Luận văn thạc sĩ tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con từ 01 đến 21 ngày tuổi và thử nghiệm hiệu lực điều trị của 2 loại thuốc nor 100 và amcolis tại trại ngô thị hồng gấm

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình mắc bệnh phân trắng ở lợn con 1-21 ngày tuổi và hiệu quả điều trị của thuốc Nor 100, Amcolis tại trại Ngô Thị Hồng Gấm.

• Tác giả: Nguyễn Quang Duy
• Người hướng dẫn: ThS. Bùi Ngọc Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu hiệu quả điều trị bệnh phân trắng lợn con bằng thuốc Nor 100 và Amcolis tại trại Ngô Thị Hồng Gấm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.2. Quá trình thành lập và phát triển của trang trại
• 2.2.1. Quá trình thành lập
• 2.3. Cơ sở khoa học
• 2.3.1. Đặc điểm sinh học của lợn con theo mẹ
• 2.3.2. Đặc điểm phát triển của cơ quan tiêu hoá ở lợn con
• 2.3.2.1. Cấu tạo và dung tích của đường tiêu hoá
• 2.3.2.2. Đặc điểm tiêu hoá ở dạ dày
• 2.3.2.3. Đặc điểm sinh lý tiêu hoá ở ruột
• 2.3.3. Nguyên nhân gây bệnh phân trắng lợn con
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con

Bệnh phân trắng lợn con là một trong những bệnh phổ biến và nghiêm trọng trong chăn nuôi lợn, đặc biệt là ở giai đoạn từ 01 đến 21 ngày tuổi. Bệnh này do vi khuẩn E.coli gây ra, dẫn đến tình trạng ỉa chảy, còi cọc và chậm lớn ở lợn con. Tại trại Ngô Thị Hồng Gấm, tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con đã được ghi nhận và phân tích kỹ lưỡng. Kết quả cho thấy, bệnh thường xảy ra nhiều nhất trong các tháng có thời tiết bất lợi, ảnh hưởng đến sức đề kháng của lợn con. Việc theo dõi tình hình mắc bệnh là rất cần thiết để có biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời, nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

1.1. Tỷ lệ mắc bệnh theo dãy chuồng

Tại trại, tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con được theo dõi theo từng dãy chuồng. Kết quả cho thấy, một số dãy chuồng có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn do điều kiện vệ sinh và chăm sóc chưa đảm bảo. Việc phân tích tỷ lệ mắc bệnh theo dãy chuồng giúp xác định nguyên nhân và tìm ra giải pháp khắc phục hiệu quả. Các biện pháp như cải thiện vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng vaccine và theo dõi sức khỏe lợn con thường xuyên là rất quan trọng để giảm thiểu tình trạng này.

1.2. Tình hình mắc bệnh theo tháng

Tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con cũng được theo dõi theo tháng. Kết quả cho thấy, bệnh thường gia tăng vào mùa hè, khi thời tiết nóng ẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Việc theo dõi tình hình mắc bệnh theo tháng giúp người chăn nuôi có kế hoạch phòng ngừa và điều trị kịp thời, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Các biện pháp như cải thiện chế độ dinh dưỡng, vệ sinh chuồng trại và tiêm phòng vaccine là cần thiết để bảo vệ sức khỏe lợn con.

II. Thử nghiệm hiệu lực điều trị bằng thuốc Nor 100 và Amcolis

Nghiên cứu đã tiến hành thử nghiệm hiệu lực điều trị bệnh phân trắng lợn con bằng hai loại thuốc Nor 100 và Amcolis. Kết quả cho thấy, cả hai loại thuốc đều có tác dụng tích cực trong việc điều trị bệnh. Nor 100 cho thấy hiệu quả cao hơn trong việc giảm triệu chứng và hồi phục sức khỏe cho lợn con. Việc sử dụng thuốc đúng cách và theo đúng phác đồ điều trị là rất quan trọng để đạt được kết quả tốt nhất. Thử nghiệm này không chỉ cung cấp thông tin hữu ích cho người chăn nuôi mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị bệnh phân trắng lợn con.

2.1. Hiệu quả điều trị của thuốc Nor 100

Kết quả thử nghiệm cho thấy, thuốc Nor 100 có tác dụng nhanh chóng trong việc giảm triệu chứng bệnh phân trắng lợn con. Sau khi sử dụng thuốc, tỷ lệ hồi phục sức khỏe của lợn con tăng lên đáng kể. Việc sử dụng thuốc này giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi, đồng thời nâng cao chất lượng con giống. Các nghiên cứu trước đây cũng đã chỉ ra rằng, Nor 100 có khả năng kháng khuẩn mạnh, giúp tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh hiệu quả.

2.2. Hiệu quả điều trị của thuốc Amcolis

Thuốc Amcolis cũng cho thấy hiệu quả trong việc điều trị bệnh phân trắng lợn con, mặc dù không bằng Nor 100. Tuy nhiên, Amcolis vẫn là một lựa chọn tốt cho người chăn nuôi, đặc biệt trong trường hợp lợn con có triệu chứng nhẹ. Việc kết hợp sử dụng cả hai loại thuốc có thể mang lại hiệu quả điều trị tốt hơn, giúp nâng cao sức khỏe cho lợn con và giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh. Các nghiên cứu tiếp theo cần được thực hiện để đánh giá sâu hơn về hiệu quả của từng loại thuốc.

III. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về hiệu quả điều trị bệnh phân trắng lợn con không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng cho người chăn nuôi trong việc lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả. Việc áp dụng các phác đồ điều trị hợp lý sẽ giúp nâng cao năng suất chăn nuôi, giảm thiểu thiệt hại kinh tế do bệnh tật gây ra. Hơn nữa, nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác thú y trong chăn nuôi lợn, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi tại Việt Nam.

3.1. Cải thiện quy trình chăn nuôi

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện quy trình chăn nuôi tại các trang trại. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh phân trắng lợn con sẽ giúp nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Các trang trại cần chú trọng đến công tác vệ sinh, tiêm phòng vaccine và theo dõi sức khỏe lợn con thường xuyên để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

3.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đào tạo và nâng cao nhận thức cho người chăn nuôi về bệnh phân trắng lợn con. Việc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác sẽ giúp người chăn nuôi có những quyết định đúng đắn trong công tác phòng và trị bệnh, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi và bảo vệ sức khỏe cho đàn lợn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vị trí trọng yếu nhằm cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng và các sản phẩm phụ cho công nghiệp chế biến và trồng trọt. Xu hướng chuyển dịch từ chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ sang quy mô trang trại công nghiệp tập trung đang diễn ra mạnh mẽ. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm tạo môi trường thuận lợi cho nhiều mầm bệnh phát sinh và lây lan, trong đó hội chứng tiêu chảy phân trắng ở lợn con giai đoạn từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi (giai đoạn theo mẹ) là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến và gây thiệt hại kinh tế đáng kể.

Bệnh phân trắng lợn con (chủ yếu do vi khuẩn Escherichia coli gây ra) diễn biến cấp tính ở dạng nhiễm trùng huyết hoặc nhiễm độc đường ruột, khiến lợn con bị ỉa chảy, mất nước, rối loạn điện giải, còi cọc, giảm phẩm cấp con giống và có thể dẫn đến tỷ lệ chết từ 30% đến 40% nếu không được can thiệp kịp thời. Tại Trại chăn nuôi lợn nái gia công Ngô Thị Hồng Gấm (huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình) thuộc hệ thống Công ty Chăn nuôi C.P. Việt Nam, mặc dù quy trình an toàn sinh học được áp dụng, bệnh phân trắng ở lợn con vẫn xảy ra do tác động của biến động thời tiết, tiểu khí hậu chuồng nuôi và sự chưa hoàn thiện về mặt sinh lý của lợn sơ sinh. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con từ 01 đến 21 ngày tuổi và thử nghiệm hiệu lực điều trị của 2 loại thuốc Nor - 100 và Amcolis tại trại Ngô Thị Hồng Gấm Hòa Bình" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo 4 nhiệm vụ:

1. Tìm hiểu quy trình chăn nuôi, vệ sinh phòng bệnh của trại chăn nuôi lợn nái sinh sản.
2. Nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng tay nghề trong công tác thú y thực địa.
3. Nắm vững thực trạng dịch tễ bệnh phân trắng lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại cơ sở nghiên cứu.
4. Ứng dụng và đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con bằng thuốc kháng sinh Nor - 100 và Amcolis.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con theo mẹ từ sơ sinh (01 ngày tuổi) đến 21 ngày tuổi (thời điểm cai sữa).
• Phạm vi nội dung: Tình hình dịch tễ, tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết, triệu chứng lâm sàng, bệnh tích mổ khám của bệnh phân trắng lợn con và thử nghiệm phác đồ điều trị bằng kháng sinh.
• Không gian nghiên cứu: Trang trại chăn nuôi lợn nái Ngô Thị Hồng Gấm (thôn Dẻ Cau, xã Hợp Thanh, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình) với quy mô 1.439 lợn nái, 120 hậu bị và 24 lợn đực giống Pi-Du 31.
• Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 18/11/2015 đến ngày 25/5/2016 (06 tháng theo dõi liên tục).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý luận và bệnh học

Cơ sở khoa học của đề tài dựa trên các đặc điểm sinh lý học tiêu hóa của lợn con và đặc tính vi sinh vật học của căn bệnh:

• Đặc điểm sinh lý tiêu hóa ở lợn con: Lợn con có tốc độ tăng trưởng nhanh nhưng chức năng tiêu hóa và miễn dịch chưa hoàn thiện. Lợn dưới 1 tháng tuổi có hiện tượng thiếu axit chlohydric tự do trong dịch vị (hypoclohydric), khiến dịch vị mất tính sát trùng tự nhiên, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và tăng sinh; men pepsin chưa hoạt động tối ưu mà phụ thuộc chủ yếu vào men lipaza và kimuzin. Mặt khác, lượng sắt dự trữ trong cơ thể lợn sơ sinh thấp (lượng hemoglobin giảm từ 10,9 mg/100ml máu sơ sinh xuống còn 4-5 mg/100ml lúc 10 ngày tuổi), nếu không bổ sung kịp thời sẽ dẫn đến thiếu máu, suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ tiêu chảy.
• Đặc tính mầm bệnh Escherichia coli: Là trực khuẩn Gram âm, kích thước 0,6 x 2–3 µm, hiếu khí và kỵ khí tùy tiện, mang 3 loại kháng nguyên chủ yếu (kháng nguyên thân O, kháng nguyên lông H, kháng nguyên bề mặt K) và sản sinh cả nội độc tố lẫn ngoại độc tố (enterotoxin). Khi gặp yếu tố bất lợi (thời tiết biến động, chuồng ẩm ướt, sữa mẹ biến chất), E. coli bám dính vào niêm mạc ruột, phá hủy tổ chức mô và gây rối loạn hấp thu nước, dẫn đến tiêu chảy cấp.
• Cơ sở dược lý:
  • Nor - 100 (chứa hoạt chất Norfloxacin 10%, thuộc nhóm Fluoroquinolone): Cơ chế tác động ức chế enzyme DNA gyrase của vi khuẩn, ngăn cản sự nhân đôi DNA, có phổ kháng khuẩn rộng trên cả vi khuẩn Gram âm và Gram dương.
  • Amcolis (chứa hoạt chất Ampicillin 10 mg/ml, thuộc nhóm Beta-lactam): Là penicillin bán tổng hợp phổ rộng, ức chế quá trình tổng hợp mucopeptid (peptidoglycan) ở thành tế bào vi khuẩn, dẫn đến ly giải tế bào vi khuẩn qua trung gian autolysin.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp dịch tễ học thú y và thực nghiệm lâm sàng:

