Khoá luận tốt nghiệp: Phát triển Du Lịch Sinh Thái Dựa Vào Cộng Đồng Tại Vân Đồn, Quảng Ninh

Luận văn nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại Vân Đồn, Quảng Ninh năm 2010. Giải pháp và tiềm năng khai thác du lịch bền vững.

• Tác giả: Bùi Thị Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Hải
• Trường học: Trường ĐHDL Hải Phòng
• Chuyên ngành: Du lịch - Văn hoá
• Đề tài: Phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại Vân Đồn, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DU LỊCH SINH THÁI DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
• 1.1. Du lịch sinh thái
• 1.1.1. Lịch sử nghiên cứu về du lịch sinh thái
• 1.1.2. Quan điểm về du lịch sinh thái
• 1.2. Du lịch cộng đồng
• 1.2.1. Khái niệm về du lịch dựa vào cộng đồng
• 1.2.2. Ý nghĩa phát triển du lịch cộng đồng
• 1.2.3. Nguyên tắc phát triển du lịch cộng đồng
• 1.2.4. Điều kiện phát triển du lịch cộng đồng
• 1.2.5. Đặc điểm của du lịch cộng đồng
• 1.2.6. Mục đích của du lịch cộng đồng
• 1.2.7. Mối quan hệ giữa cộng đồng địa phương và hoạt động du lịch
• 1.3. Kinh nghiệm của một số quốc gia về mô hình phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng
• 2. CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG DU LỊCH SINH THÁI DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI VÂN ĐỒN, QUẢNG NINH
• 2.1. Khái quát về Vân Đồn
• 2.2. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch tự nhiên
• 2.2.1. Vị trí địa lý
• 2.2.2. Địa hình, địa mạo
• 2.2.3. Đa dạng sinh học
• 2.2.4. Tiềm năng du lịch tự nhiên
• 2.3. Điều kiện kinh tế – xã hội và tài nguyên du lịch nhân văn
• 2.3.1. Đặc điểm dân cư
• 2.3.2. Đặc điểm kinh tế
• 2.3.3. Văn hoá, y tế và giáo dục
• 2.3.4. Tài nguyên du lịch nhân văn
• 2.4. Đánh giá tiềm năng du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại Vân Đồn, Quảng Ninh
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH SINH THÁI DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI VÂN ĐỒN, QUẢNG NINH
• 3.1. Các tuyến điểm và các loại hình du lịch chính đang được khai thác
• 3.2. Cơ sở vật chất phục vụ du lịch
• 3.3. Khách du lịch
• 3.4. Sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch
• 3.5. Tác động của du lịch tới cộng đồng địa phương
• 3.6. Một số nhận xét về hoạt động du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại Vân Đồn, Quảng Ninh
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI VÂN ĐỒN, QUẢNG NINH
• 4.1. Những tiền đề cho định hướng phát triển du lịch
• 4.2. Một số đề xuất
• 4.2.1. Đào tạo nguồn nhân lực hoạt động du lịch tại địa phương
• 4.2.2. Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương
• 4.2.3. Cải thiện môi trường sống
• 4.2.4. Tạo lập, xây dựng chính sách phát triển phù hợp
• 4.2.5. Tăng cường hoạt động xúc tiến quảng bá
• 4.3. Đề xuất mô hình mẫu nhằm phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại xã Quan Lạn, Vân Đồn, Quảng Ninh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Du Lịch Sinh Thái Cộng Đồng Vân Đồn 55

Du lịch sinh thái cộng đồng (DLSTCĐ) đang trở thành xu hướng tất yếu trong bối cảnh nhu cầu du lịch, thư giãn tăng cao. Vân Đồn, Quảng Ninh sở hữu tiềm năng lớn để phát triển loại hình này. DLSTCĐ không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa địa phương. Nghiên cứu và áp dụng DLSTCĐ tại Vân Đồn là một hướng đi bền vững, cần được quan tâm và đầu tư. Xu hướng này gắn liền với sự phát triển của ngành công nghiệp không khói, thân thiện với môi trường. Theo PGS. Nguyễn Thị Hải, việc nghiên cứu DLSTCĐ là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

1.1. Lịch sử Nghiên cứu và Phát Triển DLST Toàn Cầu

DLSTCĐ phát triển mạnh mẽ ở các nước phát triển như EU, Mỹ, Canada, Australia. Các nước đang phát triển như Nepal, Kenya, Trung Quốc, Thái Lan cũng đã xây dựng các mô hình DLSTCĐ thành công. Năm 2002 được Liên Hợp Quốc chọn làm “Năm Quốc tế Du lịch sinh thái”. Các nước đã xây dựng thành công những mô hình DLSTCĐ như Ecomost của EU, Làng DLST của Áo, mô hình Hoàng Sơn ở Trung Quốc, mô hình DLSTCĐ trên cơ sở cộng đồng Nepal. Tại Việt Nam, DLSTCĐ bắt đầu được chú ý từ cuối những năm 1990, tập trung vào các Vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên. Ví dụ điển hình là năm 2004, Cục Kiểm lâm phối hợp với Tổ chức Fundeso xuất bản “Cẩm nang quản lý phát triển DLST ở các khu bảo tồn Việt Nam”.

1.2. Khái Niệm và Điều Kiện Phát Triển Du Lịch Sinh Thái

Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa, gắn với giáo dục môi trường, đóng góp cho bảo tồn và phát triển bền vững, có sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Điều kiện phát triển bao gồm hệ sinh thái điển hình, đa dạng sinh học cao, đội ngũ hướng dẫn viên am hiểu, và tuân thủ chặt chẽ quy định về sức chứa. Du lịch sinh thái Quảng Ninh cần tuân thủ các nguyên tắc này để đảm bảo sự bền vững. Khái niệm DLSTCĐ còn nhấn mạnh đến việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên Vân Đồn.

II. Du Lịch Sinh Thái Dựa Vào Cộng Đồng Là Gì 52

Du lịch dựa vào cộng đồng (DLCĐ) là hình thức du lịch mà cộng đồng địa phương đóng vai trò trung tâm. Nó xuất phát từ hình thức du lịch làng bản, nơi du khách tìm hiểu về phong tục, tập quán và cuộc sống của người dân. Ngày nay, DLCĐ có nhiều biến thể, nhấn mạnh sự tham gia của cộng đồng trong việc quản lý và hưởng lợi từ du lịch. DLCĐ đảm bảo sự phát triển kinh tế địa phương qua du lịch một cách bền vững. Đây là một nguyên tắc quan trọng, cộng đồng địa phương là những người quản lý hợp pháp đối với những nguồn tài nguyên đó.

