Luận án TS Nguyễn Thị Cẩm Vân: Vận dụng chuẩn mực kế toán cho DNNVV ở Gia Lai

Thông tin tổng quan về luận án cẩm vân, một chủ đề nghiên cứu học thuật. Bài viết cung cấp cái nhìn sơ lược về nội dung và ý nghĩa của luận án này trong lĩnh

• Tác giả: Nguyễn Thị Cẩm Vân
• Người hướng dẫn: TS Hoàng Tùng
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên cứu việc vận dụng chuẩn mực kế toán – Trường hợp các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Gia Lai
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ Kinh tế
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận án Cẩm Vân nghiên cứu chuẩn mực kế toán

Luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Cẩm Vân là công trình nghiên cứu chuyên sâu về thực trạng vận dụng chuẩn mực kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Nghiên cứu này đặt trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hội nhập quốc tế, đòi hỏi hệ thống kế toán phải minh bạch và thống nhất. Công trình phân tích các yếu tố ảnh hưởng, từ đặc thù doanh nghiệp đến khung pháp lý, nhằm đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng thông tin tài chính. Kết quả của nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa học thuật mà còn mang tính ứng dụng thực tiễn cao cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

1.1. Bối cảnh và mục tiêu của đề tài nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh Thông tư 200/2014/TT-BTC và sau đó là Thông tư 133/2016/TT-BTC được ban hành, tạo hành lang pháp lý cho kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Mục tiêu chính là đánh giá mức độ vận dụng các chuẩn mực kế toán, xác định các nhân tố vi mô và vĩ mô tác động. Từ đó, luận án hướng tới việc xây dựng các khuyến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống kế toán tại các doanh nghiệp này, phục vụ cho quản trị và ra quyết định kinh tế.

1.2. Phương pháp luận và phạm vi nghiên cứu

Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp định tính và định lượng. Nghiên cứu sử dụng khảo sát bằng bảng hỏi trên mẫu các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh Gia Lai, kết hợp với phỏng vấn sâu và phân tích tài liệu. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong địa bàn tỉnh Gia Lai, tập trung vào các doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực kinh tế, trừ các doanh nghiệp nhà nước và công ty đại chúng. Phương pháp này giúp thu thập dữ liệu đa chiều và đảm bảo độ tin cậy của kết quả.

II. Phân tích vấn đề vận dụng chuẩn mực kế toán tại doanh nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc vận dụng chuẩn mực kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Gia Lai còn nhiều hạn chế. Mức độ tuân thủ không đồng đều giữa các nhóm chuẩn mực, với các chuẩn mực cơ bản được áp dụng nhiều hơn so với các chuẩn mực phức tạp. Các nhân tố ảnh hưởng chính bao gồm qui mô doanh nghiệp, trình độ nhân viên kế toán, và nhận thức của ban lãnh đạo về lợi ích của việc áp dụng chuẩn mực. Sự khác biệt giữa chế độ kế toán và chuẩn mực quốc tế cũng tạo ra những thách thức nhất định cho doanh nghiệp trong quá trình thực hành.

2.1. Mức độ vận dụng và những tồn tại chính

Nghiên cứu chỉ ra rằng các doanh nghiệp chủ yếu vận dụng các chuẩn mực liên quan đến ghi nhận, đo lường và trình bày các giao dịch cơ bản. Các chuẩn mực về công cụ tài chính, giá trị hợp lý hay các vấn đề phức tạp khác thường bị bỏ qua hoặc vận dụng một cách hình thức. Tồn tại lớn nhất là sự thiếu nhất quán trong áp dụng, dẫn đến thông tin tài báo cáo tài chính thiếu tính so sánh. Năng lực chuyên môn của bộ phận kế toán là một rào cản đáng kể.

2.2. Các nhân tố vi mô và vĩ mô tác động

Về mặt vi mô, qui mô doanh nghiệp, nguồn lực tài chính, và trình độ chuyên môn của kế toán trưởng có mối tương quan thuận với mức độ vận dụng chuẩn mực. Doanh nghiệp lớn hơn, có nhiều nguồn lực hơn thường thực hiện tốt hơn. Về mặt vĩ mô, vai trò hỗ trợ và hướng dẫn từ các cơ quan quản lý nhà nước, cũng như áp lực từ phía đối tác và nhà cung cấp, là những yếu tố thúc đẩy quá trình này. Sự thiếu vắng các chương trình đào tạo chuyên sâu cũng là một cản trở.

