàng của bệnh phân trắng lợn con có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, một số triệu chứng thường gặp bao gồm: tiêu chảy phân trắng hoặc vàng, phân có bọt khí, lợn con giảm bú hoặc bỏ bú, lờ đờ, mất nước, gầy yếu, và lông xù. Trong trường hợp nặng, lợn con có thể bị sốt cao, co giật, và tử vong. Việc nhận biết sớm các triệu chứng lâm sàng là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời và giảm thiểu thiệt hại.

2.2. Nguyên Nhân Gây Bệnh Phân Trắng Lợn Con E.Coli Yếu Tố Khác

Nguyên nhân chính gây bệnh phân trắng lợn con là do vi khuẩn E.coli. Tuy nhiên, các yếu tố khác như virus, ký sinh trùng, và các yếu tố môi trường cũng có thể góp phần gây bệnh. E.coli là một loại vi khuẩn phổ biến trong đường ruột của lợn, nhưng một số chủng E.coli có khả năng gây bệnh cao hơn các chủng khác. Các yếu tố như vệ sinh chuồng trại kém, chế độ dinh dưỡng không phù hợp, và sức đề kháng yếu có thể tạo điều kiện cho E.coli phát triển và gây bệnh.

2.3. Chẩn Đoán Phân Biệt Bệnh Phân Trắng Với Các Bệnh Tiêu Chảy Khác

Việc chẩn đoán phân biệt bệnh phân trắng lợn con với các bệnh tiêu chảy khác là rất quan trọng để có thể đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Một số bệnh tiêu chảy khác ở lợn con có triệu chứng tương tự như bệnh phân trắng, bao gồm: bệnh viêm ruột hoại tử, bệnh cầu trùng, và bệnh do rotavirus. Để chẩn đoán phân biệt, cần dựa vào các triệu chứng lâm sàng, kết quả xét nghiệm phân, và các xét nghiệm khác.

III. Phương Pháp Phòng Bệnh Phân Trắng Hiệu Quả Tại Trại Lợn

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh phân trắng lợn con, cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh tổng hợp, bao gồm: đảm bảo vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng, tăng cường sức đề kháng cho lợn con, và tiêm phòng vắc xin phòng bệnh phân trắng lợn cho lợn nái. Việc áp dụng các biện pháp phòng bệnh một cách nghiêm ngặt sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Cần chú trọng vệ sinh chuồng trại lợn thường xuyên.

3.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Yếu Tố Quan Trọng Phòng Bệnh Phân Trắng

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc phòng bệnh phân trắng lợn con. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, khô ráo, và thông thoáng. Cần thường xuyên dọn dẹp phân và chất thải, khử trùng chuồng trại định kỳ, và đảm bảo nguồn nước sạch cho lợn uống. Việc vệ sinh chuồng trại tốt sẽ giúp giảm thiểu mầm bệnh và tạo môi trường sống tốt cho lợn con.

3.2. Dinh Dưỡng Cho Lợn Con Tăng Cường Sức Đề Kháng Tự Nhiên

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng cho lợn con. Cần đảm bảo lợn con được bú đủ sữa đầu trong vòng 24 giờ đầu sau khi sinh, vì sữa đầu chứa nhiều kháng thể giúp bảo vệ lợn con khỏi bệnh tật. Ngoài ra, cần cung cấp thức ăn bổ sung phù hợp với từng giai đoạn phát triển của lợn con, đảm bảo cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết.

3.3. Sử Dụng Chế Phẩm Sinh Học Giải Pháp Phòng Bệnh An Toàn

Việc sử dụng các chế phẩm sinh học như probiotic và prebiotic có thể giúp cải thiện hệ vi sinh vật đường ruột của lợn con, tăng cường sức đề kháng, và giảm nguy cơ mắc bệnh phân trắng. Các chế phẩm sinh học này giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh, và tăng cường khả năng hấp thu dinh dưỡng.