2.1. Ý Nghĩa và Lợi Ích Của Du Lịch Cộng Đồng

DLCĐ đa dạng hóa sản phẩm du lịch, thu hút du khách và bảo vệ tài nguyên. Nó phân chia lợi ích một cách công bằng cho cộng đồng địa phương, mang lại lợi ích kinh tế cho các thành viên tham gia cung cấp dịch vụ, đồng thời cả cộng đồng được hưởng lợi từ sự đóng góp của hoạt động du lịch vào môi trường, kinh tế - xã hội và văn hoá địa phương. Lợi ích của du lịch sinh thái cộng đồng là rất lớn nếu được quản lý tốt. Các lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường đều được đảm bảo cho cả cộng đồng.

2.2. Nguyên Tắc và Điều Kiện Phát Triển DLCĐ Bền Vững

Cộng đồng được quyền tham gia thảo luận, thực hiện và quản lý, đầu tư để phát triển du lịch. Phù hợp với khả năng của cộng đồng, khả năng bao gồm nhận thức về vai trò và vị trí của mình trong việc sử dụng tài nguyên. Chia sẻ lợi ích từ du lịch cho cộng đồng. Du lịch cộng đồng phải đảm bảo lợi ích cho cộng đồng địa phương trong tất cả các lĩnh vực môi trường kinh tế - xã hội và văn hoá, như: tái đầu tư cho cộng đòng xây dựng đường xá, cầu cống, điện và chăm sóc sức khoẻ, giáo dục…DLCĐ chỉ được phát triển trong điều kiện điểm đến có tài nguyên du lịch tự nhiên phong phú, nguyên sơ và tài nguyên du lịch nhân văn độc đáo, đặc sắc.Đồng thời, cộng đồng địa phương phải sở hữu những giá trị văn hoá truyền thống đậm đà đặc trưng tộc người và đặc biệt họ phải có nhận thức trách nhiệm đúng đắn về phát triển du lịch và bảo tồn tài nguyên.

III. Tiềm Năng Du Lịch Sinh Thái Tại Vân Đồn Quảng Ninh 57

Vân Đồn, Quảng Ninh sở hữu tiềm năng du lịch sinh thái lớn nhờ vị trí địa lý thuận lợi, tài nguyên thiên nhiên phong phú và văn hóa độc đáo. Vùng đất này được quy hoạch là một trong bốn không gian phát triển du lịch trọng điểm của Quảng Ninh. Tuy nhiên, tiềm năng này chưa được khai thác hiệu quả. Việc đánh thức tiềm năng du lịch sẽ cải thiện đời sống người dân, đặc biệt là các dân tộc thiểu số và người dân sống ở các xã hải đảo. Bảo tồn tài nguyên thiên nhiên Vân Đồn kết hợp với du lịch là yếu tố then chốt.

3.1. Điều Kiện Tự Nhiên và Tài Nguyên Du Lịch Tự Nhiên

Vân Đồn có vị trí địa lý chiến lược, địa hình đa dạng và hệ sinh thái phong phú. Đa dạng sinh học cao với rừng ngập mặn, các loài động thực vật quý hiếm. Tiềm năng du lịch tự nhiên lớn, tạo điều kiện cho phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch biển. Nghiên cứu du lịch sinh thái cộng đồng cần tập trung vào khai thác tiềm năng này. Theo khoá luận tốt nghiệp, Vân Đồn nằm cách Hạ Long chưa đầy 40km, là một trong những điểm du lịch sinh thái hấp dẫn của Quảng Ninh.

3.2. Điều Kiện Kinh Tế Xã Hội và Tài Nguyên Du Lịch Nhân Văn

Vân Đồn có đặc điểm dân cư đa dạng, kinh tế đang phát triển và văn hóa phong phú. Tài nguyên du lịch nhân văn độc đáo, bao gồm các di tích lịch sử, lễ hội truyền thống và làng nghề thủ công. Việc khai thác các giá trị văn hóa sẽ tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút du khách. Việc phát triển du lịch bền vững Vân Đồn phải song hành cùng bảo tồn văn hóa địa phương.

IV. Giải Pháp Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Vân Đồn 59

Để phát triển du lịch sinh thái cộng đồng Vân Đồn một cách bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ về quản lý, sản phẩm, marketing và nguồn nhân lực. Đào tạo nguồn nhân lực địa phương, thu hút sự tham gia của cộng đồng, cải thiện môi trường sống và xây dựng chính sách phù hợp là những yếu tố quan trọng. Các giải pháp phát triển du lịch Vân Đồn cần đảm bảo sự hài hòa giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường.

4.1. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Du Lịch Địa Phương

Nâng cao kỹ năng và kiến thức cho người dân địa phương để họ có thể tham gia vào các hoạt động du lịch. Đào tạo về nghiệp vụ hướng dẫn viên, quản lý khách sạn, chế biến món ăn địa phương và các kỹ năng mềm khác. Việc đào tạo nguồn nhân lực hoạt động du lịch tại địa phương giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra việc làm cho người dân.

4.2. Thu Hút Sự Tham Gia Của Cộng Đồng Địa Phương

Tạo điều kiện để người dân địa phương tham gia vào quá trình xây dựng và phát triển sản phẩm du lịch. Khuyến khích họ cung cấp các dịch vụ du lịch như homestay, tour du lịch cộng đồng, bán sản phẩm thủ công địa phương. Sự tham gia của cộng đồng địa phương và du lịch giúp tạo ra sự gắn kết và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

4.3. Cải Thiện Môi Trường Sống Và Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cải thiện hệ thống giao thông, cung cấp nước sạch, xử lý rác thải và bảo vệ môi trường. Xây dựng các cơ sở hạ tầng du lịch như nhà hàng, khách sạn và khu vui chơi giải trí. Việc cải thiện môi trường sống không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân mà còn thu hút du khách.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Tại Xã Quan Lạn Vân Đồn 55

Xã Quan Lạn là một ví dụ điển hình về phát triển DLSTCĐ tại Vân Đồn. Mô hình này tập trung vào khai thác các giá trị văn hóa truyền thống và tài nguyên thiên nhiên độc đáo của xã. Sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương là yếu tố then chốt trong thành công của mô hình này. Bài học kinh nghiệm từ Quan Lạn có thể áp dụng cho các địa phương khác. Văn hóa địa phương Vân Đồn được bảo tồn thông qua các hoạt động du lịch.

5.1. Khai Thác Tài Nguyên Văn Hóa và Thiên Nhiên Quan Lạn

Quan Lạn có nhiều di tích lịch sử, lễ hội truyền thống và làng nghề thủ công độc đáo. Bãi biển Quan Lạn nổi tiếng với vẻ đẹp hoang sơ và hệ sinh thái đa dạng. Khai thác các giá trị này để tạo ra các sản phẩm du lịch hấp dẫn.Theo tài liệu, xã Quan Lạn là một ví dụ điển hình về phát triển DLSTCĐ, cần được nhân rộng mô hình này.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Mô Hình DLCĐ Quan Lạn

Người dân Quan Lạn tham gia vào các hoạt động du lịch như cung cấp dịch vụ homestay, hướng dẫn du lịch, bán sản phẩm thủ công và tổ chức các lễ hội truyền thống. Sự tham gia của cộng đồng giúp tạo ra sự gắn kết và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Cần nhấn mạnh cộng đồng địa phương và du lịch có mối quan hệ mật thiết.

