mở đầu cho năm làm việc mới của bộ máy chính quyền phong kiến. Ngày nay người dân đi trẩy hội du xuân với tâm thức hướng về cội nguồn, mang theo ước vọng xin được ấn vua hằng cầu mong sự tốt lành hanh thông đến với gia đình và người thân trong năm mới.3 Tìm hiểu về cụm di tích lịch sử đền Trần Dòng họ Trần đã dấy sự nghiệp từ vùng đất Tức Mặc nay thuộc vùng Lộc Vượng thành phố Nam Định. Đây là vùng đất có thế “Long ngoạ” - Rồng nằm phát tích đế vương và khánh tướng. Người xưa cho rằng đây là thế đất địa linh chính vì lẽ đó mà đã sản sinh ra những nhân kiệt nổi tiếng võ công văn trị ở thời đại nhà Trần - một thời kỳ được đánh giá là giai đoạn phát triển tới đỉnh cao của văn minh Đại Việt.
Sau khi thay vương triều Lý, dòng họ Trần đã nắm triều chính và quản lý quốc gia Đại Việt từ 1225-1400. Gần 2 thế kỷ, với những đức anh quân, những văn thần võ tướng, vương triều Trần cùng quân dân cả nước thực hiện thắng lợi nhiện vụ bảo vệ và xây dựng đất nước, giữ vững độc lập dân tộc, đề cao ý thức tự lập tự cường. Nằm cách quốc lộ 10 khoảng 300m, cách trung tâm thành phố Nam Định khoảng 3 km, thuộc địa phận làng Tức Mặc, xã Lộc Vượng ngoại thành Nam Định. Sinh viên: Trần Thị Thanh Dung – VH902 Tìm hiểu việc tổ chức, quản lý, khai thác Lễ khai ấn đền Trần với phát triển du lịch của tỉnh Nam Định Đây là quê hương của nhà Trần, nơi sinh ra Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn - vị anh hùng dân tộc.
Khu di tích đền Trần rộng hàng chục hecta. Mùa xuân có lễ khai ấn, mùa thu có lễ hội đền Trần. Người quê Nam Định dù đi đâu về đâu vẫn nhớ về những lễ hội truyền thống trên vùng đất tổ của các vua nhà Trần với các di tích văn hoá lịch sử như đền Thiên Trường, đền Cố Trạch, chùa Phổ Minh. Sử cũ cho biết vào năm 1239, nhà vua sai Phùng Tá Chu xây dựng hành cung ở làng quê mình để lúc thư nhàn về thăm.
Đến tháng 2 năm Nhâm Tuất (1262) Thượng Hoàng đến chơi hành cung ở Tức Mặc, ban yến tiệc cho dân và thăng làng Tức Mặc lên là Phủ Thiên Trường, dựng tiếp cung Trùng Quang để cho các vua đã nhường ngôi (Thái Thượng Hoàng) về ở. Phía Tây cung đình là chùa Phổ Minh, dựng một cung riêng cho các vua đương triều mỗi khi về thăm Thái Thượng hoàng nghỉ tại đó. 700 năm trôi qua, cung điện nay không còn nữa chỉ có ngôi đền Thiên Trường thờ 14 vị vua Trần, đền Cố Trạch thờ Trần Hưng Đạo, chùa Phổ Minh và tháp Phổ Minh. Do thời gian và chiến tranh cung triều nhà Trần không còn tồn tại nhưng con cháu dòng họ Trần cùng với các triều đại phong kiến thời Lê, thời Nguyễn và nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đều quan tâm tu bổ và tôn tạo khu di tích - lịch sử văn hoá đền Trần – Tiên miếu xưa và cũng chính là “Thái miếu” của nhà Trần (1225-1413).
Đền Trần tại đường Trần Thừa phường Lộc Vượng, được xây dựng trên nền Thái Miếu cũ của nhà Trần đã bị quân Minh phá huỷ. Đền Trần gồm 3 công trình kiến trúc chính: đền Thiên Trường, đền Cổ Trạch và đền Trùng Hoa. Trước khi vào đền, phải qua hệ thống cổng ngũ môn. Qua cổng là một hồ nước hình chữ nhật, chính giữa phía sau hồ nước là khu đền Thiên Trường, phía Tây là đền Trùng Hoa, phía Đông là Đền Cố Trạch.