• Phương pháp điều tra dịch tễ và theo dõi lâm sàng: Theo dõi trực tiếp 300 đàn lợn với tổng số 3.100 lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại 2 dãy chuồng đẻ khép kín; ghi chép nhật ký theo dõi sức khỏe hàng ngày, xác định tỷ lệ mắc bệnh phân trắng theo đàn, theo cá thể, theo dãy chuồng, theo các tháng theo dõi và theo 3 nhóm tuần tuổi (sơ sinh – 1 tuần, >1 – 2 tuần, >2 – 3 tuần).
• Phương pháp mổ khám bệnh tích: Thực hiện mổ khám những ca lợn con chết do tiêu chảy để xác định tổn thương đại thể ở dạ dày, ruột non, ruột già, gan, lách, tim và màng bụng.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm điều trị: Lợn con mắc bệnh được đánh dấu và phân lô ngẫu nhiên thành 2 lô thí nghiệm tương ứng 2 phác đồ điều trị (mỗi phác đồ gồm 82 con, tổng số 164 con):
  • Phác đồ 1: Tiêm bắp gốc tai Nor - 100 (liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, 1 lần/ngày, liệu trình 3–5 ngày) phối hợp chất điện giải MD Electrolyte (liều 2–5 g/lít nước uống hoặc 5 g/kg thức ăn).
  • Phác đồ 2: Tiêm bắp gốc tai Amcolis (liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, 1 lần/ngày, liệu trình 3–5 ngày) phối hợp MD Electrolyte.
  • Hỗ trợ bổ sung đối với ca nặng: Tiêm Atropin (1 ml/con/ngày) và truyền xoang phúc mạc dung dịch NaCl 0,9% (20 ml/con/ngày).
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán các chỉ tiêu tỷ lệ mắc bệnh (%), tỷ lệ khỏi bệnh (%), thời gian điều trị trung bình (ngày/con), tỷ lệ tái nhiễm (%), tỷ lệ chết (%) theo các công thức toán học chuyên ngành; toàn bộ số liệu được tổng hợp và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel 2007.

Nguồn dữ liệu

Dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp qua sổ theo dõi phối giống, đỡ đẻ, nhật ký chuồng nuôi, bệnh án lâm sàng và biên bản mổ khám tại Trang trại lợn nái Ngô Thị Hồng Gấm từ tháng 11/2015 đến tháng 5/2016; kết hợp số liệu thứ cấp từ tài liệu kỹ thuật của Công ty Chăn nuôi C.P. Việt Nam.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc kiểm soát dịch bệnh đường tiêu hóa trong chăn nuôi lợn công nghiệp, phân tích nguy cơ của hội chứng tiêu chảy phân trắng ở lợn con giai đoạn bú mẹ do E. coli, nêu rõ 4 mục tiêu nghiên cứu và khẳng định ý nghĩa khoa học (bổ sung tư liệu cho đào tạo thú y) cùng ý nghĩa thực tiễn (xây dựng quy trình phòng trị hiệu quả tại trại).

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này khái quát điều kiện cơ sở nơi thực tập (lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức 23 nhân sự, quy mô 1.439 nái sản xuất 2,45–2,47 lứa/năm, năng suất 11,23 con sơ sinh/lứa và 10,7 con cai sữa/lứa, hệ thống chuồng trại khép kín có giàn làm mát và quạt thông gió). Đồng thời, tác giả tổng hợp hệ thống cơ sở lý thuyết về sinh lý tiêu hóa lợn con, đặc tính vi khuẩn học và độc tố của E. coli, cơ chế dược lý của Norfloxacin và Ampicillin, cùng bức tranh nghiên cứu trong nước và quốc tế về phòng trị bệnh tiêu chảy lợn con.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết về đối tượng (lợn con 01–21 ngày tuổi), địa bàn và thời gian nghiên cứu (trại Ngô Thị Hồng Gấm, 18/11/2015 – 25/5/2016), hệ thống 7 chỉ tiêu theo dõi, thiết kế thí nghiệm phân lô 2 phác đồ điều trị (82 con/lô), quy trình thu thập dữ liệu lâm sàng, phương pháp mổ khám và hệ thống công thức toán học xử lý thống kê bằng Excel 2007.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Nội dung chương 4 phản ánh toàn bộ kết quả thực tế đạt được qua hai mảng công tác:

1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất: Tham gia chăm sóc nái chửa (khẩu phần thức ăn 566 và 567SF), nái đẻ, trực đỡ đẻ 34 ca an toàn; can thiệp 4 ca đẻ khó; thực hiện bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai và tiêm sắt MD-FeB12 (2 ml/con) cho 710 lợn con (đạt 100% an toàn); thiến 280 lợn đực (100% an toàn); phẫu thuật 4 ca thoát vị (hecni) thành công 3 ca (75%); truyền dịch tĩnh mạch đường Glucose 5% cho 80 lợn nái sau đẻ; tiêm phòng vaccine đạt tỷ lệ bảo hộ an toàn 100% cho 2.000 lợn con (Myco PLEX), 120 nái hậu bị (PRRS, Parvo) và 960 nái chửa (CSF Live, Begonia).
2. Kết quả nghiên cứu dịch tễ và điều trị bệnh phân trắng:
   • Tình hình chung: Theo dõi 300 đàn (3.100 con), ghi nhận 75 đàn mắc bệnh (tỷ lệ 25,00%), 164 cá thể mắc bệnh (tỷ lệ 5,29%), số con chết là 7 con (tỷ lệ chết trên số mắc là 4,26%).
   • Theo dãy chuồng: Dãy chuồng 1 có tỷ lệ mắc 6,09% (95/1.560 con) và tỷ lệ chết 5,26%; Dãy chuồng 2 có tỷ lệ mắc 4,48% (69/1.540 con) và tỷ lệ chết 2,90%. Sự chênh lệch chủ yếu do mức độ tuân thủ quy trình sát trùng và giữ ấm cục bộ của công nhân phụ trách.
   • Theo tháng theo dõi: Tỷ lệ mắc cao nhất vào tháng 12/2015 (7,06%) và tháng 4/2016 (6,37%) do ảnh hưởng của rét đậm và thời tiết chuyển mùa ẩm ướt; tỷ lệ mắc thấp nhất vào tháng 3/2016 (4,00%).
   • Theo tuần tuổi: Lợn con giai đoạn 1–2 tuần tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (5,92% - 71/1.200 con; tỷ lệ đàn mắc 33,30%); giai đoạn 2–3 tuần tuổi mắc 5,21% (47/960 con); giai đoạn sơ sinh – 1 tuần tuổi mắc 4,89% (46/940 con).
   • Triệu chứng và bệnh tích: Triệu chứng điển hình gồm phân lỏng màu trắng vôi, trắng xám hoặc vàng nhạt, mùi tanh khắm, dính bết hậu môn và khoeo chân, da nhăn nheo, mắt trũng sâu, thân nhiệt hạ trước khi chết (35–36,5°C). Bệnh tích mổ khám tập trung ở xoang bụng: dạ dày chứa sữa không tiêu và phủ màng nhầy, ruột non viêm cata xuất huyết, gan thoái hóa màu đất sét, tim nhão, cơ thể mất nước nghiêm trọng.
   • Hiệu quả điều trị: Tổng số 164 lợn con mắc bệnh được đưa vào điều trị thử nghiệm, kết quả chữa khỏi 157 con, đạt tỷ lệ khỏi bệnh chung 95,73%.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khóa luận tổng kết lại các chỉ số dịch tễ học chính, khẳng định tính hiệu quả của các phác đồ điều trị và đề xuất các giải pháp kỹ thuật: duy trì nghiêm ngặt an toàn sinh học, kiểm soát nhiệt độ ổ úm lợn con (tránh gió lùa và ẩm ướt), tiêm phòng đầy đủ cho nái mang thai để truyền kháng thể qua sữa đầu, và bổ sung sắt đầy đủ cho lợn con lúc 2–3 ngày tuổi.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu kết quả nghiên cứu chính

Dưới đây là các bảng tổng hợp số liệu dịch tễ học và kết quả công tác thú y tại cơ sở nghiên cứu:

Chỉ tiêu dịch tễ theo dõi	Số lượng theo dõi	Số lượng mắc bệnh	Tỷ lệ mắc (%)	Số lượng chết	Tỷ lệ chết (%)
Tính chung toàn trại	3.100 con (300 đàn)	164 con (75 đàn)	5,29% (25,00% đàn)	7 con	4,26%
Theo dãy chuồng 1	1.560 con	95 con	6,09%	5 con	5,26%
Theo dãy chuồng 2	1.540 con	69 con	4,48%	2 con	2,90%
Tháng 12/2015	510 con (52 đàn)	36 con (13 đàn)	7,06% (25,00% đàn)	—	—
Tháng 01/2016	490 con (52 đàn)	29 con (12 đàn)	5,92% (23,08% đàn)	—	—
Tháng 02/2016	520 con (52 đàn)	27 con (13 đàn)	5,19% (25,00% đàn)	—	—
Tháng 03/2016	550 con (52 đàn)	22 con (14 đàn)	4,00% (26,92% đàn)	—	—
Tháng 04/2016	530 con (52 đàn)	32 con (12 đàn)	6,37% (23,08% đàn)	—	—
Tháng 05/2016	500 con (40 đàn)	18 con (11 đàn)	4,19% (27,50% đàn)	—	—
Tuần tuổi: Sơ sinh – 1 tuần	940 con (85 đàn)	46 con (15 đàn)	4,89% (17,65% đàn)	—	—
Tuần tuổi: >1 – 2 tuần	1.200 con (120 đàn)	71 con (40 đàn)	5,92% (33,30% đàn)	—	—
Tuần tuổi: >2 – 3 tuần	960 con (95 đàn)	47 con (20 đàn)	5,21% (20,00% đàn)	—	—