VI. Tương Lai Du Lịch Sinh Thái Dựa Vào Cộng Đồng 53

Du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại Vân Đồn có tiềm năng phát triển rất lớn trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được sự phát triển bền vững, cần có sự quan tâm và đầu tư của các cấp chính quyền, sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương và sự hợp tác của các doanh nghiệp du lịch. Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, Khách du lịch sinh thái Vân Đồn cần có ý thức bảo vệ môi trường.

6.1. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển DLSTCĐ Từ Nhà Nước

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật và pháp lý để khuyến khích phát triển DLSTCĐ. Cần có các quy định chặt chẽ về bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên du lịch. Chính sách phát triển du lịch Quảng Ninh cần ưu tiên các mô hình du lịch sinh thái bền vững.

6.2. Hợp Tác Giữa Doanh Nghiệp và Cộng Đồng Phát Triển

Các doanh nghiệp du lịch cần hợp tác chặt chẽ với cộng đồng địa phương để phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo và bền vững. Cần chia sẻ lợi ích một cách công bằng cho cộng đồng và tôn trọng các giá trị văn hóa truyền thống. Hợp tác giúp phát triển du lịch bền vững Vân Đồn.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Vân Đồn là huyện đảo tiền tiêu thuộc tỉnh Quảng Ninh, sở hữu diện tích tự nhiên 59.676 ha với hơn 600 hòn đảo lớn nhỏ thuộc hai quần đảo Cái Bầu và Vân Hải. Nằm trong không gian kinh tế - sinh thái vịnh Bái Tử Long và cách thành phố Hạ Long chưa đầy 50 km, Vân Đồn được định vị là một trong bốn không gian phát triển du lịch trọng điểm theo Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Quảng Ninh giai đoạn 2000 - 2010. Theo thống kê của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) và định hướng từ Năm Quốc tế Du lịch Sinh thái (International Year of Ecotourism), xu hướng chuyển dịch từ du lịch đại chúng sang du lịch sinh thái gắn với cộng đồng bản địa (Community-Based Ecotourism - CBET) là động lực tăng trưởng bền vững cho các vùng sinh thái nhạy cảm.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                   BỐI CẢNH CHIẾN LƯỢC DU LỊCH VÂN ĐỒN                            |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Vị trí: Quần thể đảo Đông Bắc (vịnh Bái Tử Long) | Quy mô: 59.676 ha (600 đảo)   |
|  Đặc trưng: Địa hình Karst ngập nước + VQG Bái Tử Long (1.909 loài động thực vật) |
|  Trọng điểm kinh tế: Nông - lâm - ngư (33,5%) chuyển dịch sang Dịch vụ - Du lịch   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Dù sở hữu tiềm năng đa dạng sinh học vượt trội cùng bề dày lịch sử thương cảng cổ từ thời Lý - Trần, hoạt động khai thác du lịch tại Vân Đồn trong thời gian dài vẫn được ví như "nàng công chúa ngủ trong rừng". Mô hình phát triển du lịch tự phát mang tính mùa vụ cao bộc lộ hàng loạt điểm nghẽn nghiêm trọng:

• Bất bình đẳng trong phân phối lợi ích: Người dân địa phương chủ yếu làm nghề nông - ngư nghiệp với thu nhập bấp bênh (GDP bình quân đạt 12,45 triệu đồng/người/năm 2009). Tỷ lệ lao động nhàn rỗi trong vùng đệm Vườn quốc gia (VQG) Bái Tử Long lên tới 20% (khoảng 1.600 người), thiếu việc làm ổn định khi đất canh tác và mặt nước nuôi trồng bị chuyển đổi mục đích.
• Xung đột tài nguyên và bảo tồn: Tình trạng khai thác hải sản mang tính hủy diệt bằng chất nổ, xung điện; khai thác gỗ, săn bắt thú rừng trái phép và bùng phát nuôi trồng nhuyễn thể tự phát gây suy giảm rạn san hô, ô nhiễm nguồn nước ven bờ.
• Cơ sở hạ tầng kỹ thuật yếu kém: Hệ thống giao thông kết nối đảo hạn chế (chỉ 2 chuyến tàu/ngày từ cảng Cái Rồng), thiếu hụt nước ngọt cục bộ tại các đảo xa (như xã Thắng Lợi), mạng lưới điện lưới và xử lý chất thải rắn chưa đồng bộ.

Đề tài nghiên cứu hướng tới ba mục tiêu cốt lõi:

1. Đánh giá toàn diện hiện trạng tài nguyên tự nhiên, giá trị đa dạng sinh học và tài nguyên nhân văn vùng biển đảo Vân Đồn.
2. Phân tích thực trạng chuỗi giá trị và mức độ tham gia của cộng đồng địa phương trong các hoạt động du lịch sinh thái tại các xã đảo trọng điểm (Cái Bầu, Quan Lạn, Ngọc Vừng, Minh Châu).
3. Thiết lập mô hình mẫu phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại xã Quan Lạn gắn với cơ chế phân chia lợi ích công bằng, xóa đói giảm nghèo và bảo tồn hệ sinh thái nguyên sinh.

Giải pháp lựa chọn là tích hợp mô hình quản trị đồng quản lý tài nguyên (Co-management Framework) kết hợp phương pháp xác định sức chứa du lịch sinh thái (Tourism Carrying Capacity - TCC), biến cộng đồng bản địa từ đối tượng thụ động thành chủ thể điều hành các chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch trải nghiệm.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian các xã đảo thuộc huyện Vân Đồn gồm đảo Cái Bầu, Quan Lạn, Ngọc Vừng, Minh Châu, Bản Sen, Trà Bản và khu vực bảo tồn nghiêm ngặt của VQG Bái Tử Long. Giới hạn nghiên cứu căn cứ trên dữ liệu điều tra thực địa, thống kê sinh thái và khảo sát xã hội học giai đoạn 2005 - 2010.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại thời điểm nghiên cứu, hoạt động du lịch tại Vân Đồn tồn tại song song ba hình thái khai thác với các ưu và nhược điểm rõ rệt:

Tiêu chí	Du lịch đại chúng (Mass Tourism)	Du lịch tự phát hộ gia đình	Mô hình DLST dựa vào cộng đồng (CBET Đề xuất)
Chủ thể điều hành	Doanh nghiệp lữ hành, resort ngoài địa phương	Từng hộ ngư dân riêng lẻ	Ban quản lý cộng đồng & Hợp tác xã du lịch
Phân phối lợi ích	Phần lớn dòng tiền chảy ra ngoài huyện	Thu nhập bấp bênh, cạnh tranh hạ giá	Chia sẻ lợi nhuận minh bạch qua quỹ cộng đồng
Tác động môi trường	Nguy cơ xả thải lớn, phá vỡ cảnh quan Karst	Rác thải bừa bãi, thiếu hạ tầng thu gom	Kiểm soát sức chứa, bảo tồn rừng ngập mặn & san hô
Tính bền vững	Thấp, phụ thuộc mùa cao điểm hè	Rất thấp, rủi ro tái nghèo cao	Cao, gắn kết sinh kế với giáo dục môi trường

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                MA TRẬN PHÂN LOẠI YÊU CẦU DỰ ÁN (MoSCoW MATRIX)                     |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| [MUST HAVE]                                                                        |
| - Quy chế hoạt động Ban Quản lý Du lịch Sinh thái Cộng đồng cấp xã.                 |
| - Tiêu chuẩn vệ sinh môi trường, xử lý nước thải sinh hoạt phân tán.               |
| - Hệ thống bảng hướng dẫn, kiểm soát sức chứa tại bãi tắm và rừng trâm.            |
|                                                                                    |
| [SHOULD HAVE]                                                                      |
| - Bộ tài liệu đào tạo kỹ năng đón tiếp, thuyết minh bản địa và an toàn hàng hải.  |
| - Cơ chế đóng góp 15-20% lợi nhuận vào Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên và Xã hội.         |
|                                                                                    |
| [COULD HAVE]                                                                       |
| - Hệ thống đặt phòng homestay và tour trải nghiệm số hóa qua cổng thông tin huyện. |
| - Trung tâm giới thiệu văn hóa thương cảng cổ Vân Đồn tại bến Cái Làng.           |
|                                                                                    |
| [WON'T HAVE (Giai đoạn 1)]                                                         |
| - Đầu tư các khu nghỉ dưỡng bê tông hóa cao tầng tại bãi biển nguyên sơ.          |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống quản trị và vận hành

Cấu trúc tổ chức mô hình du lịch sinh thái cộng đồng tại Vân Đồn được vận hành theo cơ chế đa bên tham gia (Multi-stakeholder Governance):

                       +-----------------------------------+
                       |    ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN VÂN ĐỒN  |
                       |    & BAN QUẢN LÝ VQG BÁI TỬ LONG  |
                       +-----------------+-----------------+
                                         |
                                         v
                       +-----------------------------------+
                       |    BAN QUẢN LÝ DLCĐ CẤP XÃ        |
                       | (Chính quyền + Đại diện Người dân)|
                       +-----------------+-----------------+
                                         |
         +-------------------------------+-------------------------------+
         |                               |                               |
         v                               v                               v
+------------------+           +------------------+            +------------------+
| TỔ HOMESTAY &    |           | TỔ VẬN CHUYỂN &  |            | TỔ HƯỚNG DẪN     |
| LƯU TRÚ BẢN ĐỊA  |           | HÀNG HẢI TRẢI    |            | THUYẾT MINH &    |
| (Tiêu chuẩn xanh)|           | NGHIỆM ĐÁNH BẮT  |            | TUẦN TRA BẢO TỒN |
+------------------+           +------------------+            +------------------+
         |                               |                               |
         +-------------------------------+-------------------------------+
                                         |
                                         v
                       +-----------------------------------+
                       |    QUỸ PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG       |
                       |  - Tái đầu tư hạ tầng điện, nước  |
                       |  - Bảo trợ y tế, giáo dục đảo     |
                       |  - Bảo vệ rạn san hô, rừng trâm   |
                       +-----------------------------------+

Hệ sinh thái công cụ và tiêu chuẩn ứng dụng:

• Khung tính toán sức chứa: Công thức Cifuentes (1992) đánh giá Sức chứa vật lý (PCC), Sức chứa thực tế (RCC) và Sức chứa hiệu dụng (ECC).
• Phần mềm quản lý dữ liệu: Hệ thống quản trị dữ liệu khảo sát và giám sát sinh thái trên nền tảng SPSS 16.0 và ArcGIS 9.3 phân vùng bảo tồn.
• Tiêu chuẩn dịch vụ: Bộ tiêu chí ASEAN Community Based Tourism Standard kết hợp quy chuẩn quản lý môi trường ISO 14001 cho các cơ sở lưu trú homestay.

Methodology

Quy trình nghiên cứu và thực nghiệm triển khai qua 4 bước:

1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập báo cáo kinh tế - xã hội định kỳ của UBND huyện Vân Đồn, số liệu kiểm kê tài nguyên VQG Bái Tử Long, quy hoạch phát triển không gian du lịch vùng Duyên hải Đông Bắc.
2. Khảo sát thực địa liên ngành: Khảo sát địa mạo Karst, đo đạc thông số dòng chảy, độ mặn nước biển ($22 - 24^\circ\text{C}$ trung bình năm), đánh giá hiện trạng 14 ha rừng trâm tự nhiên xã Minh Châu và hệ sinh thái rừng ngập mặn 24 ha vụng Cát Quýt (đảo Ba Mùn).
3. Điều tra xã hội học định lượng và định tính:
   • Phát phiếu điều tra cấu trúc tới $N=100$ hộ dân trực tiếp và gián tiếp tham gia hoạt động du lịch tại Quan Lạn, Ngọc Vừng, Cái Bầu.
   • Phỏng vấn sâu $N=100$ du khách nội địa và quốc tế về mức độ hài lòng, chi tiêu và kỳ vọng trải nghiệm sinh thái.
   • Phỏng vấn chuyên gia quản lý du lịch, cán bộ kiểm lâm VQG Bái Tử Long và chính quyền địa phương.
4. Phân tích ma trận SWOT và xây dựng khung hành động: Tổng hợp dữ liệu để lượng hóa rủi ro và xác lập giải pháp chính sách.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình triển khai mô hình thử nghiệm tại xã Quan Lạn được xây dựng trên thuật toán phân phối doanh thu và xác lập ngưỡng chịu tải sinh thái.

def calculate_cbet_revenue_distribution(gross_revenue: float, direct_costs: float) -> dict:
    """
    Thuật toán phân bổ dòng tiền doanh thu du lịch sinh thái cộng đồng.
    Đảm bảo tính bền vững theo nguyên tắc chia sẻ lợi ích công bằng.
    """
    net_profit = gross_revenue - direct_costs
    if net_profit <= 0:
        return {"status": "Error", "message": "Doanh thu không đủ bù đắp chi phí vận hành"}
    
    distribution = {
        "ho_gia_dinh_cung_ung": net_profit * 0.60,      # 60% chi trả trực tiếp cho hộ dân
        "quy_bao_ton_he_sinh_thai": net_profit * 0.15,  # 15% quỹ bảo vệ rừng trâm, san hô
        "quy_phat_trien_cong_dong": net_profit * 0.15,  # 15% xây dựng hạ tầng điện, nước, y tế
        "chi_phi_quan_ly_dieu_hanh": net_profit * 0.10  # 10% hành chính & tập huấn nhân lực
    }
    return distribution

