Kho¸ luËn tèt nghiÖp Môc lôc Lêi më ®Çu 1. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò. Môc ®Ých ý nghÜa cña ®Ò tµi. Ph¹m vi vµ ®èi t-îng nghiªn cøu.
Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu. Bè côc khãa luËn. 03 Ch-¬ng 1 Tæng quan vÒ v¨n hãa Èm thùc vµ v¨n hãa quµ h¶i phßng 1. Lý luËn chung vÒ v¨n hãa Èm thùc.
Kh¸i niÖm quµ. V¨n hãa Èm thùc vµ v¨n hãa quµ H¶i Phßng. Vµi nÐt vÒ v¨n hãa Èm thùc H¶i Phßng. V¨n hãa quµ H¶i Phßng trªn c¸i nÒn chung cña v¨n hãa Èm thùc H¶i Phßng.
§Æc tr-ng v¨n hãa quµ H¶i Phßng. 13 Ch-¬ng 2 kh¶o s¸t mét sè mãn quµ ®Æc tr-ng cña h¶i phßng 2. B¸nh x× mÇn cÊu. Mét sè mãn ¨n kh¸c.
ChÌ võng - sñi d×n. 34 Ch-¬ng 3 Sæ tay ®Þa chØ du lÞch Èm thùc b×nh d©n h¶I phßng vµ mét sè gi¶I ph¸p nh»m khai th¸c v¨n hãa quµ h¶I phßng phôc vô ph¸t triÓn du lÞch 3. Sæ tay ®Þa chØ du lÞch Èm thùc b×nh d©n H¶i Phßng. 35 Sinh viªn: TrÇn ThÞ BÝnh 1 Líp: VHL101 Kho¸ luËn tèt nghiÖp 3.6 B¸nh x× mÇn cÊu .11 ChÌ võng - sñi d×n.
Mét sè gi¶i ph¸p khai th¸c v¨n hãa quµ H¶i Phßng phôc vô ph¸t triÓn du lÞch. X©y dùng m« h×nh tuyÕn phè b¸n hµng quµ - “Phè Èm thùc”. Khai th¸c c¸c mãn quµ b×nh d©n trong hÖ thèng nhµ hµng kh¸ch s¹n. Tæ chøc héi chî Èm thùc.
X©y dùng tour du lÞch Èm thùc H¶i Phßng kÕt hîp víi c¸c lo¹i h×nh du lÞch kh¸c. 59 Tµi liÖu tham kh¶o. 61 Sinh viªn: TrÇn ThÞ BÝnh 2 Líp: VHL101 Kho¸ luËn tèt nghiÖp §Ò tµi: V¨n hãa Èm thùc b×nh d©n h¶i phßng - kh¶ n¨ng khai th¸c vµ ph¸t triÓn du lÞch Lêi më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi Trong thêi ®¹i ngµy nay, khi kinh tÕ ngµy cµng ph¸t triÓn vµ c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ngµy cµng xÝch l¹i gÇn nhau th× vÊn ®Ò v¨n hãa d©n téc ®ang ngµy cµng trë thµnh trung t©m cña sù chó ý.
V¨n hãa chÝnh lµ ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn, do vËy mµ v¨n hãa ®an xen vµo tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi, trong ®ã cã Èm thùc lµ mét lo¹i h×nh v¨n hãa cÊu thµnh nªn v¨n hãa. Theo GS TrÇn Quèc V-îng th× “c¸ch ¨n uèng lµ c¸ch sèng, lµ b¶n s¾c v¨n hãa hay truyÒn thèng Èm thùc lµ mét sù thùc v¨n hãa cña c¸c vïng miÒn ViÖt Nam” [16] Trong v¨n hãa “¨n” cã v¨n hãa “quµ”, hay cßn gäi lµ Èm thùc b×nh d©n nã lµ nÐt ®Æc tr-ng riªng cña tõng ®Þa ph-¬ng. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vÊn ®Ò Èm thùc ®· ®-îc x· héi quan t©m réng r·i h¬n, cuéc sèng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®· më ra nhiÒu h-íng tiÕp cËn míi víi v¨n hãa ¨n uèng ®Æc biÖt lµ trong lÜnh vùc kinh doanh du lÞch. H¶i Phßng cã tiÒm n¨ng lín ®Ó ph¸t triÓn du lÞch tù nhiªn vµ du lÞch nh©n v¨n.
