Khoá luận tốt nghiệp lễ hội khai hạ của người mường ở mường bi với việc phát triển du lịch ở tân lạc hòa bình

Chuyên khảo phân tích Khoá luận tốt nghiệp lễ hội khai hạ của người mường ở mường bi với việc phát triển du lịch ở tân, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Trần Thị Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Nhân
• Trường học: Đại học Dân lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Văn hóa du lịch
• Đề tài: Lễ hội Khai Hạ của người Mường ở Mường Bi và phát triển du lịch Tân Lạc, Hòa Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Khóa luận tốt nghiệp và mục đích nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp này tập trung vào việc nghiên cứu Lễ hội Khai Hạ của người Mường tại Mường Bi, Tân Lạc, Hòa Bình, nhằm tìm hiểu các giá trị văn hóa và tiềm năng phát triển du lịch. Mục đích chính của nghiên cứu là khám phá các đặc điểm truyền thống của lễ hội, những biến đổi hiện tại, và đề xuất giải pháp bảo tồn, khai thác lễ hội phục vụ phát triển du lịch bền vững. Nghiên cứu này cũng nhằm cung cấp nguồn tư liệu cụ thể về lễ hội và các giá trị văn hóa liên quan, góp phần vào việc phát triển du lịch địa phương.

1.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng chính của khóa luận tốt nghiệp là Lễ hội Khai Hạ của người Mường tại Mường Bi, trong bối cảnh văn hóa dân tộc của họ. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở khu vực Mường Bi, cụ thể là xã Phong Phú, Tân Lạc, Hòa Bình, và tập trung vào giai đoạn từ trước năm 1986 đến nay. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp điền dã dân tộc học, kết hợp với các kỹ thuật như quan sát, phỏng vấn, và thu thập tài liệu thứ cấp.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện dựa trên phương pháp luận Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, áp dụng quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Phương pháp chủ đạo là điền dã dân tộc học, với các kỹ thuật như quan sát, phỏng vấn sâu, và thảo luận nhóm. Nghiên cứu cũng sử dụng phương pháp đánh giá nhanh có sự tham gia của cộng đồng (PRA) để thu thập dữ liệu thực địa.

II. Văn hóa Mường và Lễ hội Khai Hạ

Văn hóa Mường là một trong những nền văn hóa dân tộc phong phú và đa dạng tại Việt Nam. Lễ hội Khai Hạ là một lễ hội truyền thống quan trọng của người Mường, thể hiện đậm nét bản sắc văn hóa và tín ngưỡng của họ. Lễ hội này không chỉ là dịp để cộng đồng tưởng nhớ tổ tiên mà còn là cơ hội để gắn kết cộng đồng và duy trì các giá trị văn hóa truyền thống. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích nguồn gốc, quá trình chuẩn bị, và diễn trình của lễ hội, cũng như những biến đổi của nó trong bối cảnh hiện đại.

2.1. Nguồn gốc và ý nghĩa của Lễ hội Khai Hạ

Lễ hội Khai Hạ có nguồn gốc từ tín ngưỡng nông nghiệp của người Mường, nhằm cầu mong mùa màng bội thu và cuộc sống ấm no. Lễ hội diễn ra vào đầu năm mới, với các nghi lễ cúng tế thần linh và các hoạt động văn hóa dân gian như múa hát, trò chơi truyền thống. Lễ hội không chỉ là dịp để người Mường thể hiện lòng biết ơn với thiên nhiên mà còn là cơ hội để gắn kết cộng đồng.

2.2. Những biến đổi của Lễ hội Khai Hạ hiện nay

Trong bối cảnh kinh tế thị trường và sự hội nhập văn hóa, Lễ hội Khai Hạ đã có nhiều thay đổi. Các yếu tố truyền thống như nghi lễ cúng tế và trò chơi dân gian đang dần bị mai một. Tuy nhiên, lễ hội vẫn giữ được những giá trị cốt lõi, và việc bảo tồn, phát huy các giá trị này là cần thiết để duy trì bản sắc văn hóa của người Mường.

III. Phát triển du lịch tại Tân Lạc Hòa Bình

Phát triển du lịch tại Tân Lạc, Hòa Bình có tiềm năng lớn nhờ vào sự đa dạng văn hóa và cảnh quan thiên nhiên. Lễ hội Khai Hạ là một trong những tài nguyên du lịch văn hóa quan trọng, có thể thu hút du khách trong và ngoài nước. Nghiên cứu này đề xuất các giải pháp khai thác lễ hội phục vụ du lịch, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống trong quá trình phát triển du lịch bền vững.

