Khám Phá Tiềm Năng và Thực Trạng Du Lịch Thành Phố Pleiku, Tỉnh Gia Lai

Luận văn thạc sĩ phân tích tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch thành phố pleiku tỉnh gia lai, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: GS. Trương Quang Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Việt Nam học
• Đề tài: Tiềm Năng và Thực Trạng Phát Triển Du Lịch Pleiku, Gia Lai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Những đóng góp mới về khoa học của luận văn
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TIỀM NĂNG DU LỊCH THÀNH PHỐ PLEIKU
• 1.1. Khái quát về thành phố Pleiku
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Lịch sử hình thành và chuyển biến địa danh
• 1.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.4. Tài nguyên du lịch thành phố Pleiku
• 1.4.1. Tài nguyên du lịch tự nhiên
• 1.4.1.1. Cảnh quan thiên nhiên
• 1.4.1.2. Các điểm du lịch sinh thái
• 1.4.2. Tài nguyên du lịch nhân văn
• 1.4.2.1. Các di tích lịch sử - văn hóa
• 1.4.2.2. Các công trình văn hóa
• 1.4.2.3. Các công trình tôn giáo
• 1.4.2.4. Các làng nghề truyền thống
• 1.4.2.5. Bản sắc văn hoá các dân tộc
• 1.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH THÀNH PHỐ PLEIKU
• 2.1. Hệ thống cơ sở dịch vụ
• 2.2. Cơ sở vui chơi giải trí kết hợp ăn uống
• 2.3. Cơ sở vận tải
• 2.4. Thị trường du lịch và doanh thu du lịch
• 2.4.1. Thị trường du lịch
• 2.4.2. Doanh thu du lịch
• 2.5. Phân hệ quản lý du lịch
• 2.5.1. Quản lý Nhà nước về du lịch
• 2.5.2. Các công ty du lịch
• 2.5.3. Nguồn nhân lực du lịch
• 2.5.4. Hệ thống cụm, tuyến, điểm liên kết du lịch
• 2.6. Sản phẩm du lịch và quảng bá du lịch
• 2.6.1. Sản phẩm du lịch
• 2.6.2. Hoạt động đầu tư và đầu tư, quảng bá du lịch
• 2.7. Phát triển du lịch vì cộng đồng dân cư địa phương
• 2.8. Du lịch Pleiku trong tương quan du lịch tỉnh Gia Lai
• 2.9. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH THÀNH PHỐ PLEIKU
• 3.1. Cơ hội và thách thức đối với phát triển du lịch thành phố Pleiku
• 3.2. Thách thức
• 3.3. Biện pháp phát triển du lịch thành phố Pleiku
• 3.3.1. Biện pháp đầu tư phát triển du lịch
• 3.3.2. Biện pháp quy hoạch phát triển du lịch
• 3.3.3. Biện pháp tổ chức quản lý du lịch
• 3.3.4. Biện pháp xây dựng thương hiệu du lịch
• 3.3.5. Biện pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch
• 3.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tiềm năng du lịch thành phố Pleiku

Thành phố Pleiku, trung tâm của tỉnh Gia Lai, sở hữu nhiều tiềm năng du lịch phong phú. Vị trí địa lý thuận lợi cùng với điều kiện tự nhiên đa dạng đã tạo nên những địa điểm du lịch Pleiku hấp dẫn. Cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, với những ngọn đồi, hồ nước và rừng núi, là điểm nhấn thu hút khách du lịch. Bên cạnh đó, văn hóa địa phương phong phú, đặc biệt là văn hóa cồng chiêng và các lễ hội truyền thống, cũng góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm du lịch tại đây. Tuy nhiên, thực trạng du lịch hiện tại chưa phát huy hết tiềm năng du lịch của thành phố. Các cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch còn hạn chế, và sự phát triển của các sản phẩm du lịch chưa đồng bộ.