V¨n hãa Èm thùc H¶i Phßng còng lµ mét trong nh÷ng lo¹i tµi nguyªn cã gi¸ trÞ cÇn ph¶i ®-îc t×m hiÓu vµ khai th¸c mét c¸ch cã hiÖu qu¶. Tuy nhiªn hiÖn nay viÖc khai th¸c nh÷ng nÐt ®Æc s¾c cña v¨n hãa Èm thùc trong ®ã cã v¨n hãa “quµ” vÉn ®ang lµ mét c¸nh cöa ®Ó ngá cho nh÷ng ng-êi lµm du lÞch H¶i Phßng. Kh¸ch du lÞch ®Õn víi H¶i Phßng, dï Ýt dï nhiÒu còng ®· ®-îc lµm quen víi gia tµi Èm thùc cña ng-êi H¶i Phßng, song phÇn lín du kh¸ch míi chØ biÕt ®Õn mét nÒn Èm thùc biÓn phong phó vµ ®Æc s¾c mµ Ýt ai cã dÞp hßa m×nh vµo nh÷ng mãn quµ b×nh d©n trªn ®-êng phè ®Ó t×m hiÓu vÒ lèi sèng, phong tôc tËp qu¸n còng nh- th-ëng thøc trän vÑn tÊm lßng hiÕu kh¸ch cña ng-êi d©n thµnh phè C¶ng. Víi mong muèn ®em l¹i cho du kh¸ch mét c¸i nh×n toµn diÖn h¬n vÒ bøc tranh Èm thùc H¶i Phßng, ®ång thêi hy väng hÐ më ra mét h-íng ph¸t triÓn míi cho ho¹t ®éng du lÞch nãi chung cña thµnh phè, ng-êi viÕt ®· lùa chän ®Ò Sinh viªn: TrÇn ThÞ BÝnh 3 Líp: VHL101 Kho¸ luËn tèt nghiÖp tµi: “ V¨n hãa Èm thùc b×nh d©n H¶i Phßng - kh¶ n¨ng khai th¸c ph¸t triÓn du lÞch” cho ®Ò tµi kho¸ luËn cña m×nh.
LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò ViÕt vÒ v¨n hãa Èm thùc nãi chung cã nhiÒu c«ng tr×nh, nhiÒu t¸c phÈm quy m« mµ chóng ta cã thÓ dÔ dµng kÓ tªn nh-: “Hµ néi 36 phè ph-êng” cña Th¹ch Lam, “MiÕng ngon Hµ néi, MiÕng l¹ miÒn nam” cña Vò B»ng, “§Æc s¶n 3 miÒn” cña B¨ng S¬n, “¡n ch¬i xø HuÕ” cña Ng« Minh. Trong cuèn “§Æc s¶n 3 miÒn” cña B¨ng S¬n «ng cã viÕt vÒ nh÷ng mãn ngon næi tiÕng cña Hµ Néi, HuÕ, Sµi Gßn. Cßn trong cuèn Hµ néi 36 phè ph-êng th× t¸c gi¶ nãi tíi nh÷ng mãn ¨n ngon g¾n liÒn víi tªn phè vµ nh÷ng ®Þa chØ ®Ó du kh¸ch cã thÓ tíi. Tuy nhiªn, nh÷ng cuèn s¸ch kÓ trªn ®Òu viÕt vÒ Èm thùc ViÖt Nam ®Çu tÕ kü XX.