IV. Điều Trị Bệnh Phân Trắng Ở Lợn Con Phác Đồ Kinh Nghiệm

Khi lợn con đã mắc bệnh phân trắng, cần điều trị kịp thời để giảm thiểu thiệt hại. Phác đồ điều trị thường bao gồm việc sử dụng kháng sinh điều trị phân trắng lợn, bù nước và điện giải, và cung cấp các chất dinh dưỡng dễ tiêu hóa. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh cần được thực hiện một cách thận trọng và theo chỉ định của bác sĩ thú y để tránh tình trạng kháng kháng sinh. Ngoài ra, kinh nghiệm của người chăn nuôi cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị bệnh hiệu quả. Cần tham khảo kinh nghiệm điều trị bệnh phân trắng lợn con từ những người chăn nuôi khác để có thêm thông tin và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

4.1. Sử Dụng Kháng Sinh Điều Trị Lựa Chọn Lưu Ý Quan Trọng

Việc sử dụng kháng sinh điều trị phân trắng lợn là một trong những biện pháp quan trọng để kiểm soát bệnh. Tuy nhiên, cần lựa chọn kháng sinh phù hợp với tác nhân gây bệnh và tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị theo chỉ định của bác sĩ thú y. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh, làm giảm hiệu quả điều trị và gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

4.2. Bù Nước Điện Giải Hỗ Trợ Điều Trị Tiêu Chảy Hiệu Quả

Tiêu chảy do bệnh phân trắng có thể dẫn đến mất nước và điện giải nghiêm trọng ở lợn con. Do đó, việc bù nước và điện giải là rất quan trọng để hỗ trợ điều trị bệnh. Có thể sử dụng các dung dịch điện giải chuyên dụng hoặc tự pha dung dịch điện giải tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.

4.3. Chăm Sóc Dinh Dưỡng Thức Ăn Dễ Tiêu Hóa Cho Lợn Bệnh

Trong quá trình điều trị bệnh phân trắng, cần cung cấp cho lợn con các loại thức ăn dễ tiêu hóa và giàu dinh dưỡng. Có thể sử dụng các loại thức ăn công nghiệp dành cho lợn con hoặc tự chế biến thức ăn từ các nguyên liệu dễ tiêu hóa như gạo, ngô, và đậu nành. Cần cho lợn con ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày để giảm tải cho hệ tiêu hóa.

V. Khảo Sát Tình Hình Bệnh Phân Trắng Tại Trại Bùi Huy Hạnh

Khóa luận "Khảo sát tình hình mắc bệnh phân trắng ở lợn con giai đoạn sơ sinh – 21 ngày tuổi nuôi tại trại Bùi Huy Hạnh xã Tái Sơn - Tứ Kỳ - Hải Dương và biện pháp điều trị" đã được thực hiện để đánh giá thực trạng bệnh phân trắng lợn con tại trang trại này. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ, và hiệu quả của các biện pháp điều trị được áp dụng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn tại trại lợn Bùi Huy Hạnh.

5.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Phân Trắng Ở Lợn Con Tại Trại Bùi Huy Hạnh

Nghiên cứu đã xác định tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con tại trại Bùi Huy Hạnh trong thời gian thực hiện khảo sát. Tỷ lệ này được so sánh với các số liệu thống kê khác để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh tại trang trại.

5.2. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Bệnh Phân Trắng Tại Trại Lợn

Nghiên cứu cũng đã xác định các yếu tố nguy cơ gây bệnh phân trắng lợn con tại trại Bùi Huy Hạnh, bao gồm: điều kiện vệ sinh chuồng trại, chế độ dinh dưỡng, và tình trạng sức khỏe của lợn nái. Việc xác định các yếu tố nguy cơ này giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả hơn.

5.3. Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị Bệnh Phân Trắng Tại Trại

Nghiên cứu đã đánh giá hiệu quả của các biện pháp điều trị bệnh phân trắng lợn con được áp dụng tại trại Bùi Huy Hạnh. Kết quả đánh giá này giúp xác định các biện pháp điều trị hiệu quả và đưa ra các khuyến nghị để cải thiện phác đồ điều trị.

VI. Kết Luận Đề Xuất Kiểm Soát Bệnh Phân Trắng Hiệu Quả

Bệnh phân trắng lợn con là một thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn. Để kiểm soát bệnh hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp phòng bệnh tổng hợp, chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây bệnh, và điều trị kịp thời. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm giữa những người chăn nuôi cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả phòng ngừa và điều trị bệnh. Cần chú trọng quản lý trại lợn một cách khoa học.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Phòng Bệnh Tổng Hợp Trong Chăn Nuôi

Phòng bệnh tổng hợp là chìa khóa để kiểm soát bệnh phân trắng lợn con và các bệnh khác trong chăn nuôi. Các biện pháp phòng bệnh tổng hợp bao gồm: vệ sinh chuồng trại, dinh dưỡng hợp lý, tăng cường sức đề kháng, và tiêm phòng vắc xin.