1.1 Khái quát về thành phố Pleiku

Pleiku có vị trí địa lý quan trọng, nằm trên cao nguyên với diện tích rộng lớn. Lịch sử hình thành và phát triển của thành phố gắn liền với các truyền thuyết và văn hóa của các dân tộc thiểu số. Điều kiện tự nhiên tại đây rất thuận lợi cho việc phát triển du lịch sinh thái. Các điểm du lịch như Biển Hồ, các khu rừng nguyên sinh và các làng nghề truyền thống là những địa điểm du lịch Gia Lai nổi bật. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những chiến lược cụ thể nhằm khai thác hiệu quả các tài nguyên du lịch này.

1.2 Tài nguyên du lịch thành phố Pleiku

Tài nguyên du lịch của Pleiku được chia thành hai loại chính: tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn. Cảnh quan thiên nhiên với những ngọn đồi, hồ nước và rừng núi tạo nên những điểm du lịch sinh thái hấp dẫn. Bên cạnh đó, các di tích lịch sử, văn hóa và các công trình tôn giáo cũng là những điểm nhấn quan trọng trong phát triển du lịch. Bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số tại đây, với các lễ hội và phong tục tập quán độc đáo, cũng là một phần không thể thiếu trong du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, việc bảo tồn và phát huy các giá trị này cần được chú trọng hơn nữa.

II. Thực trạng phát triển du lịch thành phố Pleiku

Thực trạng phát triển du lịch tại Pleiku hiện nay cho thấy nhiều thách thức. Hệ thống hạ tầng du lịch còn yếu kém, với số lượng cơ sở lưu trú và dịch vụ chưa đáp ứng đủ nhu cầu của khách du lịch. Thị trường du lịch chưa được khai thác triệt để, dẫn đến doanh thu từ du lịch Pleiku chưa cao. Các sản phẩm du lịch còn đơn điệu, thiếu sự đa dạng và hấp dẫn. Đặc biệt, việc quảng bá du lịch chưa được chú trọng, khiến nhiều du khách chưa biết đến cảnh đẹp Pleiku. Để phát triển bền vững, cần có những biện pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường quảng bá hình ảnh du lịch Pleiku.

2.1 Hệ thống cơ sở dịch vụ

Hệ thống cơ sở dịch vụ tại Pleiku hiện tại còn hạn chế. Số lượng khách sạn, nhà hàng và các cơ sở vui chơi giải trí chưa đáp ứng đủ nhu cầu của du khách. Các dịch vụ ăn uống và giải trí còn thiếu sự đa dạng, không thu hút được nhiều khách du lịch. Đặc biệt, các cơ sở lưu trú chưa được đầu tư nâng cấp, dẫn đến chất lượng dịch vụ không cao. Để thu hút khách du lịch, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng du lịch và nâng cao chất lượng dịch vụ. Việc phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn cũng là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao trải nghiệm của du khách.

2.2 Thị trường du lịch và doanh thu du lịch

Thị trường du lịch tại Pleiku hiện nay chưa phát triển mạnh mẽ. Lượng khách du lịch đến Pleiku còn thấp so với tiềm năng. Doanh thu từ du lịch Gia Lai chưa đạt được mức kỳ vọng, chủ yếu do thiếu các sản phẩm du lịch hấp dẫn và sự cạnh tranh từ các địa phương khác. Việc phân tích thị trường du lịch và nhu cầu của khách hàng là rất cần thiết để có những chiến lược phát triển phù hợp. Cần có các chương trình khuyến mãi, quảng bá hình ảnh du lịch Pleiku để thu hút nhiều khách du lịch hơn, từ đó tăng doanh thu cho ngành du lịch địa phương.

III. Biện pháp phát triển du lịch thành phố Pleiku

Để phát triển du lịch thành phố Pleiku một cách bền vững, cần có những biện pháp cụ thể. Trước hết, cần đầu tư vào hạ tầng du lịch, nâng cấp các cơ sở lưu trú và dịch vụ ăn uống. Thứ hai, cần phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, kết hợp giữa du lịch sinh thái và du lịch văn hóa. Việc quảng bá hình ảnh du lịch Pleiku cũng cần được chú trọng hơn, thông qua các kênh truyền thông hiện đại. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các doanh nghiệp du lịch để tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ngành du lịch.

