Luận án tiến sĩ sử dụng di sản văn hoá vùng đồng bằng sông cửu long trong dạy học lịch sử việt nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường thpt thành phố cần thơ

Chuyên khảo Di sản văn hoá vùng đồng bằng sông cửu long trong dạy học lịch sử việt phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực y tế

• Tác giả: Nguyễn Đức Toàn
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Thị Côi
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và PPDH bộ môn Lịch sử
• Đề tài: Luận Án Tiến Sĩ Về Di Sản Văn Hóa Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long Trong Dạy Học Lịch Sử Việt Nam Từ Nguồn Gốc Đến Năm 1918
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học của đề tài
• Đóng góp của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• Cấu trúc của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Những nghiên cứu về di sản văn hoá, di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long và Thành phố Cần Thơ
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về DSVH
• 1.1.2. Những công trình nghiên cứu về di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long và thành phố Cần Thơ
• 1.2. Các công trình nghiên cứu về sử dụng di sản văn hoá trong dạy học nói chung, trong dạy học lịch sử nói riêng
• 1.2.1. Các công trình nghiên cứu về lí luận dạy học
• 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về sử dụng DSVH trong dạy học Lịch sử
• 1.3. Đánh giá về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.3.1. Nhận xét chung
• 1.3.2. Những vấn đề luận án được kế thừa
• 1.3.3. Những vấn đề luận án tiếp tục giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HÓA VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG. LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài của luận án
• 2.1.1. Quan niệm về sử dụng di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
• 2.1.2. Di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long cần khai thác và sử dụng trong dạy học lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918
• 2.1.3. Những yêu cầu cơ bản khi khai thác, lựa chọn biện pháp sử dụng di sản văn hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong dạy học Lịch sử Việt Nam (từ nguồn gốc đến năm 1918) ở trường THPT
• 2.2. Cơ sở xuất phát để giải quyết vấn đề
• 2.2.1. Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học LSVN (từ nguồn gốc đến năm 1918)
• 2.2.2. Cơ sở thực tiễn
• 2.2.2.1. Khái quát tình hình khai thác và sử dụng di sản văn hoá trong dạy học Lịch sử Việt Nam ở trường trung học phổ thông
• 2.2.2.2. Tình hình khai thác và sử dụng di sản văn hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong dạy học Lịch sử Việt Nam ở trường THPT Thành phố Cần Thơ
• 2.2.2.3. Những vấn đề rút ra từ thực tiễn của việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học LSVN ở trường THPT TP.
• 3. CHƯƠNG 3: SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HÓA VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG TRONG DẠY HỌC NỘI KHOÁ PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN NĂM 1918 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản của chương trình Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường trung học phổ thông
• 3.1.1. Nội dung cơ bản
• 3.2. Các biện pháp sử dụng di sản văn hoá vùng ĐBSCL trong dạy học các bài Lịch sử Việt Nam nội khoá ở trường THPT thành phố Cần Thơ
• 3.2.1. Sử dụng di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong bài học lịch sử dân tộc ở trên lớp
• 3.2.2. Sử dụng DSVH vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong dạy học LSĐP
• 3.2.3. Sử dụng di sản văn hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập
• 3.3. Thực nghiệm sư phạm toàn phần
• 3.3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.3.2. Đối tượng, địa bàn trường học và GV thực nghiệm sư phạm
• 3.3.3. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.3.4. Phương pháp tiến hành và kết quả TNSP
• 4. CHƯƠNG 4: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỚI DI SẢN VĂN HÓA VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN NĂM 1918 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ. THỬ NGHIỆM SƯ PHẠM
• 4.1. Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng di sản văn hóa vùng Đồng bằng sông Cửu Long để tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông
• 4.1.1. Quan niệm về hoạt động ngoại khoá
• 4.1.2. Vai trò, ý nghĩa
• 4.2. Một số biện pháp sử dụng di sản văn hoá vùng Đồng bằng sông Cửu Long để tổ chức hoạt động ngoại khoá trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường trung học phổ thông thành phố Cần Thơ
• 4.2.1. Tổ chức cho học sinh trải nghiệm di sản văn hoá thông qua hoạt động tham quan ngoại khoá
• 4.2.2. Hướng dẫn tổ chức cho học sinh tập làm hướng dẫn viên du lịch
• 4.2.3. Tổ chức cho học sinh tham gia các lễ hội truyền thống ở địa phương
• 4.2.4. Tích hợp các hình thức ngoại khoá để tổ chức dạ hội lịch sử với chủ đề tìm hiểu về DSVH ở địa phương
• 4.2.5. Tăng cường sử dụng di sản văn hoá vùng ĐBSCL trong các chương trình sân khấu hoá Lịch sử
• 4.2.6. Tổ chức thi tìm hiểu về di sản văn hoá địa phương
• 4.3. Thử nghiệm sư phạm
• 4.3.1. Mục đích thử nghiệm
• 4.3.2. Đối tượng, địa bàn thử nghiệm
• 4.3.3. Phương pháp tiến hành và nội dung thử nghiệm
• CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về di sản văn hóa vùng đồng bằng sông Cửu Long

Di sản văn hóa vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là một nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, bao gồm cả di sản vật thể và phi vật thể. Vùng đất này không chỉ nổi tiếng với các giá trị văn hóa đặc sắc như đờn ca tài tử, sân khấu cải lương mà còn là nơi lưu giữ nhiều di tích lịch sử quan trọng. Việc sử dụng di sản văn hóa trong dạy học lịch sử Việt Nam không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về nguồn gốc văn hóa dân tộc mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Như một nghiên cứu chỉ ra, "Việc kết hợp di sản văn hóa vào chương trình học sẽ làm cho môn lịch sử trở nên sinh động và gần gũi hơn với học sinh."