Quy trình xác định sức chứa thực tế của tuyến điểm sinh thái biển đảo:

$$\text{PCC} = A \times \frac{1}{B} \times R_f$$

$$\text{RCC} = \text{PCC} \times (1 - C_{f1}) \times (1 - C_{f2}) \times \dots \times (1 - C_{fn})$$

Trong đó:

• $A$: Diện tích không gian sử dụng khả dụng (ví dụ bãi tắm Minh Châu - Quan Lạn).
• $B$: Diện tích tiêu chuẩn cho một du khách ($B = 15\text{ m}^2/\text{khách}$ đối với bãi biển sinh thái).
• $R_f$: Hệ số luân chuyển ngày ($R_f = \frac{\text{Thời gian mở cửa}}{\text{Thời gian trải nghiệm trung bình}} = \frac{8}{2} = 4$).
• $C_{fn}$: Các hệ số hiệu chỉnh (hạn chế thời tiết mưa bão $C_{f1}$, độ dốc địa hình $C_{f2}$, bảo tồn rùa biển/chim di cư $C_{f3}$).

Testing và validation

Kết quả kiểm kê đa dạng sinh học tại khu vực khảo sát đạt các chỉ số thực chứng sau:

+------------------------------------------------------------------------------------+
|               THỐNG KÊ ĐA DẠNG SINH HỌC VÙNG BIỂN ĐẢO VÂN ĐỒN                     |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| - Tổng số loài sinh vật ghi nhận: 1.909 loài (HST rừng: 1.028 loài, Biển: 881 loài)|
| - Loài nguy cấp ghi trong Sách Đỏ Việt Nam: 102 loài (72 động vật, 30 thực vật)   |
| - Thực vật bậc cao có mạch: 780 loài, 468 chi, 135 họ (Rubiaceae, Euphorbiaceae)  |
| - Cây có giá trị dược liệu: 431 loài | Cây lấy gỗ quý: 126 loài (Lim xanh, Kim giao)|
| - San hô cứng: 106 loài (Họ Faviidae chiếm 39,6% tổng số loài)                     |
| - Động vật thân mềm biển: 197 loài (21 loài giá trị xuất khẩu cao: Ngán, Sá sùng) |
| - Cá biển: 68 loài (Ưu thế họ Cá Thia 19,12%, Cá Mú 13,24%, Cá Bàng chài 8,82%)   |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Thống kê mẫu điều tra xã hội học $N=200$ đối tượng phản ánh cấu trúc thái độ và nhu cầu:

+------------------------------------------------------------------------------------+
|               KẾT QUẢ KHẢO SÁT XÃ HỘI HỌC THỰC ĐỊA (N = 200)                       |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Người dân địa phương (N=100):                                                  |
|    - 97% mong muốn tham gia chuỗi dịch vụ du lịch để nâng cao thu nhập.            |
|    - 84% chưa từng qua đào tạo nghiệp vụ lưu trú, ngoại ngữ hoặc bảo tồn.          |
|    - 78% đồng thuận trích nộp doanh thu vào quỹ bảo vệ môi trường chung.           |
|                                                                                    |
| 2. Du khách trải nghiệm (N=100):                                                   |
|    - 91% đánh giá cảnh quan bãi biển và rừng nguyên sinh hoang sơ xuất sắc.        |
|    - 73% phàn nàn về hạ tầng thu gom rác thải và nhà vệ sinh đạt chuẩn.           |
|    - 68% sẵn sàng chi trả thêm 20-30% chi phí cho các tour trải nghiệm văn hóa.   |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Kết quả đạt được

Đề tài đã hoàn thành hệ thống hóa các tuyến điểm du lịch sinh thái đặc thù tại cụm đảo Vân Hải:

• Tuyến 1: Tham quan di chỉ khảo cổ hang Soi Nhụ - hang Hà Giắt - thương cảng cổ bến Cái Làng - đình Quan Lạn.
• Tuyến 2: Trải nghiệm xuyên rừng trâm tự nhiên Minh Châu 14 ha - bãi tắm Chương Nẹp - vụng Cát Quýt (đảo Ba Mùn).
• Tuyến 3: Lặn ngắm rạn san hô viền bờ hòn Khơi Ngoài - khám phá thung áng hang luồn Cái Đé.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuyển dịch phương pháp tiếp cận từ bảo tồn thụ động sang đồng quản lý sinh thái: Thay vì cấm đoán ngư dân khai thác tài nguyên, mô hình tích hợp tri thức bản địa vào hoạt động dẫn tour sinh thái, chuyển đổi 30% ngư dân đánh bắt ven bờ sang dịch vụ chở khách và nuôi trồng thủy sản bền vững.
2. Áp dụng bài học quốc tế có hiệu chỉnh địa phương: Kế thừa kinh nghiệm từ VQG Gunung Halimun (Indonesia) về cấu trúc ban quản lý hỗn hợp và làng Ghandruk (Khu bảo tồn Annapurna, Nepal) về cam kết phân chia lợi ích cộng đồng, đề tài thiết lập cơ chế kiểm soát minh bạch nguồn thu du lịch phù hợp với Luật Di sản và Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam.
3. Đóng góp học thuật và thực tiễn:
   • Xác lập bộ cơ sở dữ liệu định lượng về 1.909 loài sinh vật và hiện trạng phân bố 106 loài san hô tại Vân Đồn làm cơ sở khoa học cho công tác phân vùng bảo tồn.
   • Cung cấp luận cứ thực tiễn cho UBND huyện Vân Đồn ban hành Đề án phát triển du lịch bền vững gắn với chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo vùng hải đảo.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản vận hành thực tế

+------------------------------------------------------------------------------------+
|               HÀNH TRÌNH TRẢI NGHIỆM DU LỊCH SINH THÁI CỘNG ĐỒNG                   |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| Buổi sáng:                                                                         |
| 07:30 - Xuất phát từ bến Cái Làng bằng thuyền composite của ngư dân địa phương.    |
| 08:30 - Thăm rừng ngập mặn vụng Cát Quýt, nghe hướng dẫn viên bản địa thuyết minh. |
| 10:30 - Tìm hiểu lịch sử thương cảng Vân Đồn tại di tích Đình - Chùa Quan Lạn.     |
|                                                                                    |
| Buổi chiều:                                                                        |
| 12:00 - Ăn trưa tại Homestay cộng đồng: Thưởng thức hải sản bản địa (sá sùng, ngán)|
| 14:00 - Đi bộ trải nghiệm rừng trâm tự nhiên Minh Châu, tìm hiểu lịch sử giữ rừng. |
| 16:30 - Trải nghiệm đào sá sùng cùng người dân trên bãi triều cát trắng mịn.       |
|                                                                                    |
| Buổi tối:                                                                          |
| 19:00 - Sinh hoạt văn hóa biển đảo, thưởng thức nghệ thuật hát đối truyền thống.  |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Lộ trình triển khai (Roadmap)

Giai đoạn 1 (Tháng 1 - 6): Thành lập Ban Quản lý DLCĐ xã Quan Lạn; tập huấn 100 hộ dân.
Giai đoạn 2 (Tháng 7 - 12): Xây dựng 20 điểm homestay đạt chuẩn; lắp đặt hệ thống lọc nước.
Giai đoạn 3 (Tháng 13 - 24): Mở rộng tuyến điểm sang Ngọc Vừng, Bản Sen; kết nối lữ hành.