3.1 Cơ hội và thách thức đối với phát triển du lịch

Pleiku có nhiều cơ hội để phát triển du lịch, nhờ vào tiềm năng tự nhiên và văn hóa phong phú. Tuy nhiên, cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, như sự cạnh tranh từ các địa phương khác và sự phát triển không đồng bộ của hạ tầng. Để vượt qua những thách thức này, cần có những chiến lược phát triển rõ ràng và hiệu quả. Việc khai thác các địa điểm du lịch Pleiku một cách hợp lý sẽ giúp tăng cường sức hấp dẫn của thành phố đối với du khách.

3.2 Biện pháp phát triển du lịch

Các biện pháp phát triển du lịch cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, đầu tư vào hạ tầng và phát triển sản phẩm du lịch. Cần có các chương trình đào tạo nguồn nhân lực cho ngành du lịch, nhằm nâng cao kỹ năng phục vụ khách hàng. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu du lịch Pleiku cũng rất quan trọng, giúp tạo dựng hình ảnh và thu hút khách du lịch. Các hoạt động quảng bá cần được thực hiện thường xuyên và hiệu quả để nâng cao nhận thức của du khách về du lịch Pleiku.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Du lịch ngày càng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào GDP toàn cầu và tạo ra nhiều cơ hội việc làm. Tại Việt Nam, mặc dù sở hữu nhiều tài nguyên thiên nhiên và văn hóa phong phú, ngành du lịch vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, nằm trên cao nguyên Tây Nguyên, được thiên nhiên ưu đãi với cảnh quan núi rừng hùng vĩ, khí hậu ôn hòa và nền văn hóa đặc sắc của các dân tộc thiểu số như Gia Rai, Bahnar. Tuy nhiên, tốc độ phát triển du lịch tại đây còn chậm, cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch hạn chế, và sự cạnh tranh từ các địa phương khác ngày càng gay gắt.

Luận văn tập trung nghiên cứu tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch thành phố Pleiku trong giai đoạn 2006-2014, nhằm đánh giá các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và xã hội, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển bền vững. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương, nâng cao đời sống người dân và bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống. Qua đó, thành phố Pleiku có thể trở thành điểm đến hấp dẫn trong khu vực Tây Nguyên và cả nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về phát triển du lịch bền vững, bao gồm:

• Lý thuyết tài nguyên du lịch: Đánh giá các loại tài nguyên tự nhiên và nhân văn làm nền tảng cho phát triển du lịch, như cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, văn hóa dân tộc.
• Mô hình SWOT: Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong phát triển du lịch thành phố Pleiku.
• Lý thuyết phát triển kinh tế địa phương: Xem xét vai trò của du lịch trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập.
• Khái niệm du lịch cộng đồng: Nhấn mạnh sự tham gia của cộng đồng địa phương trong phát triển sản phẩm du lịch và bảo tồn văn hóa.

Các khái niệm chính bao gồm: tài nguyên du lịch tự nhiên, tài nguyên du lịch nhân văn, phát triển bền vững, quản lý du lịch, và quảng bá thương hiệu du lịch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu từ các nguồn chính thức như Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Gia Lai, UBND thành phố Pleiku, các báo cáo thống kê và tài liệu khảo cổ. Phương pháp thực địa được triển khai với khảo sát, phỏng vấn sâu 50 du khách nội địa, 20 du khách quốc tế và 30 người dân địa phương tham gia hoạt động du lịch. Phương pháp so sánh được áp dụng để đối chiếu tiềm năng và thực trạng du lịch Pleiku với các địa phương trong tỉnh Gia Lai.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 100 phiếu điều tra xã hội học nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp định tính và định lượng, kết hợp phân tích SWOT để đánh giá tổng thể. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2014, tập trung thu thập và xử lý số liệu trong khoảng thời gian 2006-2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tiềm năng du lịch tự nhiên và văn hóa phong phú: Pleiku sở hữu diện tích hơn 261,99 km² với khí hậu ôn hòa, lượng mưa trung bình năm 2.260 mm, nhiệt độ trung bình 21,7ºC, tạo điều kiện thuận lợi cho du lịch quanh năm. Các điểm du lịch sinh thái như Biển Hồ (diện tích mặt nước 250 ha), Công viên Đồng Xanh, Công viên Diên Hồng thu hút khách với cảnh quan đa dạng và các hoạt động giải trí. Ngoài ra, các di tích lịch sử như Nhà lao Pleiku, Đền tưởng niệm liệt sĩ Tết Mậu Thân, và các bảo tàng văn hóa góp phần làm giàu trải nghiệm du lịch.

