CHƯƠNG I- CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng trong doanh nghiệp 1. Một số khái niệm cơ bản Để nghiên cứu kế toán bán hàng, trước tiên phải tìm hiểu một số thuật ngữ mà kế toán bán hàng sử dụng: Bán hàngi: là việc chuyển quyền sở hữu hàng sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất - kinh doanh, đây là quá trình chuyển hoá vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hoá sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán.
Doanh thuii: Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụiii: là toàn bộ doanh thu và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong kỳ, bao gồm: + Doanh thu bán buôn: Là doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa v.bán cho các cơ quan, đơn vị khác v.nhằm mục đích để tiếp tục chuyển bán hoặc gia công sản xuất. + Doanh thu bán lẻ: Là doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa.bán cho cơ quan, đơn vị khác, cá nhân.nhằm mục đích để tiêu dùng. + Doanh thu gửi bán đại lý: Là doanh thu của khối lượng hàng gửi bán đại lý theo hợp đồng ký kết.
Các khoản giảm trừ doanh thu: Là cơ sở để tính toán doanh thu thuần và kết quả kinh doanh trong kỳ kế toán. Các khoản giảm trừ doanh thu phải được phản ánh theo dõi chi tiết, riêng biệt trên những tài khoản kế toán phù hợp nhằm cung cấp các thông tin để lập báo cáo tài chính. Các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại.TS Ngô Thế Chi và TS. Trương Thị Thủy đồng chủ biên, Giáo trình Kế toán tài chính, NXB Tài chính, năm 2010, trang 319 ii: Đoạn 2, VAS 01, Chuẩn mực kế toán Việt Nam iii: TS.
Nguyễn Tuấn Duy và TS. Đặng Thị Hòa đồng chủ biên, Giáo trình Kế toán tài chính, NXB Thống kê, năm 2010, trang 290-291 SVTH: Trịnh Thị Ninh 8 Lớp: K47D1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Chu Thị Huyến Chiết khấu thương mạiiv: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. Giảm giá hàng bánv: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hoá kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu.
Chiết khấu thanh toánvi: Là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng. Giá trị hàng bán bị trả lạivii: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán. Doanh thu thuầnviii: được xác định bằng tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ sau khi trừ đi các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, doanh thu của số hàng bán bị trả lại. Giá vốn hàng bánix: Là một chỉ tiêu tổng hợp phản ánh giá trị thực tế của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, bất động sản đầu tư đã tiêu thụ trong kỳ.
Đặc điểm, yêu cầu quản lý, nhiệm vụ của kế toán bán hàng trong doanh nghiệp 1. Đặc điểm nghiệp vụ bán hàng trong doanh nghiệp Tuy hoạt động bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình sản xuất nhưng một doanh nghiệp muốn hoạt động và đứng vững trên thị trường thì việc đầu tiên phải quan tâm đến chính là hoạt động bán hàng và kỹ năng bán hàng của nhân viên. Đôi khi chất lượng hàng hóa không phải là yếu tố duy nhất quyết định hàng hóa có thể tiêu thụ được , để sản phẩm tiêu thụ nhanh cần có kinh nghiệm trong bán hàng và giới thiệu sản phẩm. Ngày nay trong nền kinh tế thị trường mở thì hoạt động thương mại trở thành hoạt động chính thì kỹ năng bán hàng càng giữ một vị trí hết sức quan trọng.
iv: Đoạn 3, VAS 14, Chuẩn mực kế toán Việt Nam v: Đoạn 3, VAS 14, Chuẩn mực kế toán Việt Nam vi: Đoạn 3, VAS 14, Chuẩn mực kế toán Việt Nam vii: Đoạn 3, VAS 14, Chuẩn mực kế toán Việt Nam viii: GS.TS Ngô Thế Chi và TS. Trương Thị Thủy đồng chủ biên, Giáo trình Kế toán tài chính, NXB Tài chính, năm 2010, trang 338 ix: TS. Nguyễn Tuấn Duy và TS. Đặng Thị Hòa đồng chủ biên, Giáo trình Kế toán tài chính, NXB Thống kê, năm 2010, trang 250 SVTH: Trịnh Thị Ninh 9 Lớp: K47D1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.
