Khám Phá Di Tích Lịch Sử Văn Đàn Tại Vĩnh Bái Tử Long

Khám phá hệ thống thương cảng Vân Đồn qua tư liệu lịch sử, điền dã và khảo cổ học, làm sáng tỏ giá trị văn hóa và kinh tế của khu vực.

• Trường học: Trường ĐH KHXH & NV
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Khám Phá Di Tích Lịch Sử Văn Đàn Tại Vĩnh Bái Tử Long
• Loại tài liệu: bài viết
• Năm xuất bản: 1149
• Địa điểm: Vĩnh Bái Tử Long

Tóm tắt

I. Khám Phá Di Tích Lịch Sử Văn Đàn Tại Vĩnh Bái Tử Long

Di tích lịch sử Văn Đàn tại Vĩnh Bái Tử Long là một trong những điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thích khám phá văn hóa và lịch sử. Nơi đây không chỉ nổi bật với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp mà còn mang trong mình những giá trị văn hóa lịch sử sâu sắc. Từ thời Lý, Văn Đàn đã được ghi nhận là một trung tâm thương mại quan trọng, nơi diễn ra nhiều hoạt động giao thương sôi nổi giữa các quốc gia. Khám phá di tích này sẽ giúp du khách hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa của Việt Nam.

1.1. Tổng Quan Về Di Tích Lịch Sử Văn Đàn

Di tích Văn Đàn nằm trong khu vực Vĩnh Bái Tử Long, được biết đến như một trung tâm thương mại từ thời Lý. Nơi đây không chỉ là điểm giao thương mà còn là nơi giao thoa văn hóa giữa các dân tộc. Các tài liệu lịch sử cho thấy, Văn Đàn đã từng là một trong những cảng biển quan trọng của Việt Nam.

1.2. Giá Trị Văn Hóa Của Di Tích Văn Đàn

Di tích Văn Đàn không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Nơi đây là minh chứng cho sự phát triển của nền văn hóa thương mại và giao lưu văn hóa giữa các quốc gia. Các hoạt động buôn bán diễn ra tại đây đã góp phần hình thành nên những nét văn hóa độc đáo của người dân địa phương.

II. Những Thách Thức Trong Việc Bảo Tồn Di Tích Văn Đàn

Việc bảo tồn di tích lịch sử Văn Đàn đang gặp nhiều thách thức. Sự phát triển nhanh chóng của đô thị hóa và du lịch đã ảnh hưởng đến môi trường xung quanh di tích. Nhiều công trình xây dựng mới đã làm thay đổi cảnh quan và có thể gây hại đến giá trị lịch sử của Văn Đàn. Cần có những biện pháp bảo tồn hiệu quả để giữ gìn di sản này cho các thế hệ sau.

2.1. Ảnh Hưởng Của Đô Thị Hóa Đến Di Tích

Sự phát triển đô thị hóa tại Vĩnh Bái Tử Long đã tạo ra áp lực lớn lên di tích Văn Đàn. Nhiều công trình mới được xây dựng gần khu vực di tích, làm thay đổi cảnh quan và có thể ảnh hưởng đến giá trị văn hóa của nơi đây.

2.2. Cần Có Giải Pháp Bảo Tồn Hiệu Quả

Để bảo tồn di tích Văn Đàn, cần có những giải pháp bảo tồn hiệu quả. Việc lập kế hoạch bảo tồn, kết hợp với phát triển du lịch bền vững là rất cần thiết. Các cơ quan chức năng cần có những chính sách hỗ trợ để bảo vệ di sản văn hóa này.

III. Phương Pháp Khám Phá Di Tích Văn Đàn

Khám phá di tích Văn Đàn có thể thực hiện qua nhiều phương pháp khác nhau. Du khách có thể tham gia các tour du lịch có hướng dẫn viên, hoặc tự mình khám phá qua các tài liệu hướng dẫn. Việc tìm hiểu về lịch sử và văn hóa của di tích sẽ giúp du khách có cái nhìn sâu sắc hơn về nơi này.

