CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI QUÁT NGHIỆP VỤ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Hoạt động bán hàng: Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Đây là quá trình doanh nghiệp chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua và thu tiền về hoặc được quyền thu tiền. Xét về góc độ kinh tế thì bán hàng là quá trình sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp chuyển từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ. Kết quả bán hàng Xác định kết quả kinh doanh là việc tìm ra kết quả chênh lệch giữa chi phí kinh doanh trong kỳ phải chịu và thu nhập kinh doanh đã thu trong kỳ. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả kinh doanh là lãi và ngược lại thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả kinh doanh là lỗ.
Việc xác định kết quả kinh doanh được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý hoặc cuối năm tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. Doanh thu bán hàng. Doanh thu bán hàng là toán bộ số tiền thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa cho khách hàng gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). Giá vốn Giá vốn hàng bán là giá trị phản ánh lượng hàng hóa đã bán được của một doanh nghiệp trong một khoảng thời gian, nó phản ánh được mức tiêu thụ hàng hóa cũng như tham gia xác định được lợi nhuận của DN trong một chu kỳ kinh doanh.
Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Phúc Thành Hà Nội GVHD: Ngô Tiến Dũng 1. Phương thức bán hàng * Khái niệm Phương thức bán hàng là cách thức doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu cho khách hàng và thu được tiền hoặc được quyền thu tiền về số sản phẩm, hàng hóa đã tiêu thụ. * Các phương thức bán hàng chủ yếu hiện nay: Trong nền kinh tế thị trường, việc tiêu thụ thành phẩm được thực hiện bằng nhiều phương thức khác nhau, theo đó các sản phẩm vận động từ các doanh nghiệp đến tận tay người tiêu dùng. Việc lựa chọn và áp dụng linh hoạt các phương thức tiêu thụ đã góp phần không nhỏ vào việc thực hiện kế hoạch tiêu thụ của doanh nghiệp.
Hiện nay, các doanh nghiệp sản xuất thường áp dụng một số phương thức tiêu thụ chủ yếu sau: Phương thức tiêu thụ trực tiếp Tiêu thụ trực tiếp là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho (hay trực tiếp tại các phân xưởng không qua kho) của doanh nghiệp. Số hàng khi bàn giao cho khách được chính thức coi là tiêu thụ và người bán mất quyền sở hữu về số hàng mà người bán đã bàn giao. Phương thức tiêu thụ chuyển hàng chờ chấp nhận: Theo phương thức này, bên bán chuyển hàng cho bên mua theo địa điểm ghi trong hợp đồng, số hàng chuyển đi vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán. Khi được bên mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán về số hàng chuyển giao (một phần hay toàn bộ) thì số hàng được bên mua chấp nhận mới được coi là tiêu thụ và bên bán mất quyền sở hữu về số hàng đó.
Đây là phương thức bán hàng phổ biến, bảo đảm quyền lợi cho cả hai bên mua và bán, tạo điều kiện cho lưu chuyển hàng hóa, lưu chuyển tiền tệ. - Phương thức bán hàng đại lý (ký gửi): Bán hàng đại lý (ký gửi) là phương thức mà bên chủ hàng (bên giao đại lý) xuất hàng cho bên nhận đại lý, ký gửi (gọi là bên đại lý) để bán. Bên đại lý sẽ được hưởng NGUYỄN LÝ PHƯƠNG ANH 11 Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Phúc Thành Hà Nội GVHD: Ngô Tiến Dũng thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng hoặc chênh lệch giá. Đây là phương thức được các doanh nghiệp quan tâm, giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, tăng sức mạnh cạnh tranh, tận dụng được cơ sở vật chất (quầy hàng, của hàng, kinh nghiệm kinh doanh…) đang sẵn có và tiềm tàng ở các vùng lãnh thổ.
- Phương thức bán hàng trả góp: Bán hàng trả góp là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần. Người mua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua. Số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định. Thông thường, số tiền trả ở các kỳ tiếp theo sẽ bằng nhau, trong đó bao gồm một phần doanh thu gốc và một phần lãi trả chậm.
Đây là phương thức bán hàng quen thuộc trong xã hội tiêu dùng, lấy đối tượng phục vụ chính là các “Thượng đế ” có thói quen và lòng ham mê tiêu dùng, thích mua sắm nhưng khả năng tài chính có hạn. - Phương thức tiêu thụ nội bộ: Tiêu thụ nội bộ là việc mua, bán sản phẩm, hàng hóa, lao vụ, dịch vụ giữa đơn vị chính với các đơn vị trực thuộc hay giữa các đơn vị với nhau trong cùng một Công ty, Tổng công ty, Tập đoàn, Liên hiệp xí nghiệp. Ngoài ra, được coi là tiêu thụ nội bộ còn bao gồm các khoản về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ dùng để biếu, tặng, xuất trả lương, thưởng, xuất dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh.3 Phương thức thanh toán * Thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt: Là hình thức dùng tiền mặt, ngân phiếu trực tiếp để giao dịch mua bán. Khi bên bán chuyển giao hàng hóa, dịch vụ thì bên mua xuất tiền mặt để trả trực tiếp tương ứng với giá cả mà hai bên đã thỏa thuận thanh toán, theo hình thức này đảm bảo thu tiền nhanh, tránh rủi ro trong thanh toán.
