Mở đầu của hệ thống chùa chính la tòa tiền đường, nơi đây các phật tử ngồi tụng kinh để “Rèn tâm kiến tính”. Chỉ có chùa mới có tiền đường, còn ở Đình và Đền thường gọi là tiền tế hoặc tiền bái. Ban thờ Phật: nằm ở gian giữa chùa, gian này mở lùi về phía sau, tạo cho chùa chính có kết cấu chữ Đinh hay chữ Công. Thượng điện: Do cửa chùa luôn mở rộng với mọi chúng sinh, nơi thờ không bao giờ bị che chắn.
Bao quanh hai bên chùa nhiều khi còn có hai dãy hành lang và phía sau là nhà hậu. Tòa nhà hậu thường là nơi tổ chức thờ mẫu, thờ những người có công với với chùa, đồng thời làm nơi ở cho tăng ni, nhà khách nhà bếp.Ngoài ra hầu như chùa nào cũng có tháp, số tầng tháp thường lẻ. §Òn §Òn lµ n¬i thê th¸nh hoÆc nh÷ng nh©n vËt lÞch sö ®· ®-îc thÇn th¸nh ho¸. Lo¹i h×nh to lín vÒ c¶ mÆt b»ng lÉn ý nghÜa, cã thÓ kÓ tíi ĐÒn Hïng, Đền Giãng, Đền Cöa ¤ng, Đền vua §inh, vua Lª, §Òn Lý B¸t §Õ, ĐÒn KiÕp B¹c.Råi c¸c ®Òn thê thÇn linh d©n d· nh- ®Òn §éc C-íc, còng cã khi ®Òn g¾n víi viÖc thê thÇn linh hoÆc nh÷ng nh©n vËt cña ®Þa ph-¬ng ®-îc thiªng ho¸.
Nội dung Có rất nhiều cách gọi và giải thích khác nhau về thuật ngữ “lễ hội”, gọi lễ hội là hội lễ, hội hè đình đám. Tác giả Bùi Thiết trong cuốn từ điển “Từ điển hội lễ Việt Nam” cho rằng: “Hội”là các gọi cô đọng nhằm chỉ toàn bộ các hoạt động tinh thần và ứng xử, phản ánh những tập tục ,vật hiến tế, lễ nghi dâng cúng, những hội hè Sinh viên: Nguyễn Mạnh Tuấn - Lớp: VH 903 Tìm hiểu các giá trị văn hóa của cụm di tích thờ các vua Trần ở huyện Đông Triều - Quảng Ninh đình đám của một cộng đồng làng xã nhất định” Trong cuốn “Lễ hội cổ truyền” Phan Đăng Nhật cho rằng “Lễ hội là một pho lịch sử khổng lồ, ở đó các tích tụ vô số những phong tục tín ngưỡng, văn hóa nghệ thuật và các hiện tương xã hội, lịch sử quan trọng của dân tộc” Trong cuốn “Hội hè Việt Nam”tác giả nhận đinh như sau; “Hội và lễ hội là một sinh hoạt văn hóa lâu đời của dân tộc Việt Nam chúng ta, hội và lễ hội có sức hấp dẫn, lôi quốn các tầng lớp trong xã hội để trở thành một nhu cầu, một khát vọng của nhân dân trong nhiều thập kỉ” Tác giả Dương Văn Sáu đã định nghĩa lễ hội như sau; “Lễ hội là hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng diễn ra trên một địa bàn dân cư trong thời gian xác định và không xác định, nhằm nhắc lại sự kiện nhân vật lịch sử, hay huyền thoại; đồng thời là dịp để biểu hiện cách ứng xử văn hóa của con người với thiên nhiên - thần thánh và con người trong xã hội” Theo Giáo sư Hà Văn Tấn “Lễ là các nghi lễ liên quan đến tôn giáo, cúng thần tổ tông, cầu phúc, lễ bao quát mọi nghi thức ứng xử của xã hội. “Lễ” vẫn giữ được một phương diện nguyên thủy của nó là hình thức biểu thị quan hệ giữa con người với môi trường tự nhiêm của nó”. Giáo sư Đinh Gia Khánh coi “Lễ hội cổ truyền như là thời điểm mạnh của cuộc sống; là cái mốc của một chu trình kết thúc và tái sinh; là cuộc đời thứ hai bên cạnh cuộc đời thực; là trạng thái thưng hoa từ đời sống thực tế; là hình thức tổng hòa và văn hóa nghệ thuật; là một hiện tượng văn hóa mang tính trội.” Xem xÐt tÝnh chÊt vµ ý nghÜa cña lÔ héi NhËt B¶n, Gi¸o s- Kurayashi viÕt “XÐt vÒ tÝnh chÊt lÔ héi, lÔ héi lµ qu¶ng trêng cña t©m hån; xÐt vÒ tÝnh chÊt lÔ héi, lÔ héi lµ c¸i n«i s¶n sinh vµ nu«i d-ìng nghÖ thuËt, mü thuËt, nghÖ thuËt gi¶i trÝ, kÞch v¨n ho¸ vµ víi ý nghÜa ®ã, lÔ héi tån t¹i vµ cã liªn quan mËt thiÕt ®Õn sù ph¸t triển v¨n ho¸”.