6.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn Chăn Nuôi

Kết quả nghiên cứu về bệnh phân trắng lợn con cần được ứng dụng vào thực tiễn chăn nuôi để nâng cao hiệu quả phòng ngừa và điều trị bệnh. Cần chia sẻ thông tin và kinh nghiệm giữa những người chăn nuôi để cùng nhau đối phó với thách thức này.

6.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Phân Trắng Lợn Con

Cần tiếp tục nghiên cứu về bệnh phân trắng lợn con để tìm ra các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn. Các hướng nghiên cứu tiềm năng bao gồm: nghiên cứu về các chủng E.coli gây bệnh, nghiên cứu về các yếu tố nguy cơ gây bệnh, và nghiên cứu về các phương pháp điều trị mới.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, tạo nguồn thu nhập cho người nông dân và cung cấp thực phẩm cho xã hội. Trong cơ cấu tiêu thụ thực phẩm, thịt lợn chiếm tỷ trọng cao. Tuy nhiên, quá trình phát triển chăn nuôi theo mô hình tập trung quy mô trang trại lớn làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm, trong đó bệnh phân trắng ở lợn con (Neonatal diarrhoea) là một trong những bệnh phổ biến và gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng nhất. Bệnh xuất hiện với tỷ lệ mắc cao, có thể lên tới 100% đàn nếu không được quản lý chăm sóc và vệ sinh kịp thời, kéo theo tỷ lệ tử vong lớn ở lợn con giai đoạn dưới 21 ngày tuổi. Căn nguyên gây bệnh bắt nguồn từ sự kết hợp giữa các yếu tố bất lợi về thời tiết, khí hậu, điều kiện vệ sinh chuồng trại, chế độ dinh dưỡng của lợn mẹ và sự suy giảm sức đề kháng của lợn con, tạo điều kiện cho các vi sinh vật đường ruột có hại như Escherichia coli (E. coli), Salmonella bùng phát gây bội nhiễm.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Tuyến được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn đặt ra tại cơ sở chăn nuôi lợn tập trung, xác định các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ về chăn nuôi thú y.
  2. Nắm bắt tình hình phát triển chăn nuôi tại địa phương, phương pháp chăn nuôi đúng kỹ thuật và quy trình phòng chống dịch bệnh tại cơ sở.
  3. Xác định nguyên nhân gây bệnh và đánh giá hiệu lực của các biện pháp điều trị bệnh phân trắng lợn con.
• Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu:
  1. Xác định tình hình mắc bệnh phân trắng ở đàn lợn con theo mẹ nuôi tại trang trại Bùi Huy Hạnh.
  2. Nhận diện triệu chứng lâm sàng, tìm hiểu nguyên nhân, thực hiện chẩn đoán và thử nghiệm các phác đồ điều trị bệnh đạt hiệu quả cao.
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
  • Đối tượng nghiên cứu: Lợn con theo mẹ từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi mắc bệnh phân trắng.
  • Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn Bùi Huy Hạnh, xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương.
  • Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành theo dõi và thu thập số liệu trong 6 tháng, từ ngày 25/5/2015 đến ngày 25/11/2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở khoa học về sinh lý lợn con và bệnh học

Khóa luận tổng hợp các cơ sở lý luận về đặc điểm giải phẫu, sinh lý và miễn dịch học của lợn con giai đoạn bú sữa:

• Đặc điểm tiêu hóa: Cơ quan tiêu hóa phát triển nhanh về kích thước nhưng chức năng tiết dịch chưa hoàn thiện. Lợn con dưới 1 tháng tuổi có hiện tượng thiếu axit HCl tự do trong dịch vị dạ dày (hypohydric), dịch vị chỉ đủ làm vón sữa mà chưa kích hoạt men pepsinogen thành pepsin để tiêu hóa protein triệt để, đồng thời làm mất đi hàng rào axit bảo vệ đường ruột.
• Đặc điểm điều tiết thân nhiệt: Hệ thần kinh và vỏ đại não chưa hoàn chỉnh, lớp mỡ dưới da mỏng, lượng glycogen dự trữ thấp, tỷ lệ diện tích bề mặt so với khối lượng cơ thể lớn khiến lợn con dễ mất nhiệt khi gặp lạnh và ẩm.
• Đặc điểm miễn dịch: Lợn con mới sinh hầu như chưa có kháng thể chủ động, miễn dịch hoàn toàn thụ động qua hấp thu gamma-globulin từ sữa đầu của lợn mẹ trong 24 giờ đầu qua cơ chế ẩm bào. Khả năng tự tổng hợp kháng thể chỉ bắt đầu hình thành từ ngày tuổi thứ 20 đến 25.
• Vi sinh vật học: Vi khuẩn E. coli là trực khuẩn Gram âm, yếm khí tùy tiện, sở hữu cấu trúc kháng nguyên O (kháng nguyên thân, chịu nhiệt, bản chất nội độc tố), kháng nguyên H (lông), kháng nguyên K (vỏ bọc bề mặt) và tiết độc tố ruột (enterotoxin) phá hủy tổ chức thành ruột, làm đảo lộn cân bằng trao đổi nước và điện giải.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp điều tra dịch tễ học kết hợp thực nghiệm lâm sàng:

• Phương pháp thu thập thông tin:
  • Điều tra gián tiếp: Thu thập số liệu lưu trữ trong sổ sách theo dõi kỹ thuật của trại về quy mô sinh sản, lịch tiêm phòng và diễn biến bệnh.
  • Điều tra trực tiếp: Theo dõi trực tiếp các ổ lợn từ khi sinh ra đến 21 ngày tuổi, kiểm tra phân trên sàn chuồng hàng ngày vào buổi sáng và buổi chiều, nhận diện triệu chứng lâm sàng và đánh dấu lợn bệnh bằng dung dịch xanh methylen.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị: Chọn các cá thể mắc bệnh phân trắng có sự đồng đều về lứa tuổi, khối lượng, giống, lứa đẻ của lợn mẹ và chế độ chăm sóc nuôi dưỡng để chia thành 2 lô thí nghiệm tương ứng 2 phác đồ điều trị:
  • Phác đồ 1: Tiêm bắp kháng sinh Nor-100 với liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 3-5 ngày; phối hợp tiêm bắp thuốc trợ lực MD ADE-B.complex liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 4-5 ngày.
  • Phác đồ 2: Tiêm bắp kháng sinh Nova-amcoli với liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 3-5 ngày; phối hợp tiêm bắp thuốc trợ lực MD ADE-B.complex liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 4-5 ngày.
• Tiêu chí đánh giá khỏi bệnh: Lợn con hết triệu chứng tiêu chảy, phân khuôn bình thường, phản xạ bú trở lại, hết dấu hiệu mất nước và thân nhiệt ổn định.
• Phương pháp xử lý số liệu: Các chỉ tiêu về tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị trung bình và tỷ lệ tái phát được tính toán theo công thức dịch tễ học và xử lý số liệu bằng phương pháp thống kê sinh vật học của Nguyễn Văn Thiện (2002) trên phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần này trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của ngành chăn nuôi lợn tập trung tại tỉnh Hải Dương. Tác giả xác lập rõ ràng hệ thống mục tiêu, nội dung nhiệm vụ nghiên cứu, ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dữ liệu dịch tễ thú y về bệnh phân trắng lợn con, cùng ý nghĩa thực tiễn trong việc hỗ trợ trại Bùi Huy Hạnh kiểm soát dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tác giả phân tích chi tiết cơ sở khoa học về các đặc điểm sinh lý học lợn con (tốc độ sinh trưởng, giải phẫu chức năng cơ quan tiêu hóa, cơ chế điều tiết thân nhiệt, đặc điểm miễn dịch thụ động qua sữa đầu). Tổng quan trình bày hệ thống về đặc điểm hình thái, nuôi cấy, sinh hóa, cấu trúc kháng nguyên và độc tố của vi khuẩn E. coli; cơ chế bệnh sinh của hội chứng phân trắng; các phương pháp chẩn đoán lâm sàng, bệnh tích mổ khám; các biện pháp phòng bệnh bằng quản lý nuôi dưỡng, chế phẩm sinh học, vaccine và thuốc nam. Phần này cũng tổng hợp tình hình nghiên cứu của các tác giả trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Lê Văn Năm, Lê Thị Tài, Bùi Thị Tho, Đặng Xuân Bình) và nước ngoài (Matsiser, Lutter, Axovach, Jorome Neiffeld) về tác nhân gây bệnh và tính mẫn cảm kháng sinh.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương mô tả chi tiết địa bàn nghiên cứu tại trại chăn nuôi Bùi Huy Hạnh, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2015. Thiết lập hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu gồm: tỷ lệ mắc bệnh phân trắng theo đàn, theo cá thể, theo lứa tuổi (1-7 ngày, 8-14 ngày, 15-21 ngày), theo tháng, tỷ lệ chết, triệu chứng lâm sàng và so sánh hiệu lực điều trị của hai loại thuốc kháng sinh (Nor-100 và Nova-amcoli). Tác giả mô tả chi tiết phương pháp điều tra gián tiếp qua sổ sách, phương pháp theo dõi lâm sàng trực tiếp trên chuồng nuôi và quy trình bố trí thí nghiệm điều trị đồng đều.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này được chia thành hai mảng nội dung chính:

1. Công tác phục vụ sản xuất: Trình bày các hoạt động kỹ thuật tác giả trực tiếp tham gia tại trại, bao gồm: quy trình chăm sóc nái chửa theo từng giai đoạn tuần chửa bằng thức ăn hỗn hợp 566 và 567SF; kỹ thuật chăm sóc nái đẻ và lợn con theo mẹ; kỹ thuật phát hiện động dục và dẫn tinh nhân tạo (với liều 100 ml chứa 1,5 - 2,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng); quy trình tiêu độc sát trùng chuồng trại bằng Ommicide (320 ml/1000 lít nước) và dung dịch NaOH 10%; lịch phòng bệnh định kỳ bằng vaccine (PRRS, dịch tả Coglapest, LMLM Aftopor, giả dại Begonia, suyễn Mycoplasma); kết quả điều trị các bệnh phát sinh tại trại (viêm tử cung khỏi 95,56%, viêm vú khỏi 100%, viêm phổi do Mycoplasma khỏi 94,7%).
2. Kết quả khảo sát bệnh phân trắng: Trình bày và phân tích các số liệu dịch tễ thu thập được qua 3 đợt theo dõi trên 60 đàn với 685 lợn con; phân tích tỷ lệ mắc bệnh chung, tỷ lệ mắc bệnh phân bổ theo các giai đoạn tuổi; thảo luận cơ chế bệnh sinh khiến giai đoạn 8-14 ngày tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất; mô tả triệu chứng lâm sàng điển hình ở thể cấp tính và thể kéo dài; tổng kết kết quả điều trị bệnh phân trắng đạt tỷ lệ khỏi 94,21%.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về tình hình dịch tễ của bệnh phân trắng tại cơ sở nghiên cứu và khẳng định hiệu quả của các biện pháp can thiệp điều trị. Đồng thời, tác giả đề xuất các kiến nghị cụ thể cho trại về việc nâng cao kỹ thuật vệ sinh chuồng trại, chăm sóc nuôi dưỡng nái mang thai và lợn con giai đoạn bú sữa để hạn chế dịch bệnh bùng phát.

Kết quả và đóng góp

Dữ liệu thực nghiệm về quy mô sản xuất và công tác thú y tại trại

Khóa luận cung cấp các số liệu ghi nhận trực tiếp về quy mô đàn của trại Bùi Huy Hạnh trong 3 năm và kết quả thực hiện các công tác kỹ thuật trong 6 tháng thực tập:

Năm	Đực giống (con)	Nái sinh sản (con)	Lợn con cai sữa (con)
2013	19	1.313	26.000
2014	19	1.257	28.000
11/2015	22	1.369	29.500

Kết quả tham gia công tác phục vụ sản xuất và điều trị bệnh tại trại:

• Tiêm phòng vaccine LMLM cho lợn nái: 420 con, an toàn 100%.
• Điều trị bệnh viêm tử cung: can thiệp 45 con, điều trị khỏi 43 con (đạt 95,56%), loại thải 2 con.
• Điều trị bệnh viêm vú: phát hiện và điều trị 12 con, khỏi 12 con (đạt 100%).
• Điều trị bệnh viêm phổi lợn con: can thiệp 132 con, khỏi 125 con (đạt 94,70%).
• Thụ tinh nhân tạo: thực hiện 480 ca phối giống đạt an toàn 100%.
• Đỡ đẻ lợn nái: 160 ca; thiến lợn đực: 100 con an toàn; tiêm Dextran-Fe phòng thiếu máu cho 1.000 lợn con; xuất bán 3.000 lợn con cai sữa.