3.1. Tiềm năng du lịch của Lễ hội Khai Hạ

Lễ hội Khai Hạ có tiềm năng lớn trong việc thu hút du khách, đặc biệt là những người quan tâm đến du lịch văn hóa và du lịch cộng đồng. Lễ hội không chỉ mang lại trải nghiệm văn hóa độc đáo mà còn góp phần quảng bá hình ảnh của Tân Lạc, Hòa Bình với du khách trong và ngoài nước.

3.2. Giải pháp phát triển du lịch bền vững

Để phát triển du lịch bền vững, cần kết hợp giữa khai thác và bảo tồn các giá trị văn hóa. Các giải pháp được đề xuất bao gồm xây dựng các tour du lịch văn hóa, nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của lễ hội, và tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan trong việc quảng bá và tổ chức lễ hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh khãa luËn nµy chóng t«i ®· nhËn ®-îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña c¸n bé, nh©n d©n, Phßng V¨n hãa - Th«ng tin huyÖn T©n L¹c, Së V¨n hãa- ThÓ thao & Du lÞch tØnh Hßa B×nh, c¸c thµy gi¸o, c« gi¸o Tr-êng §¹i häc d©n lËp H¶i Phßng vµ TS. Nh©n ®©y chóng t«i xin göi lêi c¶m ¬n s©u s¾c nhÊt tíi tÊt c¶. V× kh¶ n¨ng cña chóng t«i cßn rÊt h¹n chÕ nªn khãa luËn nµy ch¾c ch¾n cßn cã nhiÒu sai sãt, khiÕm khuyÕt. Chóng t«i mong nhËn ®-îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp ch©n t×nh, quý b¸u.

Chóng t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n! H¶i Phßng, ngµy 15 th¸ng 06 n¨m 2009 Sinh viªn TrÇn ThÞ Nhung 1 Môc lôc Më ®Çu 1. Môc ®Ých nghiªn cøu. §èi t-îng nghiªn cøu. Ph¹m vi nghiªn cøu.

Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu. Néi dung vµ bè côc cña kho¸ luËn. Ch-¬ng 1 V¨n hãa téc ng-êi víi ph¸t triÓn du lÞch kh¸I qu¸t vÒ v¨n hãa M-êng ë M-êng Bi 1. V¨n hãa téc ng-êi trong ph¸t triÓn du lÞch.

Kh¸i niÖm “ Du lÞch”. V¨n hãa téc ng-êi. Kh¸i qu¸t vÒ v¨n hãa M-êng ë M-êng Bi. §Æc ®iÓm tù nhiªn ë T©n L¹c.

Kh¸i qu¸t vÒ ng-êi M-êng ë M-êng Bi (T©n L¹c, Hßa B×nh) Ch-¬ng 2 LÔ héi Khai H¹ cña ng-êi M-êng ë M-êng Bi vµ nh÷ng biÕn ®æi cña nã hiÖn nay 2. MiÕu thê thÇn vµ truyÒn thuyÕt vÒ vÞ thÇn ®-îc thê cóng. Néi dung cña lÔ héi.Nguån gèc, tªn gäi cña lÔ héi.Thêi gian, kh«ng gian diÔn ra lÔ héi. Qu¸ tr×nh chuÈn bÞ cho lÔ héii.ChuÈn bÞ vÒ lÔ vËt.Lùa chän, ph©n c«ng nh©n sù.

ChuÈn bÞ vÒ trang phôc. C¸c c«ng viÖc chuÈn bÞ kh¸c. DiÔn tr×nh lÔ héi Khai H¹ truyÒn thèng. Cóng tÕ trong lÔ héi.

C¸c trß ch¬i, trß diÔn trong lÔ héi. Nh÷ng thay ®æi cña lÔ héi Khai H¹ ë M-êng Bi hiÖn nay. Cóng tÕ träng lÔ héi hiÖn nay. C¸c trß ch¬i, trß diÔn trong lÔ héi hiÖn nay.

Ch-¬ng 3 LÔ héi Khai H¹ ë M-êng Bi víi viÖc ph¸t triÓn du lÞch ë T©n L¹c, Hßa B×nh 3. C¸c gi¸ trÞ v¨n hãa, lÞch sö cña lÔ héi Khai H¹ ë M-êng Bi. TiÒm n¨ng du lÞch của lÔ héi Khai H¹ ë M-êng Bi. ¦u thÕ vÒ vÞ trÝ ®Þa lÝ, m«i tr-êng tù nhiªn.