Tuy khác nhau về cách diễn đạt nhưng các ý kiến đó không mâu thuẫn Sinh viên: Nguyễn Mạnh Tuấn - Lớp: VH 903 Tìm hiểu các giá trị văn hóa của cụm di tích thờ các vua Trần ở huyện Đông Triều - Quảng Ninh với nhau mà thống nhất trong một nội dung “Lễ hội là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật, truyền thống của cộng đồng”. Như vậy trong khái niêm lễ hội gồm hai yếu tố; Lễ và hội. Hai yếu tố này luôn tồn tại song song, bổ sung, hỗ trợ và hoàn thiện lẫn nhau. - Lễ; theo từ điển tiếng Việt “Lễ là những nghi thức tiến hành nhằm đánh dấu hoặc kỉ niệm một sự việc, sự kiện có ý nghĩa nào đó”, như vậy lễ là cách ứng xử của con người trước tự nhiên rộng lớn bí ẩn, các nghi thức, nghi lễ của lễ toát lên sự cầu mong phù hộ.
Lễ là phần tâm linh của cộng đồng, nhằm đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng và đảm bảo nề nếp, trật tự cho hội được hoàn thiện hơn. Lễ được hình thành bởi: nhân vật được thờ, hệ thông di tích nghi lễ, nghi thức thờ cúng, huyền tích, cảnh quan.mang tính thiêng, kể cả những hành vi tưởng như tục. Hội; là cuộc vui chơi bằng nhiều hoạt động giải trí cộng đồng, diễn ra tại một địa điểm nhất định, vào dịp cuộc lễ kỉ niệm một sự kiện xã hội hay tự nhiên nhằm diễn đạt sự phấn khích, hoan hỉ của công chúng dự lễ hội. Nếu lễ là phần đạo thì hội là phần đời, là khát vọng của một thành viên trong cộng đồng vươn tới những điều tốt đẹp.
Như vậy lễ hội là một sinh hoạt văn hóa dân gian nguyên hợp mang tính cộng đồng cao của nông dân hay thị dân diễn ra trong những chu kì không gian, thời gian nhất định để làm những nghi thức về nhân vật được sùng bái, để thể hiện những ước vọng, để vui chơi trong tinh thần cộng mệnh và cộng cảm. Tất cả các lễ hội (kể cả lễ hội sơ khai cổ truyền và hiện đại) đều mang những nét bản chất chung, đó là tính chất thiêng của toàn lễ hội, là sự sùng bái nhân vật (lịch sử, văn hóa) suy tôn những biểu tượng được thờ phụng; là nhu cầu trở về cội nguồn tự nhiên xa xưa để khẳng định nguồn gốc cộng đồng và bản sắc văn hóa; là sự giải thiêng trong tâm thức, tâm lí và sinh họat cộng Sinh viên: Nguyễn Mạnh Tuấn - Lớp: VH 903 Tìm hiểu các giá trị văn hóa của cụm di tích thờ các vua Trần ở huyện Đông Triều - Quảng Ninh đồng. Tất cả những bản chất này được biểu hiện ở tất cả các hiện tượng thuộc về lễ hội; từ những chi tiết nhỏ nhất cho đến những chi tiết lớn. Lễ hội là loại hình sinh hoạt văn hóa được xuất hiện lâu đời trong lịch sử, trở thành nhu cầu không thể thiếu được trong đời sống mỗi người dân, cuộc sống hàng ngày khiến cho con người cảm thấy bị dồn nén, căng thẳng và họ cần phải được giải tỏa theo cách của mình, lễ hội có thể đáp ứng được nhu cầu đó của con người, họ cần lễ hội để cầu bình an, sức khỏe, phát tài, phát lộc, đơn thuần chỉ là để thưởng thức những hình thức nghệ thuật dân gian hoặc chỉ là để được vui chơi giải trí, thả mình vào trong không khí náo nhiệt của nó.
