chương 1 Luật du lịch Việt Nam năm 2005 quy định: “ Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch,điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch.” Tài nguyên du lịch có thể được hiểu là tài nguyên du lịch đang khai thác và tài nguyên du lịch chưa được khai thác. Mức độ khai thác các tiềm năng liên quan đến tài nguyên du lịch phụ thuộc vào các tiềm năng, tài Sinh viên: Nguyễn Thị Vân Anh - Lớp VH1001 8 Hiện trạng và giải pháp phát triển du lịch của huyện Kim Bảng tỉnh Hà Nam nguyên vốn có còn tiềm ẩn, trình độ phát triển khoa học công nghệ tạo ra các phương tiện để khai thác các tiềm năng tài nguyên đó. Khái niệm tài nguyên du lịch: “ Tài nguyên du lịch là tổng thể tự nhiên và văn hoá lịch sử cùng các thành phần của chúng góp phần phục vụ và phát triển thể lực và trí lực của con người, khả năng lao động và sức khoẻ của họ những tài nguyên này được sử dụng cho nhu cầu trực tiếp và gián tiếp cho việc sản xuất dịch vụ du lịch. Đặc điểm và vai trò của tài nguyên du lịch đối với phát triển du lịch 1.
Đặc điểm chung của tài nguyên du lịch Để có thể sử dụng, bảo vệ và phát triển tài nguyên du lịch đạt được hiệu quả bền vững thì cần phải tìm hiểu, nghiên cứu đặc điểm của nguồn tài nguyên này. Tài nguyên du lịch sẽ mang cả những đặc điểm của tài nguyên nói chung và những đặc điểm riêng liên quan tới tính chất của ngành du lịch. Theo chương 2 điều 13 Luật du lịch Việt nam năm 2005 thì tài nguyên du lịch gồm tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn đang được khai thác và chưa được khai thác. Tài nguyên du lịch tự nhiên gồm: Truyền thống văn hoá, văn nghệ dân gian, di tích lịch sử cách mạng, khảo cổ, kiến trúc, công trình lao động sáng tạo của con người và các di tích văn hoá vật thể và phi vật thể khác có thể được sử dụng phục vụ mục đích du lịch.
Đặc điểm cơ bản của tài nguyên du lịch -Tài nguyên du lịch vốn sẵn có trong tự nhiên hoặc trong đời sống xã hội -Tài nguyên du lịch phần lớn được sử dụng tại chỗ để tạo ra các sản phẩm du lịch. Du khách muốn thưởng thức các snr phẩm du lịch phải đến tận nơi có tài nguyên du lịch đó. Đây là một đặc tính phân biệt các tài nguyên du lich với các dạng tài nguyên khác.Những tài nguyên như: sông, núi, rừng , biển những tài nguyên văn hoá như các công trình kiến trúc, các di tích, danh lam đều có thể di dời. Ngay cả các di tích văn hoá phi vật thể thì cũng chỉ có Sinh viên: Nguyễn Thị Vân Anh - Lớp VH1001 9 Hiện trạng và giải pháp phát triển du lịch của huyện Kim Bảng tỉnh Hà Nam một số loại hình có thể đưa đi phục vụ ở những nơi khác như ca múa nhạc dân tộc, trò chơi dân gian …Tuy nhiên, ngay cả những loại hình này cũng thực sự phát huy hết giá trị của chúng ngay ở trên que hương sản sinh ra chúng.
-Tài nguyên du lịch có khả năng khai thác quanh năm, có những loại ít lệ thuộc váo thời vụ. Sự lệ thuộc là do đặc điểm tự nhiên, khí hậu, phong tục tập quán, nghi lễ tôn giáo đặc điểm các hoạt động tạo ra tính chất mùa vụ của các hoạt động du lịch. Do vậy cần nghiên cứu các khía cạnh ưu thế của tài nguyên để hạn chế tính mùa vụ. -Tài nguyên du lịch không chỉ có giá trị hữu hình mà còn có giá trị vô hình.
Bởi giá trị hữu hình tài nguyên du lịch là phương tiện vật chất trực tiếp tham gia vào việc hình thành nên các sản phẩm du lịch. Ví dụ Một số món ăn truyền thống là sản phẩm du lịch được hình thành trên cơ sở vật chất hữu hình. Giá trị vô hình được thể hiện ở chỗ du khách ngoài ăn ngon ra còn cảm nhận về tâm lí thẩm mỹ khi thưởng thức các món ăn, làm cho con người thoả mãn về tinh thần. Chính vì vậy nhiều tài nguyên càng khai thác thì giá trị càng tăng bởi sự hiểu bit van nhận thức của con người về tài nguyên đó.
