phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung của đề tài chia làm ba chƣơng : Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về du lịch văn hóa; Chƣơng 2. Thực trạng du lịch văn hóa ở Bắc Ninh; Chƣơng 3. Giải pháp phát triển du lịch văn hóa ở Bắc Ninh.
Sinh viên: Phan Thị Ngọc Lan 3 Lớp: VH1101 Du lịch văn hóa Bắc Ninh - Thực trạng và giải pháp CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VĂN HÓA 1. Một số vấn đề về du lịch văn hóa 1. Khái niệm du lịch : Ngày nay, du lịch đã trở thành một hoạt động, một nhu cầu không thể thiếu đƣợc trong đời sống văn hóa – xã hội không chỉ ở các nƣớc phát triển mà ở cả các nƣớc đang phát triển, trong đó có Việt Nam.
Tuy nhiên, cho đến nay, chƣa có một khái niệm thống nhất về du lịch, có nhiều cách hiểu về du lịch khác nhau, dƣới các góc độ nghiên cứu khác nhau. Hội nghị Liên Hợp Quốc về du lịch họp ở Roma năm 1963 nêu ra “ Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hòa bình. Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc thường xuyên của họ” [18, tr12]. Ƣu điểm chủ yếu của định nghĩa này là nhấn mạnh mục đích hòa bình của du lịch, bao quát cả du lịch vui chơi, tiêu khiển và công việc của tất cả các mối quan hệ xã hội và kinh tế phát sinh từ hoạt động du lịch.
Tuy vậy, lại giới hạn phạm vi đến. Các nhà kinh tế du lịch thuộc trƣờng đại học Kinh Tế Praha mà đại diện là Mariot coi “ Tất cả các hoạt động tổ chức, kĩ thuật và kinh tế phục vụ các cuộc hành trình và lưu trú của con người ngoài nơi cư trú với nhiều mục đích ngoài mục đích kiếm việc làm và thăm viếng người thân” [18, tr12]. Định nghĩa này cho rằng du lịch không chỉ là hiện tƣợng xã hội đơn thuần mà nó phải gắn chặt với hoạt động kinh tế. Sinh viên: Phan Thị Ngọc Lan 4 Lớp: VH1101 Du lịch văn hóa Bắc Ninh - Thực trạng và giải pháp Các học giả Trung Quốc trên cở sở phân tích bản chất và thuộc tính của du lịch đã đƣa ra nhận định “ Du lịch là một hiện tượng kinh tế xã hội nảy sinh trong điều kiện kinh tế xã hội nhất định, là sự tổng hòa tất cả các mối quan hệ và hiện tượng do việc lữ hành để thỏa mãn mục địch chủ yếu là nghỉ ngơi, tiêu khiển, giải trí và văn hóa nhưng lưu động chứ không định cư mà tạm thời cư trú của mọi người dẫn tới” [18, tr13].
Các định nghĩa trên về du lịch đã tiếp cận khái niệm du lịch theo nghĩa rộng, gồm cả nội dung, tính chất, mục đích. Khóa luận này dựa vào khái niệm trong Luật Du Lịch Việt Nam rất đơn giản, dễ hiểu và đầy đủ “ Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. Tài nguyên du lịch Việt Nam rất phong phú và đa dạng, cả tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn. Do đặc điểm đó, ngành du lịch Việt Nam có nhiều loại hình khác nhau.
Hiện nay chƣa có tiêu chuẩn thống nhất để phân chia các loại hình du lịch. Ngành du lịch thế giới đang phát triển rầm rộ, số ngƣời tham gia hoạt động du lịch cũng ngày càng đông. Mỗi ngƣời đều căn cứ vào điều kiện kinh tế, thời gian nhàn rỗi và mục đích du lịch của mình để xác định hình thức du lịch khác nhau. Cùng với sự phát triển không ngừng của du lịch, phạm vi hoạt động ngày càng có xu thế mở rộng, nội dung hoạt động ngày càng phong phú, loại hình du lịch cũng ngày càng tăng lên.
Theo cách hiểu thông thƣờng, có thể phân chia hoạt động du lịch theo mục đích, phạm vi địa bàn hay nội dung du lịch. Phân chia theo nội dung du lịch có thể gồm những loại hình sau đây: - Du lịch công vụ: Khách nƣớc ngoài đến một quốc gia đàm phán ngoại giao, thăm viếng hữu nghị., xen kẽ với công việc chung đƣợc sắp xếp một hoặc Sinh viên: Phan Thị Ngọc Lan 5 Lớp: VH1101 Du lịch văn hóa Bắc Ninh - Thực trạng và giải pháp vài hoạt động du lịch. Loại hình du lịch này tuy chiếm tỷ trọng không lớn trong thu nhập kinh tế của ngành du lịch quốc tế, nhƣng cùng với việc mở rộng giao lƣu quốc tế số ngƣời tham gia loại du lịch này ngày càng nhiều, nên cũng đƣợc coi là một hình thức du lịch quan trọng. - Du lịch thƣơng mại: Doanh nhân nƣớc ngoài đến một quốc gia tìm hiểu tình hình thị trƣờng, môi trƣờng đầu tƣ, kết giao với các nhân sỹ, đàm phán kinh tế, trong đó có ăn, ở khách sạn, mời tiệc xã giao, du ngoạn đã trở thành bộ phận hợp thành quan trọng của hoạt động du lịch hiện đại ngày nay.