2. Thực trạng phát triển du lịch còn hạn chế: Giai đoạn 2009-2013, lượng khách du lịch đến Pleiku tăng trung bình khoảng 5-7% mỗi năm, nhưng doanh thu du lịch chỉ chiếm khoảng 3-5% tổng thu nhập địa phương. Cơ sở lưu trú chủ yếu là khách sạn nhỏ và nhà nghỉ, chưa đáp ứng được nhu cầu đa dạng của khách. Hệ thống giao thông, đặc biệt là đường bộ và hàng không, đang được nâng cấp nhưng chưa đồng bộ. Nguồn nhân lực du lịch còn thiếu kỹ năng chuyên môn và chưa được đào tạo bài bản.

3. Quản lý và quảng bá du lịch chưa hiệu quả: Các công ty lữ hành hoạt động nhỏ lẻ, chưa có sự liên kết chặt chẽ với các điểm du lịch và cộng đồng địa phương. Hoạt động quảng bá thương hiệu du lịch Pleiku còn hạn chế, chưa tận dụng được các kênh truyền thông hiện đại. Đánh giá của du khách về chất lượng dịch vụ và giá cả dịch vụ du lịch ở mức trung bình, với khoảng 60% khách cho rằng giá cả chưa hợp lý.

4. Cơ hội và thách thức trong phát triển du lịch: Pleiku có lợi thế vị trí trung tâm Tây Nguyên, kết nối với các tỉnh lân cận qua các tuyến quốc lộ 14, 19, 25 và cảng hàng không Pleiku với công suất trên 300.000 lượt khách/năm. Tuy nhiên, thách thức lớn là sự cạnh tranh từ các địa phương khác, hạn chế về hạ tầng kỹ thuật, và nhận thức của cộng đồng về du lịch còn thấp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy tiềm năng du lịch Pleiku rất lớn, đặc biệt là tài nguyên thiên nhiên và văn hóa bản địa độc đáo. Tuy nhiên, sự phát triển chưa tương xứng do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. So với các tỉnh Tây Nguyên khác, Pleiku có lợi thế về vị trí địa lý và khí hậu nhưng chưa khai thác hiệu quả các điểm du lịch sinh thái và văn hóa. Các biểu đồ về lượng khách du lịch và doanh thu cho thấy xu hướng tăng trưởng nhưng chưa bền vững.

Nguyên nhân chính bao gồm hạn chế về cơ sở hạ tầng, thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao, và quản lý du lịch chưa chuyên nghiệp. So sánh với các nghiên cứu về phát triển du lịch bền vững, việc gắn kết cộng đồng địa phương và phát triển sản phẩm du lịch đặc thù là yếu tố then chốt. Việc đầu tư nâng cấp hạ tầng giao thông, cơ sở lưu trú và dịch vụ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho du lịch phát triển mạnh mẽ hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng du lịch: Nâng cấp hệ thống khách sạn, nhà nghỉ đạt chuẩn, mở rộng các khu vui chơi giải trí và điểm tham quan sinh thái. Mục tiêu tăng công suất phục vụ khách lên 20% trong vòng 3 năm, do UBND thành phố phối hợp với các nhà đầu tư thực hiện.

2. Xây dựng và quảng bá thương hiệu du lịch Pleiku: Phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng như du lịch sinh thái Biển Hồ, văn hóa cồng chiêng, lễ hội truyền thống. Sử dụng các kênh truyền thông số và tổ chức sự kiện quảng bá định kỳ. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì.

3. Phát triển nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng phục vụ, hướng dẫn viên du lịch, quản lý khách sạn. Hợp tác với các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề trong và ngoài tỉnh. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động du lịch có trình độ chuyên môn lên 50% trong 5 năm.

4. Thúc đẩy du lịch cộng đồng và bảo tồn văn hóa: Khuyến khích người dân địa phương tham gia phát triển sản phẩm du lịch, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho các dự án du lịch cộng đồng. Thời gian triển khai liên tục, do các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý du lịch địa phương: Nhận diện rõ tiềm năng và thách thức, từ đó xây dựng chính sách phát triển phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư.