1.1. Đặc điểm di sản văn hóa vùng ĐBSCL

ĐBSCL là vùng đất có sự giao thoa văn hóa giữa các dân tộc khác nhau, tạo nên sự đa dạng và phong phú trong di sản văn hóa. Các hoạt động văn hóa dân gian, lễ hội truyền thống và các hình thức nghệ thuật đặc sắc là những yếu tố quan trọng trong việc hình thành bản sắc văn hóa địa phương. Theo nghiên cứu, "Các giá trị văn hóa của vùng ĐBSCL không chỉ là di sản mà còn là tài sản tinh thần của nhân dân, giúp họ kết nối với quá khứ và xây dựng tương lai."

II. Vai trò của di sản văn hóa trong dạy học lịch sử

Việc sử dụng di sản văn hóa vùng ĐBSCL trong dạy học lịch sử Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức và tư tưởng cho học sinh. Di sản văn hóa không chỉ cung cấp kiến thức lịch sử mà còn giúp học sinh phát triển các kỹ năng như tư duy phản biện và khả năng phân tích. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng "Khi học sinh được tiếp cận với các di sản văn hóa, họ sẽ có cơ hội trải nghiệm thực tế và hiểu sâu hơn về lịch sử dân tộc." Điều này không chỉ tạo ra sự hứng thú trong học tập mà còn khuyến khích học sinh tìm hiểu và khám phá thêm về văn hóa địa phương.

2.1. Tích hợp di sản văn hóa vào chương trình học

Tích hợp di sản văn hóa vào chương trình dạy học lịch sử là một phương pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng giáo dục. Các giáo viên có thể sử dụng các hoạt động trải nghiệm, tham quan di tích lịch sử và tổ chức các buổi ngoại khóa để học sinh có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với di sản. Như một giáo viên đã nói, "Việc cho học sinh tham gia vào các hoạt động liên quan đến di sản văn hóa sẽ giúp các em cảm nhận được giá trị của lịch sử một cách rõ ràng và sinh động hơn."

III. Thực trạng sử dụng di sản văn hóa trong dạy học lịch sử

Hiện nay, việc sử dụng di sản văn hóa vùng ĐBSCL trong dạy học lịch sử ở các trường THPT đang gặp nhiều khó khăn. Mặc dù có nhiều di sản văn hóa phong phú, nhưng việc khai thác và sử dụng chúng trong giảng dạy vẫn chưa được chú trọng đúng mức. Theo một khảo sát, "Nhiều giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc tìm kiếm và lựa chọn di sản phù hợp để tích hợp vào bài giảng." Điều này cho thấy cần có sự đầu tư và hỗ trợ từ phía các cơ quan giáo dục để nâng cao hiệu quả của việc dạy học lịch sử.

3.1. Khó khăn trong việc tích hợp di sản văn hóa

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc tích hợp di sản văn hóa vào dạy học lịch sử là thiếu tài liệu và nguồn lực. Nhiều giáo viên không có đủ thông tin và hướng dẫn để thực hiện việc này. Như một nghiên cứu đã chỉ ra, "Sự thiếu hụt tài liệu và phương pháp giảng dạy phù hợp đã làm giảm hiệu quả của việc sử dụng di sản văn hóa trong giáo dục lịch sử." Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để hỗ trợ giáo viên trong việc khai thác và sử dụng di sản văn hóa.

IV. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng di sản văn hóa trong dạy học lịch sử

Để nâng cao hiệu quả sử dụng di sản văn hóa vùng ĐBSCL trong dạy học lịch sử, cần có những giải pháp cụ thể như tổ chức các khóa đào tạo cho giáo viên, xây dựng bộ tài liệu tham khảo về di sản văn hóa và phát động các hoạt động ngoại khóa liên quan. Một chuyên gia giáo dục đã nhấn mạnh rằng "Đào tạo giáo viên về cách sử dụng di sản văn hóa trong giảng dạy là một yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử."

4.1. Tổ chức hoạt động ngoại khóa

Hoạt động ngoại khóa là một phương pháp hiệu quả để học sinh có cơ hội trải nghiệm và tiếp xúc với di sản văn hóa. Các chuyến tham quan di tích lịch sử, tham gia lễ hội văn hóa địa phương và các hoạt động thực tế sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về di sản văn hóa. Như một nghiên cứu đã chỉ ra, "Hoạt động ngoại khóa không chỉ giúp học sinh nâng cao kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống và tình yêu quê hương đất nước."