3.1. Tham Gia Các Tour Du Lịch Có Hướng Dẫn

Tham gia các tour du lịch có hướng dẫn viên là một trong những cách tốt nhất để khám phá di tích Văn Đàn. Hướng dẫn viên sẽ cung cấp thông tin chi tiết về lịch sử và văn hóa của di tích, giúp du khách hiểu rõ hơn về giá trị của nơi đây.

3.2. Tự Khám Phá Qua Tài Liệu Hướng Dẫn

Ngoài việc tham gia tour, du khách cũng có thể tự mình khám phá di tích Văn Đàn qua các tài liệu hướng dẫn. Việc này giúp du khách có thể tìm hiểu theo cách riêng của mình và cảm nhận được vẻ đẹp của di tích một cách sâu sắc hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Di Tích Văn Đàn

Di tích Văn Đàn không chỉ là nơi lưu giữ lịch sử mà còn có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Du lịch lịch sử, giáo dục và nghiên cứu văn hóa là những lĩnh vực có thể khai thác từ di tích này. Việc phát triển du lịch bền vững tại Văn Đàn sẽ góp phần nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa và lịch sử của di tích.

4.1. Du Lịch Lịch Sử Tại Văn Đàn

Di tích Văn Đàn có tiềm năng lớn trong việc phát triển du lịch lịch sử. Du khách có thể tìm hiểu về lịch sử và văn hóa của Việt Nam thông qua các hoạt động tham quan và trải nghiệm tại di tích.

4.2. Giáo Dục Và Nghiên Cứu Văn Hóa

Di tích Văn Đàn cũng là một nguồn tài liệu quý giá cho giáo dục và nghiên cứu văn hóa. Các trường học và tổ chức nghiên cứu có thể tổ chức các chương trình học tập và nghiên cứu tại đây để nâng cao hiểu biết về văn hóa lịch sử Việt Nam.

V. Kết Luận Về Di Tích Văn Đàn Tại Vĩnh Bái Tử Long

Di tích Văn Đàn tại Vĩnh Bái Tử Long là một phần quan trọng trong di sản văn hóa của Việt Nam. Việc bảo tồn và phát triển di tích này không chỉ giúp gìn giữ lịch sử mà còn tạo ra cơ hội cho du lịch và giáo dục. Cần có những nỗ lực chung từ cộng đồng và chính quyền để bảo vệ và phát huy giá trị của di tích này.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Di Tích Văn Đàn

Di tích Văn Đàn không chỉ là một điểm đến du lịch mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa lịch sử quý báu. Tầm quan trọng của di tích này cần được nhận thức và bảo vệ.

5.2. Hướng Tương Lai Của Di Tích

Hướng tới tương lai, di tích Văn Đàn cần được phát triển bền vững, kết hợp giữa bảo tồn và phát triển du lịch. Điều này sẽ giúp nâng cao giá trị văn hóa và lịch sử của di tích, đồng thời mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

hÖ thèng th¬ng c¶ng v©n ®ån qua c¸c nguån t liÖu lÞch sö, ®iÒn d· vµ kh¶o cæ häc NguyÔn V¨n Kim Khoa LÞch sö, Trêng §H KHXH & NV 1. VÒ ®Þa danh vµ vÞ trÝ cña V©n §ån Trong c¸c di tÝch lÞch sö - v¨n ho¸ vµ danh th¾ng cña níc ta V©n §ån, mét th¬ng c¶ng cæ n»m trong vÞnh B¸i Tö Long, cïng víi H¹ Long lµ mét trong nh÷ng kú quan thiªn nhiªn næi tiÕng thÕ giíi. Tõ thÕ kû XV, Danh nh©n v¨n ho¸ thÕ giíi NguyÔn Tr·i ®· cã nh÷ng vÇn th¬ tr¸c tuyÖt vÒ c¶nh quan vµ ho¹t ®éng kinh tÕ V©n §ån: Lé nhËp V©n §ån san phôc san Thiªn kh«i ®Þa thiÕt phã kú quan NhÊt bµn lam bÝch trõng minh kÝnh V¹n héc nha thanh ®o¸ thuý hoµn Vò trô ®èn thanh trÇm h¶i nh¹c Phong ba bÊt ®éng thiÕc t©m can Väng trung ng¹n th¶o thª thª lôc §¹o thÞ Phiªn nh©n tró b¹c loan (1). Nhng, V©n §ån kh«ng chØ lµ mét danh th¾ng, mét Di s¶n thiªn nhiªn cña thÕ giíi mµ cßn lµ mét trung t©m th¬ng m¹i lín, mét khu vùc cã vÞ trÝ qu©n sù chiÕn lîc g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh ®Êu tranh b¶o vÖ Tæ quèc vµ x©y dùng, ph¸t triÓn ®Êt níc cña d©n téc ta.