2. Doanh nghiệp du lịch và nhà đầu tư: Hiểu rõ về cơ hội đầu tư, các điểm đến tiềm năng và nhu cầu thị trường để phát triển sản phẩm, dịch vụ du lịch đa dạng, hấp dẫn.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành du lịch, địa lý, văn hóa: Cung cấp dữ liệu thực tiễn, phân tích toàn diện về tài nguyên và thực trạng phát triển du lịch tại Pleiku, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Cộng đồng dân cư địa phương: Nâng cao nhận thức về vai trò của du lịch trong phát triển kinh tế - xã hội, khuyến khích tham gia bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Pleiku có những điểm du lịch nổi bật nào?
   Pleiku nổi bật với Biển Hồ – hồ nước tự nhiên rộng 250 ha, Công viên Đồng Xanh, Công viên Diên Hồng, các di tích lịch sử như Nhà lao Pleiku và Đền tưởng niệm liệt sĩ Tết Mậu Thân. Ngoài ra, làng văn hóa Plei Ốp và chùa Minh Thành cũng là điểm đến hấp dẫn.

2. Khí hậu Pleiku ảnh hưởng thế nào đến du lịch?
   Khí hậu nhiệt đới gió mùa cao nguyên với nhiệt độ trung bình 21,7ºC và lượng mưa trung bình 2.260 mm/năm tạo điều kiện thuận lợi cho du lịch quanh năm. Tuy nhiên, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 có thể ảnh hưởng đến hoạt động du lịch ngoài trời.

3. Nguồn nhân lực du lịch tại Pleiku hiện ra sao?
   Nguồn nhân lực còn hạn chế về kỹ năng chuyên môn và đào tạo bài bản. Tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn trong ngành du lịch chưa cao, cần được bồi dưỡng để nâng cao chất lượng dịch vụ.

4. Các thách thức lớn nhất trong phát triển du lịch Pleiku là gì?
   Thách thức gồm cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, quản lý du lịch chưa chuyên nghiệp, thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp và cộng đồng, cùng với sự cạnh tranh từ các địa phương khác trong khu vực Tây Nguyên.

5. Làm thế nào để phát triển du lịch bền vững tại Pleiku?
   Phát triển du lịch bền vững cần tăng cường đầu tư hạ tầng, xây dựng thương hiệu, đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Kết luận

• Thành phố Pleiku có tiềm năng du lịch tự nhiên và văn hóa phong phú, khí hậu ôn hòa, cảnh quan đa dạng.
• Thực trạng phát triển du lịch còn hạn chế do cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và quản lý chưa đáp ứng yêu cầu.
• Nghiên cứu đã phân tích chi tiết tiềm năng, thực trạng và đề xuất các giải pháp phát triển bền vững.
• Các giải pháp tập trung vào đầu tư hạ tầng, quảng bá thương hiệu, phát triển nguồn nhân lực và du lịch cộng đồng.
• Giai đoạn tiếp theo cần triển khai các đề xuất trong vòng 3-5 năm để nâng cao vị thế du lịch Pleiku trong khu vực Tây Nguyên và cả nước.

Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà quản lý, doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và cộng đồng địa phương trong việc phát triển ngành du lịch Pleiku một cách hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TIỀM NĂNG DU LỊCH THÀNH PHỒ PLEIKU 1.1 Khái quát về thành phố Pleiku 1. Vị trí địa lý Thành phố Pleiku là tỉnh lị của tỉnh Gia Lai và cũng là đô thị trung tâm của Bắc Tây Nguyên, với tổng diện tích hơn 261,99 km², dân số 222. Tọa độ địa lý được xác định từ 107º50’30’’ đến 108º06’10’’ kinh độ Đông và 13º50’10’’ đến 14º05’15’’ vĩ độ Bắc. Phía Đông giáp huyện Đak Đoa; phía Tây giáp huyện Ia Grai và huyện Chư Păh; phía Nam giáp huyện Chư Prông; phía Bắc giáp huyện Chư Păh và huyện Đak Đoa.

