Chương I, Luật du lịch Việt Nam được Quốc hội thông qua tại kì họp thứ 7, Khóa XI năm 2005), ban hành ngày 14/6/2005 đã nêu khái niệm về du lịch ở Việt Nam, theo đó: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”. 14 Luan van Nhìn từ góc độ thay đổi về không gian của du khách có lẽ du lịch là một trong những hình thức di chuyển tạm thời từ một vùng này sang một vùng khác, từ một nước này sang một nước khác mà không thay đổi nơi cư trú hay nơi làm việc. Nhìn từ góc độ kinh tế thì du lịch là một ngành kinh tế, dịch vụ có nhiệm vụ phục vụ cho nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ ngơi có hoặc không kết hợp với các hoạt động chữa bệnh, thể thao, nghiên cứu khoa học và các nhu cầu khác. Như vậy, chúng ta thấy được du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, bao gồm nhiều thành phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp.
Nó vừa mang đặc điểm của ngành kinh tế vừa có đặc điểm của ngành văn hóa – xã hội. Tài nguyên du lịch Tài nguyên hiểu theo nghĩa rộng bao gồm tất cả các nguồn nguyên liệu, năng lượng và thông tin trên Trái Đất và trong không gian vũ trụ mà con người có thể sử dụng phục vụ cho cuộc sống và sự phát triển của mình. Tài nguyên được phân loại thành tài nguyên thiên nhiên gắn liền với các nhân tố tự nhiên và tài nguyên nhân văn gắn liền với các nhân tố con người và xã hội. Tài nguyên du lịch là một dạng đặc sắc của tài nguyên nói chung.
Chính vì vậy mà khái niệm tài nguyên du lịch luôn gắn liền với khái niệm du lịch. Theo Pirojnik, 1985: “Tài nguyên du lịch là tổng thệ tự nhiên, văn hoá và lịch sử cùng các thành phần của chúng trong việc khôi phục và phát trển thể lực và trí lực của con người, khả năng lao động và sức khoẻ của họ, những tài nguyên này được sử dụng cho nhu cầu trực tiếp và gián tiếp cho việc sản xuất dịch vụ du lịch với nhu cầu thời điểm hiện tại hay tương lai và trong điều kiện kinh tế – kỹ thuật cho phép.” Tại điều 10 của Pháp lệnh Du lịch Việt Nam (1999): “Tài nguyên du lịch được hiểu là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng, giá trị nhân văn, công trình sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thoả 15 Luan van mãn nhu cầu du lịch; là yếu tố cơ bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch nhằm tạo ra sức hấp dẫn du lịch”. Theo Luật du lịch năm 2005 của Quốc hội Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: “Tài nguyên du lịch là cơ sở để phát triển ngành du lịch. Đó là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử – văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch”.
Theo Giáo trình Tài nguyên khí hậu: “Tài nguyên là phần của khối dự trữ có thể sử dụng trong những điều kiện kinh tế, xã hội và công nghệ nhất định. Tài nguyên là một dạng thức ăn có sẵn để cung cấp cho các nhu cầu của con người”. Như vậy, tài nguyên du lịch được xem như tiền đề để phát triển du lịch. Thực tế cho thấy, tài nguyên du lịch càng phong phú, càng đặc sắc bao nhiêu thì sức hấp dẫn và hiệu quả hoạt động du lịch càng cao bấy nhiêu.
Tài nguyên du lịch là tất cả các nhân tố kích thích động cơ của khách du lịch được ngành du lịch khai thác mang lại lợi ích kinh tế và xã hội. Du lịch là một ngành có sự định hướng tài nguyên rõ rệt. Bởi tài nguyên du lịch là một trong những yếu tố cơ bản, điều kiện tiên quyết để hình thành và phát triển du lịch của một địa phương. Số lượng tài nguyên vốn có của chúng và mức độ kết hợp các loại tài nguyên trên cùng địa bàn có ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển du lịch.
Vì vậy sự hấp dẫn của một địa phương phụ thuộc rất nhiều vào nguồn tài nguyên du lịch củ địa phương đó. Loại hình du lịch Loại hình du lịch được hiểu là tập hợp các các sản phẩm du lịch có những đặc điểm giống nhau, hoặc vì chúng thỏa mãn nhu cầu, động cơ du lịch tương tự, hoặc được bán cho cùng một nhóm khác hàng, hoặc vì chúng có cùng một cách phân phối, một cách tổ chức như nhau, hoặc được xếp chung theo một mức giá bán nào đó.Hoạt động du lịch có thể phân nhóm theo các nhóm khác nhau 16 Luan van tùy thuộc tiêu chí đưa ra. Hiện nay đa số các chuyên gia về du lịch Việt Nam phân chia các loại hình du lịch theo các tiêu chí cơ bản dưới đây: Phân loại theo môi trƣờng tự nhiên: + Du lịch thiên nhiên + Du lịch văn hóa Phân loại theo mục đích chuyến đi: + Du lịch tham quan + Du lịch giải trí + Du lịch nghĩ dưỡng + Du lịch khám phá + Du lịch thể thao + Du lịch lễ hội + Du lịch tôn giáo + Du lịch nghiên cứu, học tập + Du lịch hội nghị + Du lịch thể thao kết hợp + Du lịch chữa bệnh + Du lịch tham thân + Du lịch kinh doanh Phân loại theo lãnh thổ hoạt động: + Du lịch quốc tế + Du lịch nội địa + Du lịch quốc gia Phân loại theo đặc điểm địa lý của điểm du lịch: + Du lịch miền biển + Du lịch núi + Du lịch đô thị + Du lịch thôn quê Phân loại theo phƣơng tiện giao thông: 17 Luan van + Du lịch xe đạp + Du lịch ô tô + Du lịch bằng tàu hoả + Du lịch bằng tàu thuỷ + Du lịch máy bay Phân loại theo loại hình lƣu trú: + Khách sạn + Nhà trọ thanh niên + Camping + Bungaloue + Làng du lịch Phân loại theo lứa tuổi du lịch: + Du lịch thiếu niên + Du lịch thanh niên + Du lịch trung niên +Du lịch người cao tuổi Phân loại theo độ dài chuyến đi : + Du lịch ngắn ngày + Du lịch dài ngày Phân loại theo hình thức tổ chức: + Du lịch tập thể + Du lịch cá thể + Du lịch gia đình Phân loại theo phƣơng thức hợp đồng: + Du lịch trọn gói + Du lịch từng phần 1. Khái quát về du lịch trên sông 1.