Cả 3 đền đều có kiến trúc chung và quy mô ngang nhau. Đền Thiên Trường được xây dựng trên nền Thái Miếu và cung Trùng Quang của nhà Trần mà trước nữa là nhà thờ của họ Trần. Cung Trùng Quang là nơi các Thái Thượng hoàng nhà Trần sống và làm việc. Đền Trần hiện nay được nhân dân địa phương xây bằng gỗ từ năm thứ 15 niên hiệu Chính Hoà (1695), các năm 1773, 1854, 1895, 1907-1908, đền được mở rộng và xây thêm.
Sinh viên: Trần Thị Thanh Dung – VH902 Tìm hiểu việc tổ chức, quản lý, khai thác Lễ khai ấn đền Trần với phát triển du lịch của tỉnh Nam Định Song song với việc tu bổ công trình kiến trúc của khu di tích đền Trần thì việc tổ chức lễ kỉ niệm ngày sinh, ngày mất của 14 vua Trần cùng các danh tướng, danh thần và các vị thần có liên quan đến mảnh đất phát tích đế vương cũng được nhân dân địa phương và nhà nước của các triều đại tổ chức rất long trọng. Đó là việc làm thể hiện đạo lí “uống nước nhớ nguồn”của hậu thế đối với các bậc tiền nhân.Về với mảnh đất Thiên Trường dự lễ hội đền Trần du khách sẽ có dịp bước vào thế giới lịch sử, được sống lại với hào khí Đông A trong 3 lần chiến thắng giặc Nguyên Mông của dân tộc. Đền Thiên Thƣờng (Thƣợng Miếu) Đền Thiên Trường (còn gọi là đền Thượng). Đây là khu Thái miếu của Nhà Trần xưa.
Tại đây còn chân tảng cánh sen thời Trần được xếp theo bình đồ kiến trúc nội công ngoại quốc, đây là lối kiến trúc theo kiểu cung điện xưa. Đền Thiên Thường có diện tích 5 ha, theo “Trần thị đại tông từ đường” văn bia, câu đối tại đền Thiên Trường được xây dựng vào năm Chính Hoà thứ XV (1695), ban đầu chỉ có 3 lớp nhà bằng gỗ lim, lợp tranh. Đến năm 1705 nơi đây được chính thức gọi là “Trần Miếu” trải qua nhiều triều đại đền được trùng tu mở rộng có quy mô như ngày nay. Đền Thiên Trường nằm trên một khu đất cao ráo, có thể khẳng định là vị trí trung tâm của tổng thể miếu đền nơi đây.
Đó là nơi thờ 14 vị vua Trần, việc thờ cúng tất cả các vua triều Trần kể cả người công cao đức trọng đến người non trẻ không phát huy được đức sáng của Thượng Hoàng là theo nghi thức dòng tộc, thể hiện đạo lý truyền thống và việc bài trí tất cả các vua ở toà đệ nhị đều đặt theo hàng ngang còn mang ý nghĩa liệt miếu. Trước khi vào đền Thiên Trường phải qua hệ thống ngũ môn. Cổng chính giữa phía trên có bức đại tự bằng đá khắc 3 chữ lớn “Chính Nam Môn”(cửa chính nam). Trên bức đại tự bằng đá có 2 chữ “Trần Miếu”(miếu nhà Trần).
Xuất phát từ tư tưởng nho gia: Là vua của một nước thì quay về hướng nam để nghe thần dân trăm họ tâu bày hay nói cách khác là lắng nghe ý kiến của trăm họ. Qua cổng men theo hồ nước hình chữ nhật đã được kè đá xung quanh, phần đường đi được lát gạch, sát mép hồ trồng nhiều cây xanh như liễu, lựu, ngâu… toả bóng nghiên ngả Sinh viên: Trần Thị Thanh Dung – VH902 Tìm hiểu việc tổ chức, quản lý, khai thác Lễ khai ấn đền Trần với phát triển du lịch của tỉnh Nam Định trên hồ hoà quyện với cột trụ tường hoa, mái ngói cùng mây trời như thêu dệt bức tranh thuỷ mặc Trần Miếu, tạo không gian cho mặt nước và cảnh quan môi trường. Trước đền Thiên Trường có bốn đồng trụ uy nghi soi bóng trên mặt hồ rồi đến một sân gạch rộng, hai bên có hai voi nằm phủ phục chầu ngay lối vào và 14 đỉnh hương chất liệu bằng đồng. Sân trong còn gọi là sân rồng.