Thành phố nằm trên cao nguyên Pleiku, có vị trí địa lý quan trọng về kinh tế, văn hóa, xã hội và quốc phòng. Lịch sử hình thành và chuyển biến địa danh Địa danh “Pleiku” có nguồn gốc từ tên của 1 làng Jrai là “Aku”. Trong tiếng Jrai, “Aku” có nghĩa là “cái đuôi”. Vì nguyên âm “a” đứng trước một phụ âm là âm câm, nên khi ghi âm nó đã bị rớt mất.

Đến nay, mặc dù viết là “Pleiku” nhưng địa danh này vẫn được hiểu là có nguồn gốc từ “plơi aku = làng đuôi”. Trong dân gian, lưu truyền phổ biến hai truyền thuyết sau đây: Truyền thuyết thứ nhất do Rơmah Del sưu tầm và dịch, đại ý như sau: Ngày xưa, ở làng Brel có hai gia đình gả con cho nhau. Theo đúng tục lệ của người Jrai, người vợ phải lo mọi lễ vật đám cưới và người chồng phải ở rể suốt đời. Cưới được vài hôm, cô dâu mới làm lễ tạ ơn cha mẹ chồng, lễ vật gồm một con lợn to và một con trâu đực.

Tháng sau, chú rể cũng làm lễ tạ ơn cha mẹ vợ tại làng mình. Vì chú rể là con trai của một gia đình giàu có lại rất uy tín nên họ hàng và dân làng kéo đến chia vui rất đông. Rượu ghè nhiều không đếm xuể. Già làng phân công những người có kinh nghiệm giết bò, còn việc mổ heo thì giao cho đám thanh niên.

Chúng vừa đùa giỡn, vừa xẻ thịt nướng ăn và ăn luôn cả cái đuôi lợn. Khi mọi việc chuẩn bị xong xuôi, chủ nhà đem thịt lên đặt tại ghè rượu cúng và mời thầy cúng vào làm lễ. Nhìn quanh không thấy đuôi lợn đâu, thầy cúng rất tức giận, nhất định yêu cầu phải có đuôi lợn mới. Người nhà lật đật gọi đám thanh niên giết lợn khác, nhưng lần này 1 Niên giám Thống kê thành phố Pleiku, năm 2013.

6 z vì quá đói chúng lại ăn mất cái đuôi. Cứ như thế, lục đục mãi đến tối buổi lễ tạ ơn mới bắt đầu. Để trừng phạt đám thanh niên đã ăn vụng đuôi lợn, già làng đặt tên làng này là “plei Ku” nghĩa là “làng cái đuôi”, để mỗi khi gọi đến tên làng thì chúng phải xấu hổ vì hành động của mình. Từ làng gốc đó, sau này plei Ku còn tách ra nhiều làng nhỏ: plơi Ku Roh, plơi Ku Tong, plơi Ku Blang….

Truyền thuyết thứ hai lại kể có phần khác đi. Đã lâu lắm rồi, không còn nhớ thời gian nào, nhân ngày hội lớn người Jrai quần tụ quanh nhà Rông làm lễ đâm trâu để cúng Yang. Giữa lúc dân làng đang ăn uống, chuyện trò vui vẻ thì xảy ra cuộc xô xát giữa hai người con trai của tù trưởng. Họ tranh nhau cái đuôi trâu để cúng Yang mà theo phong tục của người Jrai - nếu ai chiếm được sẽ là một vinh dự lớn.

Cuối cùng, phe chiếm được đuôi trâu lưu lại vùng đất này và đặt tên làng là Aku (cái đuôi) với dụng ý đề cao chiến thắng của mình. Trong tài liệu thư tịch, trong Nghị định Toàn quyền Đông Dương ngày 4/7/1905, “Plei – Kou” xuất hiện lần đầu tiên trong văn bản, với nội dung: ‘Đem vùng miền núi phía Tây tỉnh Bình Định thành lập một tỉnh tự trị, lấy tên là Plei – Kou – Derr tỉnh lỵ đặt tại làng Jrai Plei – Kou”. Gần hai năm sau, Nghị định Toàn quyền Đông Dương ngày 25/4/1907 đã xóa tỉnh Plei – Kou – Derr. Đất đai của tình này được chia thành hai phần, một phần nhập vào tỉnh Bình Định, một phần nhập vào tỉnh Phú Yên.