¦u thÕ vÒ m«i tr-êng x· héi, nh©n v¨n. Gi¶i ph¸p khai th¸c phôc vô ph¸t triÓn du lÞch. Nh÷ng tiÒn ®Ò ®Ó ®Þnh h-íng ph¸t triÓn du lÞch. Gi¶i ph¸p khai th¸c phôc vô ph¸t triÓn du lÞch.

Mét sè ý t-ëng x©y dùng tuor du lÞch ë M-êng Bi. Tour du lÞch néi vïng. Tour du lÞch ngo¹i vïng. Lý do chän ®Ò tµi HiÖn nay du lÞch lµ mét ngµnh kinh tÕ cã thu nhËp cao vµ cã tèc ®é t¨ng tr-ëng nhanh.

Nã ®· trë thµnh nhu cÇu kh«ng thÓ thiÕu trong cuéc sèng con ng-êi. §èi víi nhiÒu n-íc, du lÞch lµ ngµnh kinh tÕ chiếm vị trị quan trọng hàng ®Çu trong c¬ cÊu kinh tÕ quèc gia. Víi ViÖt Nam, trong c«ng cuéc c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n-íc, ph¸t triÓn du lÞch ®· ®-îc x¸c ®Þnh lµ kh©u quan träng trong chiÕn l-îc ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n-íc. HiÖn nay du lÞch tíi c¸c vïng d©n téc thiÓu sè (Ethnic tourism) ®ang ®-îc quan t©m nh- mét chiÕn l-îc ®Ó ph¸t triÓn du lÞch quèc gia.

ë ViÖt Nam, ®iÒu nµy l¹i lµ mét lîi thÕ cña ho¹t ®éng du lÞch. Bëi ViÖt Nam lµ mét quèc gia ®a d©n téc, chóng ta cã tíi 54 d©n téc anh em, trong ®ã cã 53 d©n téc thiÓu sè. Mçi d©n téc cã mét b¶n s¾c v¨n hãa riªng, ®iÒu ®ã t¹o ra sù phong phó vµ ®a d¹ng cho nÒn v¨n hãa chung cña ®Êt n-íc. B¶n s¾c v¨n hãa d©n téc ®-îc ph¶n ¸nh ë phong tôc tËp qu¸n, ë lÔ nghi t«n gi¸o, ë v¨n hãa nghÖ thuËt d©n gian vµ tÝn ng-ìng.

Riªng ®èi víi ho¹t ®éng tÝn ng-ìng biÓu hiÖn ®Ëm ®Æc nhÊt cña v¨n hãa téc ng-êi chÝnh lµ ë c¸c lÔ héi truyÒn thèng. D©n téc M-êng lµ mét trong 53 d©n téc thiÓu sè ë ViÖt Nam. Ng-êi M-êng cã nÒn v¨n hãa lÞch sö l©u ®êi. MÆc dï ®êi sèng kinh tÕ nãi chung cßn thÊp, nh-ng b¶n s¾c v¨n hãa téc ng-êi cña hä l¹i rÊt phong phó, ®a d¹ng.

§©y lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn thu©n lîi ®Ó ph¸t triÓn du lÞch ë vïng M-êng ViÖt Nam. HiÖn nay, do t¸c ®éng më cöa, ®æi míi vµ kinh tÕ thÞ tr-êng,. c¸c yÕu tè truyÒn thèng cña lÔ héi ®ang biÕn ®æi vµ mai mét nhanh. T×nh tr¹ng cña lÔ héi Khai H¹ cña ng-êi M-êng ë M-êng Bi (T©n L¹c, Hßa B×nh) còng t-¬ng tù.

V× thÕ viÖc nghiªn cøu t×m hiÓu, x¸c ®Þnh c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa, còng nh- c¸ch thøc tæ 4 chøc lÔ héi, gi÷ g×n vµ b¶o tån nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa cña nã lµ cÇn thiÕt. Muèn lµm ®-îc ®iÒu ®ã buéc chóng ta ph¶i t×m hiÓu, ®iÒu tra, nghiªn cøu lÔ héi. Bëi thÕ, nghiªn cøu lÔ héi Khai H¹ ®· vµ ®ang trë thµnh cÊp thiÕt hiÖn nay. Lµ sinh viªn theo häc ngµnh V¨n hãa du lÞch, t«i tù nhËn thÊy m×nh cã tr¸ch nhiÖm t×m hiÓu, nghiªn cøu nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa ®ã, mét mÆt ®Ó trau dåi nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ v¨n hãa cña c¸c téc ng-êi, mÆt kh¸c ®Ó khai th¸c c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa phôc vô du lÞch, ®-a du kh¸ch ®i t×m hiÓu vµ kh¸m ph¸ nh÷ng nÐt ®Ñp v¨n hãa cña céng ®ång ng-êi M-êng ë ViÖt nam.