III. Giải pháp nâng cao việc vận dụng chuẩn mực kế toán

Trên cơ sở phân tích các vấn đề, luận án đề xuất một nhóm các giải pháp đồng bộ. Giải pháp đầu tiên tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý, cần có sự hướng dẫn cụ thể và thống nhất hơn giữa chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán hiện hành. Giải pháp thứ hai là nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên kế toán thông qua các khóa đào tạo chuyên sâu và cập nhật kiến thức thường xuyên. Cuối cùng, cần tăng cường nhận thức của doanh nghiệp về lợi ích dài hạn của việc áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế trong quản trị và thu hút đầu tư.

3.1. Hoàn thiện thể chế và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật

Các cơ quan ban hành cần xây dựng các hướng dẫn áp dụng thực tế, có tính đến đặc thù của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc tổ chức các hội thảo, cung cấpcẩm nang và ví dụ minh họa cụ thể là cần thiết. Đồng thời, có thể xem xét áp dụng một bộ chuẩn mực kế toán đơn giản, như Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế cho Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa (IFRS for SMEs), để giảm bớt gánh nặng tuân thủ mà vẫn đảm bảo chất lượng thông tin.

3.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp

Các cơ sở đào tạo và hiệp hội nghề nghiệp cần xây dựng các chương trình đào tạo ngắn hạn, tập trung vào thực hành và các tình huống cụ thể. Doanh nghiệp cần đầu tư cho việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho nhân viên kế toán. Quan trọng hơn, ban lãnh đạo doanh nghiệp cần nhận thức rằng việc áp dụng chuẩn mực kế toán không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là công cụ quản trị hiệu quả, giúp tăng cường minh bạch và uy tín với các đối tác.

IV. Kết luận và ứng dụng của nghiên cứu luận án

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Cẩm Vân đã hoàn thành các mục tiêu đề ra, cung cấp một bức tranh toàn cảnh về thực trạng vận dụng chuẩn mực kế toán tại doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Gia Lai. Kết quả khẳng định mối liên hệ giữa các nhân tố như qui mô, nguồn lực, trình độ nhân sự với mức độ áp dụng chuẩn mực. Các giải pháp đề ra mang tính khả thi, hướng tới việc nâng cao chất lượng hệ thống kế toán. Nghiên cứu đóng góp vào kho tàng học thuật về kế toán Việt Nam và cung cấp cơ sở thực tiễn cho các nhà hoạch định chính sách.

4.1. Những đóng góp chính của luận án

Luận án đóng góp trên ba phương diện. Thứ nhất, nó cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mức độ vận dụng chuẩn mực kế toán tại một địa phương cụ thể. Thứ hai, nghiên cứu đã kiểm định mô hình các nhân tố ảnh hưởng trong bối cảnh Việt Nam. Thứ ba, hệ thống các giải pháp đề xuất mang tính tổng thể, từ thể chế đến thực tiễn doanh nghiệp. Đây là tài liệu tham khảo giá trị cho sinh viên, giảng viên và những người làm công tác quản lý kế toán.

4.2. Hạn chế và hướng phát triển nghiên cứu

Nghiên cứu bị giới hạn trong phạm vi địa lý tỉnh Gia Lai và một số lượng mẫu nhất định, nên tính khái quát có thể chưa cao. Phương pháp nghiên cứu dựa trên khảo sát tự báo cáo có thể có sai lệch. Hướng phát triển trong tương lai có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu ra các tỉnh khác, áp dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study) sâu hơn để hiểu rõ hơn quá trình vận dụng thực tế tại từng doanh nghiệp. Nghiên cứu định lượng theo thời gian cũng cần được thực hiện.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vị trí then chốt trong nền kinh tế Việt Nam. Theo số liệu của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), khối DNNVV chiếm tới 96% tổng số doanh nghiệp đăng ký, đóng góp khoảng 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và tạo ra hơn 1 triệu việc làm mỗi năm cho xã hội, đặc biệt là nguồn lao động chưa qua đào tạo. Vai trò của khối doanh nghiệp này cũng đã được khẳng định trong các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII về việc phát triển quy mô vừa và nhỏ nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực vốn, lao động và công nghệ.