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

• Vốn đầu tư ban đầu ước tính: 500.000.000 VNĐ (cho 20 hộ gia đình thí điểm làm homestay, cải tạo nhà vệ sinh sinh học, trang bị áo phao đạt chuẩn và biển báo môi trường).
• Dự báo tăng trưởng thu nhập: Tăng thu nhập bình quân của hộ tham gia từ 1,2 triệu VNĐ/tháng lên 3,8 triệu VNĐ/tháng sau 12 tháng vận hành.
• Thời gian hoàn vốn (ROI): 1,8 năm, đồng thời tạo nguồn ngân sách bổ sung 120 - 150 triệu VNĐ/năm cho Quỹ bảo tồn đa dạng sinh học địa phương.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Rào cản hạ tầng giao thông và thời tiết: Hoạt động du lịch phụ thuộc lớn vào điều kiện gió mùa Đông Bắc và mưa bão từ tháng 5 đến tháng 10; tuyến vận tải thủy bị gián đoạn khi biển động mạnh.
• Trình độ nhân lực bản địa: Trình độ ngoại ngữ (tiếng Anh) và kiến thức sơ cấp cứu cứu hộ bờ biển của người dân còn ở mức sơ khai, cần lộ trình đào tạo liên tục 2 - 3 năm.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Nghiên cứu tích hợp hệ số hấp thụ carbon của rừng ngập mặn Bái Tử Long vào mô hình du lịch sinh thái tín chỉ carbon (Blue Carbon Ecotourism) và ứng dụng hệ thống quan trắc chất lượng nước biển IoT phục vụ cảnh báo sớm sức tải môi trường.

---

Đối tượng hưởng lợi

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                       CƠ CẤU ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                                  |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Cộng đồng cư dân bản địa:                                                      |
|    - Đa dạng hóa nguồn thu, giảm nghèo bền vững, hạn chế phụ thuộc nông - ngư.    |
|    - Nâng cao năng lực quản trị cộng đồng và tiếp cận cơ sở hạ tầng nâng cấp.     |
|                                                                                    |
| 2. Cơ quan quản lý nhà nước & VQG Bái Tử Long:                                     |
|    - Giảm áp lực tuần tra bảo vệ rừng nhờ mạng lưới tai mắt giám sát của người dân.|
|    - Thu hút nguồn vốn xã hội hóa cho công tác bảo tồn tài nguyên sinh thái.      |
|                                                                                    |
| 3. Doanh nghiệp lữ hành bền vững:                                                  |
|    - Tiếp cận sản phẩm du lịch sinh thái nguyên bản, giàu giá trị trải nghiệm.     |
|    - Xây dựng thương hiệu du lịch có trách nhiệm (Responsible Tourism).           |
|                                                                                    |
| 4. Khách du lịch & Nhà nghiên cứu:                                                 |
|    - Trải nghiệm môi trường tự nhiên trong lành, hiểu biết sâu về văn hóa cổ truyền.|
|    - Sử dụng tư liệu thực địa phong phú cho các công trình nghiên cứu sinh thái biển.|
+------------------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện tiên quyết để một hộ gia đình trên đảo tham gia mạng lưới homestay sinh thái là gì? Hộ dân cần có diện tích lưu trú tối thiểu $20\text{ m}^2$ thoáng mát, sở hữu công trình vệ sinh tự hoại đạt chuẩn thân thiện môi trường, cam kết không sử dụng túi nilon dùng một lần và hoàn thành khóa đào tạo 40 giờ về an toàn vệ sinh thực phẩm cùng nghiệp vụ đón tiếp cơ bản do Ban Quản lý dự án tổ chức.

2. Giải pháp giải quyết bài toán thiếu nước ngọt sinh hoạt tại các xã đảo trong mùa khô? Ứng dụng hệ thống thu gom và lọc nước mưa tuần hoàn công nghệ lọc cát sinh học kết hợp bồn chứa dung tích lớn tại từng cụm dân cư, song song với việc nâng cấp trữ lượng điều tiết nước ngọt từ hồ Mắt Rồng, hồ Dòng Linh và hồ Cầu Lậu.

3. Làm thế nào để kiểm soát rác thải nhựa phát sinh từ khách du lịch tại các bãi biển hoang sơ? Thiết lập quy chế "Hòn đảo không rác thải nhựa": Du khách nộp phí bảo vệ môi trường tượng trưng tại bến tàu, đổi đồ nhựa dùng một lần lấy bình nước thủy tinh và túi vải sinh thái; toàn bộ rác thải hữu cơ được xử lý ủ phân vi sinh tại chỗ, rác vô cơ được phân loại định kỳ đóng bao chuyển về đất liền xử lý.

4. Cơ chế giải quyết xung đột khi số lượng khách vượt quá sức chứa chịu tải sinh thái của điểm đến? Hệ thống quản lý vé và đặt chỗ tập trung sẽ tự động kích hoạt điều tiết dòng khách khi lượng khách đạt 90% ngưỡng RCC (Sức chứa thực tế), chuyển hướng các đoàn khách sang các hoạt động trải nghiệm văn hóa thay thế tại các thôn xóm nội đảo.

5. Điểm khác biệt lớn nhất giữa du lịch sinh thái cộng đồng tại Vân Đồn so với Cát Bà hay Hạ Long là gì? Vân Đồn sở hữu sự giao thoa độc nhất giữa hệ sinh thái Karst đảo đá với rừng trâm tự nhiên ngập cát hàng trăm năm tuổi, trầm tích lịch sử thương cảng cổ đầu tiên của Việt Nam và mật độ dân cư thưa, giữ được vẹn nguyên tính mến khách, phóng khoáng của văn hóa biển Đông Bắc.