Nội dung công tác phục vụ sản xuất	Số lượng thực hiện	Kết quả đạt	Tỷ lệ thành công (%)
Tiêm vaccine Myco PLEX (lợn con)	2.000 con	2.000 con an toàn	100%
Tiêm vaccine PRRS, Parvo (nái hậu bị)	120 con	120 con an toàn	100%
Tiêm vaccine CSF Live, Begonia (nái chửa)	960 con	960 con an toàn	100%
Điều trị bệnh phân trắng lợn con	164 con	157 con khỏi	95,73%
Can thiệp đỡ đẻ và xử lý đẻ khó	38 ca (34 thường + 4 khó)	38 ca an toàn	100%
Bấm nanh, cắt đuôi, bấm số tai	710 con	710 con an toàn	100%
Tiêm sắt MD-FeB12 cho lợn con	710 con	710 con an toàn	100%
Thiến lợn đực	280 con	280 con an toàn	100%
Phẫu thuật mổ thoát vị (Hecni)	4 con	3 con sống	75%
Truyền glucose 5% cho nái sau đẻ	80 con	80 con an toàn	100%

Giải pháp và kiến nghị kỹ thuật của tác giả

• Quản lý tiểu khí hậu chuồng nuôi: Giữ chuồng đẻ luôn khô ráo, duy trì nhiệt độ 26–28°C bằng hệ thống làm mát vào mùa hè và sử dụng bóng hồng ngoại sưởi ấm cục bộ cho lợn con vào mùa đông; tuyệt đối không tắm nước cho lợn con theo mẹ để tránh cảm lạnh.
• Quy trình vệ sinh an toàn sinh học: Phun sát trùng định kỳ bằng Omnicide (tỷ lệ 1:400 đối với phương tiện, thiết bị và 1:3200 đối với chuồng có lợn), quét vôi gầm sàn và thực hiện trống chuồng tối thiểu 5–7 ngày trước khi đưa nái mới vào đẻ.
• Chăm sóc và phòng bệnh sớm: Cho lợn con bú sữa đầu trong vòng 30 phút sau sinh; tiêm sắt MD-FeB12 (2 ml/con) lúc 2 ngày tuổi; phòng cầu trùng bằng Toltrazuril 5% hoặc Diacoxin 5% lúc 2–3 ngày tuổi; tập cho ăn sớm từ 4–6 ngày tuổi bằng cám 550SF để kích thích phát triển men tiêu hóa và hoàn thiện dạ dày.
• Phác đồ điều trị: Khi phát hiện lợn mắc bệnh phân trắng, cần can thiệp sớm bằng kháng sinh Nor - 100 hoặc Amcolis kết hợp bù nước, chất điện giải MD Electrolyte và thuốc trợ lực; đối với ca nặng cần tiêm Atropin và truyền xoang phúc mạc dịch mặn đẳng trương 0,9%.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bức tranh dịch tễ học thực chứng, chi tiết về quy luật phát sinh bệnh phân trắng lợn con theo mùa vụ và lứa tuổi tại một cơ sở chăn nuôi gia công quy mô lớn ở miền Bắc.
• Kiểm chứng hiệu quả điều trị thực địa của hai nhóm kháng sinh thông dụng (Fluoroquinolone và Beta-lactam) kết hợp liệu pháp bù điện giải, đạt tỷ lệ khỏi 95,73%, làm căn cứ thực tế để hoàn thiện quy trình thú y tại cơ sở.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi một trang trại chăn nuôi gia công (Trại Ngô Thị Hồng Gấm, Hòa Bình) trong khoảng thời gian 06 tháng (từ tháng 11 đến tháng 5), chưa bao quát toàn bộ chu kỳ 12 tháng của năm. Đề tài chưa tiến hành phân lập vi khuẩn chuyên sâu trong phòng thí nghiệm hoặc thực hiện kháng sinh đồ (antibiogram) định lượng nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) trên các chủng E. coli phân lập tại chỗ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát dịch tễ học trên nhiều mô hình trang trại với quy mô và phương thức chuồng trại khác nhau; tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm phân lập, định danh serotype của E. coli và làm kháng sinh đồ định kỳ nhằm theo dõi mức độ kháng thuốc của vi khuẩn đối với Norfloxacin, Ampicillin và các kháng sinh thế hệ mới.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y làm tài liệu tham khảo cho các học phần Dược lý thú y, Bệnh truyền nhiễm gia súc, và thực tập tốt nghiệp; kỹ sư chăn nuôi, bác sĩ thú y trực tiếp quản lý kỹ thuật tại các trang trại nuôi lợn nái sinh sản.
• Nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Quy trình chăm sóc, đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt và phòng bệnh bằng vaccine chi tiết cho đàn lợn nái và lợn con giai đoạn bú mẹ.
  • Phác đồ điều trị phân trắng lợn con bằng Nor - 100 và Amcolis kết hợp liệu pháp bù nước, điện giải và can thiệp xoang phúc mạc đối với các ca bệnh nặng.
  • Bộ số liệu dịch tễ học phản ánh sự tương quan giữa điều kiện thời tiết, lứa tuổi lợn con với tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết do bệnh phân trắng lợn con tại trại Ngô Thị Hồng Gấm là bao nhiêu?
Trong tổng số 3.100 lợn con (thuộc 300 đàn) được theo dõi, có 164 lợn con (thuộc 75 đàn) mắc bệnh, tương ứng tỷ lệ mắc theo đàn là 25,00% và tỷ lệ mắc theo cá thể là 5,29%. Số lợn con chết do bệnh là 7 con, chiếm tỷ lệ chết 4,26% trên tổng số lợn mắc bệnh.