Tªn gäi V©n §ån lÇn ®Çu tiªn xuÊt hiÖn trong lÞch sö ViÖt Nam tõ thêi Lý (1010-1226). N¨m 1149, thêi Lý Anh T«ng (cq: 1138-1175) nhµ vua ®· cho khai më trang V©n §ån ®Ó ®ãn thuyÒn bu«n c¸c níc. Trong §¹i ViÖt sö ký toµn th, Ng« SÜ Liªn vµ c¸c sö thÇn nhµ Lª viÕt: “N¨m Kû tþ, hiÖu §¹i §Þnh n¨m thø 10 (1149), (Tèng ThiÖu Hng n¨m thø 19). Mïa xu©n, th¸ng hai, thuyÒn bu«n ba níc Tr¶o Oa, Lé L¹c, Xiªm La vµo H¶i §«ng xin c tró bu«n b¸n, bÌn cho lËp trang ë n¬i h¶i ®¶o, gäi lµ V©n §ån, ®Ó mua b¸n hµng ho¸ quý, d©ng tiÕn s¶n vËt ®Þa ph¬ng”(2).

Nh vËy, vµo thêi Lý, sau khi ®îc thiÕt lËp, trang V©n §ån thuéc ®¹o H¶i §«ng. Trong LÞch triÒu hiÕn ch¬ng lo¹i chÝ, trªn c¬ së kh¶o cøu nhiÒu nguån t liÖu qua c¸c thêi ®¹i, nhµ sö häc Phan Huy Chó x¸c ®Þnh: §¹o An Bang “§êi TÇn thuéc quËn Nam H¶i, H¸n thuéc quËn Giao ChØ, §êng ®æi lµm ch©u Vò An, sau ®Æt lµm trÊn H¶i M«n. Ba ®êi §inh, Lª, Lý gäi lµ ®¹o H¶i §«ng, TrÇn ®æi lµm lé H¶i §«ng, sau ®æi lµ lé An Bang. §Õn Lª còng theo thÕ; trong thêi Quang ThuËn (1466) ®Æt lµm thõa tuyªn An Bang.

Sau 2 trung hng kiªng tªn huý Anh T«ng ®æi lµm Qu¶ng Yªn, cã mét phñ”(3), tøc phñ H¶i §«ng. Phñ nµy cã 4 huyÖn 3 ch©u. Ch©u V¹n Ninh cã tíi 30 x·, phêng, v¹n. Tr¶i qua nhiÒu thêi kú lÞch sö ®Þa danh V©n §ån ®· ®îc ghi trong mét sè bé sö, ®Þa chÝ ViÖt Nam, Trung Quèc vµ c¸c nguån t liÖu níc ngoµi kh¸c.

Theo ®ã, chóng ta cã thÓ biÕt, sau khi ®îc thiÕt lËp vµo thêi Lý ®Õn thêi thuéc Minh (1407-1427), V©n §ån ®· ®æi thµnh huyÖn. Sang thêi Lª (thÕ kû XV) V©n §ån l¹i ®æi thµnh ch©u. Theo D ®Þa chÝ cña NguyÔn Tr·i th×: “An Bang xa lµ bé Ninh H¶i, t©y vµ nam tiÕp víi H¶i D¬ng, ®«ng vµ b¾c gi¸p víi Kh©m Ch©u. Cã 2 lé phñ, 8 thuéc huyÖn, 6 ch©u, 302 x·, 44 trang.

