Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN 1.1 Một số vấn đề chung về đọc 1.1 Một số khái niệm về đọc a. Khái niệm đọc Đọc là một dạng hoạt động ngôn ngữ, là quá trình chuyển dạng thức chữ viết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu nó (ứng với các hình thức đọc thành tiếng), là quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh (ứng với đọc thầm). Khái niệm đọc thành tiếng Đọc thành tiếng là sự “đánh vần” lên thành tiếng theo đúng các ký tự chữ viết. Khái niệm đọc lưu loát Đọc lưu loát hay còn gọi là đọc trôi chảy, là khả năng trẻ đọc ra các từ thật nhanh và thật chính xác.
Khái niệm đọc hiểu Theo TS. Nguyễn Minh Triết “Đọc” là hoạt động của con người dùng mắt để nhận biết các ký hiệu hay chữ viết, dùng trí óc để suy ngẫm và lưu giữ những nội dung mà mình đang đọc, có thể đọc thầm cho mình hoặc phát ra âm thanh để truyền đạt đến người nghe. Còn “hiểu” là phát hiện và nắm vững nội dung của văn bản. Đọc hiểu là đọc kết hợp với hình thành năng lực giải thích, phân tích, khái quát, biện luận đúng- sai về logic, nghĩa là kết hợp với năng lực, tư duy và biểu đạt.2 Ý nghĩa của việc đọc Những kinh nghiệm của đời sống, những thành tựu văn hóa, khoa học, tư tưởng, tình cảm của các thế hệ trước và của cả những người đương thời phần lớn đã được ghi lại bằng chữ viết.
Nếu không biết đọc thì con người không thể tiếp thụ 11 Luan van nền văn minh của loài người, không thể sống một cuộc sống bình thường, có hạnh phúc với đúng nghĩa của từ này trong xã hội hiện đại. Biết đọc, con người đã nhân khả năng tiếp cận lên nhiều lần, từ đây, anh ta biết tìm hiểu, đánh giá cuộc sống, nhận thức các mối quan hệ tự nhiên, xã hội, tư duy. Biết đọc, con người sẽ có khả năng chế ngự một phương tiện văn hóa cơ bản giúp họ giao tiếp được với thế giới bên trong của người khác, thông hiểu tư tưởng, tình cảm của người khác. Đặc biệt khi đọc các tác phẩm văn chương, con người không chỉ được thức tỉnh về nhận thức mà còn rung động tình cảm, nảy nở những ước mơ tốt đẹp, được khơi dậy năng lực hành động, sức mạnh sáng tạo cũng như được bồi dưỡng tâm hồn.
Không biết đọc, con người sẽ không có điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho họ, không thể hình thành được một nhân cách toàn diện. Đặc biệt trong thời đại bùng nổ thông tin thì biết đọc ngày càng quan trọng vì nó sẽ giúp người ta sử dụng các nguồn thông tin, đọc chính là học, học nữa, học mãi, đọc để tự học, học cả đời. Vì vậy, dạy đọc có một ý nghĩa to lớn ở tiểu học. Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học.
Đầu tiên, trẻ phải học đọc, sau đó trẻ phải đọc để học. Đọc giúp trẻ chiếm lĩnh một ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập. Đọc là công cụ để học tập các môn học khác. Đọc tạo ra hứng thú và động cơ học tập các môn học khác.
Đọc tạo ra hứng thú và động cơ học tập, tạo điều kiện để học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cả đời. Đọc là một khả năng không thể thiếu được của con người trong thời đại văn minh. Đọc một cách có ý thức cũng sẽ tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng như tư duy của người đọc. Việc dạy đọc sẽ giúp học sinh hiểu biết hơn, bồi dưỡng các em lòng yêu cái thiện và cái đẹp, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách logic cũng như biết tư duy hình tượng.
Như vậy, đọc có một ý nghĩa to lớn còn vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển.3 Một số vấn đề chung về phân môn Tập đọc 1.1 Vị trí, nhiệm vụ của dạy học Tập đọc a. Vị trí của dạy học Tập đọc Tập đọc được hiểu là tập sản sinh ngôn ngữ. Dạy Tập đọc là dạy các kiến thức, kĩ năng giúp hình thành năng lực đọc cho học sinh. Năng lực đọc được tạo nên từ bốn kĩ năng bộ phận cũng là bốn yêu cầu về chất lượng của đọc: đọc đúng, đọc nhanh, đọc có ý thức và đọc diễn cảm.
Phân môn Tập đọc có vai trò, vị trí quan trọng trong việc hình thành và nâng cao dần năng lực đọc của học sinh. Dạy học tốt 12 Luan van phân môn Tập đọc sẽ là công cụ để các em học tốt các môn học khác trong chương trình Tiểu học. Nhiệm vụ của dạy học Tập đọc lớp 2 Nhiệm vụ cơ bản của phân môn Tập đọc lớp 2 là hình thành và phát triển năng lực đọc cho học sinh, phát triển các kĩ năng sử dụng tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi. Thông qua việc dạy và học tiếng Việt, góp phần rèn luyện các thao tác tư duy.
Cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về tiếng Việt và những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên, con người và văn hóa Việt Nam. Giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức và thị hiếu thẩm mĩ cho học sinh. Ngoài ra, phân môn Tập đọc cũng góp phần bồi dưỡng tình yêu tiếng Việt cho học sinh, hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt và góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa.2 Phương pháp, quy trình dạy Tập đọc lớp 2 a. Phương pháp dạy Tập đọc - Phương pháp phân tích mẫu Dưới sự hướng dẫn của GV, HS phân tích các vật liệu mẫu (văn bản) để hình thành các kiến thức văn học, các kĩ năng sử dụng ngôn ngữ.
Từ những hiện tượng chứa đựng trong các văn bản, GV giúp HS phân tích theo các nhiệm vụ đã nêu trong SGK để các em hiểu bài. Để HS phân tích được mẫu dễ dàng, GV có thể tách các câu hỏi, các công việc trong SGK ra thành những câu hỏi, những nhiệm vụ nhỏ hơn. Về hình thức tổ chức, tùy từng bài, tùy nhiệm vụ cụ thể, GV có thể cho HS làm việc độc lập, làm việc theo nhóm, sau đó trình bày kết quả phân tích trước lớp. - Phương pháp trực quan + Giọng đọc mẫu của giáo viên.
+ Gạch chân (hoặc viết) các tiếng, từ khó để các em được nhìn (bằng mắt), được tập phát âm (bằng miệng), được nghe (bằng tai), tập viết (bằng tay) sẽ giúp các em nhớ lâu và đọc đúng. 13 Luan van + GV hướng dẫn HS quan sát các tranh minh họa trong các bài tập đọc, các vật mẫu giúp các em hiểu thêm một số chi tiết, tình huống và nhân vật trong bài. - Phương pháp thực hành giao tiếp GV tổ chức các hoạt động trong giờ học sao cho mỗi HS trong lớp đều được đọc (đọc thành tiếng, đọc thầm, đọc đồng thanh, đọc theo nhóm, các nhân…) được trao đổi nhận thức của mình với thầy cô, bạn bè. - Phương pháp cùng tham gia GV tổ chức cho HS cùng cộng tác thực hiện nhiệm vụ học tập, cùng tham gia các trò chơi luyện đọc nhằm hình thành kiến thức, rèn kĩ năng và phát triển khả năng làm việc với cộng đồng.
Các hình thức phổ biến để thực hiện là cùng tham gia luyện đọc, trao đổi theo nhóm, đóng vai, thi đọc. - Phương pháp đàm thoại Là phương pháp mà GV đưa ra hệ thống câu hỏi để tìm hiểu bài. GV hướng dẫn các em những câu hỏi đàm thoại dễ hiểu bằng việc tách thành những câu hỏi nhỏ. - Phương pháp thực hành luyện tập Là luyện đọc khi dạy Tập đọc, luyện trí nhớ khi dạy học thuộc lòng, là phương pháp chủ yếu, thường xuyên khi dạy Tập đọc, học thuộc lòng.
Dưới sự hướng dẫn của GV, HS rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo. Kĩ năng đọc và học thuộc lòng cần hướng dẫn HS luyện tập có ý thức, kiểm tra ngay kết quả luyện tập tại lớp và nhận xét. GV chú ý luyện đọc từ dễ đến khó: + Luyện phát âm tiếng khó, học sinh hay nhầm lẫn. + Luyện phát âm các cụm từ.
+ Luyện đọc đúng tiến tới đọc nhanh, đọc diễn cảm * Trong thực tế dạy học, các phương pháp thường được dùng phối hợp chặt chẽ, không có phương pháp nào là vạn năng. Điều quan trọng là GV phải nắm vững các điều kiện cụ thể của dạy học để vận dụng một cách linh hoạt. Quy trình dạy Tập đọc lớp 2 Trật tự các bước lên lớp giờ Tập đọc lớp 2 a. Kiểm tra bài cũ 14 Luan van b.
Bài mới Bài mới bao gồm các phần việc sau: - Giới thiệu bài: Có thể dùng tranh ảnh, đặt câu hỏi nêu vấn đề… để gây hứng thú, tạo nhu cầu đọc bài ở học sinh. Không nên nói hết nội dung bài trong phần giới thiệu vì sẽ áp đặt trước nội dung cho học sinh trong khi lẽ ra nó là cái đích mà học sinh cần khám phá ra được. - Đọc mẫu hay chính là đọc lần thứ nhất, đọc giới thiệu: giáo viên đọc mẫu lần thứ nhất. Bài đọc mẫu của giáo viên chính là cái đích, mẫu hình kĩ năng đọc mà học sinh cần đọc được.
Do đó, yêu cầu đọc thành tiếng của giáo viên phải đảm bảo chất lượng đọc chuẩn: đọc đúng, rõ ràng, trôi chảy, đọc đủ lớn, nhanh vừa phải và diễn cảm. Giáo viên phải ổn định trật tự, tạo cho học sinh tâm thế nghe đọc, hứng thú nghe đọc và yêu cầu học sinh đọc thầm theo. Khi đọc, cầm sách mở rộng, đọc đủ lớn để em xa nhất cũng nghe rõ và thỉnh thoảng mắt phải rời sách nhìn lên học sinh nhưng không làm cho bài đọc bị gián đoạn. - Luyện đọc thành tiếng và tìm hiểu bài: Việc luyện đọc thành tiếng và tìm hiểu bài có thể chia làm 2 bước: + Bước 1: Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc đoạn, bài theo cả 2 hình thức đọc thành tiếng và đọc thầm.
Với những từ ngữ, câu khó phải luyện tập đi từ đọc từ, đọc cụm từ rồi mới luyện đọc cả câu.