2. Lợn con ở tuần tuổi nào có nguy cơ mắc bệnh phân trắng cao nhất?
Giai đoạn lợn con từ 1 đến 2 tuần tuổi (>1 – 2 tuần) có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, đạt 5,92% trên số cá thể theo dõi (71/1.200 con) và 33,30% trên số đàn theo dõi (40/120 đàn). Giai đoạn sơ sinh đến 1 tuần tuổi có tỷ lệ mắc là 4,89%, và giai đoạn từ 2 đến 3 tuần tuổi có tỷ lệ mắc là 5,21%.

3. Tháng nào trong thời gian nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ lợn con mắc bệnh cao nhất và thấp nhất?
Tháng 12/2015 ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh cao nhất với 7,06% (36/510 con mắc), do ảnh hưởng của các đợt rét đậm mùa đông. Tháng 3/2016 ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh thấp nhất với 4,00% (22/550 con mắc).

4. Hai phác đồ điều trị thử nghiệm trong khóa luận sử dụng những loại thuốc nào và liều lượng ra sao?

• Phác đồ 1: Sử dụng kháng sinh Nor - 100 (Norfloxacin 10%) tiêm bắp gốc tai liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 3–5 ngày, kết hợp pha MD Electrolyte (2–5 g/lít nước) cho uống tự do.
• Phác đồ 2: Sử dụng kháng sinh Amcolis (Ampicillin 10 mg/ml) tiêm bắp gốc tai liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục 3–5 ngày, kết hợp MD Electrolyte.
• Đối với lợn tiêu chảy nặng, can thiệp thêm Atropin (1 ml/con/ngày) và truyền xoang phúc mạc dung dịch NaCl 0,9% (20 ml/con/ngày). Kết quả điều trị 164 con khỏi 157 con, đạt tỷ lệ 95,73%.

5. Lợn con theo mẹ tại trang trại được áp dụng lịch dùng thuốc phòng bệnh và tiêm sắt như thế nào?
Ngay sau khi sinh 1 ngày, lợn con được cho uống Amoxicol (2 ml/con); lúc 2 ngày tuổi được tiêm bắp 2 ml thuốc sắt MD-FeB12 kết hợp 1 ml kháng sinh Amcolis; lúc 2–3 ngày tuổi cho uống Toltrazuril 5% hoặc Diacoxin 5% (1 ml/con) để phòng bệnh cầu trùng; từ 4–6 ngày tuổi tập cho ăn cám 550SF; 7 ngày tuổi tiêm vaccine Myco PLEX phòng bệnh suyễn; 16–18 ngày tuổi tiêm vaccine phòng dịch tả; và tiến hành cai sữa lúc 21 ngày tuổi.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Quang Duy đã phản ánh toàn diện tình hình dịch tễ bệnh phân trắng trên đàn lợn con theo mẹ tại Trại chăn nuôi lợn nái Ngô Thị Hồng Gấm với tỷ lệ mắc cá thể ở mức thấp (5,29%) và tỷ lệ chết 4,26%. Kết quả thử nghiệm lâm sàng cho thấy việc sử dụng phác đồ kháng sinh Nor - 100 hoặc Amcolis kết hợp bù điện giải và hộ lý chăm sóc kịp thời đem lại hiệu quả điều trị cao, đạt tỷ lệ khỏi bệnh 95,73%. Đề tài cung cấp những số liệu thực tế có giá trị và quy trình kỹ thuật hữu ích phục vụ công tác thú y và quản lý dịch bệnh trong các cơ sở chăn nuôi lợn nái sinh sản công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nước ta vốn là một nước nông nghiệp, trong đó chăn nuôi là một ngành nghề rất quan trọng và thu hút được nhiều lao động. Chăn nuôi cung cấp một nguồn thực phẩm tươi ngon có giá trị dinh dưỡng cao: thịt, trứng, sữa. cho con người, cung cấp phân bón cho ngành trồng trọt, các phụ phẩm: da, lông, sừng… cho công nghiệp chế biến. Chính vì thế tại các địa phương ngày càng đẩy mạnh phát triển chăn nuôi, tạo điều kiện cho các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, tự túc truyền thống chuyển sang mô hình chăn nuôi trang trại theo hướng công nghiệp hiện đại.

Cùng với đó việc chăn nuôi lợn ngày càng được mở rộng và phát triển mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa thì tình hình dịch bệnh xảy ra cũng rất phức tạp, làm ảnh hưởng rất lớn đến năng xuất, chất lượng hiệu quả kinh tế của ngành chăn nuôi lợn. Do điều kiện thời tiết nước ta mang tính chất khí hậu nhiệt đới gió mùa, nên tình hình dịch bệnh thường hay sảy ra và lây lan nhanh cho đàn lợn. Một trong những bệnh mà lợn con hay mắc phải là bệnh phân trắng ở lợn con giai đoạn từ 01 đến 21 ngày tuổi. Bệnh phân trắng ở lợn con là bệnh truyền nhiễm cấp tính.