§Êy lµ phªn dËu thø hai ë ph¬ng ®«ng vËy”(4). Lêi tËp chó cña NguyÔn Thiªn Tóng vÒ s¸ch D ®Þa chÝ cña NguyÔn Tr·i còng cho biÕt: An Qu¶ng tríc cã 2 phñ, 8 huyÖn, 6 ch©u. VÒ ®Þa danh V©n §ån, trong lêi cÈn ¸n cña NguyÔn Thiªn TÝch ghi kh¸ râ: “Phñ H¶i §«ng cã 3 huyÖn, 4 ch©u, 101 x·; huyÖn Hoa Phong cã 14 x·, 1 th«n; huyÖn Yªn Hng cã 25 x·, 1 th«n, 15 trang; ch©u V©n §ån (triÒu Lý lµ trang, th¬ng nh©n ngo¹i quèc ë ®Êy) cã 10 trang, 1 phêng; huyÖn Hoµnh Bå cã 25 x·, 2 trang; ch©u T©n An cã 16 x·, 1 th«n, 53 trang; ch©u V¹n Ninh cã 18 x·, 2 trang, 4 ®éng; ch©u VÜnh An cã 13 x·(5). 3 VÒ sù biÕn ®æi cña c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh, trong phÇn D ®Þa chÝ cña LÞch triÒu hiÕn ch¬ng lo¹i chÝ, Phan Huy Chó còng ghi râ: “N¨m Quang ThuËn thø 7 (1466) Lª Th¸nh T«ng ®Æt ra 12 ®¹o thõa tuyªn lµ: Thanh Ho¸, NghÖ An, ThuËn Ho¸, Thiªn Trêng, Nam S¸ch, Quèc Oai, B¾c Giang, An Bang, Hng Ho¸, Tuyªn Quang, Th¸i Nguyªn, L¹ng S¬n vµ phñ Trung §«.

§æi lé lµm phñ, ®æi trÊn lµm ch©u. Råi sai c¸c chøc thõa tuyªn xÐt nói s«ng trong chç m×nh cai qu¶n, lµm thµnh ®Þa ®å”(6). Nh vËy, ®Õn thêi Lª s¬, trong chñ tr¬ng chung vÒ chuyÓn ®æi ®¬n vÞ hµnh chÝnh, trÊn V©n §ån thêi TrÇn ®· ®îc ®æi thµnh ch©u thuéc thõa tuyªn An Bang. Ch©u V©n §ån ®· ®îc më réng vÒ quy m« vµ ®Þa giíi bao gåm 10 trang, 1 phêng.

Trong §¹i ViÖt ®Þa d toµn biªn, nhµ sö häc, ®Þa chÝ häc næi tiÕng Ph¬ng ®×nh NguyÔn V¨n Siªu ®· x¸c ®Þnh: “Qu¶ng Yªn lµ ®Êt Giao ChØ ®êi xa. §êi L¬ng (552-557) lµ quËn Ninh H¶i, Hoµng Ch©u. §êi Tuú (581-618) gäi lµ quËn Ninh ViÖt. Tríc ®ã, tõ thÕ kû XVIII, s¸ch V©n §µi lo¹i ng÷ cña nhµ b¸c häc Lª Quý §«n dÉn l¹i §êng chÝ còng ®· viÕt vÒ Lôc Ch©u r»ng: “Ngäc S¬n quËn ë Lôc Ch©u.

§Êt Giao ChØ vèn lµ Ngäc Ch©u, ®Õn n¨m Thîng Nguyªn thø hai (tøc n¨m 675 ®êi vua §êng Cao T«ng - TG) míi ®æi lµm Lôc Ch©u v× trong ®Þa giíi ch©u cã s«ng Lôc Thuû nªn míi lÊy mµ ®Æt tªn; cã lÏ Lôc Ch©u ë ®Þa h¹t trÊn Qu¶ng Yªn (gi¸p 4 Qu¶ng Ch©u vµ Kh©m Ch©u)(8). Trong kh¶o cøu cña m×nh NguyÔn V¨n Siªu còng cã sù bæ khuyÕt cô thÓ vÒ vïng ®Êt Qu¶ng Yªn: “Tríc thêi §inh, ®êi Lª gäi lµ trÊn Trµo D¬ng, ®êi Lý ®æi lµ ch©u VÜnh An. N¨m §¹i §Þnh thø 10 lËp trang V©n §ån (ngµy Êy thuyÒn bu«n c¸c níc Trµ Vµ, Lé L¹c, Xiªm La vµo H¶i §«ng xin ®Ó bu«n b¸n cho lËp trang ®Ó ë, sau gäi lµ ch©u V©n §ån). §êi TrÇn thuéc vÒ lé H¶i §«ng.