---

Kết luận

Khoá luận tốt nghiệp đã giải quyết trọn vẹn bài toán khoa học và thực tiễn về phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. Bằng việc phân tích sâu sắc các giá trị địa mạo Karst, đa dạng sinh thái VQG Bái Tử Long và trầm tích lịch sử văn hóa Hạ Long - Soi Nhụ, nghiên cứu khẳng định cộng đồng bản địa là nhân tố trung tâm quyết định sự thành bại của chiến lược bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế biển. Mô hình mẫu đề xuất tại Quan Lạn với cơ chế quản trị minh bạch, thuật toán phân bổ lợi ích công bằng và công thức kiểm soát sức chứa sinh thái là giải pháp tối ưu để "đánh thức tiềm năng" Vân Đồn, bảo đảm phát triển bền vững cho hôm nay và các thế hệ mai sau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 khoá luận, tác giả giải quyết được hai vấn đề : Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của loại hình du lịch dựa vào cộng đồng. Trong phần cơ sở lý luận, tác giả đã nhấn mạnh giải quyết khái niệm DLST dựa vào cộng đồng làm nền tảng lý luận cho khoá luận. Tác giả cũng nêu lên ý nghĩa, nguyên tắc, điều kiện của việc phát triển DLST dựa vào cộng đồng, ngoài ra tác giả cũng đề cập đến đặc điểm, mục đích và mối quan hệ giữa CĐĐP và hoạt động du lịch. Trong phần cơ sở thực tiễn, tác giả đã đưa ra những bài học kinh nghiệm với hai ví dụ điển hình tại Indonexia và Nepal, hai đất nước khá nổi tiếng với hoạt động DLST dựa vào cộng đồng.

Đó là những cơ sở làm tiền đề cho việc phân tích tiềm năng và thực trạng phát triển DLST dựa vào cộng đồng ở Vân Đồn sẽ được trình bày ở chương 2. 20 Khoá luận tốt nghiệp Bùi Thị Hà CHƢƠNG 2 TIỀM NĂNG DU LỊCH SINH THÁI DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI VÂN ĐỒN, QUẢNG NINH 2. Khái quát về Vân Đồn Huyện Vân Đồn có diện tích đất tự nhiên 59.676 ha, được hợp thành bởi 2 quần đảo Cái Bầu (còn gọi là Kế Bào) và quần đảo Vân Hải gồm 600 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó có hơn 20 đảo có người ở. Lớn nhất là đảo Cái Bầu rộng 17.212 ha, trong đó có thị trấn Cái Rồng là trung tâm kinh tế, chính trị, xã hội của huyện và 6 xã: Đông Xa, Hạ Long, Vạn Yên, Đoàn Kết, Bình Dân, Đài Xuyên.

Quần đảo Vân Hải có 5 xã: Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng, Thắng Lợi, Bản Sen. Các đảo đều có địa hình núi. Núi thường chỉ cao 200 - 300m, núi Vạn Hoa ở đảo Cái Bầu cao 397m. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch tự nhiên.

Vị trí địa lý. Vân Đồn là một huyên mièn núi, hải đảo nằm ở phía Đông Nam tỉnh Quảng Ninh, có toạ độ từ 20040’ đến 21012’ vĩ độ Bắc và từ 107019’ đến 107042’ kinh độ Đông. Huyện lỵ là thị trấn Cái Rồng trên đảo Cái Bầu cách thành phố Hạ Long gần 50km, cách Cửa Ông 7km. Phía Bắc giáp vùng biển huyện Tiên Yên và huyện Đầm Hà; phía Tây giáp thị xã Cẩm Phả, ranh giới là lạch biển Cửa Ông và sông Voi Lớn; phía Đông giáp vùng biển huyện Cô Tô; phía Nam giáp Vịnh Hạ Long và vùng biển Cát Bà thuộc Hải Phòng.

Địa hình, địa mạo. Địa hình Karst đá vôi xen lẫn đảo đất là giá trị nổi bật của địa hình, địa chất vùng Vân Đồn - Bái Tử Long, các tháp Karst hình nón phổ biến ở vùng vịnh Bái Tử Long, cảnh quan đảo đá vôi phát triển cũng là vùng có ý nghĩa quốc tế về cảnh quan Karst là nền tảng của khoa học địa mạo. Xâm thực biển với đảo đá vôi là đặc điểm nổi bật qua các thời kỳ xâm thực nhiều đảo đá tạo thành các đỉnh 21 Khoá luận tốt nghiệp Bùi Thị Hà nhọn hẹp.Có các quá trình hình thành hang động kéo dìa suốt từ thời điểm khởi đầu ứng với sự tồn tại một mực xâm thực cơ sở cho đến ngày nay. Có 3 loại hang động trong vùng là: Các hang động ngầm cổ, các hang nền Karst cổ, các hang hầm ếch biển.

Địa hình của Vân Đồn hết sức đa dạng, có rừng, có biển, có đảo đá, đảo đất, có nhiều vũng, bãi triều ven biển và ngập mặn…Chính những kiểu địa hình ấy đã tạo ra cho cảnh quan Vân Đồn có những nét đặc trưng hấp dẫn đặc biệt Hệ thống đảo ở khu vực Vân Đồn hầu hết nằm trong đới địa chất duyên hải Bắc Bộ, hướng cấu trúc kiến tạo Đông Bắc - Tây Nam, song song với bờ biển của đất liền. Trên các đảo là địa hình đồi núi thấp, hoặc những dãy núi đá từ 100m - 300m (so với mặt biển), đỉnh cao 307m trên đoả Ba Mùn, 282m trên đảo Trà Ngọ Nhỏ, 232m trên đảo Sậu Nam, 202m trên đảo Ngọc Vừng. Sườn đảo phía Đông của đảo Ba Mùn và Sậu Nam dốc đứng dạng vách dựng sát mép biển. Đây chính là sản phẩm du lịch tiềm năng để Vân Đồn khai thác, phát triển loại hình DLST, du lịch mạo hiểm.

Ven chân các đảo có nhiều vũng, bãi gian triều đất bùn, hoạc nhiều bãi cát hẹp, bãi đá, một số bãi đá gốc chân đảo rộng từ 30m - 70m ngập triều theo chu kỳ. Một số vùng rộng, vừa có bãi bùn, vừa có bãi cát, bãi đá, vừa có chỗ sâu, cảnh quan đẹp, thuận lợi neo trú tàu thuyền, diên tích hàng trăm hec ta như vũng Cát Quýt, Vũng ổ Lợn (đảo Ba Mùn), bãi cát dài hàng cây số ở bán đảo Minh Châu - Cửa Đối - Hòn Trụi trên đảo Quan Lạn. Đó là những bãi tắm còn hoang sơ, cát trắng muốt, sóng biển nhẹ và êm, nước biển trong xanh vô cùng hấp dẫn. Địa hình đáy biển phức tạp, có nhiều lạch sâu và dải đá ngầm do quá trình xâm thực, mài mòn và tích tụ.