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã xác định bước chuyển mang tính bước ngoặt: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”. Trong hệ thống các môn học ở trường phổ thông, môn Lịch sử giữ vai trò cốt lõi trong việc hình thành thế giới quan khoa học, bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc và giáo dục các giá trị nhân văn sâu sắc. Tuy nhiên, thực tiễn dạy học lịch sử nhiều năm qua vẫn đối mặt với nghịch lý học sinh thụ động ghi nhớ sự kiện, xa rời hiện thực đời sống và thiếu sự kết nối với không gian văn hóa địa phương. Nhằm hiện thực hóa định hướng chỉ đạo tại Văn bản 73/HD-BGDĐT-BVHTTDL ngày 16/01/2013 của Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc sử dụng di sản trong dạy học, luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Nguyễn Đức Toàn với đề tài “Sử dụng di sản văn hóa vùng ĐBSCL trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường THPT Thành phố Cần Thơ” (Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Lịch sử, Mã số: 9.11.01.02, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 2022, người hướng dẫn khoa học: GS.TS. Nguyễn Thị Côi) đã định vị một nghiên cứu tiên phong trong việc giải quyết bài toán tích hợp di sản vào dạy học lịch sử dân tộc.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi mà luận án giải quyết là sự thiếu vắng một khung lý luận hoàn chỉnh và hệ thống biện pháp sư phạm khả thi, có tính công cụ cao trong việc khai thác các giá trị di sản văn hóa (DSVH) đặc thù của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) để phục vụ dạy học nội khóa và ngoại khóa phần Lịch sử Việt Nam giai đoạn từ nguồn gốc đến năm 1918. Mặc dù vùng đất Tây Nam Bộ sở hữu hệ sinh thái di sản đồ sộ với lịch sử hơn 300 năm hình thành, phát triển cùng nền văn hóa cổ Óc Eo - Phù Nam rực rỡ, các tài liệu giáo khoa truyền thống hầu như chưa cung cấp chỉ dẫn phương pháp luận cụ thể để giáo viên chuyển hóa các di sản này thành nguồn học liệu trực quan, sinh động.

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học chặt chẽ:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Cơ sở lý luận và nguyên tắc sư phạm nào chi phối việc lựa chọn, cấu trúc hóa nguồn tư liệu DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở trường THPT?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Thực trạng khai thác DSVH tại 25 trường THPT trên địa bàn TP. Cần Thơ đang gặp những rào cản nhận thức, phương pháp và cơ sở vật chất nào?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Hệ thống biện pháp dạy học nội khóa, ngoại khóa kết hợp công nghệ di tích ảo được thiết kế như thế nào để tối ưu hóa năng lực nhận thức lịch sử và bồi dưỡng phẩm chất cho học sinh?
• Giả thuyết khoa học (H1): Việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL sẽ góp phần nâng cao rõ rệt chất lượng dạy học bộ môn, nếu xác định chính xác nội dung di sản phù hợp với chương trình Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 và xây dựng được hệ thống hình thức, biện pháp dạy học tương thích với đặc điểm tâm lý lứa tuổi, năng lực nhận thức của học sinh và điều kiện thực tiễn vùng miền.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp chặt chẽ giữa Lý luận nhận thức Mác-xít (“từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn”), Thuyết kiến tạo trong giáo dục (Constructivism) và Mô hình sư phạm tương tác (Interactive Pedagogy) của Jean-Marc Denommé & Madeleine Roy. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 25 trường THPT trên địa bàn TP. Cần Thơ trong giai đoạn khảo sát thực trạng, tiến hành thực nghiệm sư phạm toàn phần và từng phần tại 10 trường THPT tiêu biểu, tập trung vào chương trình Lịch sử lớp 10 và lớp 11 giai đoạn từ nguồn gốc đến năm 1918.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu trong nước và quốc tế cho thấy sự giao thoa sâu sắc giữa các trường phái lý luận dạy học, bảo tồn di sản và khoa học sư phạm lịch sử.

Về phương diện quốc tế, các văn kiện nền tảng của UNESCO và Hội đồng Di sản Thế giới (WHC) như Công ước về Bảo vệ Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới đã khẳng định vai trò sống còn của giáo dục trong việc bảo tồn di sản nhân loại. Trên bình diện lý thuyết dạy học, các công trình kinh điển của M.N. Sacđacốp (Tư duy của học sinh), B.P. Êxipốp (Những cơ sở của lý luận dạy học, 1971), Iacốplép (Phương pháp và kỹ thuật lên lớp trong trường phổ thông, 1975), M.N. Alêcxêep (Phát triển tư duy học sinh, 1976), I.F. Kharlamốp (Phát huy tính tích cực học tập của HS như thế nào?, 1978), M.N. Xcatkin (Lý luận dạy học ở trường phổ thông, 1980), N.V. Savin (Giáo dục học, 1983) và L.V. Zancốp (Lý luận dạy học và Cuộc sống, 1985) đã đặt nền móng vững chắc cho nguyên tắc trực quan, coi hiện vật và di tích là điểm tựa cảm tính để hình thành biểu tượng lịch sử chân thực, ngăn ngừa hiện đại hóa lịch sử. Tiếp nối dòng chảy đó, David A. Jacobsen, Paul Eggen, Donal Kauchak (2002), Robert J. Marzano (2013) với Nghệ thuật và Khoa học dạy học, James H. Stronge (2013) và Giselle O. Martin-Kniep (2013) nhấn mạnh việc đưa phương pháp điều tra lịch sử và đánh giá gắn với đời sống thực tế vào bài học.

Trong nghiên cứu thực nghiệm hiện đại, Simsek (2012) tại Thổ Nhĩ Kỳ đã chứng minh tính ưu việt của kịch nghệ trong giáo dục di sản: “Sử dụng kịch đã trở thành một cách tiếp cận phổ biến, đặc biệt là tại các di sản và bảo tàng, để giáo dục công chúng và trường học”. Song song đó, Graça Magro, Joaquim Ramos de Carvalho và Maria José Marcelino (2014) tại Bồ Đào Nha đã mở ra hướng tiếp cận đột phá khi kết hợp thiết bị di động, phần mềm tham khảo địa lý với lịch sử địa phương để nâng cao hiệu quả nhận thức khái niệm lịch sử truyền thống. Michela Ott & Francesca Pozzi (2011) cũng chỉ ra vai trò của ICT trong việc tạo góc nhìn đa chiều đối với hiện vật văn hóa.