* Thanh toán qua ngân hàng : Việc thanh toán qua ngân hàng có nhiều ưu điểm tiết kiệm được thời gian đồng NGUYỄN LÝ PHƯƠNG ANH 12 Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Phúc Thành Hà Nội GVHD: Ngô Tiến Dũng thời an toàn trong thanh toán cũng cao. Hình thức thanh toán quan ngân hàng cũng rất đa dạng, lựa chọn hình thức nào tùy thuộc vào điều kiện của mỗi bên và sự thỏa thuận giữa hai bên. * Thanh toán bằng Séc : Séc là tờ lệnh trả tiền của chủ tài khoản được lập trên mẫu quy định của ngân hàng nhà nước, yêu cầu ngân hàng phục vụ mình trích một số tiền nhất định từ tài khoản của mình để trả cho người thụ hưởng có tên ghi trên Séc hay người cầm phiếu. * Thanh toán bằng hối phiếu : Đây là tờ lệnh trả tiền vô điều kiện do một người ký phát cho một người khác, yêu cầu người này khi nhìn thấy hối phiếu hoặc đến một ngày cụ thể hoặc ngày xác định trong tương lai phải trả một số tiền nhất định cho người khác hoặc trả cho người cầm phiếu.
* Thanh toán bằng ủy nhiệm chi (UNC) : Thực tế đây là lệnh chi tiền mà chủ tài khoản( người mua) phát hành yêu cầu ngân hàng phục vụ mình trích tiền gửi tài khoản của mình để trả cho người hưởng thụ (người bán). Nếu người mua chậm trả sẽ gây thiệt hại đến người bán vì hàng hóa đã giao cho người mua. * Thanh toán bằng ủy nhiệm thu (UNT): Người bán sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng hoặc cung ứng hàng hóa, dịch vụ cho người mua, sẽ lập giấy UNT để ủy thác cho ngân hàng phục vụ mình thu hộ số tiền từ người mua về giá trị hàng hóa đã giao cho người mua. Thường áp dụng đối với các doanh nghiệp có quan hệ giao dịch thường xuyên tín nhiệm lẫn nhau hoặc trong quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con.
* Thanh toán bằng thẻ thanh toán: Thẻ thanh toán là một phương tiện thanh toán do ngân hàng phát cho các đơn vị tổ chức kinh tế, các cá nhân để có thể sử dụng để rút tiền mặt hoặc thanh toán tiền thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ tại các điểm chấp nhận thanh toán bằng thẻ. * Thanh toán bằng thư tín dụng (L/C): NGUYỄN LÝ PHƯƠNG ANH 13 Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Phúc Thành Hà Nội GVHD: Ngô Tiến Dũng Thư tín dụng là lệnh của ngân hàng bên bán, yêu cầu ngân hàng bên bán trả tiền cho đơn vị bán căn cứ vào bộ chứng từ thanh toán mà đơn vị bán xuất trình phù hợp với các điều khoản trong thư tín dụng. Người mua căn cứ vào đơn đặt hàng hoặc hợp đồng đã ký kết với bên bán làm giấy đề nghị mở thư tín dụng gửi tới ngân hàng phục vụ mình yêu cầu ngân hàng mở một thư tín dụng cho người bán hưởng. Để mở thư tín dụng người mua phải ký quỹ trước vào tài khoản tín dụng cho ngân hàng phục vụ mình.
* Thanh toán bằng hàng đổi hàng: Hình thức này áp dụng trong trường hợp người mua và người bán quan hệ tín nhiệm lẫn nhau. Theo định kỳ các bên tiến hành cung cấp hàng hóa dịch vụ cho nhau và thông qua cho ngân hàng về số dư nợ trên tài khoản của mình để ngân hàng bù trừ số chênh lệch. Phương pháp xác định giá vốn và giá bán * Các phương thức tính giá vốn: Tùy thuộc vào từng yêu cầu của công tác quản lý và cách đánh giá hàng hóa phản ánh trong tài khoản và sổ sách kế toán mà vận dụng cách tính giá hàng mua của hàng hóa xuất kho cho phù hợp nhằm tính đúng giá trị mua của hàng hóa xuất kho. Đối với doanh nghiệp thương mại, trị giá vốn hàng hóa bao gồm trị già hàng mua vào của hàng hóa và chi phí thu mua phân bổ tương ứng cho hàng bán ra.