Dữ liệu dịch tễ học bệnh phân trắng lợn con

Kết quả khảo sát tình hình mắc bệnh phân trắng trên đàn lợn con theo mẹ từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại Bùi Huy Hạnh:

Chỉ tiêu theo dõi	Tổng số theo dõi	Số lượng mắc bệnh	Tỷ lệ mắc (%)
Tình hình theo đàn (đàn)	60	24	40,00
Tình hình theo cá thể (con)	685	190	27,74

Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng phân bố theo các giai đoạn tuổi qua 3 đợt thí nghiệm:

Đợt thí nghiệm	Số đàn	Tổng số con	1 - 7 ngày tuổi (Số con / Tỷ lệ %)	8 - 14 ngày tuổi (Số con / Tỷ lệ %)	15 - 21 ngày tuổi (Số con / Tỷ lệ %)
Đợt 1	19	198	19 (9,59%)	22 (11,11%)	12 (6,06%)
Đợt 2	19	215	18 (8,37%)	25 (11,63%)	15 (6,98%)
Đợt 3	22	272	28 (10,29%)	32 (11,76%)	19 (6,98%)
Tổng cộng	60	685	65 (9,42%)	79 (11,50%)	46 (6,67%)

Số liệu thực nghiệm cho thấy:

• Giai đoạn từ 8 đến 14 ngày tuổi có tỷ lệ mắc bệnh phân trắng cao nhất (11,50% trên tổng số lợn theo dõi), cao hơn giai đoạn 1-7 ngày tuổi là 2,08% và cao hơn giai đoạn 15-21 ngày tuổi là 4,83%. Nguyên nhân do lượng kháng thể hấp thu từ sữa đầu suy giảm dần, trong khi hệ thống miễn dịch tự thân của lợn con chưa hoàn chỉnh; đồng thời lợn con bước vào giai đoạn mọc răng sữa số 3 hàm dưới (ngày tuổi thứ 10-17) gây sốt, kết hợp tập tính hiếu động, liếm láp nền chuồng bẩn khi tập ăn sớm.
• Giai đoạn từ 1 đến 7 ngày tuổi có tỷ lệ mắc 9,42%, thấp hơn giai đoạn 8-14 ngày tuổi nhờ nhận được miễn dịch thụ động qua lượng lớn gamma-globulin trong sữa đầu và được sưởi ấm chu đáo.
• Giai đoạn từ 15 đến 21 ngày tuổi có tỷ lệ mắc giảm xuống còn 6,67% do cơ thể lợn con dần hoàn thiện chức năng tiêu hóa, thích ứng tốt hơn với thức ăn bổ sung và hệ thống điều tiết thân nhiệt ổn định hơn.

Kết quả điều trị và đóng góp thực tiễn

• Kết quả điều trị: Trong thời gian thực hiện đề tài, tác giả đã tiến hành điều trị cho 190 lợn con mắc bệnh phân trắng bằng các phác đồ kháng sinh đặc hiệu kết hợp thuốc trợ lực, ghi nhận có 179 con khỏi bệnh, đạt tỷ lệ điều trị khỏi 94,21%.
• Đóng góp của khóa luận: Đề tài cung cấp các dẫn liệu khoa học về tỷ lệ mắc bệnh phân trắng theo nhóm tuổi cụ thể tại một cơ sở chăn nuôi công nghiệp ở Hải Dương. Khóa luận hệ thống hóa quy trình kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng, lịch sát trùng chuồng trại định kỳ, lịch vaccine và xác nhận tính hiệu quả của các phác đồ điều trị thực địa, giúp cơ sở chăn nuôi giảm thiểu tỷ lệ chết và thiệt hại kinh tế trên đàn lợn con bú sữa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Đề tài được triển khai trong phạm vi một trang trại chăn nuôi đơn lẻ (trại Bùi Huy Hạnh, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương) với khoảng thời gian theo dõi 6 tháng (từ cuối tháng 5 đến cuối tháng 11 năm 2015), do đó chưa phản ánh được biến động dịch tễ trọn vẹn trong các tháng mùa đông - đầu xuân có độ ẩm cao và nhiệt độ xuống thấp rõ rệt. Mặt khác, việc chẩn đoán căn nguyên chủ yếu dựa vào các chỉ tiêu dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và đáp ứng điều trị thực địa, chưa tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm để phân lập, định danh vi khuẩn và làm kháng sinh đồ chi tiết trong phòng thí nghiệm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi khảo sát dịch tễ học bệnh phân trắng lợn con theo chu kỳ đủ 12 tháng trong năm trên nhiều mô hình chuồng nuôi khác nhau. Tiến hành phân lập các chủng vi khuẩn E. coli, Salmonella gây bệnh tại cơ sở để đánh giá mức độ mẫn cảm và tình trạng kháng thuốc đối với các dòng kháng sinh thế hệ mới. Nghiên cứu sâu hơn về việc ứng dụng các chế phẩm sinh học (chế phẩm EM, vi sinh vật sống, autovaccine) nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa chủ động thay thế dần việc sử dụng kháng sinh.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp tài liệu học tập về phương pháp bố trí thí nghiệm thực địa, phương pháp theo dõi các chỉ tiêu lâm sàng, kỹ thuật chẩn đoán và điều trị bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa ở gia súc non.
• Kỹ thuật viên, cán bộ quản lý trang trại chăn nuôi lợn: Tham khảo trực tiếp quy trình chăm sóc nái chửa theo tuần, quy trình đỡ đẻ, bấm nanh, cắt rốn, tiêm sắt, quy trình thao tác thụ tinh nhân tạo và lịch vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng trại tuần hoàn bằng hóa chất Ommicide, dung dịch xút NaOH và vôi bột.