Theo Nghị định Toàn quyền ngày 24/5/1925, đại lí hành chính Pleiku thuộc tỉnh Kon Tum được thành lập. Từ đây, “Pleiku” với ý nghĩa một địa danh cả về cách đọc, cách viết đã ra đời và tồn tại đến ngày nay. Ngày 3/12/1929, theo Nghị định Khâm sứ Trung Kỳ, thị xã Pleiku đã được thành lập. Gần 3 năm sau đó, ngày 24/5/1932 và ngày 4/3/1933, Nghị định Toàn quyền tiếp tục tách phần đất thuộc đại lý Pleiku cũ (trước thuộc tỉnh Kon Tum) để thành lập tỉnh Pleiku.

Ngày 27/7/1953, Nghị định số 495 – Cab/Ml của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đặt trung tâm các tỉnh thuộc Hoàng triều cương thổ phía Nam (Tây Nguyên hiện nay) thành thị trấn – trong đó có thị trấn Pleiku. Sau Hiệp định Genève 1954, chính quyền Sài Gòn vẫn lấy Pleiku làm tỉnh lỵ của tỉnh cùng tên. Ngày 26/1/1957, Nghị định số 27 – BNV/HC/NĐ của Bộ Nội Vụ Việt Nam Cộng hòa bãi bỏ Nghị định số 7 z 495 – Cab/Ml, các thị trấn được đổi thành xã. Theo văn bản này, thị trấn Pleiku trở thành xã Pleiku.

Dưới thời Ngô Đình Diệm, Pleiku vẫn gọi là thị xã nằm trong xã Hội Thương – Hội Phú. Từ năm 1962, chính quyền Sài Gòn mới quy hoạch mở rộng thị xã Pleiku. Như vậy: Từ năm 1932 – 1975, dưới thời thuộc Pháp cũng như chính quyền Sài Gòn, Pleiku là tên tỉnh, đồng thời có giai đoạn là tên thị trấn – thị xã nhưng trực thuộc xã (chứ không phải là cấp hành chính thị xã tương đương cấp quận, huyện hiện nay) và luôn là tỉnh lỵ của tỉnh Pleiku. Sau Giải phóng (3/1975), Pleiku là tên thị xã tỉnh lỵ của tỉnh Gia Lai (trước và sau khi sáp nhập hai tỉnh Gia Lai, Kon Tum) và tỉnh Gia Lai – Kon Tum (trong thời gian nhập tỉnh 1976 – 1991).

Ngày 24/6/1999 theo Nghị định số 29/NĐ của Chính phủ, thị xã Pleiku được nâng lên thành phố (đô thị loại III) thuộc tỉnh Gia Lai. Theo Quyết định số 249/QĐ – TTg, ngày 25/2/2009 của Thủ tướng Chính phủ, thành phố Pleiku được công nhận là đô thị loại II. Về tổ chức hành chính, đến 31/12/2013, thành phố Pleiku bao gồm 23 đơn vị trực thuộc - các phường: Hoa Lư, Tây Sơn, Diên Hồng, Ia Kring, Yên Đỗ, Hội Thương, Yên Thế, Thắng Lợi, Trà Bá, Hội Phú, Phù Đổng, Thống Nhất, Đống Đa, Chi Lăng và các xã: Trà Đa, Chư Á, Biển Hồ, Tân Sơn, Gào, An Phú, Diên Phú, Chư Hdrông, Ia Kênh.3 Điều kiện tự nhiên Địa hình, địa mạo: Thành phố Pleiku nằm trọn vẹn trên cao nguyên Pleiku, ở phía Tây dải Trường Sơn. Cao nguyên có diện tích khoảng 4.550 km 2, độ cao trung bình từ 600m – 700m so với mặt nước biển, độ dốc trung bình từ 3 0 - 150.