Giữa sân rồng có đường chính đạo được lát bằng gạch hoa thời Trần (gạch phục chế). Hệ thống bậc lên xuống của toà tiền đường xây đá phiến. Phía trước bậc thềm có hai cặp rồng chầu trước cửa với đường nét chạm khắc rồng mây mềm mại mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Đền được xây dựng trên một trục thần đạo tạo sự cân xứng đăng đối, tiện bài trí đồ thờ tự, song lại mang dáng dấp cung điện.
Đền có kiến trúc nội công ngoại quốc gồm chính tẩm, siêu hương, tiền đường và các công trình khác tạo nên một chỉnh thể kiến trúc thống nhất như hai dãy tả hưu vu, hai dãy tả hữu ống muống cùng hai dãy giải vũ đông tây khiến công trình có tới 9 toà nhà gồm 31 gian lớn nhỏ khác nhau được làm theo phong cách cổ truyền, các công trình kiến trúc được nằm ẩn hiện dưới những hàng cây cổ thụ tạo cho khu đền thêm cổ kính, u tịch. Tiền đường có 5 gian dài 13m, rộng 6m có vì giữa lam theo lối “câu đầu kẻ bẩy” hai vì bên làm theo kiểu chồng rường bổ trụ, có đấu kết cấu chặt chẽ. Hệ thống cột cái gồm 12 chiếc, đường kính 0,4m. Hệ thống cột quân thấp và nhỏ hơn cột cái.
Toàn bộ hệ thống cột cái và cột quân được đặt trên những chiếc chân tảng đá chạm cánh sen là những di vật tiêu biểu của thời Trần, hệ thống cột khung ở đây với 24 chiếc làm bằng gỗ lim chạm công phu tạo cho công trình chắc chắn thanh thoát. Chính tẩm có chiều dài 13m20, rộng gần 12m thiết kế không cầu kỳ nhưng to cao theo lối cổ trồng diềm cạnh tân thành 3 gian cuốn hậu cung thờ tự .Chính diện cao 7m, phần hiên rộng 4,2m khiến diện tích hiên khá thoải mái, khách hành hương đứng ngoài bái vọng. Chính tẩm có nhiều đồ thờ : bộ ngai ba tầng bằng gỗ vàng tẩm sơn son thiếp vàng chạm rồng chầu mặt nguyệt, hoa lá, đỉnh hương bằng đồng, bức cuốn thư, những bao lơn chạm khắc chim lạc ngậm hoa sen, súng nước mây tán sinh động. Sinh viên: Trần Thị Thanh Dung – VH902 Tìm hiểu việc tổ chức, quản lý, khai thác Lễ khai ấn đền Trần với phát triển du lịch của tỉnh Nam Định Phía trước chính điện là siêu hương.
Đây là toà mái cong 4 mái nhằm làm dịu sự khô cứng của các hạng múc mái chảy ở bốn phía, các đầu tạo cong được tao thành hình rồng, phượng, các đầu kìm được chạm khắc mây tản hài hoà tạo cho công trình mềm mại, duyên dáng, huyền bí. Hai bên Đông - Tây siêu hương có 2 toà nhà nhỏ, mỗi toà 3 gian làm kiểu trụ, câu đầu cổ truyền, là nơi thờ các văn quan, võ tướng giúp vua trị quốc an dân, cũng như xông pha trận mạc bảo vệ đất nước. Hai toà này có chức năng bố tự cho quy hoạch công trình được kín đáo, nghiêm ngặt cho khu thờ tự. Khu đền còn có 2 nhà ống muống nằm ở đầu hồi tiền đường 2 dải vũ đạo cho kiến trúc và đền uy nghi bề thế.