Câu hỏi thường gặp

1. Giai đoạn tuổi nào lợn con nuôi tại trại Bùi Huy Hạnh mắc bệnh phân trắng cao nhất và nguyên nhân là gì?
Số liệu theo dõi trên 685 lợn con cho thấy giai đoạn từ 8 đến 14 ngày tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, đạt 11,50% (79 con mắc). Nguyên nhân do hàm lượng kháng thể thụ động từ sữa mẹ suy giảm, cơ thể lợn con chưa tự tổng hợp đủ miễn dịch, tốc độ sinh trưởng nhanh làm tăng nhu cầu dinh dưỡng và sắt, lợn con bắt đầu tập ăn và liếm láp nền chuồng, đồng thời thời điểm mọc răng sữa số 3 hàm dưới gây sốt nhẹ làm giảm sức đề kháng.

2. Đề tài thiết lập các phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con như thế nào?
Nghiên cứu thiết kế 2 phác đồ điều trị tiêm bắp dùng liên tục 3-5 ngày kết hợp thuốc trợ lực:

• Phác đồ 1: Kháng sinh Nor-100 (1 ml/10 kg thể trọng/ngày) kết hợp thuốc trợ lực MD ADE-B.complex (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm 4-5 ngày).
• Phác đồ 2: Kháng sinh Nova-amcoli (1 ml/10 kg thể trọng/ngày) kết hợp thuốc trợ lực MD ADE-B.complex (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm 4-5 ngày).

3. Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng tổng thể tại trại trong thời gian nghiên cứu đạt bao nhiêu?
Trong thời gian 6 tháng theo dõi trên 60 đàn lợn con (tương đương 685 cá thể), tỷ lệ đàn mắc bệnh là 40,00% (24 đàn mắc) và tỷ lệ cá thể mắc bệnh là 27,74% (190 con mắc).

4. Quy trình vệ sinh tiêu độc chuồng đẻ sau khi cai sữa tại trại được tiến hành ra sao?
Toàn bộ tấm đan sàn chuồng được tháo dỡ và ngâm ngập trong hố sát trùng chứa dung dịch NaOH 10% trong vòng 1 ngày, sau đó cọ sạch và phơi khô. Khung chuồng được cọ rửa sạch, xịt bằng dung dịch NaOH pha loãng, quét vôi xút; gầm chuồng được tiêu độc khử trùng và rắc vôi bột để khô 1 ngày trước khi lắp đan trở lại để đón lợn nái chờ đẻ.

5. Kết quả điều trị tổng thể bệnh phân trắng lợn con tại trại đạt tỷ lệ bao nhiêu?
Trong tổng số 190 lợn con mắc bệnh phân trắng được phát hiện và áp dụng các phác đồ can thiệp điều trị tại trại, số cá thể điều trị khỏi bệnh là 179 con, đạt tỷ lệ khỏi 94,21%.