Trong ®ã cã sinh ho¹t lÔ héi truyÒn thèng cña hä. Víi nh÷ng lÝ do trªn chóng t«i m¹nh d¹n chän LÔ héi Khai H¹ cña ng-êi M-êng ë M-êng Bi víi viÖc ph¸t triÓn du lÞch ë T©n L¹c, Hßa B×nh lµm ®Ò tài cho Khãa luËn tèt nghiÖp cö nh©n ngµnh V¨n hãa du lÞch cña m×nh. Môc ®Ých nghiªn cøu - T×m hiÓu c¸c ®Æc ®iÓm cña LÔ héi Khai h¹ truyÒn thèng ë M-êng Bi - T×m hiÓu nh÷ng biÕn ®æi hiÖn nay cña LÔ héi Khai H¹ ë M-êng Bi - B-íc ®Çu ®¸nh gi¸ tiÒm n¨ng du lÞch, t×m kiÕm gi¶i ph¸p b¶o tån, khai th¸c lÔ héi phôc vô ph¸t triÓn du lÞch ë T©n L¹c, Hßa B×nh. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu - §èi t-îng nghiªn cøu chÝnh cña khãa luËn lµ LÔ héi Khai H¹ cña ng-êi M-êng ë M-êng Bi, trong bèi c¶nh v¨n hãa téc ng-êi cña hä.

- Bëi khu«n khæ cña mét Khãa luËn tèt nghiÖp cö nh©n vµ ®iÖu kiÖn thêi gian, vËt chÊt h¹n chÕ,. chóng t«i chØ nghiªn cøu lÔ héi Khai H¹ ë M-êng Bi (cô thÓ lµ ë Phong Phó, T©n L¹c, Hßa B×nh) vµ còng chØ t×m hiÓu nã trong kho¶ng thêi gian tr-íc 1986 (thêi ®iÓm thùc hiÖn më cöa, ®æi míi) ®Õn nay. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu 5 Kho¸ luËn ®-îc hoµn thµnh trªn c¬ së tu©n thñ tuyÖt ®èi ph-¬ng ph¸p luËn M¸c- Lªnin vµ t- t-ëng Hå ChÝ Minh. C¸c vÊn ®Ò nghiªn cøu cña kho¸ luËn ®-îc nh×n nhËn, ph©n tÝch vµ lý gi¶i theo quan ®iÓm duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö vµ quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam.

Theo ®ã, chóng t«i nghiªn cøu, t×m hiÓu lÔ héi Khai H¹ cña ng-êi M-êng ë M-êng Bi trong bèi c¶nh chung cña v¨n hãa M-êng Bi. ë ®ã chóng cã c¸c mèi t-¬ng t¸c, quan hÖ chång chÐo víi nhau, thµnh tè nµy lµ t¸c nh©n vµ còng lµ kÕt qu¶ t¸c ®éng cña thµnh tè kia; c¸i nµy biÕn ®æi c¸i kia còng ph¶i thay ®æi ®Ó thÝch øng; C¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn, x· héi, nh©n v¨n thay ®æi buéc c¸c thµnh tè v¨n hãa vµ v¨n hãa téc ng-êi M-êng còng ph¶i thay ®æi thÝch øng;. Ph-¬ng ph¸p chñ ®¹o ®-îc sö dông trong qu¸ tr×nh ®iÒu tra, nghiªn cøu hoµn thµnh khãa luËn lµ §iÒn d· D©n téc häc, víi c¸c kü thuËt chñ yÕu: quan s¸t, pháng vÊn, håi cè, ghi chÐp, chôp ¶nh. th«ng qua c¸c ®ît sinh sèng dµi ngµy víi céng ®ång ng-êi M-êng ë M-êng Bi nh»m thu thËp c¸c d÷ liÖu ë thùc ®Þa.