Địa hình có dạng vòm bất đối xứng, sống đường phân thuỷ tương đối bằng, kéo dài dọc theo quốc lộ 14, phân chia thành 02 sườn Đông và Tây. Sườn phía Tây hẹp, độ cao giảm nhanh từ đường phân thuỷ 500m - 600m, đến rìa phía Tây Nam 250m - 350m, nên độ chia cắt sâu trung bình 10m - 50m và độ chia cắt ngang trung bình 0,35km - 0,45km/km2 đến lớn, hình thành nhiều khe suối hợp thuỷ. Sườn Đông của cao nguyên phân bố trên diện rộng và chênh lệch nhau nhỏ, từ Tây (500m - 600m) sang Đông (400m - 500m), gần như là vùng Bazan liền khối, chia cắt bởi miệng núi lửa 2 Niên giám Thống kê thành phố Pleiku, năm 2013. 8 z địa hình âm, mức độ chia cắt ít, do vậy khả năng xây dựng các công trình thuỷ lợi cấp nước là khó khăn.

Các thành tạo địa mạo ở đây gồm hai kiểu hình thái cơ bản: bề mặt nằm ngang và hơi nghiêng xen kẽ các bề mặt dạng phun nổ. Các bề mặt này bị lôi kéo vào các hoạt động đào xẻ, phân cắt cùng với quá trình ngoại sinh hoạt động mạnh mẽ, dẫn đến rửa trôi, xâm thực xói mòn, phong hóa bạc màu và các quá trình trọng lực xảy ra ở các sườn dốc và vách đứng mà thường là ranh giới giữa các phân vi địa mạo.3 Đặc điểm địa hình như vậy đã tạo nên sự đa dạng và phong phú về cảnh quan du lịch – nét hấp dẫn rất riêng của tự nhiên nơi đây. Khí hậu: Pleiku có khí hậu nhiệt đới gió mùa cao nguyên, 01 năm 02 mùa rõ rệt: mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 và kết thúc vào tháng 10, mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau (bảng 1. Đây là một trong những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến thời vụ du lịch.

Sự phân hoá sâu sắc có liên quan đến tác dụng chắn gió của dãy Trường Sơn. Mùa hạ trùng mùa mưa ẩm, quá trình hình thành mưa trong luồng gió mùa Tây Nam đã bão hoà hơi nước lại được tăng cường thêm nhờ tác dụng của dãy Trường Sơn chắn gió nên mưa rất lớn. Mùa đông trùng với mùa khô hạn, những đợt gió mùa tràn về đã vấp phải núi và đem lại nhiều mưa ở trên vùng thấp ven biển và sườn Đông Trường Sơn. Đặc biệt, đầu thời kỳ mùa đông là thời kỳ có những xoáy thấp và những cơn bão muộn thường hoạt động ở những vĩ độ thấp của biển Đông, sau khi vượt qua dãy Trường Sơn để lại một lượng ẩm đáng kể dưới dạng mưa bên Đông Trường Sơn nên các khối khí trở nên khô hơn.

Tình trạng khô hạn rất gay gắt, hàng năm trong suốt 2-3 tháng chỉ có mưa rất ít, thậm chí có năm không có mưa. Suốt 6 tháng mùa khô lượng mưa chỉ chiếm 10% lượng mưa năm.1: Lượng mưa bình quân nhiều năm tại trạm quan trắc Pleiku (mm) (1976-2005) I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Năm 3,9 5,6 29 80 238 366 375 490 383 208 70 11 2.260 Nguồn: Đài khí tượng thủy văn khu vực Tây Nguyên 3 Uỷ ban nhân dân tỉnh Gia Lai (1999), Địa chí Gia Lai, NXB Văn hóa dân tộc, Hà Nội. 9 z Độ ẩm không khí trung bình thấp nhất xảy ra vào tháng III (72%) và cao nhất vào tháng VIII (93%). Độ ẩm lớn nhất thường xảy ra sau vài ba giờ lúc mặt trời mọc và nhỏ nhất xảy ra vào lúc 13 giờ trong ngày.

Quan sát thực tế ở trạm đo cho thấy độ ẩm về ban đêm cao hơn so với ban ngày. Độ ẩm nhỏ nhất ngày quan sát được vào tháng III ở Pleiku chỉ có 8%. Độ ẩm quá thấp như vậy đã làm cho mùa khô trở nên gay gắt trong khu vực.