Chu Thị Huyến Doanh nghiệp thực hiện tốt khâu bán hàng là thực hiện tốt khâu tiêu thụ hàng hóa. Nghiệp vụ bán hàng của doanh nghiệp có những đặc điểm cơ bản sau: Các phương thức bán hàng: Phương thức bán buôn hàng hóa: Là phương thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất để thực hiện bán ra hoặc gia công chế biến rồi bán ra. Trong bán buôn hàng hóa, thường có các phương thức sau: Bán buôn qua kho: Là bán buôn hàng hóa mà hàng hóa được từ kho bảo quản của DN.Trong phương thức này có hai hình thức: Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này bên mua đề cử đại diện đến kho của doanh nghiệp để nhận hàng. Doanh nghiệp xuất kho hàng hóa, giao trực tiếp cho đại diện bên mua.
Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, đã thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa dược xác định là tiêu thụ. Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã ký kết hoặc đơn đặt hàng, doanh nghiệp xuất kho hàng hóa, bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài, chuyển hàng giao cho bên mua ở một địa điểm thỏa thuận. Hàng hóa chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Hàng này được xác định là tiêu thụ khi nhận được tiền do bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán.
Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp chịu hay bên mua chịu là do sự thỏa thuận từ trước giữa hai bên. Nếu doanh nghiệp chịu chi phí vận chuyển, sẽ được ghi vào chi phí bán hàng. Nếu bên mua chịu sẽ phải thu tiền của bên mua. Bán buôn vận chuyển thẳng: Theo hình thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua.
Phương thức này có thể thực hiện theo hai hình thức: Bán hàng vận chuyển thẳng theo hình thức giao trực tiếp (hình thức giao tay ba): Theo hình thức này doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua và giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán. Sau khi giao, nhận, đại diện bên mua kí nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác nhận là tiêu thụ. Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển thẳng: Theo hình thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, bằng phương tiện của mình hoặc thuê SVTH: Trịnh Thị Ninh 10 Lớp: K47D1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Chu Thị Huyến ngoài chuyển hàng đến giao cho bên mua tại một địa điểm đã được thỏa thuận.
Hàng hóa chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi nhận được tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận đủ hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hóa được xác định là tiêu thụ. Phương thức bán lẻ: Là hình thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng.Trong phương thức này có bốn hình thức: Hình thức bán hàng thu tiền tập trung: Theo hình thức này việc thu tiền người mua va giao hàng cho người mua tách rời nhau. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hóa đơn hoặc tích kê cho khách để khách nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao.
Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng căn cứ vào hóa đơn và tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số hàng đã bán trong ngày, trong ca và lập báo cáo bán hàng. Nhân viên thu tiền nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ và làm giấy nộp tiền. Hình thức bán hàng thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách. Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng nộp tiền cho thủ quỹ và làm giấy nộp tiền bán hàng.
Sau đó, kiểm kê hàng hóa tồn quầy để xác định số lượng hàng hóa đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. Hình thức bán hàng tự phục vụ: Theo hình thức này, khách hàng tự chọn lấy hàng hóa, trước khi ra khỏi cửa hàng mang đến bộ phận thu tiền để thanh toán tiền hàng. Nhân viên thu tiền lập hóa đơn bán hàng và thu tiền của khách hàng. Hình thức này được áp dụng phổ biến ở các siêu thị.
Hình thức bán hàng trả góp: Theo hình thức này người mua được trả tiền mua hàng thành nhiều lần. DNTM ngoài số tiền thu theo giá bán hàng thông thường còn thu thêm người mua một khoản lãi trả chậm. Hình thức bán hàng tự động: Bán hàng tự động là hình thức bán lẻ hàng hoá mà trong đó, các doanh nghiệp thương mại sử dụng các máy bán hàng tự động chuyên dùng cho một hoặc một vài loại hàng hoá nào đó đặt ở các nơi công cộng. Khách hàng sau khi bỏ tiền vào máy, máy sẽ tự động đẩy hàng ra cho người mua.
Hình thức gửi đại lý bán hay ký gửi hàng hoá: Gửi đại lý bán hay ký gửi hàng hoá là hình thức bán hàng mà trong đó doanh nghiệp giao hàng cho cơ sở đại lý, SVTH: Trịnh Thị Ninh 11 Lớp: K47D1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Chu Thị Huyến ký gửi để các cơ sở này trực tiếp bán hàng. Bên nhận làm đại lý, ký gửi sẽ trực tiếp bán hàng, thanh toán tiền hàng và được hưởng hoa hồng đại lý. Số hàng chyển giao cho các cơ sở đại lý, ký gửi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi doanh nghiệp được cơ sở đại lý, ký gửi thanh toán tiền hay chấp nhận thanh toán hoặc thông báo thông báo về về số hàng đã bán được, doanh nghiệp mới mất quyền sở hữu về số hàng này.