Tõ ®ã ®Õn nay, cuéc sèng cã nhiÒu thay ®æi, nhu cÇu vµ gu th-ëng thøc cña con ng-êi còng thay ®æi theo. V× thÕ ®· ra ®êi mét sè chuyªn luËn t¹p chÝ nghiªn cøu vÒ Èm thùc víi môc ®Ých mét mÆt võa gi÷ g×n vµ ph¸t huy vèn cæ, mÆt kh¸c vÏ lªn mét bøc tranh míi hiÖn ®¹i h¬n, ®a d¹ng h¬n vÒ v¨n hãa Èm thùc ViÖt Nam ®-¬ng ®¹i. H¶i Phßng mÆc dï cã nhiÒu tiÒm n¨ng vÒ Èm thùc nh-ng ch-a cã riªng mét cuèn chuyªn luËn nµo tËp trung nghiªn cøu t×m hiÓu vÒ v¨n hãa quµ H¶i Phßng. ChÝnh v× vËy mµ ng-êi viÕt ®· m¹nh d¹n ®i thùc tÕ ®Ó thu thËp s-u tÇm tµi liÖu vÒ c¸c mãn quµ b×nh d©n cña H¶i Phßng, hi väng ®-îc ®ãng gãp mét phÇn c«ng søc cña m×nh cho ho¹t ®éng du lÞch cña H¶i Phßng.
Môc ®Ých ý nghÜa cña ®Ò tµi Môc ®Ých ®Çu tiªn cña ®Ò tµi lµ kh¸m ph¸, t×m hiÓu nh÷ng mãn quµ b×nh d©n ®Æc s¾c trong gia tµi v¨n hãa Èm thùc H¶i Phßng, tõ ®ã lËp ra mét cuèn sæ tay c¸c ®Þa chØ du lÞch Èm thùc quen thuéc ®Ó mçi khi du kh¸ch cã dÞp ®Õn víi H¶i Phßng ®Òu cã thÓ dÔ dµng kh¸m ph¸ vµ th-ëng thøc. Ngoµi ra bµi viÕt cßn cã ý nghÜa qu¶ng b¸ gi¸ trÞ v¨n hãa, phong tôc tËp qu¸n c¸ch thøc ¨n uèng, thãi quen sèng cña ng-êi d©n miÒn biÓn. §ã còng lµ mét c¸ch ®Ó qu¶ng b¸ cho ho¹t ®éng du lÞch cña thµnh phè. Sinh viªn: TrÇn ThÞ BÝnh 4 Líp: VHL101 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Bªn c¹nh ®ã ®Ò tµi còng cè g¾ng ®-a ra mét sè gi¶i ph¸p cô thÓ ®Ó võa gi÷ g×n ®-îc b¶n s¾c ®Æc tr-ng cña v¨n hãa quµ H¶i Phßng võa g¾n nã víi ho¹t ®éng khai th¸c du lÞch hiÖu qu¶ cña thµnh phè.
Ph¹m vi vµ ®èi t-îng nghiªn cøu Nghiªn cøu v¨n hãa Èm thùc H¶i Phßng lµ mét ®Ò tµi rÊt réng. Nh-ng trong ph¹m vi nhá hÑp cña mét ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc th× ng-êi viÕt xin dõng l¹i ë ph¹m vi nghiªn cøu v¨n hãa “quµ” b×nh d©n H¶i Phßng. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu Ph-¬ng ph¸p thu thËp vµ xö lý d÷ liÖu lµ ph-¬ng ph¸p chÝnh ®-îc sö dông trong suèt bµi nghiªn cøu. Bµi nghiªn cøu cã sö dông c¸c tµi liÖu sè liÖu liªn quan ®Õn v¨n hãa Èm thùc chung qua ®ã tæng hîp ph©n tÝch vµ chän läc nh÷ng th«ng tin d÷ liÖu cã liªn quan.
Ph-¬ng ph¸p ®iÒn d· - ng-êi viÕt ®· ®i thùc tÕ ®Ó th-ëng thøc vµ nghiªn cøu nh÷ng mãn quµ b×nh d©n H¶i Phßng ®ång thêi ®èi chiÕu t- liÖu víi thùc tÕ nh÷ng mãn quµ b×nh d©n ë ®ång b»ng B¾c Bé vµ ®Æc biÖt lµ thµnh phè Hµ Néi ®Ó cã c¸i nh×n so s¸nh nh÷ng t-¬ng ®ång vµ dÞ biÖt. Bè côc khãa luËn Ngoµi môc lôc vµ phÇn më ®Çu bµi nghiªn cøu khoa häc gåm 3 ch-¬ng : Ch-¬ng 1: Tæng quan vÒ v¨n hãa Èm thùc vµ v¨n hãa quµ H¶i Phßng Ch-¬ng 2: Kh¶o s¸t mét sè mãn quµ ®Æc tr-ng cña H¶i Phßng Ch-¬ng 3: Sæ tay ®Þa chØ du lÞch Èm thùc b×nh d©n H¶i Phßng vµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m khai th¸c v¨n hãa quµ H¶i Phßng phôc vô ph¸t triÓn du lÞch Sinh viªn: TrÇn ThÞ BÝnh 5 Líp: VHL101 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ch-¬ng 1 Tæng quan vÒ v¨n hãa Èm thùc vµ v¨n hãa quµ h¶i phßng 1. Lý luËn chung vÒ v¨n hãa Èm thùc 1. V¨n hãa Èm thùc V¨n hãa ViÖt Nam víi bÒ dµy truyÒn thèng lÞch sö tõ ngµn x-a vÉn mang trong m×nh nÐt ®Ñp b¶n s¾c d©n téc.
¨n uèng còng lµ mét lo¹i h×nh v¨n hãa, chÝnh x¸c h¬n, ®ã lµ v¨n hãa Èm thùc, còng mang nh÷ng nÐt ®Ñp riªng vèn cã. Trªn c¬ së ®Þnh nghÜa vÒ v¨n hãa, cã thÓ h×nh dung ra kh¸i niÖm vÒ v¨n hãa Èm thùc, côm tõ “v¨n hãa Èm thùc” ®îc hiÓu theo nhiÒu cÊp ®é kh¸c nhau. Nh÷ng quan niÖm tõ xa x-a còng kh¸c nhiÒu so víi thêi ®¹i ngµy nay. ¡n uèng chØ hai hµnh ®éng, hai viÖc kh«ng t¸ch rêi nhau trong v¨n hãa Èm thùc.
Còng nh- ¨n, uèng ban ®Çu chØ v× kh¸t, kh¸t vèn lµ mét nhu cÇu sinh lÝ cña sinh vËt, nh-ng råi víi diÔn tr×nh lÞch sö, uèng c¸i g×, uèng víi ai, uèng nh- thÕ nµo, uèng vµo thêi ®iÓm nµo còng ®· trë thµnh nghÖ thuËt. V¨n hãa Èm thùc - víi sù thùc hµnh ¨n uèng - n»m trong di s¶n v¨n hãa nãi chung. Nã tham gia vµo viÖc tÝch cùc ph¶n ¸nh b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc, bëi ¨n uèng lµ mét trong nh÷ng nhu cÇu c¬ b¶n cña con ng-êi ®Ó duy tr× vµ ph¸t triÓn sù sèng. D©n gian ta cã c©u “Cã thùc míi vùc ®îc ®¹o” - chóng ta coi ®ãi lµ mét thø giÆc cÇn ph¶i diÖt tr-íc tiªn.
Con ng-êi ®· n©ng vÊn ®Ò Èm thùc lªn thµnh vÊn ®Ò v¨n hãa, vÊn ®Ò nghÖ thuËt. D©n téc nµo còng cã mãn ¨n, mãn uèng truyÒn thèng. TÊt c¶ ®Òu sö dông nguån nguyªn liÖu tõ tù nhiªn råi qua thêi gian ®-îc biÕn ®æi, ®-îc sµng läc n©ng cÊp vµ mang trong m×nh nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa. Trong ho¹t ®éng du lÞch, viÖc ¨n uèng kh«ng ®¬n gi¶n th-êng ngµy mµ nã bao gåm c¶ nh÷ng yÕu tè v¨n hãa rÊt lín.
¡n kh«ng chØ ®Ó no, uèng kh«ng chØ cho hÕt kh¸t mµ ¨n uèng ë ®©y lµ ®Ó th-ëng thøc, ®Ó lÜnh héi nh÷ng miÕng ngon, miÕng l¹ kh¸c víi th-êng ngµy. Tõ c¸ch ¨n, c¸ch uèng ph¶i theo mét tr×nh tù nhÊt ®Þnh, t×m hiÓu tháa m·n sù tß mß Êy t¹o cho ta thó th-ëng thøc, biÕt ®-îc c¸c khÈu vÞ ®Æc tr-ng riªng cña tõng vïng miÒn. §ã lµ c¶ mét vÊn ®Ò lín - “v¨n hãa Èm thùc” hay “nghÖ thËt Èm thùc” trong du lÞch.