Về nguồn sử liệu và văn hóa ĐBSCL, các học giả Pháp như Henri Russier (1931) với Indochine Française, tổ chức Triển lãm thuộc địa quốc tế Paris (1931) với La Cochinchine, Paul Doumer (2018) với L'Indo-Chine française: Souvenirs, và đặc biệt là công trình khảo cổ học đồ sộ L'Archéologie du delta du Mékong (1959–1964) của Louis Malleret đã xác lập không gian địa - văn hóa và nền văn minh Phù Nam cổ đại. Ở trong nước, các công trình của Trần Ngọc Thêm (2013), Sơn Nam (2009), Huỳnh Ngọc Trảng (1988), Bảo Định Giang (1977), Bùi Chí Hoàng (2018), Nhâm Hùng (2017) đã hệ thống hóa bức tranh di sản vật thể và phi vật thể miền Tây Nam Bộ từ thời tiền - sơ sử đến đầu thế kỷ XX.

Trong lĩnh vực phương pháp dạy học lịch sử Việt Nam, các luận án của Hoàng Thanh Hải (2000), Nguyễn Thị Duyên (2018), Nguyễn Thị Vân (2018), Mai Văn Nam (2019) đã khai thác di tích, bảo tàng tại Thanh Hóa, Nghệ An, Thái Nguyên. Tuy nhiên, tranh luận học thuật (scholarly debate) vẫn tồn tại giữa hai quan điểm: (1) Nhóm quan điểm truyền thống xem DSVH địa phương chỉ là yếu tố minh họa phụ trợ, cục bộ trong các tiết Lịch sử địa phương riêng biệt; (2) Nhóm quan điểm hiện đại xem DSVH là nguồn sử liệu trực tiếp, là môi trường sư phạm tích hợp giúp giải mã bản chất các quy luật lịch sử dân tộc.

Luận án của Nguyễn Đức Toàn định vị chính xác ở điểm giao thoa này: kế thừa các nguyên tắc trực quan kinh điển, đồng thời vượt lên hạn chế cục bộ của các nghiên cứu trước bằng cách xây dựng một mô hình chuyển giao toàn diện: tích hợp di sản vùng ĐBSCL trực tiếp vào các bài học Lịch sử dân tộc nội khóa, bài học Lịch sử địa phương, kiểm tra đánh giá và hệ thống 6 hoạt động ngoại khóa đa phương thức.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Thuyết phát triển tư duy của M.N. Sacđacốp và Thuyết sư phạm tương tác của Jean-Marc Denommé & Madeleine Roy khi đặt cấu trúc “Người dạy - Người học - Môi trường di sản” vào không gian văn hóa đặc thù của vùng đồng bằng châu thổ. Về mặt nhận thức luận, luận án chứng minh rằng di sản văn hóa không chỉ đóng vai trò là phương tiện trực quan minh họa mà là một nguồn sử liệu nguyên cấp (primary historical source) có khả năng kích hoạt thao tác tư duy phân tích, so sánh và khái quát hóa bản chất lịch sử.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        MÔ HÌNH SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC DI SẢN                          |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
                                  [ GIÁO VIÊN ]
                             (Định hướng - Điều khiển)
                                    /         \
                                   /           \
                                  /  Tương tác  \
                                 /   Sư phạm     \
                                v                 v
                      [ HỌC SINH ] <-----------> [ MÔI TRƯỜNG DI SẢN ĐBSCL ]
                 (Chủ thể kiến tạo)  Khám phá     - Di tích Óc Eo, Bình Thủy, Nam Nhã
                                    Trải nghiệm   - Đờn ca tài tử, Lễ hội Kỳ Yên
                                                  - Di tích ảo công nghệ Scratch
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Mô hình khái niệm được cấu trúc thành hệ thống các mệnh đề lý thuyết:

• Mệnh đề 1 (P1): Sự tương tác trực tiếp hoặc gián tiếp của học sinh với cấu trúc vật chất và giá trị tinh thần của di sản ĐBSCL đẩy nhanh quá trình chuyển hóa từ tri giác sống động sang biểu tượng lịch sử chính xác, xóa bỏ sự trừu tượng hóa khiên cưỡng của sách giáo khoa.
• Mệnh đề 2 (P2): Việc tích hợp di sản địa phương vào bài học lịch sử toàn quốc tạo ra sự liên kết biện chứng giữa cái riêng (lịch sử vùng đất Nam Bộ) và cái chung (tiến trình dựng nước, giữ nước của dân tộc Việt Nam), hiện thực hóa luận điểm của B.P. Êxipốp (1971): “Tài liệu về địa phương lại đặc biệt gần gũi đối với HS và cho phép họ nghiên cứu trực tiếp được... Những hiện tượng, những quá trình trong phạm vi cả nước được phản ánh trong các sự kiện, biến cố của đời sống địa phương giống như trong một giọt nước”.
• Mệnh đề 3 (P3): Hoạt động trải nghiệm di sản đa giác quan thúc đẩy sự chuyển dịch từ tiếp nhận thụ động sang kiến tạo ý nghĩa lịch sử mang tính cá nhân hóa, hình thành năng lực tự học và tư duy phản biện.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của đề tài được xây dựng trên sự tích hợp của ba trụ cột lý thuyết: (1) Lý luận trực quan hóa và tạo biểu tượng lịch sử (Skatkin, Alekseev); (2) Lý thuyết học tập trải nghiệm và tương tác môi trường (Kolb, Denommé & Roy); (3) Phương pháp điều tra, giải quyết vấn đề trong dạy học lịch sử (Marzano).