Lễ hội truyền thống Việt Nam là thành phần quan trọng trong kho tàng văn hóa của dân tộc, nó là sản phẩm văn hóa đặc biệt mà trong tiến trình phát triển tự thân nghành du lịch phải tự tìm tới, khai thác các giá trị nhiều mặt của nó để phục vụ phát triển du lịch. Có thể nói rằng lễ hội truyền thống Việt Nam với tư cách là một sản phẩm văn hóa đặc sắc, một sản phẩm văn hóa du lịch đặc biệt hấp dẫn là nét riêng của du lịch văn hóa trong quá trình hội nhập quốc Lễ hội cổ truyền, bản thân nó đã là một giá trị văn hóa lớn trong đời sống và hiện đại. Tuy nhiên phân tích sâu hơn nữa ngươi ta đã tìm ra những giá trị văn hóa tiêu biểu của lễ hội, một hiện tượng văn hoa mang tính trội. Không gian lễ hội Lễ hội bao giờ cũng ngắn với một địa điểm một địa phương nhất định, do người dân ở khu vực đó tổ chức và trước hết dành cho nhân dân địa phương thẩm nhận và hưởng thụ những giá trị và lợi ích do lễ hội đem lại sau đó mới dành cho du khách gần xa.
Ở mỗi địa phương, không gian tổ chức của lễ hội thông thường gắn với công trình di tích lịch sử văn hóa của địa phương đó. Đó là không gian thiêng thường diễn ra ở các Đền, Chùa, Đình, Miếu, Từ đường, Lăng tẩm.Còn những lễ hội hiện đại thường diễn ra ở các thành phố Sinh viên: Nguyễn Mạnh Tuấn - Lớp: VH 903 Tìm hiểu các giá trị văn hóa của cụm di tích thờ các vua Trần ở huyện Đông Triều - Quảng Ninh lớn, các trung tâm đ« thị, trung tâm hành chính, chính trị, văn hóa xã hội của các địa phương. VÒ kh«ng gian gäi lµ héi lµng nhưng kh«ng nhÊt thiÕt diÔn ra trong tõng ®Þa h¹t mét lµng do d©n lµng ®ã tham dù mµ cã khi lan ra hµng tæng nh- héi Giãng, hµng phñ nh- héi Lim (Hµ B¾c) §Þa ®iÓm tæ chøc héi phÇn lín lµ ë §×nh n¬i trung t©m sinh ho¹t cña lµng x·, nh-ng còng cã khi më t¹i §Òn, ë Chïa hay t¹i mét Gß §èng, bÕn b·i hay c¹nh lµng hay liªn lµng do c¸c lµng thê chung mét vÞ thµnh Hoµng lµng nªn míi kÕt trô ®Ó r-íc ngµi tõ lµng nµy sang lµng kh¸c. Cã tr-êng hîp héi xuÊt ph¸t tõ mét ®iÓm cè ®Þnh ch¼ng h¹n ë §×nh, nh-ng vÒ sau lan dÇn ra ®ª, ra b·i, ra tËn ch©n nói.chiÕm lÜnh c¶ mét kh«ng gian réng lín do nh÷ng diÔn biÕn cña trß ch¬i.
Theo dßng thêi gian, tr¶i qua hµng ngh×n n¨m dùng n-íc vµ gi÷ n-íc, nh÷ng quy -íc cña céng ®ång ng-êi ViÖt x-a trong ®èi nh©n xö thÕ, trong giao tiÕp x· héi gi÷a c¸ nh©n víi céng ®ång, víi tæ tiªn vµ thÇn linh ®· trë thµnh phong tôc nghi lÔ truyÒn thèng trong sinh ho¹t v¨n ho¸, tÝn ng-ìng cña ng-êi ViÖt Nam. Ngµy nay trong x· héi v¨n minh hiÖn ®¹i, nh÷ng phong tôc nghi lÔ truyÒn thèng vÉn ®-îc c¸c thÕ hÖ ng-¬× ViÖt Nam tr©n träng, gìn gi÷ vµ kÕ thõa.