Còng nh»m thu thËp tµi liÖu thùc ®Þa, ph-¬ng ph¸p §¸nh gi¸ nhanh cã sù tham gia cña céng ®ång (PRA), víi c¸c kü thuËt: pháng vÊn s©u, th¶o luËn nhãm, lËp biÓu thêi gian,.còng ®-îc ¸p dông trong qu¸ tr×nh kh¶o s¸t thu thËp tµi liÖu ë T©n L¹c, Hßa B×nh. Lµ mét nghiªn cøu ®iÓm, cho nªn trong qu¸ tr×nh thu thËp c¸c d÷ liÖu ®Þnh l-îng, chóng t«i còng sö dông c¸c kü thuËt cña nghiªn cøu x· héi häc, víi quy m« nhá. C¸c ®èi t-îng ®-îc chän ®Ó ®iÒu tra bao gåm: giµ lµng, tr-ëng b¶n, thµy tµo, thµy mo, c¸n bé c¬ së, c¸n b« v¨n hãa ®Þa ph-¬ng, mét sè nam n÷ thanh niªn tÝch cùc vµ nh÷ng ng-êi cã uy tÝn trong céng ®ång. §Ó bæ sung t- liÖu, hç trî tµi liÖu thu thËp ë thùc ®Þa, chóng t«i ®· ¸p dông ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu tµi liÖu thø cÊp, tham kh¶o c¸c s¸ch, c¸c kÕt qu¶ dù ¸n, c¸c t¹p chÝ chuyªn nghµnh, c¸c b¸o c¸o, thèng kª cña ®Þa ph-¬ng.

§ãng gãp cña khãa luËn - Gióp cho b¹n ®äc hiÓu biÕt thªm vÒ v¨n ho¸ cña M-êng ë M-êng Bi, nhÊt lµ lÔ héi Khai H¹ cña hä - Cung cÊp nguån t- liÖu cô thÓ vÒ LÔ héi Khai H¹ vµ nh÷ng biÕn ®æi cña nã d-íi t¸c ®éng cña c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn, x· héi hiÖn nay - §Ò xuÊt mét sè khuyến nghị nhµm khai th¸c c¸c gi¸ trÞ cña lÔ héi Khai H¹ ë M-êng Bi phôc vô ph¸t triÓn du lÞch, lµm c¬ së cho c¸c dù ¸n ph¸t triÓn du lÞch v¨n hãa ë T©n L¹c, Hßa B×nh. Néi dung vµ bè côc cña khãa luËn Ngoµi phÇn Më ®Çu, KÕt luËn vµ Phô lôc, néi dung chÝnh cña khãa luËn ®-îc tr×nh bµy ë 3 ch-¬ng: Ch-¬ng 1: V¨n hãa téc ng-êi trong ph¸t triÓn du lÞch vµ kh¸i qu¸t vÒ v¨n hãa M-êng ë M-êng Bi Ch-¬ng 2: LÔ héi Khai h¹ cña ng-êi M-êng ë M-êng Bi vµ nh÷ng biÕn ®æi cña nã hiÖn nay Ch-¬ng 3: LÔ héi Khai h¹ ë M-êng Bi víi viÖc ph¸t triÓn du lÞch ë T©n L¹c, Hßa B×nh 7 Ch-¬ng 1 V¨n ho¸ téc ng-êi víi ph¸t triÓn du lÞch , kh¸i qu¸t vÒ v¨n ho¸ m-êng ë m-êng bi 1.V¨n ho¸ téc ng-êi trong ph¸t triÓn du lÞch 1. Kh¸i niÖm du lÞch Ngµy nay du lÞch ®· trë thµnh mét hiÖn t-îng kinh tÕ ,x· héi phæ biÕn kh«ng chØ ë c¸c n-íc ph¸t triÓn mµ cßn ë c¶ c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn, trong ®ã cã ViÖt Nam. Tuy nhiªn cho ®Õn nay, kh«ng chØ cã ë n-íc ta nhËn thøc vÒ néi dung du lÞch v-n ho¸ vÉn ch-a thèng nhÊt.

Do hoµn c¶ng kh¸c nhau, d-íi mçi gãc ®é nghiªn cøu kh¸c nhau, mçi ng-êi cã mét c¸ch hiÓu vÒ du lÞch kh¸c nhau. §óng nh- GS. Bemeker – mét chuyªn gia hµng ®Çu vÒ du lÞch trªn thÕ giíi ®· nhËn ®Þnh: “ §èi víi du lÞch, cã bao nhiªu t¸c gi¶ nghiªn cøu th× cã bÊy nhiªu ®Þnh nghÜa [.