Hệ thống DSVH vùng ĐBSCL được tác giả phân loại và cấu trúc hóa thành hai nhóm học liệu phục vụ khóa trình Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918:

1. Hệ thống di sản văn hóa vật thể: Các di chỉ khảo cổ học nền văn hóa Óc Eo (Ba Thê - Thoại Sơn, Nhơn Nghĩa - Cần Thơ, Gò Tháp - Đồng Tháp); các công trình kiến trúc - tôn giáo cổ như Chùa Nam Nhã, Đình Bình Thủy, Chùa Ông; các di tích lưu niệm danh nhân và phong trào kháng chiến chống Pháp như Mộ và Khu tưởng niệm Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa, Nhà thơ yêu nước Phan Văn Trị, Di tích Khám Lớn Cần Thơ, Địa điểm chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút.
2. Hệ thống di sản văn hóa phi vật thể: Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ, Văn hóa chợ nổi Cái Răng - Cái Bè, Hò Cần Thơ, Lễ hội Kỳ Yên đình Bình Thủy, kho tàng văn học dân gian (vè Nam Bộ, truyện thơ Lục Vân Tiên) và các phong tục tập quán cộng sinh văn hóa Việt - Chăm - Hoa - Khmer.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ: Khung lý thuyết này áp dụng hiệu quả cao nhất cho chương trình lịch sử cấp THPT (lớp 10 và 11), tập trung vào các chủ đề lịch sử cổ - trung - cận đại Việt Nam, đòi hỏi giáo viên phải có năng lực sư phạm tích hợp và nhà trường có điều kiện triển khai công nghệ thông tin hoặc tổ chức thực địa an toàn.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ lập trường nhận thức luận thực chứng kết hợp kiến tạo xã hội (Pragmatism & Social Constructivism). Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp (Mixed Methods Research Design) được triển khai theo quy trình đa tầng:

• Tầng 1 (Cấp độ vĩ mô - Macro Level): Phân tích tài liệu pháp quy, chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử, rà soát đối chiếu nội dung SGK Lịch sử lớp 10, lớp 11 với danh mục di sản văn hóa đã được xếp hạng tại 13 tỉnh thành ĐBSCL và TP. Cần Thơ.
• Tầng 2 (Cấp độ trung mô - Meso Level): Điều tra thực trạng toàn diện bằng bảng hỏi xã hội học tại toàn bộ 25/25 trường THPT trên địa bàn TP. Cần Thơ, kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ quản lý Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Cần Thơ, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên giảng dạy lịch sử.
• Tầng 3 (Cấp độ vi mô - Micro Level): Thiết kế thực nghiệm sư phạm đối chứng (Quasi-experimental Pretest-Posttest Non-equivalent Control Group Design) tại 10 trường THPT được phân tầng theo khu vực đô thị, nông thôn và điều kiện dạy học.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được kiểm soát nghiêm ngặt theo các tiêu chuẩn học thuật:

• Chiến lược chọn mẫu: Khảo sát định lượng tiến hành trên quy mô toàn bộ 25 trường THPT tại Cần Thơ. Mẫu thực nghiệm sư phạm bao gồm các cặp lớp Thực nghiệm (TN) và lớp Đối chứng (ĐC) tương đương về sĩ số, năng lực học tập ban đầu và trình độ giáo viên giảng dạy.
• Công cụ đo lường: Xây dựng hệ thống bảng hỏi chuẩn hóa dành cho giáo viên và học sinh; ma trận đề kiểm tra đánh giá năng lực nhận thức lịch sử (gồm các mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao) với thang điểm 10 chuẩn mực.
• Quy trình Tam giác giác hóa (Triangulation):
  • Tam giác hóa nguồn dữ liệu (Data Triangulation): Kết hợp dữ liệu khảo sát từ giáo viên, phiếu khảo sát học sinh, biên bản dự giờ quan sát lớp học và kết quả bài làm kiểm tra.
  • Tam giác hóa phương pháp (Methodological Triangulation): Kết hợp phân tích định lượng (thống kê mô tả, kiểm định T-test, phân tích tần số điểm) và phân tích định tính (phỏng vấn sâu, quan sát hành vi, nhật ký thực nghiệm).
  • Tam giác hóa lý thuyết (Theory Triangulation): So chiếu kết quả thực nghiệm với các lý thuyết tâm lý học nhận thức và lý luận dạy học lịch sử hiện đại.
• Độ giá trị và độ tin cậy: Ma trận đề kiểm tra và thang đo được thẩm định bởi các chuyên gia đầu ngành tại Khoa Lịch sử - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Độ tin cậy của các bài kiểm tra thực nghiệm đạt tính nhất quán nội tại cao.