Các khái niệm cơ bản 18 Luan van Du lịch trên sông có thể hiểu là sản phẩm du lịch tổng hợp mà các hoạt động vui chơi, giải trí, tham quan , ăn uống, nghỉ dưỡng, vận chuyển gắn liền với sông nước và kết hợp cùng với việc tìm hiểu đời sống, văn hóa của cư dân các địa phương nhằm làm tăng thêm hiểu biết chung về văn hóa xã hội cho mỗi du khách, và cả người dân bản địa. Các dịch vụ du lịch được phục vụ ngay trên sông hoặc ven bờ sông. Đặc biệt phát triển du lịch trên sông đi đôi với phát triển đời sống kinh tế người dân trong vùng và bảo vệ môi trường sinh thái sông nước và ven bờ luôn được quan tâm hàng đầu. Du lịch trên sông tham gia tích cực vào quá trình tạo nên nguồn thu nhập cho địa phương (các dịch vụ du lịch, chế biến và tiêu thụ thực phẩm, xây dựng cơ sở vật chất hạ tầng kĩ thuật,…).
Đồng thời loại hình du lịch trên sông góp phần quan trọng trong việc tạo ra việc làm cho người lao động trong khu vục khai thác du lịch. Điều kiện để phát triển du lịch trên sông 1. Tài nguyên du lịch Loại hình du lịch trên sông là loại hình du lịch được phát triển dựa trên nguồn tài nguyên tự nhiên sẵn có của địa phương, khu vực như núi, sông, ao, hồ, biển, khí hậu tạo nên cảnh quan hùng vĩ, hấp dẫn thu hút du khách. Ngoài tài nguyên du lịch tự nhiên còn có tài nguyên du lịch nhân văn.
Để có thể phát triển loại hình du lịch này thì nơi đó không chỉ phải có sông nước mà dọc theo tuyến sông còn có rất nhiều đền, chùa, miếu cổ, di tích lịch sử văn hóa và các địa điểm tâm linh rất thích hợp cho việc kết hợp du lịch ngắm cảnh và du lịch tâm linh. Đồng thời lối sống sinh hoạt, phong tục tập quán của cộng đồng dân cư làm nghề chài lưới, nuôi trồng nông nghiệp và các làng nghề truyền thống hay các lễ hội của địa phương mang đậm nét văn hóa sông nước Việt Nam. Nhu cầu của du khách Du lịch là một trong những nhu cầu thiết yếu và không thể thiếu được trong đời sống xã hội hiện nay. Người đi du lịch với mục đích sử dụng tài 19 Luan van nguyên du lịch mà nơi ở thường xuyên của mình không có.
Nhu cầu du lịch là nhu cầu đặc biệt và tổng hợp của con người, nhu cầu này được hình thành và phát triển trên nền tảng của nhu cầu sinh lý (sự đi lại) và các nhu cầu tinh thần (nhu cầu nghỉ ngơi, tự khẳng định, giao tiếp, nhận thức) Những năm gần đây, trước xu thế đô thị hóa ngày càng nhanh, cuộc sống trở nên ngột ngạt hơn, từ đó đã nảy sinh nhu cầu được trở về với thiên nhiên, du lịch đến với những danh lam thắng cảnh, được tận hưởng không khí trong lành vào những ngày nghỉ là sự lựa chọn của nhiều người. Khi đến với loại hình du lịch trên sông, nhu cầu của du khách không chỉ đơn thuần là tham quan, chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ, thuần khiết của hệ thống kênh rạch, sông ngòi chằng chịt và những cánh đồng rộng mênh mông mà còn mong muốn khám phá vẻ đẹp trù phú của những miệt vườn tít tắp với đủ các loại cây trái. Ngoài ra ở đó, du khách vừa thưởng ngoạn thiên nhiên, vừa kết hợp tìm hiểu, khám phá sản phẩm du lịch trên mặt nước, dưới mặt nước và hai bên bờ sông, văn hóa, cuộc sống của con người địa phương trong khung cảnh thiên nhiên ấy.