Hai hệ thống lạch chính hưuớng Tây Bắc - Đông Nam và Đông Bắc -Tây Nam. Hai hệ thống lạch có thể đạt độ sâu từ 5 - 30m. Đây là nơi sinh trưởng của các rạn san hô, đồng thời cũng tạo nên các luồng lạch và hải cảng trên dải bờ biển khúc khuỷu kín gió là tiềm năng của hoạt động DLST. Địa hình của Vân Đồn rất đa dạng, biển, núi và rừng ở Vân Đồn tạo nên bức tranh sinh thái sống động.

Chính vì vậy, Vân Đồn đang là điểm đến của các du khách yêu thích với nhiều loại hình: mạo hiểm, sinh thái, văn hoá. 22 Khoá luận tốt nghiệp Bùi Thị Hà 2. Về dòng chảy: Do hệ thống sông ngòi không lớn, lại có đường bờ biển khúc khuỷu bị chia cắt bưỏi cá dãy núi, do ảnh hưởng của dòng nước từ sông đổ ra biển lớn. Dòng chảy ở đây chủ yếu là dòng triều ngự trị, thường dòng chảy giữa hẹp có tốc độ lớn hơn.

Sông lớn nhất huyện là sông Voi Lớn (dìa 19km), do hệ thống sông ngòi không lớn nên thường gây thiếu nước vào nmùa khô, đặc biệt ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt của người dân, nhất là đối với các xã đảo. Về thuỷ hoá: Nhiệt độ nước biển thay đổi theo mùa, lớn nhất là vào mùa hè, độ mặn cũng biến đổi theo mùa. Mùa đông nhiệt độ khoảng 180C, nhiệt độ thấp nhất vào tháng 1; mùa hè nhiệt độ nước khoảng 280C, nhiệt độ trung bình năm dao động trong khoảng 22 – 240C. Nhiệt độ nước trung bình như vậy rất thích hợp với hoạt động tắm biển.

Do hệ thống núi, đảo dày nên chế độ sóng có sự khác nhau giữa khu vực đảo chắn ngoài và vùng đảo phía trong. Khu vực đảo chắn ngoài sóng khá cao, khu vực phía trong do địa hình che chắn nên thường ít xảy ra các hiện tượng bão, sóng thần. Sóng không lớn, khá êm ả nên rất phù hợp với hoạt động tắm biển của du khách. Vân Đồn có nhiều vùng tiểu khí hậu.

Lượng mưa bình quân trên 200mm/năm, độ bức xạ lớn, nhiều sương mù, mưa phùn và gió bão lớn. Khí hậu Vân Đồn mang đặc điểm khí hậu nhiệt đới, có hai mùa rõ rệt: mùa hạ và mùa khô, nhiệt độ trung bình hàng năm từ 220C – 240C. Vân Đồn nằm trong khu vực nhiẹt đới gió mùa, từ tháng 3 đến tháng 8 gió Đông Nam từ biển thổi vào mát mẻ. Lượng mưa trung bình hàng năm 2.245 mm, mùa mưa vào tháng 5 đến tháng 10 (trong mùa mưa đạt tới 2.

Độ ẩm trung bình năm 84%, vào mùa khô độ ẩm 70% và thấp hơn. Các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, gió mạnh xảy ra không nhiều như các đồng bằng, trung du. Đây là điều kiện hết 23 Khoá luận tốt nghiệp Bùi Thị Hà sức thuận lợi cho phát triển các loại hình DLST, du lịch mạo hiểm, nghỉ dưỡng, tắm biển, văn hoá. Đa dạng sinh học.

Đa dạng hệ sinh thái. Huyện đảo là vùng tiếp giáp giữa phần đất liền và biển Đông, có thềm lục địa rộng 1.620,83 km2 (gấp 3 lần diện tích phần đất nổi) trong khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa. Đó không chỉ là cơ sở cho nguồn hải snả phong phú mà còn hình thành nhiều hệ sinh thái đặc trưng. HST rừng lá rộng thường xanh nhiệt đới trên đảo đá vôi.

Kiểu hệ này phân bố trên các đảo đá vôi trong lãnh thổ của VQG. Các loài thực vật đặc trưng gồm: Trai lý, Tuế đá vôi, Lan hài vệ nữhoa vàng, Kim giao núi đá, Lát hoa, Tắc kè đá. Các loài động vật như khỉ vàng, sơn dương, tắc kè, cao cát bụng trắng. Đây cũng là nơi có nhiều cảnh quan đẹp, là tiềm năng to lớn cho DLST.

HST rừng lá rộng thường xanh nhiệt đới trên đảo đất. HST này chiếm phần lớn diện tích các đảo nổi, với quần thể thực vật thuộc họ Sói đẻ, họ Vang, Ba mảnh vỏ, họ Sim và các loài cây quý có giá trị kinh tế cao như Lim xanh, Rẻ hương, Kim giao núi đất, Táu mật. Địa hình biển đảo cũng tạo điều kiện cho quần thể thú nhỏ và thú ngón quốc phát triển. Một số quần thể thú có mật độ cao như Lợn rừng, Hoẵng, Nhím, Don; các loài quý hiếm như Tê tê, Khỉ vàng, Tắc kè, Trăn gấm, Báo lửa, Rắn hổ mang, Rắn hổ mang chúa, Rùa vàng, Rùa hộp ba vạch, Ba ba.

Đây cũng là nơi tồn tại một quần thể nai duy nhất trong vùng Đoong Bắc Việt Nam. HST rừng ngập mặn. Quần thể thực vật trong HST này mang đặc trưng của vùng Đông Bắc Việt Nam. Chiều cao bình quân của cây thấp.000 cây/ha, với tổng diện tích ước tính 100 ha.

Rừng ngập mặn phân bố chủ yếu ở vũng Cái Quýt, vũng Lỗ Hố, vũng Soi Nhọ, vũng ổ Lợn, thung hang Cái Đé, thung áng Cái Lim. HST này là nguồn cung cấp thức ăn phong phú nhiều loài hải sản, là nơi cư trú và bãi đẻ cho các loài tôm, cua, sá sùng.và là nơi kiếm ăn của nhiều loài động 24 Khoá luận tốt nghiệp Bùi Thị Hà vật trên cạn như thú móng guốc ăn thực vật, các loài khỉ, chim và côn trùng. Theo đánh giá, khu hệ sinh vật bao gồm thực vật ngập mặn – 19 loài, rong biển – 11 loài; động vật đáy có giun nhiều tơ - 12 loài; thân mềm – 46 loài; giáp xác – 8 loài; cá biển - 5 loài. Tổng cộng đã ghi nhận được 101.

HST này cung cấp không gian lý tưởng cho hoạt động DLST và gioá dục môi trường. HST rạn san hô. Rạn san hô là một HST đa dạng nhất hành tinh, chỉ phân bố ở vùng biển nông ven bờ.