Thêi thuéc Minh lµ ®Êt ch©u TÜnh An, phñ T©n An(9). Dùa theo s¸ch Thiªn Nam d h¹ trong §¹i ViÖt ®Þa d toµn biªn, NguyÔn V¨n Siªu còng viÕt r»ng: Thõa tuyªn An Bang cã mét phñ lµ H¶i §«ng, cã 3 huyÖn lµ Hoµnh Bå, Yªn Hng, Chi Phong, cã 4 ch©u lµ T©n An, V¹n Ninh, V©n §ån, VÜnh An. Còng theo nhµ sö häc hä NguyÔn th× vµo thêi Lª, ch©u V©n §ån thuéc thõa tuyªn An Bang. Trong §¹i ViÖt ®Þa d toµn biªn, t¸c gi¶ còng ®· dÉn s¸ch Thiªn h¹ qu©n quèc lîi bÖnh th phÇn An Nam c¬ng vùc bÞ lôc vµ cho biÕt r»ng vµo n¨m VÜnh L¹c thø 5 (1407) nhµ Minh, V©n §ån lµ mét trong 8 huyÖn cña ch©u TÜnh An.

§Õn n¨m 1409 nhµ Minh ®· ®Æt 12 TuÇn kiÓm ty ë c¸c n¬i vµ mét trong sè ®ã lµ Ty tuÇn kiÓm V©n §ån thuéc huyÖn V©n §ån(11). VÒ ®Þa ®iÓm nói V©n §ån s¸ch nµy viÕt: “Nói V©n §ån ë phÝa ®«ng b¾c phñ Giao Ch©u, huyÖn V©n §ån ë trong biÓn lín. Hai nói ®èi nhau, mét dßng níc ch¶y qua ë gi÷a, thuyÒn bu«n c¸c níc phiªn quèc 5 phÇn nhiÒu häp ë ®Êy”(12). RÊt cã thÓ, m« t¶ trªn ®©y lµ nh»m ®Ó chØ ®Þa ®iÓm c¸c ®¶o V©n S¬n - C¸i Bµn n¬i cã s«ng Cæng §ån, s«ng Mang (hay Con Mang) ch¶y ë gi÷a hai ®¶o mµ ®Õn nay vÉn lµ luång níc lín.

§iÒu ch¾c ch¾n lµ, s«ng Mang ph¶i lµ híng ®i chÝnh tõ BiÓn §«ng tiÕn vµo vïng ®¶o vµ th¬ng c¶ng. §Õn nay, diÖn m¹o cña dßng s«ng vÉn cßn rÊt râ vµ ®iÒu quan träng lµ sù tån t¹i cña khu c¶ng cæ ®îc nh÷ng b»ng chøng vÒ kh¶o cæ häc, d©n téc häc vµ c d©n ®Þa ph¬ng ghi nhËn. §Õn thêi NguyÔn (1802-1945) V©n §ån thuéc huyÖn Hoa Phong, phñ H¶i §«ng. N¨m Minh MÖnh thø 17 (1836) triÒu ®×nh HuÕ l¹i c¾t ch©u V©n §ån ®æi lµm tæng V©n H¶i nhËp vµo huyÖn Hoa Phong.

N¨m ThiÖu TrÞ thø nhÊt (1841) ®æi gäi lµ huyÖn Nghiªu Phong vµ V©n §ån vÉn thuéc huyÖn Êy. HuyÖn Nghiªu Phong sau l¹i ®æi lµ C¸t H¶i tøc C¸t Bµ. Theo nhµ sö häc TrÇn Quèc Vîng th× “tæng V©n H¶i ë trªn mét hßn ®¶o trong vÞnh H¹ Long, ®¶o Êy gäi lµ ®¶o V©n H¶i hay thêng gäi lµ Cï lao Lîn Lßi, ë s¸t phÝa ngoµi Cï lao C¸i Bµn. Thêi Duy T©n lÊy ®¶o V©n H¶i cïng víi c¸c ®¶o xung quanh lËp nªn huyÖn V©n H¶i”(13).