Lợn con mắc bệnh này sẽ bị ỉa chảy, bệnh do vi khuân E.coli gây nên, khi lợn con mắc bệnh nếu điều trị không kịp thời sẽ dẫn đến còi cọc, chậm lớn, làm ảnh hưởng đến chất lượng con giống, khả năng sinh trưởng, phát triển chậm, gây tổn thất kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Do đó ngoài yếu tố dinh dưỡng, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng thì công tác thú y là khâu rất quan trọng. Việc phòng và điều trị bệnh phân trắng cho lợn con góp phần làm tăng hiệu quả chăn nuôi lợn sinh sản và đảm bảo cho sự tăng trưởng trong cơ cấu đàn. n 2 Mặc dù đã được quan tâm chăm sóc rất tốt, song do ảnh hưởng của thời tiết và một phần công tác thú y chưa mang lại hiệu quả, nên bệnh phân trắng ở lợn con vẫn xảy ra thường xuyên và gây hậu quả nghiêm trọng.

Xuất phát từ thực tiễn trên, được sự hướng dẫn của thầy giáo Ths. Bùi Ngọc Sơn tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con từ 01 đến 21 ngày tuổi và thử nghiệm hiệu lực điều trị của 2 loại thuốc Nor - 100 và Amcolis tại trại Ngô Thị Hồng Gấm Hòa Bình. Mục tiêu của đề tài - Tìm hiểu quy trình chăn nuôi, vệ sinh phòng bệnh của trại chăn nuôi. - Nâng cao được trình độ chuyên môn.

- Nắm được thực trạng bệnh phân trắng lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại chăn nuôi. - Ứng dụng một số phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con có hiệu quả. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Số liệu nghiên cứu là cơ sở bổ sung vào tài liệu tham khảo và nghiên cứu khoa học của sinh viên khoa Chăn nuôi Thú y.

- Kết quả của đề tài cung cấp thêm thông tin khoa học về bệnh phân trắng lợn con. Từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng quy trình phòng trị bệnh phân trắng lợn con. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả của đề tài là cơ sở để áp dụng quy trình phòng, trị bệnh phân trắng lợn con, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Quá trình thành lập và phát triển của trang trại 2. Quá trình thành lập Trại lợn Ngô Thị Hồng Gấm nằm trên địa phận thôn Dẻ Cau - xã Hợp Thanh - huyện Lương Sơn - tỉnh Hòa Bình. Là trại lợn gia công của Công ty Chăn nuôi CP Việt Nam.

Trang trại do bà Ngô Thị Hồng Gấm làm chủ và được cán bộ kỹ thuật của Công ty Chăn nuôi CP Việt Nam chịu trách nhiệm giám sát mọi hoạt động của trang trại. Cơ cấu tổ chức Trại có đội ngũ cán bộ kĩ thuật giỏi, giàu kinh nghiệm thực tế và có ban lãnh đạo năng động nhiệt tình và giàu năng lực. Hơn nữa, trại còn có nhiều công nhân giỏi, có nhiều năm kinh nghiệm trong nghề. Cơ cấu lao động của trại gồm: 23 người.

Chủ trại: 1 người Quản lý trại: 1 người Kỹ sư chăn nuôi: 2 người Kế toán: 1 người Phục vụ: 2 người Công nhân: 10 người Sinh viên thực tập: 6 người 2. Cơ sở vật chất của trang trại * Hệ thống chuồng trại Hệ thống chuồng trại được xây dựng trên nền đất cao, dễ thoát nước. Được bố trí tách biệt với khu hành chính và hộ gia đình, được xây dựng theo n 4 hướng Đông Nam - Tây Bắc, đảm bảo mát về mùa hè, ấm về mùa đông. Xung quanh khu sản xuất có hàng rào bao bọc và có cổng ra vào riêng.

Hiện nay trại xây dựng với quy mô phù hợp theo hướng chăn nuôi công nghiệp. Hệ thống chuồng lồng, nền sàn bê tông cho lợn nái chờ phối và lợn nái chửa. Chuồng lồng, nền sàn nhựa cho lợn nái đẻ, lợn con và lợn con sau cai sữa cùng với hệ thống nước uống tự động. Hệ thống che chắn kín đáo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông.

Hệ thống mái che hai ngăn có độ thông thoáng tốt, có tường rào bao quanh chuồng trại. Ở cuối mỗi ô chuồng đều có hệ thống thoát phân và nước thải. Hệ thống nước sạch được đưa về từng ô chuồng đảm bảo cho việc cung cấp nước uống tự động cho lợn, nước tắm cho lợn và nước rửa chuồng hàng ngày. Trại đã lắp đặt hệ thống nước máy đảm bảo cung cấp nước sạch cho lớn uống, tắm và vệ sinh chuồng trại.