Kết luận

Khóa luận của Nguyễn Thị Tuyến đã phản ánh bức tranh dịch tễ học thực địa về bệnh phân trắng ở đàn lợn con giai đoạn sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trang trại chăn nuôi công nghiệp Bùi Huy Hạnh (Hải Dương), ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh cá thể là 27,74% với đỉnh điểm rơi vào nhóm lứa tuổi 8-14 ngày (11,50%). Công trình đã làm sáng tỏ mối liên hệ giữa đặc điểm sinh lý học lợn con (thiếu HCl tự do, miễn dịch thụ động suy giảm) với điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi và sự bùng phát của vi khuẩn đường tiêu hóa. Đồng thời, kết quả điều trị khỏi đạt tỷ lệ 94,21% cùng hệ thống quy trình kỹ thuật về chăm sóc, sát trùng và tiêm phòng vaccine cung cấp những luận cứ thực tiễn có giá trị ứng dụng trực tiếp cho công tác thú y tại cơ sở chăn nuôi lợn tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi ở nước ta đã và đang phát triển ngày càng mạnh mẽ với nhiều hình thức, quy mô khác nhau, từ chăn nuôi theo hộ gia đình đến các mô hình chăn nuôi theo trang trại với số lượng vật nuôi lớn. Chăn nuôi ngày càng chiếm vai trò quan trọng trong nền sản xuất nông nghiệp. Đó là nguồn thu nhập đáng kể của người nông dân góp phần xoá đói giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh tế chung của đất nước. Xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu đời sống của người dân ngày càng cao, nhất là nhu cầu về nguồn thực phẩm có chất lượng cao, giá cả phải chăng, an toàn cho sức khoẻ con người.

Trên thị trường hiện nay, thịt lợn chiếm tỷ lệ cao trong tổng số thịt tiêu thụ trên toàn thế giới, điều này chứng tỏ tính ưu việt của thịt lợn trong cuộc sống của con người. Vậy nhiệm vụ đặt ra cho ngành chăn nuôi nói chung và ngành chăn nuôi lợn nói riêng là đầu tư phát triển đàn lợn để tăng cả chất lượng và số lượng nhằm cung cấp cho thị trường khối lượng sản phẩm lớn, chất lượng cao. Vậy sự phát triển của ngành chăn nuôi, sự gia tăng quá nhanh của đàn gia súc, khiến người chăn nuôi gặp không ít khó khăn do dịch bệnh gây ra (như bệnh tai xanh, tụ huyết trùng, thương hàn, dịch tả). Bên cạnh đó có 1 số bệnh thường gặp gây nhiều thiệt hại trong chăn nuôi điển hình là bệnh phân trắng lợn con.

Bệnh này phát triển rất mạnh, đặc biệt ở các vùng chăn nuôi lợn tập trung nhiều. Nếu không được quan tâm chăm sóc, vệ sinh kịp thời thì tỷ lệ mắc bệnh tới 100%, tỷ lệ chết cũng rất cao, nhất là lợn con dưới 21 ngày tuổi. 2 Bệnh phân trắng xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau như điều kiện về thời tiết, khí hậu thay đổi thất thường, chuồng trại, điều kiện vệ sinh, chế độ nuôi dưỡng kém, phòng bệnh kém… Các nguyên nhân trên đã làm giảm sức đề kháng của lợn, tạo điều kiện cho vi sinh vật có hại trong đường tiêu hoá phát triển mạnh, gây bội mắc như E.coli, Samonella,… Đây là một bệnh rất hay xảy ra trong các trang trại chăn nuôi tập trung theo quy mô lớn như trang trại Bùi Huy Hạnh ở xã Tái Sơn, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương. Trước tình hình đó, để góp phần hạn chế tác hại của bệnh trên đàn lợn của trang trại Bùi Huy Hạnh, em đã triển khai thực hiện khóa luận: “Khảo sát tình hình mắc bệnh phân trắng ở lợn con giai đoạn sơ sinh – 21 ngày tuổi nuôi tại trại Bùi Huy Hạnh xã Tái Sơn - Tứ Kỳ - Hải Dương và biện pháp điều trị” 1.

Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu - Nâng cao được trình độ chuyên môn - Nắm bắt được tình hình phát triển chăn nuôi ở địa phương, phương pháp chăn nuôi đúng, cách phòng chống dịch bệnh tại các cơ sở chăn nuôi. - Biết được nguyên nhân và biện pháp điều trị bệnh phân trắng lợn con. Yêu cầu - Hiểu và xác định tình hình mắc bệnh phân trắng ở lợn con nuôi tại trang trại Bùi Huy Hạnh.

- Biết được triệu chứng, hiểu được nguyên nhân, biết cách chẩn đoán điều trị bệnh phân trắng ở lợn con đạt kết quả cao. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Đề tài là công trình khoa học, cung cấp bổ sung các số liệu về bệnh phân trắng ở lợn con giai đoạn sơ sinh - 21 ngày tuổi.