Trong phÇn viÕt vÒ huyÖn Nghiªu Phong, s¸ch §ång Kh¸nh d ®Þa chÝ ghi kh¸ cô thÓ: “§¶o V©n §ån ë gi÷a biÓn, ngoµi cöa biÓn V©n §ån”. Cô thÓ h¬n: “Cöa biÓn V©n §ån ë ®Þa phËn x· Quan L¹n phÝa ngoµi cã ®¶o Mai, cßn gäi lµ cöa biÓn Mai, bªn ph¶i cã ®¶o Ngäc Võng, bªn tr¸i cã ®¶o C¶nh 6 Cíc, phÝa trong cã ®¶o Phîng Hoµng ë gi÷a biÓn, phÝa ®«ng ®¶o lµ s«ng Tr¹o Lai, thuû triÒu ë cöa biÓn s©u 1 tr- îng 8 thíc, mùc níc ban ®ªm s©u 1 trîng, réng 40 trîng”. Chuyªn gia §«ng Nam ¸ häc hµng ®Çu cña NhËt B¶n GS.Yamamoto Tasturo còng cho r»ng: “Theo chç nh÷ng ghi chÐp cña An Nam gäi V©n §ån lµ tæng V©n H¶i th× nhËn ®Þnh cho r»ng trung t©m cña huyÖn V©n §ån, ch©u V©n §ån lµ ë ®¶o V©n H¶i cã lÏ ®óng”(14). VÒ vÞ trÝ cña V©n §ån, §¹i Nam nhÊt thèng chÝ còng cung cÊp nh÷ng th«ng tin cã gi¸ trÞ: “Tªn ch©u V©n §ån ®Æt tõ ®Çu triÒu Lª, ë l¸nh ngoµi h¶i ®¶o, gi¸p d¬ng phËn níc Thanh, chØ cã 2 x·, n¨m Minh MÖnh thø 16 míi ®Æt thæ l¹i môc, do tri ch©u V¹n Ninh kiªm qu¶n, n¨m ThiÖu TrÞ thø 3 míi bá tªn ch©u V©n §ån, chØ ®Ó tæng V©n H¶i, bá l¹i môc, ®Æt cai tæng, lÖ vµo huyÖn Nghiªu Phong”(15).

§iÒu quan träng lµ, c¸c t¸c gi¶ §¹i Nam nhÊt thèng chÝ ®· x¸c ®Þnh chÝnh x¸c huyÖn trÞ Nghiªu Phong ë x· Hoµ Hy, cßn cöa Nghiªu Phong c¸ch huyÖn Nghiªu Phong 4 dÆm lµ n¬i thuyÒn bÌ c«ng t thêng qua l¹i, phÝa b¾c gi¸p x· Yªn Kho¸i, phÝa nam lµ x· Phï Long. ChÝnh c¸c t¸c gi¶ s¸ch nµy còng cho biÕt: Cöa V©n §ån c¸ch huyÖn Nghiªu Phong 120 dÆm cßn ®¶o V©n §ån ë c¸ch huyÖn Nghiªu Phong 125 dÆm vÒ phÝa ®«ng. Cöa Néi c¸ch huyÖn 133 dÆm vÒ phÝa ®«ng, hai bªn bê ®Òu lµ nói ®Êt, cöa biÓn réng 277 trîng, thuû triÒu lªn s©u 8 trîng 6 thíc, thuû triÒu xuèng s©u 7 trîng 9 7 thíc, ngîc lªn ®Òu lµ khe. Cöa §èi ë ®Þa phËn tæng V©n H¶i, c¸ch huyÖn Nghiªu Phong 133 dÆm vÒ phÝa ®«ng, hai bªn bê ®Òu lµ nói ®Êt, ch©n ®¸, cöa biÓn réng 103 trîng, thuû triÒu lªn s©u 57 trîng, thuû triÒu xuèng s©u 5 trîng.

§¶o Trµ B¶n ë trong biÓn, phÝa ®«ng huyÖn, cã d©n tæng V©n H¶i ë, s¶n chÌ.