* Các công trình khác Gần khu chuồng, trại cho xây dựng một phòng kĩ thuật, một nhà kho, một phòng thay đồ, phòng tắm, nhà vệ sinh, nhà ăn trưa riêng cho công nhân. Phòng kĩ thuật được trang bị đầy đủ các dụng cụ thú y như: Panh, dao mổ, bơm tiêm, kìm bấm số tai, kìm bấm nanh, bình phun thuốc sát trùng, cân, các loại thuốc thú y đồng thời cũng là phòng trực của cán bộ kĩ thuật. Nhà kho được xây dựng gần khu chuồng, là nơi chứa thức ăn phục vụ cho sản xuất. Bên cạnh đó trại còn cho xây dựng một giếng khoan, 4 bể chưa nước, 2 máy bơm nước đảm bảo cung cấp nước sạch cho sinh hoạt của công nhân và đội ngũ cán bộ kĩ thuật trong trại.

Tình hình sản xuất của trang trại * Công tác chăn nuôi Hiện nay, trại có 1439 đầu nái và 120 hậu bị, trung bình lợn nái của trại sản xuất được 2,45 - 2,47 lứa/năm. Số con sơ sinh là 11,23 con/lứa, số con n 5 cai sữa là 10,7 con/lứa, lợn con theo mẹ được nuôi đến 21 ngày tuổi, chậm nhất là 26 ngày thì tiến hành cai sữa và chuyển sang các Trại chăn nuôi lợn giống của Công ty. Theo đánh giá của Công ty Chăn nuôi CP Việt Nam thì Trại hoạt động vào mức khá, tháng 5/2016 kết quả của trại đứng thứ 1 toàn miền Bắc của công ty. Ngoài ra trại có 24 con lợn đực Pi-Du 31 (Pietrain-Duroc), các lợn đực giống này được nuôi nhằm mục đích kích thích động dục cho lợn nái và khai thác tinh để thụ tinh nhân tạo.

Lợn nái được phối 3 lần và được luân chuyển đến khu chăm sóc nuôi dưỡng riêng. Thức ăn cho lợn nái là thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh có chất lượng cao, được Công ty Chăn nuôi CP Việt Nam cấp cho từng đối tượng lợn của trại. * Công tác vệ sinh thú y của trại Vệ sinh phòng bệnh là công tác rất quan trọng. Nó có tác dụng tăng sức đề kháng cho vật nuôi, giảm nguy cơ xảy ra dịch bệnh, hạn chế những những bệnh có tính chất lây lan từ đó phát huy tốt tiềm năng của giống.

- Công tác vệ sinh: Chuồng trại được xây dựng thoáng mát về mùa Hè, mùa Đông được che chắn cẩn thận, xung quanh các chuồng nuôi đều trồng các cây xanh tạo cho các chuồng nuôi có độ thông thoáng và mát tự nhiên. Trước cửa vào các khu có rắc vôi bột từ đó hạn chế được rất nhiều tác động của mầm bệnh bên ngoài đối với lợn nuôi trong chuồng. Hàng ngày luôn có công nhân quét dọn vệ sinh chuồng trại, thu gom phân, nước tiểu, khơi thông cống rãnh, đường đi trong trại được quét dọn, phun thuốc sát trùng, hành lang đi lại được quét dọn và rắc vôi theo quy định. Công nhân, kỹ sư, khách tham quan trước khi vào khu chăn nuôi đều phải sát trùng tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo bảo hộ lao động.

- Công tác phòng bệnh: Trong khu vực chăn nuôi hạn chế đi lại giữa các chuồng, hành lang giữa các chuồng và bên ngoài chuồng đều được rắc vôi n 6 bột, các phương tiện vào trại được sát trùng một cách nghiêm ngặt ngay tại cổng vào. Quy trình phòng bệnh bằng vaccine luôn được trang trại thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và đúng kỹ thuật. Đối với từng loại lợn có quy trình tiêm riêng, từ lợn nái, lợn hậu bị, lợn đực, lợn con. Lợn được tiêm vaccine ở trạng thái khỏe mạnh, được chăm sóc nuôi dưỡng tốt, không mắc các bệnh truyền nhiễm và các bệnh mãn tính khác để tạo được trạng thái miễn dịch tốt nhất cho đàn lợn.

Tỷ lệ tiêm phòng vaccine cho đàn lợn luôn đạt 100%. - Công tác trị bệnh: Cán bộ kỹ thuật có nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra đàn lợn thường xuyên, các bệnh xảy ra ở lợn nuôi tại trại luôn được kỹ thuật viên phát hiện sớm, cách ly, điều trị ở ngay giai đoạn đầu, nên điều trị đạt hiệu quả từ 80 - 90% trong một thời gian ngắn. Vì vậy, không gây thiệt hại lớn về số lượng đàn gia súc. Đánh giá chung 2.

Thuận lợi Được sự quan tâm tạo điều kiện và có các chính sách hỗ trợ đúng đắn của các ngành, các cấp có liên quan như UBND xã Hợp Thanh, Trạm thú y huyện Lương Sơn tạo điều kiện cho sự phát triển của trại. Được Công ty cổ phần chăn nuôi CP Việt Nam cung cấp về con giống, thức ăn, thuốc thú y có chất lượng tốt. Trang trại có vị trí thuận lợi, địa hình, đường đi khá thuận tiện cho việc vận chuyển con giống cũng như thức ăn chăn nuôi. Chủ trại có năng lực, năng động, nắm bắt được tình hình xã hội, luôn quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ kỹ thuật và công nhân.

Kèm theo đó là đội ngũ kỹ thuật với chuyên môn vững vàng, công nhân nhiệt tình, năng động và có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc.