CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐÈ LÝ LUẬN VẺ CHÍNH SÁCH KÉ TOÁN 'VÀ THAO TÚNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. TÔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH KẾ TOÁN VIỆT NAM. Khái niệm chính sách kế toá Chính sách kế toán là các nguyên tắc, cơ sở và các phương pháp kế toán cụ thể được doanh nghiệp áp dụng trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính Chính sách kế toán là những nguyên tắc: Kế toán phải tuân theo các. nguyên tắc kế toán khi lập báo cáo.
Đây là những nguyên tắc chung mà tất cả doanh nghiệp phải áp dụng, như nguyên tắc kỳ kế toán, nguyên tắc phù hợp, nguyên tắc giá gốc, cơ sở dồn h. Chính sách kế toán là những lựa chọn: Chuẩn mực kế toán cho phép doanh nghiệp có thể lựa chọn các phương pháp kế toán khác nhau cho phù hợp với đặc điểm và mục tiêu của doanh nghiệp. Việc lựa chọn và áp dụng các phương pháp khác nhau trong một chính sách kế toán sẽ làm thay đổi thông tin trình bảy trên các báo cáo tải chính hay thông tin cung cấp ra bên ngoài. Chính sách kể toán là ước tính kề toán: Ước tính kế toán là các nguyên tắc đo lường đối tượng kế toán mà công ty tự xây dựng do chuẩn mực không, thé bao quát hóa mọi vấn đề phát sinh tại các doanh nghiệp.
Lựa chọn chính sách kế toán Lựa chọn chính sách kế toán là việc chọn lựa có cân nhắc nằm trong. khuôn khổ của chuẩn mực kế toán về các nguyên tắc, cơ sở và các phương. pháp toán mà doanh nghiệp có thể áp dụng trong các trường hợp khác nhau nhằm phục vụ cho mục đích chủ quan của nhà quản trị. Vige vận dụng chính sách kế toán khác nhau sẽ cho phép các nhà quản trị công ty có khả năng điều chính lợi nhuận của doanh nghiệp tăng hay giảm theo chủ ý của nhà quản trị.
Đồng thời việc vận dụng các chính sách kế toán khác nhau có thể giúp nhà quản trị làm đẹp báo cáo tải chính của mình khi cần thiết. Lựa chọn chính sách ế toán tùy thuộc vào mục tiêu của mỗi doanh. nghiệp, hai mục tiêu có sự tác động lớn đến việc lựa chọn chính sách kế toán của đoanh nghiệp là mục tiêu lợi nhuận và mục tiêu thuế thu nhập doanh nghiệp. ~ Mục tiêu lợi nhuận: là việc vận dụng các chính sách kế toán nhằm đạt được lợi nhuận mong muốn, có thể là tăng lợi nhuận hay giảm lợi nhuận điều này phụ thuộc vào từng thời điểm cụ thể.
Với mục tiêu này thường tác động, đến nhà đầu tư, cổ đông hiện hữu của doanh nghiệp, khách hàng, hay các tổ chức tín dụng, ~ Mục tiêu thuế thu nhập doanh nghiệp: Néu mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thay đổi thì các nhà quản trị sẽ vận dụng chính sách kế toán sao cho mức thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp cho nhà nước là thấp. Nhưng khi mức thuế suất không thay đỗi thì doanh nghiệp vẫn vận dụng. chính sách kế toán để làm cho số tiền thuế phải nộp tại thời điểm hiện tại thấp. hơn tương lai, khoản tiền thuế được chuyển sang tương lai sẽ được dùng vào.
việc đầu tư và các nhu cầu khác của doanh nghiệp. Hơn nữa, việc vận dụng chính sách kế toán còn phụ thuộc vào hình thức sở hữu vốn của doanh nghiệp. Trong trường hợp doanh nghiệp không sử dụng nguồn vốn vay thì có xu hướng vận dụng chính sách kế toán làm tăng, thu nhập, như sử dụng phương pháp khấu hao theo đường thẳng, tính giá trị hàng xuất kho theo phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO) (Theo V. Gopalakrishnan — 1994), 10 Bên cạnh đó cẳn đẻ.
cập đến khả năng vận dụng chính sách kế toán của. nhân viên kế toán tại doanh nghiệp. Đội ngũ nhân viên giỏi, có kinh nghiệm, vận dụng chính sách kế toán một cách nhuần nhuyễn sẽ giúp cho doanh nghiệp đạt được những mục tiêu mong muốn. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán.
Các yếu tố sau được tổng hợp từ nghiên cứu của TS. Đường Nguyễn Hưng, Đề tài NCKH: "Quản trị lợi nhuận thông qua lựa chọn chính sách kế oán trong các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoản Việt Nam", năm 2012: ~ Trình độ của kế toán viên: Trên góc độ vận dụng chuẩn mực kể toán, trình độ của kế toán viên ảnh. hưởng đến khả năng lựa chọn các kỹ thuật, các chính sách kế toán phù hợp. vào điều kiện cụ thể của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp có trình độ kế toán cao, sẽ có điều kiện vận dụng các phương pháp kế toán phúc tạp hơn và vận dụng, đúng đắn hơn các phương pháp kế toán. ~ Mức độ phức tạp của các chuẩn mực: 'Vấn đề này về cơ bản cũng liên quan đến trình độ của kế toán viên, khả. năng thu thập và xử lý thông tin, lựa chọn chính sách kế toán với kết quả hữu. dụng của thông tin kế toán có được.
~ Nhân thức, mục tiêu quản trị của chủ doanh nghiệp: Mục tiêu quản trị của doanh nghiệp ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán. Đây là ảnh hưởng quan trọng. Chẳng hạn, chuẩn mực kế toán hiện nay cho phép các doanh nghiệp có quyền nhất định trong trong việc lựa. chọn các phương pháp khẩu hao tài sản cố định cũng như sự linh động trong việc dự tính thời gian sử dụng hữu ích của tài sản cố định.
Theo đó, các doanh nghiệp có thể lựa chọn một phương pháp khấu hao cho mục dich ké toán khác. với phương pháp khấu hao cho mục đích thuế. Điều này giúp cho các nhà " quản trị doanh nghiệp tính toán mức độ khấu hao hợp lý đẻ đảm bảo thời gian. thu héi lượng vốn đầu tư vào tài sản cố định, chủ động trong việc đổi mới nhanh chóng máy móc thiết bị, hiện đại hóa quy trình sản xuất kinh doanh.
“Tuy nhiên, cần có sự kết hợp hài hòa vấn đề đó với mục tiêu lợi nhuận, phù hợp với chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp trong từng thời kỳ, từng loại sản phẩm và từng thí trường. Trên khía cạnh này chính sách khấu hao trở thành một chính sách quan trọng của doanh nghiệp. ~ Quy mô và loại hình kinh doanh của doanh nghiệp: ¬+ Loại hình kinh doanh: Với mỗi loại hình doanh nghiệp thường có các lựa chọn chính sách kế toán khác nhau. Chẳng hạn, các doanh nghiệp sản xuất thường quan tâm đến việc lựa chọn các phương pháp tính giá thành sản phẩm, các doanh nghiệp thương mại lại thường quan tâm đến phương pháp kê khai hàng tồn kho hay.
phương pháp tính giá hàng xuất kho, các công ty tín dụng thì quan tâm đến các chính sách cho vay, tỷ giá. + Quy mô doanh nghiệp: Trong nhiều nghiên cứu về kế toán, quy mô được coi là nhân tố ảnh. hưởng đáng kể đến việc lựa chọn chính sách kế toán của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có quy mô lớn thường hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau, mức độ phức tạp của các nghiệp vụ kinh tế cao và do vậy yêu cầu của việc lựa chọn các chính sách kế toán phù hợp cho doanh nghiệp cao hơn các doanh nghiệp có quy mô hoạt động nhỏ.
Ở khía cạnh khác, các doanh nghiệp có quy mô lớn thường có nhiều nguồn lực tài chính để thực hiện các chuẩn mực kế toán cũng như thực hiện việc lựa chọn các chính sách kế toán mới. nghiệp nhỏ hơn lại thấy rằng lợi ích từ việc thực hiện các chuẩn mực, thay đôi chính sách không đủ để bù đắp c nguồn lực bỏ ra để mua phần mềm, tư vấn. hay đảo tạo nhân viên 12 ~ Ảnh hưởng của tổ chức kiểm toán hay vai trò của thanh tra, kiểm tra Al- Baskeki (1995) cho rằng công ty kiểm toán có ảnh hưởng đáng kế đến quyết định của doanh nghiệp trong việc lựa chọn các chuẩn mực kế toán. Trong điều kiện Việt Nam, nếu báo cáo tài chính của một doanh nghiệp được.
kiểm toán thì mức độ tuân thủ và vận dụng các chuẩn mực kế toán sẽ cao hơn. những doanh nghiệp không bắt buộc kiểm toán. ~ Ảnh hưởng của thuế: Công việc ghi nhận và do lường kế toán thường đựa trên cơ sở qui định của thuế, dẫn đến không có sự khác biệt giữa lợi nhuận kế toán và thuế. Nhận thức đó đã ăn sâu và tác động rất lớn vào hành vi của người làm kể toán, dù những cải cách gần đây đã thay.
tác động của thuế với kế toán. hưởng rất lớn đến việc lựa chọn chính sách kế toán. Vì mục đích giảm thuế phải nộp, doanh nghiệp sẽ lựa chọn những chính sách kể toán phù hợp. sao cho giảm lợi nhuận trên báo cáo tài chính xuống.
~ Khả năng sinh lời Các nghiên cứu về ảnh hưởng của nhân tổ này cũng không nhất quán. Tuy vậy, ở Việt Nam cần xem xét nhân tố này để xem xét hành vi của người kế toán để đảm bảo chất lượng thông tin của báo cáo tài chính. Cơ sở của vấn. đề là nhiều ý kiến cho rằng, mối quan tâm của chủ doanh nghiệp là làm sao.
tối thiểu số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Điều này sẽ dẫn đến tỉnh. trạng vận dụng sai lệch đáng kể chế độ kế toán theo hướng tiêu cực. Những yếu tổ trên được TS.
Dường Nguyễn Hưng tổng hợp từ nghiên cứu của TS. Trần Đình Khôi Nguyên (2010) về việc lựa chọn chính sách kế toán ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam. Tuy nhiên TS Đường Nguyễn Hưng có phân tích thêm: *Trên đây là tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn các chính sách kế toán của doanh nghiệp. Cần chú ý rằng các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chính sách kế toán trên được xem xét với 13 đối tượng áp dụng là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Trong nghiên cứu này, đối tượng là các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Do vậy, tác động của các yếu tổ có thể theo chiều hướng khác với nhận định của T§. Trần Đình Khôi Nguyên. Chúng tôi cho rằng các yếu tố như Trình độ.
của kế toán viên; Mức độ phức tạp của các chuẩn mực; Ảnh hưởng của thuế va Khả năng sinh lời là những yếu tổ ít có tác động đến việc lựa chọn chính sách kế toán của các doanh nghiệp niêm yết bởi vì quy mô của các doanh. nghiệp niêm yết lớn hơn nhiều, đồng thời, yếu tố quan trọng là các doanh. nghiệp niêm yết phải tuân thủ rất nhiều các chuẩn mực kế toán, các yêu cầu. công bố thông tin cũng như các quy định pháp lý khác của cơ quan quản lý nhà nước.
Các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán cũng là đổi tượng bắt buộc của kiểm toán. Theo chúng tôi, dù có nhiều yếu tố tác động.