Cùng với tiến trình đổi mới kinh tế và hội nhập quốc tế, khung pháp lý kế toán Việt Nam đã có những chuyển biến căn bản. Sau khi chế độ kế toán cho DNNVV đầu tiên ra đời năm 1996, giai đoạn 2000–2005 đánh dấu bước ngoặt với việc Bộ Tài chính ban hành hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) gồm 26 chuẩn mực, trong đó có quy định về các nội dung giảm trừ cho DNNVV. Tuy nhiên, sau gần 20 năm áp dụng, các nghiên cứu thực nghiệm đánh giá mức độ vận dụng chuẩn mực kế toán tại khối DNNVV còn khá khiêm tốn, tồn tại nhiều sự khác biệt về phương pháp tiếp cận và chủ yếu tiếp cận theo lý thuyết hành vi dự định (chưa phản ánh đầy đủ thực trạng thực hành kế toán).

Tại tỉnh Gia Lai – một địa bàn thuộc khu vực Tây Nguyên có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, các DNNVV chiếm tỷ trọng áp đảo nhưng phần lớn có quy mô vốn mỏng, công nghệ lạc hậu, thị trường phân tán và tính liên kết yếu. Trong giai đoạn 2017–2021, việc nâng cao năng lực quản trị và tính minh bạch của hệ thống thông tin tài chính - kế toán là nhiệm vụ trọng tâm của địa phương. Mặc dù vậy, trước thời điểm nghiên cứu, hầu như chưa có công trình khoa học nào khảo sát và đánh giá toàn diện việc vận dụng chuẩn mực kế toán tại các DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Cẩm Vân được thực hiện nhằm lấp đầy khoảng trống nghiên cứu thực tiễn này.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát: Thông qua các lý thuyết nền tảng về kế toán, luận án tìm hiểu tình hình thực tế việc vận dụng chuẩn mực kế toán tại các DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai; từ đó xây dựng và kiểm định mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ vận dụng chuẩn mực kế toán tại các doanh nghiệp này.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá mức độ vận dụng chuẩn mực kế toán trong các DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
  2. Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chuẩn mực kế toán trong các DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
  3. Phân tích chiều hướng và mức độ tác động của từng nhân tố đến việc triển khai thực hiện chuẩn mực kế toán tại các đơn vị khảo sát.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án tập trung giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu:

• Câu hỏi 1: Thực trạng vận dụng chuẩn mực kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Gia Lai như thế nào?
• Câu hỏi 2: Những nhân tố nào ảnh hưởng đến việc vận dụng chuẩn mực kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Gia Lai?
• Câu hỏi 3: Trọng số ảnh hưởng của các nhân tố ảnh hưởng như thế nào đến các giải pháp nhằm tăng cường vận dụng chuẩn mực kế toán?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Việc vận dụng chuẩn mực kế toán tại các DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai và các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc vận dụng chuẩn mực kế toán trong phạm vi doanh nghiệp.
• Đối tượng khảo sát (thu thập số liệu): Kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán tại các DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các chuẩn mực kế toán Việt Nam do Bộ Tài chính ban hành gắn liền với các nghiệp vụ kinh tế phát sinh thường xuyên tại doanh nghiệp (Trình bày báo cáo tài chính, Hàng tồn kho, Tài sản cố định, Ghi nhận doanh thu). Không xem xét các nhân tố vĩ mô ảnh hưởng trên phạm vi toàn quốc.
• Phạm vi không gian: Tỉnh Gia Lai, tập trung chủ yếu tại thành phố Pleiku, thị xã An Khê và huyện Chư Sê.
• Phạm vi thời gian khảo sát: Dữ liệu được thu thập từ tháng 01/2016 đến tháng 05/2017.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

Tổng quan các công trình quốc tế cho thấy các hướng nghiên cứu chính xoay quanh việc áp dụng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IAS/IFRS) và Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế cho DNNVV (IFRS for SMEs):

• Đo lường mức độ vận dụng chuẩn mực:
  • Phương pháp biến nhị phân (Có/Không): Guerreiro và cộng sự [98], Jermakowicz và Gornik-Tomaszewski [116], Joshi và Ramadhan [118], Larson và Street [122], Rezaee và cộng sự [147], Uyar và cộng sự [178] sử dụng bảng hỏi để xác định doanh nghiệp có hay không áp dụng từng chuẩn mực, từ đó tính chỉ số tổng hợp. Cách tiếp cận này đơn giản nhưng chưa phản ánh sâu mức độ tuân thủ nguyên tắc kỹ thuật.
  • Phương pháp chỉ số công bố thông tin qua Báo cáo tài chính (BCTC): Cooke [74][75], Daske và cộng sự [81], Al-Shammari và cộng sự [50], Cascino và Gassen [64], Fekete và cộng sự [88] chấm điểm các chỉ mục bắt buộc trên BCTC (chỉ số có trọng số hoặc không có trọng số) nhằm đo lường mức độ bao phủ và tuân thủ.
  • Phương pháp tiếp cận theo Lý thuyết hành vi dự định (TPB): Djatej và cộng sự [84] đo lường nhận thức, thái độ và cảm nhận kiểm soát hành vi của kế toán viên khi áp dụng IFRS tại Hoa Kỳ.
• Lợi ích và rào cản khi áp dụng chuẩn mực:
  • Vera [174], Ihab và Nedal [112], Daske và cộng sự [81] chỉ ra áp dụng IAS/IFRS giúp tăng tính minh bạch, khả năng so sánh của BCTC và thu hút dòng vốn.
  • Dalla Riva và cộng sự [158] tại Brazil hay nghiên cứu tại Cộng hòa Séc [166] lại ghi nhận tác động của IFRS for SMEs đối với chi phí tài chính là không đáng kể hoặc không đồng nhất theo thời gian, đồng thời làm phát sinh chi phí nhân lực và đào tạo.
• Các nhân tố ảnh hưởng: Quy mô doanh nghiệp (Chow và Wong-Boren [70], Meek, Roberts và Gray [129]), tỷ suất nợ, trình độ nhân sự kế toán và sự hỗ trợ từ các tổ chức bên ngoài.

Các hướng nghiên cứu trong nước

• Trần Đình Khôi Nguyên [35] nghiên cứu thực nghiệm việc vận dụng chuẩn mực kế toán trong các DNNVV tại thành phố Đà Nẵng.
• Nguyễn Thị Ngọc Điệp và cộng sự [33] khảo sát việc áp dụng chuẩn mực tại các DNNVV ở Thành phố Hồ Chí Minh.
• Nguyễn Thị Phương Thảo [34] phân tích các nhân tố ảnh hưởng tại các DNNVV thuộc tiểu vùng Tây Bắc.
• Đặng Đức Sơn [17][18] chỉ ra các đối tượng bên ngoài còn lo ngại về độ tin cậy của thông tin BCTC do DNNVV cung cấp, đặc biệt là thông tin dòng tiền và thông tin dự báo.
• Nguyễn Hoàng Phương Thanh [30] phân tích lợi ích của việc vận dụng CMKT dưới góc độ bản chất hơn hình thức, giúp tiết kiệm chi phí giải trình với cơ quan quản lý.
• Trần Thị Thanh Hải [41] làm rõ nhu cầu thông tin của các bên liên quan và chỉ ra bất cập khi DNNVV phải áp dụng hệ thống chuẩn mực vốn xây dựng cho doanh nghiệp lớn.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn

Các nghiên cứu trong nước trước đây chủ yếu tập trung vào các đô thị lớn (Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh) hoặc đo lường hành vi dự định thay vì phản ánh tình trạng thực hành kỹ thuật kế toán. Luận án lựa chọn khảo sát thực nghiệm tại địa bàn đặc thù là tỉnh Gia Lai (khu vực Tây Nguyên), kết hợp đo lường việc vận dụng các nhóm chuẩn mực kế toán cơ bản phát sinh hàng ngày và phân tích mô hình hồi quy để lượng hóa tác động của các nhân tố vi mô tại doanh nghiệp.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Các lý thuyết nền tảng

1. Lý thuyết tính hữu ích của thông tin và ra quyết định (Decision-usefulness Theory): Do Staubus [162][163][164] đề xuất và được củng cố bởi Sterling [169], Ijiri [114], Solomons [170], Gray và cộng sự [97], Ploybut [143]. Lý thuyết xác định mục tiêu của BCTC là cung cấp thông tin hữu ích, có tính so sánh và đáng tin cậy để các bên sử dụng đưa ra quyết định kinh tế đúng đắn.
2. Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory): Giải thích rằng doanh nghiệp không chỉ phục vụ chủ sở hữu mà còn chịu sự chi phối và phải đáp ứng nhu cầu thông tin của nhiều nhóm lợi ích (chính phủ/cơ quan thuế, ngân hàng/chủ nợ, người lao động, khách hàng). Việc tuân thủ chuẩn mực kế toán là công cụ giải trình trách nhiệm đối với các bên cung cấp nguồn lực.
3. Lý thuyết tín hiệu (Signal Theory): Do Spence [149] khởi xướng năm 1973 để giải thích sự bất đối xứng thông tin. Trong kế toán, việc lập và công bố BCTC tuân thủ chuẩn mực kế toán là tín hiệu tích cực mà doanh nghiệp phát ra thị trường nhằm minh chứng sự minh bạch, tình hình tài chính lành mạnh và nâng cao khả năng tiếp cận vốn.
4. Lý thuyết văn hóa của Hofstede và Gray: Hofstede [105] chỉ ra 4 khía cạnh văn hóa quốc gia (tính cá nhân, khoảng cách quyền lực, sự né tránh rủi ro, định hướng dài hạn). Trên cơ sở đó, Gray [95] đã xây dựng mô hình liên kết giá trị văn hóa xã hội với 4 giá trị kế toán: tính nghề nghiệp, tính thống nhất, tính thận trọng và tính bảo mật. Lý thuyết giúp giải thích thói quen tuân thủ chế độ kế toán mang tính pháp lệnh tại Việt Nam.