Data và phân tích

Dữ liệu định lượng thu thập từ các lớp thực nghiệm và đối chứng được xử lý bằng các phương pháp toán học thống kê chuyên sâu:

• Tính toán các đại lượng đặc trưng: Điểm trung bình cộng ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($S$), sai số chuẩn ($S_{\bar{X}}$), hệ số biến thiên ($V%$), hệ số tin cậy Student ($t$), và mức ý nghĩa ($p < 0.05$).
• Lập bảng phân phối tần số, tần suất và đồ thị đường phân phối tần số điểm tích lũy giữa lớp TN và ĐC cho hai nội dung dạy học thực nghiệm trọng điểm:
  1. Bài 19 Lịch sử lớp 10: "Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỷ X - XV" (tích hợp di sản Rạch Gầm - Xoài Mút, nghệ thuật quân sự sông nước ĐBSCL).
  2. Bài Lịch sử địa phương: "Vùng đất Cần Thơ từ cội nguồn đến năm 1918" (tích hợp di chỉ Óc Eo - Phù Nam, Chùa Nam Nhã, Đình Bình Thủy, di sản Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa).
• Ứng dụng công nghệ thông tin tiên tiến: Tác giả trực tiếp lập trình và ứng dụng phần mềm đồ họa Scratch để thiết kế mô hình “Di tích lịch sử ảo Óc Eo – Phù Nam”, tái hiện không gian kiến trúc đền tháp, hiện vật cổ vật gốm, trang sức vàng và mạng lưới kênh đào cổ, cho phép học sinh tương tác 3D trực quan ngay trong giờ học nội khóa.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm và phân tích dữ liệu mang lại 4 phát hiện mang tính bước ngoặt:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               KẾT QUẢ ĐỐI SÁNH THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM TOÀN PHẦN                     |
+------------------------------------+-----------------------+----------------------+
| Tiêu chí đo lường                  | Lớp Đối chứng (ĐC)    | Lớp Thực nghiệm (TN) |
+------------------------------------+-----------------------+----------------------+
| Tỷ lệ điểm Giỏi - Xuất sắc (8-10)  | 18.4%                 | 41.2% (Tăng +22.8%)  |
| Tỷ lệ điểm Khá (6.5 - 7.9)         | 42.1%                 | 45.6%                |
| Tỷ lệ điểm Trung bình - Yếu (<6.5) | 39.5%                 | 13.2% (Giảm -26.3%)  |
| Điểm trung bình cộng (Mean)        | 6.42 ± 0.15           | 7.86 ± 0.12          |
| Mức độ hứng thú học tập tích cực   | 31.5%                 | 88.7% (Tăng +57.2%)  |
| Khả năng vận dụng kiến thức thực tế| Thấp (24.0%)          | Cao (82.5%)          |
+------------------------------------+-----------------------+----------------------+
| Ý nghĩa thống kê: p < 0.01; t-calculated > t-critical (Khác biệt có ý nghĩa cao)  |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

• Phát hiện 1: Nâng cao vượt trội hiệu quả nhận thức kiến thức lịch sử. Điểm trung bình kiểm tra của học sinh lớp Thực nghiệm ở cả Bài 19 và bài Lịch sử địa phương đều cao hơn có ý nghĩa thống kê so với lớp Đối chứng ($p < 0.01$). Tỷ lệ học sinh đạt điểm Giỏi ở lớp TN đạt $41.2%$ (so với $18.4%$ ở lớp ĐC), trong khi tỷ lệ điểm Dưới Trung bình giảm mạnh từ $39.5%$ ở lớp ĐC xuống còn $13.2%$ ở lớp TN.
• Phát hiện 2: Xóa bỏ định kiến "môn phụ" và gia tăng chỉ số cảm xúc lịch sử. Khảo sát định tính cho thấy $88.7%$ học sinh lớp TN phản hồi việc học lịch sử trở nên lôi cuốn, hấp dẫn khi được tiếp xúc trực tiếp với các hiện vật, câu hò, vè và di tích ảo Óc Eo. Học sinh chuyển từ trạng thái học vẹt sang chủ động truy vấn nguồn gốc địa danh và nhân vật lịch sử địa phương.
• Phát hiện 3: Xác lập hệ thống 6 hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa đột phá. Luận án đã thử nghiệm thành công 6 biện pháp ngoại khóa chuyên sâu:
  1. Tổ chức cho học sinh trải nghiệm DSVH thông qua tham quan ngoại khóa thực địa;
  2. Hướng dẫn học sinh đóng vai tập làm hướng dẫn viên du lịch di sản;
  3. Tổ chức cho học sinh tham gia các lễ hội truyền thống địa phương (Lễ hội Kỳ Yên, Lễ hội bánh dân gian Nam Bộ);
  4. Tích hợp các hình thức ngoại khóa tổ chức dạ hội lịch sử với chủ đề tìm hiểu di sản;
  5. Tăng cường sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong các chương trình sân khấu hóa lịch sử (diễn kịch, đờn ca tài tử);
  6. Tổ chức hội thi tìm hiểu về DSVH địa phương.
• Phát hiện 4: Tính khả thi của giải pháp Di tích lịch sử ảo trong điều kiện hạn chế kinh phí. Kết quả chứng minh việc ứng dụng phần mềm Scratch thiết kế mô hình ảo không chỉ giải quyết triệt để rào cản tài chính và khoảng cách địa lý của các trường vùng sâu, vùng xa mà còn nâng cao kỹ năng số và tư duy trực quan không gian cho học sinh.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận dạy học: Luận án cung cấp một khung phương pháp luận chuẩn xác về chuyển hóa tư liệu di sản thành tri thức sư phạm, đóng góp luận cứ khoa học khẳng định vị trí độc lập nhưng tương hỗ của di sản địa phương trong tiến trình dạy học lịch sử quốc gia.
• Về mặt phương pháp thực hành: Cung cấp cho giáo viên THPT toàn quốc cuốn cẩm nang sư phạm hoàn chỉnh gồm giáo án mẫu, quy trình 4 bước tích hợp di sản trong bài học nội khóa, kịch bản 6 hoạt động ngoại khóa và hướng dẫn kỹ thuật thiết kế bài giảng di tích ảo.
• Về mặt chính sách và quản lý giáo dục: Cung cấp cơ sở thực tiễn vững chắc cho Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Cần Thơ cùng các tỉnh ĐBSCL trong việc biên soạn tài liệu Giáo dục địa phương theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018; đồng thời đề xuất cơ chế liên ngành giữa Ngành Giáo dục và Ngành Văn hóa - Thể thao - Du lịch nhằm mở cửa bảo tàng, di tích miễn phí cho học sinh.

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những kết quả đột phá, luận án thẳng thắn chỉ ra 3 giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn không gian và địa bàn thực nghiệm: Do điều kiện thời gian và nguồn lực, các khảo sát sâu và thực nghiệm sư phạm tập trung chủ yếu tại địa bàn TP. Cần Thơ, chưa thể bao phủ đồng bộ cả 13 tỉnh thành trong toàn vùng ĐBSCL.
2. Giới hạn khung thời gian lịch sử: Đề tài giới hạn nội dung lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918, chưa mở rộng sang giai đoạn Lịch sử hiện đại từ 1919 đến nay – giai đoạn có khối lượng di sản cách mạng, kháng chiến vô cùng phong phú tại miền Tây Nam Bộ.
3. Khoảng cách hạ tầng công nghệ: Việc triển khai bài giảng di tích ảo bằng phần mềm Scratch đòi hỏi phòng máy tính và kỹ năng công nghệ thông tin nhất định của giáo viên, tạo ra thách thức nhỏ đối với một số điểm trường vùng nông thôn.

Từ những giới hạn trên, tác giả đề xuất chương trình nghiên cứu tương lai (future research agenda) gồm 4 hướng mở rộng:

• Hướng 1: Mở rộng nghiên cứu sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 - 2000 ở trường THPT.
• Hướng 2: Ứng dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường (AR/VR/Metaverse) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc số hóa 3D toàn diện các di tích lịch sử Tây Nam Bộ phục vụ giáo dục thông minh.
• Hướng 3: Nghiên cứu so sánh đối sánh (comparative study) hiệu quả dạy học di sản giữa các vùng văn hóa đặc trưng: Châu thổ sông Cửu Long, Châu thổ sông Hồng và Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên.
• Hướng 4: Đo lường tác động dài hạn (Longitudinal Study) của giáo dục di sản đến định hướng nghề nghiệp trong ngành du lịch - văn hóa và ý thức trách nhiệm công dân của học sinh sau khi tốt nghiệp THPT.

Tác động và ảnh hưởng

Nghiên cứu tạo ra những giá trị tác động lan tỏa trên nhiều bình diện:

• Tác động học thuật: Đóng vai trò là công trình tham khảo mẫu mực cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên sư phạm lịch sử tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Cần Thơ, Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh trong lĩnh vực phương pháp dạy học lịch sử địa phương và giáo dục di sản.
• Tác động thực tiễn ngành giáo dục: Hệ thống biện pháp của luận án đã được chuyển giao, ứng dụng trực tiếp tại các trường THPT trọng điểm như THPT Chuyên Lý Tự Trọng, THPT Châu Văn Liêm, THPT Bùi Hữu Nghĩa (TP. Cần Thơ), làm thay đổi căn bản không khí lớp học lịch sử.
• Tác động kinh tế - xã hội và văn hóa: Thúc đẩy phong trào bảo tồn di sản trong cộng đồng học sinh, tạo nguồn nhân lực tiềm năng cho ngành du lịch văn hóa ĐBSCL. Đóng góp vào việc bảo tồn các di sản phi vật thể đang đứng trước nguy cơ mai một như Đờn ca tài tử, nghệ thuật sân khấu Cải lương và diễn xướng dân gian.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên Sư phạm Lịch sử: Tiếp cận một khung phân tích phương pháp luận hoàn chỉnh, hệ thống tư liệu lịch sử - văn hóa ĐBSCL được thẩm định nghiêm ngặt và quy trình thực nghiệm sư phạm chặt chẽ.
• Giáo viên Lịch sử cấp THPT: Sở hữu cẩm nang sư phạm thực chiến, hệ thống bài tập tình huống, kịch bản sân khấu hóa và công cụ phần mềm thiết kế di tích ảo để áp dụng ngay vào bài giảng.
• Cán bộ quản lý giáo dục và Chuyên viên Sở/Phòng GD&ĐT: Có căn cứ khoa học để chỉ đạo biên soạn chương trình Giáo dục địa phương, xây dựng tiêu chí đánh giá hoạt động trải nghiệm di sản.
• Học sinh THPT: Được học tập trong môi trường sư phạm tương tác sinh động, phát triển năng lực tư duy lịch sử, năng lực sáng tạo và bồi đắp niềm tự hào sâu sắc về cội nguồn văn hóa quê hương xứ sở.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào? Trả lời: Luận án đã mở rộng Thuyết sư phạm tương tác của Jean-Marc Denommé & Madeleine Roy khi chứng minh sự tương tác tam giác “Người dạy - Người học - Môi trường di sản ĐBSCL” có khả năng phá vỡ tính trừu tượng của tri thức lịch sử kinh viện. Bằng cách định vị DSVH như một nguồn sử liệu gốc mang tính khách quan, nghiên cứu bổ sung vào lý luận dạy học lịch sử luận điểm: Di sản văn hóa địa phương chính là "cầu nối bản thể luận" giữa sự kiện lịch sử vĩ mô của dân tộc với trải nghiệm cảm xúc trực tiếp của học sinh.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận nổi bật khi so sánh với ít nhất 2 nghiên cứu đi trước? Trả lời: So với công trình của Hoàng Thanh Hải (2000) tại Thanh Hóa vốn tập trung chủ yếu vào tham quan thực địa truyền thống, và luận án của Nguyễn Thị Duyên (2018) tại Nghệ An chủ yếu tập trung vào hệ thống di tích chiến tranh cách mạng, luận án của Nguyễn Đức Toàn có hai bước đột phá: (1) Tích hợp toàn diện cả DSVH vật thể và DSVH phi vật thể đặc trưng của vùng sông nước đa dân tộc (Kinh, Chăm, Hoa, Khmer); (2) Tiên phong kết hợp công nghệ di tích ảo (Virtual Heritage) thông qua phần mềm Scratch, giải quyết bài toán dạy học di sản trong điều kiện không gian lớp học tiêu chuẩn.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất và có bằng chứng định lượng ra sao? Trả lời: Phát hiện bất ngờ nhất là biện pháp “Tập làm hướng dẫn viên du lịch di sản” và “Sân khấu hóa lịch sử” mang lại sự chuyển biến nhận thức mạnh mẽ hơn cả các bài giảng lý thuyết trên lớp. Về mặt định lượng, độ lệch chuẩn ở nhóm TN ($S = 1.12$) nhỏ hơn đáng kể so với nhóm ĐC ($S = 1.68$), cho thấy phương pháp dạy học di sản không chỉ nâng cao điểm số của học sinh khá giỏi mà còn thu hẹp khoảng cách phân hóa, kéo nhóm học sinh yếu kém vươn lên mức trung bình và khá ($13.2%$ yếu kém ở lớp TN so với $39.5%$ ở lớp ĐC).

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản (Replication Protocol) rõ ràng không? Trả lời: Hoàn toàn có. Luận án cung cấp bảng phân loại chi tiết từng địa chỉ di sản tương ứng với từng bài học trong SGK Lịch sử 10 và 11; ma trận thiết kế bài học 4 bước; quy trình 5 bước tổ chức dạ hội và sân khấu hóa lịch sử; mã nguồn và cấu trúc kịch bản thiết kế mô hình ảo trên Scratch, cho phép bất kỳ giáo viên nào cũng có thể nhân bản mô hình tại các trường THPT khác.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm (10-year Research Agenda) được phác thảo thế nào? Trả lời: Lộ trình 10 năm được định hướng qua 3 giai đoạn: (1) Giai đoạn 1-3 năm: Chuẩn hóa bộ học liệu số hóa di sản ĐBSCL cho toàn bộ chương trình GDPT 2018; (2) Giai đoạn 4-6 năm: Xây dựng nền tảng Metaverse Di sản học đường tích hợp kính VR/AR tại các trường THPT Tây Nam Bộ; (3) Giai đoạn 7-10 năm: Mở rộng mạng lưới hợp tác giáo dục di sản xuyên quốc gia lưu vực sông Mê Kông (Việt Nam - Campuchia - Lào - Thái Lan) về các nền văn minh sông nước cổ đại.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Nguyễn Đức Toàn đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 6 đóng góp mang tính bước ngoặt:

1. Xác lập hệ thống cơ sở lý luận khoa học, nhất quán về việc sử dụng DSVH vùng ĐBSCL trong dạy học lịch sử dân tộc ở trường THPT theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học.
2. Đánh giá toàn diện, khách quan bức tranh thực trạng khai thác di sản trong dạy học lịch sử tại 25 trường THPT trên địa bàn TP. Cần Thơ, chỉ rõ những điểm nghẽn về phương pháp và hạ tầng.
3. Hệ thống hóa và thẩm định khoa học nguồn học liệu DSVH ĐBSCL (vật thể và phi vật thể) tương thích với cấu trúc chương trình Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm đồng bộ gồm các biện pháp dạy học nội khóa, quy trình tích hợp di sản vào kiểm tra đánh giá và ứng dụng phần mềm Scratch thiết kế di tích ảo Óc Eo.
5. Xây dựng và thực nghiệm thành công 6 mô hình hoạt động ngoại khóa đa phương thức gắn liền với không gian văn hóa di sản Tây Nam Bộ.
6. Cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm sư phạm đối chứng tin cậy tại 10 trường THPT, khẳng định tính khả thi vượt trội của các biện pháp đề xuất thông qua các chỉ số thống kê toán học thuyết phục.

Công trình không chỉ tạo ra bước tiến quan trọng cho chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học Lịch sử tại Việt Nam mà còn mở ra không gian tiếp cận liên ngành giữa Giáo dục học, Di sản học và Khoa học công nghệ số, đặt nền móng bền vững cho công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước nhà.