-Tài nguyên du lịch phong phú và đa dạng có giá trị thẩm mỹ, giá trị lịch sử, tâm linh, giả trí có sức hấp dẫn với du khách…chúng có thể là hữu hình nhưng cững có thể là vô hình “ Thậm chí có thể nói bất cứ một tồn tại khách quan nào trên thế giới đều có thể cấu thành tài nguyên du lịch, bất cứ không gian nào con người có thể vươn tới đều có thể có tài nguyên du lịch miễn là chúng có thể đáp ứng điều kiện phù hợp cung như các nhu cầu đa dạng cử khách. Ví dụ : Đối với loại hình du lịch tham quan, nghiên cứu phục vụ cho mục đích nâng cao các nhận thức của khách du lịch thì cần có các loại tài nguyên du lịch như lễ hội, văn hoá các tộc người, các bảo tàng, các làng nghề truyền thống, hang động các Vườn quốc gia, khu bảo tồn, các di sản thiên Sinh viên: Nguyễn Thị Vân Anh - Lớp VH1001 10 Hiện trạng và giải pháp phát triển du lịch của huyện Kim Bảng tỉnh Hà Nam nhiên thế giới có phong cảnh đẹp…Tài nguyên du lịch để phát triển loại hình du lịch nghỉ dưỡng hoặc chữa bệnh lại là các nguồn nước khoáng, bùn chữa bệnh, các bãi biển đẹp có nhiều ánh nắng, các vùng núi có khí hậu mát mẻ trong lành van phong cảnh đẹp… -Tài nguyên du lịch là yếu tố cơ bản để hình thành các sản phẩm du lịch; sản phẩm du lịch được tạo nên bởi nhiều yếu tố song trước hết là tài nguyên du lịch. Tài nguyên du lịch càng đặc sắc, độc đáo thì giá trị của sản phẩm du lịch càng cao, càng hấp dẫn. -Tài nguyên du lịch đóng vai trò quan trọng trong tổ chức lãnh thổ du lịch, hệ thống lãnh thổ du lịch thể hiện mối quan hệ về không gian của các yếu tố cấu tạo nên nó, tài nguyên du lịch là yếu tố quyết định sự phân bổ không gian, quy mô lãnh thổ của hệ thống du lịch.
-Tài nguyên du lịch có tính hấp dẫn, các học giả Trung Quốc coi đây là đặc điểm thì chúng không thể được coi là tài nguyên du lịch van chúng không còn tồn tại nếu đánh mất tính hấp dẫn. Vì vậy quá trình khai thác cần quan tâm, bảo vệ nâng cấp tài nguyên đảm bảo tài nguyên giữ được tính hấp dẫn của nó.Vai trò của tài nguyên du lịch Vai trò của tài nguyên du lịch đối với các hoạt động du lịch được thể hiện cụ thể trên các mặt sau: - Tài nguyên du lịch là yếu tố cơ bản để tạo thành các sản phẩm du lịch. Trong các hệ thống lãnh thổ du lịch, tài nguyên du lịch là những phân hệ giữ vai trò quan trọng và quyết định sự phát triển du lịch của hệ thống lãnh thổ du lịch. Đặc biệt tài nguyên du lịch có mối quan hệ qua lại chặt chẽ với các phân hệ khác và với môi trường kinh tế- xã hội.
Do vậy tài nguyên du lịch là một nhân tố quan trọng hàng đầu để tạo nên sản phẩm du lịch. Để hấp dẫn và đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách, các sản phẩm du lịch cũng cần phải đa dạng phong phú đặc sắc, mới mẻ. Chính sự phong phú va Sinh viên: Nguyễn Thị Vân Anh - Lớp VH1001 11 Hiện trạng và giải pháp phát triển du lịch của huyện Kim Bảng tỉnh Hà Nam đa dạng của tài nguyên du lịch đã tạo nên sự phong phú đa dạng hấp dẫn của sản phẩm du lịch. Tài nguyên du lịch càng đặc sắc độc đáo thì giá trị sản phẩm du lịch và độ hấp dẫn của du khách sẽ càng tăng.
Có thể nói chất lượng của tài nguyên du lịch sẽ là yếu tố quan trọng mang tính quyết định để tạo nên quy mô số lượng, chất lượng sản phẩm du lịch và hiệu quả của hoạt động du lịch. - Tài nguyên du lịch là mục đích chuyến đi của du khách và tạo những điều kiện thuận lợi để đáp ứng các nhu cầu của họ trong chuyến đi. Hoạt động du lịch có phát triển hay không, hiệu quả kinh doanh cao hay thấp phụ thuộc vào yếu tố cầu du lịch, đặc biệt là khách du lịch. Khách du lịch nói chung đặc biệt là khách du lịch thuần tuý mục đích chuyến đi của du khách không chỉ để hưởng thụ các dịch vụ lưu trú ăn uống đi lại , mua sắm… Phần lớn khách du lịch thể hiện chuyến đi du lịch để thưởng thức tìm hiểu cảm nhận các giá trị của tài nguyên du lịch, con người và kinh tế xã hội tại các điểm đến.
Du khách có quyết định thực hiện chuyến đi du lịch hay không phụ thuộc vào các giá trị của tài nguyên nơi đến. Do vậy mỗi địa phương, mỗi quốc gia muốn phát triển du lịch đạt được hiệu quả cao, hấp dẫn du khách cần quan tâm đầu tư cao cho việc bảo tồn tôn tạo và phát triển tài nguyên du lịch, công tác xúc tiến phát triển du lịch. - Tài nguyên du lịch là cơ sở quan trọng để phát triển loại hình du lịch: Trong quá trình phát triển du lịch không ngừng đáp ứng các yêu cầu và thoả mãn các mục đích của khách du lịch, các loại hình du lịch mới cũng không ngừng xuất hiện và phát triển. Các loại hình du lịch ra đời đều phải dựa trên cơ sở của tài nguyên du lịch.
Hoạt động du lịch mạo hiểm được tổ chức trên cơ sở tài nguyên du lịch như: núi, các hang động, các khu rừng nguyên sinh, các vịnh trên đảo có phong cảnh đẹp…du lịch nghỉ dưỡng, tắm khoáng được phát triển ở những vùng có suối khoáng, du lịch nghỉ dưỡng thường tổ chức ở những khu vực, Sinh viên: Nguyễn Thị Vân Anh - Lớp VH1001 12 Hiện trạng và giải pháp phát triển du lịch của huyện Kim Bảng tỉnh Hà Nam miền núi cao có khí hậu mát mẻ, các bãi tắm đẹp có nhiều ánh nắng…và chính sự xuất hiện của các loại hình du lịch làm cho nhiều yếu tố của tự nhiên và xã hội trở thành tài nguyên du lịch.