- Du lịch du ngoạn: Du khách tới một quốc gia, một vùng để hƣởng ngoạn phong cảnh thiên nhiên và phong thổ nhân tình, thông qua lữ hành đạt đƣợc sự hƣởng thụ cái đẹp, vui vẻ nghỉ ngơi. Đó là hình thức du lịch chủ yếu nhất hiện nay trên thế giới. - Du lịch thăm viếng ngƣời thân: Những ngƣời, những du khách về quê thăm ngƣời thân, bạn bè, truy tìm cội nguồn, về lại nơi chôn nhau cắt rốn. Loại hình này chiếm tỷ trọng không lớn trong hoạt động du lịch trên thế giới song xu thế chung hiện nay, là số ngƣời du lịch tìm về cội nguồn và thăm viếng ngƣời thân ngày càng tăng.
- Du lịch hội nghị: Một số nƣớc hoặc khu vực tận dụng việc tiếp đãi hội nghị, gắn hội nghị và du lịch lại với nhau vừa hội nghị vừa du lịch đã thu đƣợc lợi ích kinh tế nhất định. Đặc điểm của loại hình du lịch này là địa vị của du khách cao, thời gian lƣu trú dài, khả năng mua sắm lớn, số nhân viên đi theo nhiều, lƣợng thông tin lớn, thu lợi kinh tế của ngành du lịch tốt, hình thức du lịch này đang phát triển mạnh trên thế giới, trở thành một bộ phận ƣu tú của thị trƣờng du lịch quốc tế. - Du lịch tôn giáo: Đây là hình thức du lịch cổ xƣa và vẫn còn tồn tại đến ngày nay.Nhiều quốc gia ở Châu Á có nhiều chùa chiền cổ, ở Châu Âu có nhiều nhà thờ lịch sử lâu đời với những kiểu kiến trúc phong phú, đa dạng đã thu hút các tín đồ tôn giáo thuộc những tín ngƣỡng khác nhau, và nhiều du khách tới tham quan. Sinh viên: Phan Thị Ngọc Lan 6 Lớp: VH1101 Du lịch văn hóa Bắc Ninh - Thực trạng và giải pháp 1.Khái niệm du lịch văn hóa Cũng nhƣ các định nghĩa về du lịch nói chung, du lịch văn hóa cũng có nhiều cách tiếp cận khác nhau, đến nay vẫn chƣa có một nhận thức thống nhất về khái niệm.
Luật Du Lịch Việt Nam đƣa ra “ Du lịch văn hóa là hình thức du lịch dựa trên bản sắc văn hóa dân tộc với sự tham gia của cộng đồng nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống” [19, tr11]. Cách tiếp cận sau cũng đƣợc coi là phù hợp “ Du lịch văn hóa là du lịch trong đó du khách tìm hiểu văn vật cổ tích, văn hóa nghệ thuật, kiến trúc dân tộc, khoa học kỹ thuật, giáo dục với mục đích khảo sát văn hóa và giao lưu văn hóa có lợi cho việc mở mang tầm mắt, tăng cường kiến thức, phản ánh xu thế phát triển của du lịch hiện đại”.Di sản văn hóa Theo Luật du lịch Việt Nam “ Di sản văn hóa là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác ở nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam” [19, tr25]. Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể. Di sản văn hóa vật thể là những sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, gồm 5 thành tố: Hệ thống di vật, hệ thống di tích lịch sử văn hóa, các bảo vật quốc gia, hệ thống danh lam thắng cảnh, hệ thống cổ vật.
Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa hoc, đƣợc lƣu giữ bằng trí nhớ, chữ viết, đƣợc lƣu truyền bằng miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức lƣu giữ, lƣu truyền khác. Di sản văn hóa phi vật thể bao gồm : Tiếng nói, chữ viết, kho tàng ngữ văn truyền miệng, lễ hội truyền thống, các tác phẩm văn học nghệ thuật, diễn xƣớng dân gian và các loại hình nghệ thuật truyền thống, kho tàng tri thức dân gian về những nghề truyền thống. Sinh viên: Phan Thị Ngọc Lan 7 Lớp: VH1101 Du lịch văn hóa Bắc Ninh - Thực trạng và giải pháp Nội hàm của di sản văn hóa rộng nhƣ vậy nên loại hình du lịch văn hóa quả là đa dạng, phong phú, trở thành một nhân tố cơ bản trong phát triển du lịch văn hóa. Việt Nam là đất nƣớc có nhiều di sản văn hóa, hình thành nguồn tài nguyên du lịch văn hóa hết sức phong phú, trên phạm vi quốc gia có thể nêu lên một số giá trị du lịch văn hóa tiêu biểu.
Tính đến nay, Bộ Văn hóa thông tin đã phân loại và xếp hạng trên 3000 di tích lịch sử, trong thực tế phần lớn số di tích này là những điểm, những khu du lịch quan trọng hấp dẫn du khách nhƣ hệ thống di tích của Cố đô Huế, phố cổ Hội An, khu di tích Mỹ Sơn, hang động ở vịnh Hạ Long, động Phong Nha ở Quảng Bình là những di sản văn hóa thế giới với những giá trị văn hóa tiêu biểu của nhân loại.