       MÔ HÌNH LÝ THUYẾT VĂN HÓA KẾ TOÁN (GRAY, 1988)
       
  [ Môi trường xã hội & Văn hóa ] (Hofstede)
       - Tính cá nhân vs Tính tập thể
       - Khoảng cách quyền lực
       - Né tránh rủi ro
       - Định hướng dài hạn
  [ Các giá trị kế toán ] (Gray)
       - Tính nghề nghiệp vs Kiểm soát theo luật định
       - Tính thống nhất vs Tính linh hoạt
       - Tính thận trọng vs Tính lạc quan
       - Tính bảo mật vs Tính công khai
  [ Hệ thống & Thực hành kế toán tại Doanh nghiệp ]

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp hỗn hợp, trong đó nghiên cứu định lượng giữ vai trò chủ đạo:

• Phương pháp định tính:
  • Tổng hợp, phân tích tài liệu và hệ thống hóa khung lý thuyết, chính sách kế toán.
  • Phỏng vấn sâu các chuyên gia kế toán để điều chỉnh, bổ sung các biến quan sát trong thang đo sao cho phù hợp với môi trường DNNVV tại Việt Nam.
  • Phỏng vấn sâu sau phân tích định lượng nhằm thảo luận và giải thích rõ bản chất của các kết quả thống kê.
• Phương pháp định lượng:
  • Mẫu khảo sát: Chọn mẫu khảo sát tại 350 DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai, tập trung ở các địa phương có mật độ doanh nghiệp cao: Thành phố Pleiku, huyện Chư Sê và thị xã An Khê.
  • Công cụ và kỹ thuật phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS để thực hiện:
    1. Thống kê mô tả đặc điểm mẫu và tình hình vận dụng chuẩn mực.
    2. Kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha.
    3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm định KMO và Bartlett, kiểm tra phương sai trích.
    4. Phân tích ma trận tương quan và phân tích hồi quy đa biến để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết và thực tiễn việc vận dụng chuẩn mực kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về chuẩn mực kế toán quốc tế, quá trình hình thành bộ IFRS for SMEs của IASB (ban hành 07/07/2009, hiệu lực từ 2010 gồm 35 phần đơn giản hóa so với IFRS đầy đủ).

Chương này trình bày chi tiết tiến trình ban hành 26 Chuẩn mực Kế toán Việt Nam qua 5 đợt (2001–2005). Đối với DNNVV, khung pháp lý áp dụng 19 chuẩn mực đầy đủ và loại trừ/không áp dụng hoàn toàn 7 chuẩn mực (VAS 11, 19, 22, 25, 27, 28, 30). Tác giả phân tích tính đặc thù của hệ thống kế toán Việt Nam khi tồn tại song song chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán (Quyết định 48/2006/QĐ-BTC và sau đó là Thông tư 133/2016/TT-BTC).

Chương 1 cũng tổng hợp các tiêu chí nhận diện DNNVV theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, Thông tư 16/2013/TT-BTC và Nghị định 39/2018/NĐ-CP:

Khu vực	Quy mô doanh nghiệp	Tiêu chí Lao động	Tiêu chí Nguồn vốn	Tiêu chí Doanh thu
Nông, lâm, thủy sản; Công nghiệp & Xây dựng	Siêu nhỏ	$\le$ 10 người	$\le$ 3 tỷ đồng	$\le$ 3 tỷ đồng
	Nhỏ	$\le$ 100 người	$\le$ 20 tỷ đồng	$\le$ 50 tỷ đồng
	Vừa	$\le$ 200 người	$\le$ 100 tỷ đồng	$\le$ 200 tỷ đồng
Thương mại và Dịch vụ	Siêu nhỏ	$\le$ 10 người	$\le$ 3 tỷ đồng	$\le$ 10 tỷ đồng
	Nhỏ	$\le$ 50 người	$\le$ 50 tỷ đồng	$\le$ 100 tỷ đồng
	Vừa	$\le$ 100 người	$\le$ 100 tỷ đồng	$\le$ 300 tỷ đồng

(Nguồn: Tổng hợp từ Điều 6, Nghị định số 39/2018/NĐ-CP được trích trong Luận án)

Chương 1 phân tích 7 đặc trưng cơ bản của DNNVV: thị trường hẹp và cơ cấu tổ chức đơn giản; ít phức tạp trong các giao dịch kinh tế; rủi ro kinh doanh cao; hạn chế về kỹ năng quản lý; tính linh hoạt trong quản lý; khả năng tiếp cận vốn kém; trình độ người lao động còn thấp. Cuối chương, tác giả tổng thuật các nghiên cứu trong và ngoài nước để rút ra khoảng trống nghiên cứu.

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 2 thiết lập quy trình nghiên cứu, xây dựng mô hình phân tích và hệ thống giả thuyết nghiên cứu. Dựa trên các lý thuyết nền tảng và kết quả phỏng vấn định tính, tác giả đưa ra mô hình các nhân tố tác động đến việc vận dụng CMKT gồm 6 biến độc lập:

1. Quy mô doanh nghiệp
2. Tỷ suất nợ vay
3. Nhận thức của chủ doanh nghiệp
4. Trình độ của kế toán viên
5. Tư vấn của kiểm toán và cơ quan thuế
6. Lợi ích cảm nhận khi vận dụng CMKT

Chương này trình bày chi tiết thiết kế thang đo Likert, phương pháp chọn mẫu khảo sát với 350 phiếu điều tra hợp lệ thu thập từ kế toán trưởng/người phụ trách kế toán tại các DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai, cùng quy trình kiểm định thang đo qua Cronbach's Alpha, EFA và phân tích hồi quy tương quan trên phần mềm SPSS.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày các kết quả phân tích thống kê mô tả và thống kê suy diễn:

• Đặc điểm mẫu và thực trạng áp dụng: Khảo sát tình hình vận dụng các nhóm chuẩn mực phổ biến tại các DNNVV ở Gia Lai, bao gồm nhóm chuẩn mực Trình bày báo cáo tài chính, Hàng tồn kho, Tài sản cố định và Doanh thu. Việc vận dụng các chuẩn mực này chủ yếu được thực hiện thông qua việc tuân thủ các quy định tại chế độ kế toán doanh nghiệp (Thông tư 133/2016/TT-BTC hoặc Quyết định 48/2006/QĐ-BTC).
• Kiểm định thang đo và EFA: Các thang đo biến độc lập và biến phụ thuộc đều đạt độ tin cậy qua hệ số Cronbach's Alpha; kiểm định KMO và Bartlett cùng phương sai trích đều đạt yêu cầu giá trị hội tụ và phân biệt.
• Kết quả hồi quy: Mô hình hồi quy khẳng định có 6 nhân tố tác động có ý nghĩa thống kê đến mức độ vận dụng CMKT tại các DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Mức độ tác động được sắp xếp theo thứ tự giảm dần:
  1. Quy mô doanh nghiệp
  2. Tỷ suất nợ vay
  3. Nhận thức của chủ doanh nghiệp
  4. Trình độ của kế toán viên
  5. Tư vấn của kiểm toán và cơ quan thuế
  6. Lợi ích khi vận dụng chuẩn mực kế toán
• Tác giả thực hiện so sánh kết quả nghiên cứu với các công trình trước đây tại Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh và Tây Bắc nhằm làm rõ nét đặc thù của DNNVV tại tỉnh Gia Lai.

Chương 4: Hàm ý chính sách

Dựa trên kết quả thực nghiệm ở Chương 3, Chương 4 đưa ra các kết luận tổng hợp và đề xuất hệ thống hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng chuẩn mực kế toán:

• Hàm ý chung cho cấp quản lý vĩ mô và doanh nghiệp: Hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực kế toán, tuyên truyền lợi ích của việc tuân thủ chuẩn mực để nâng cao tính minh bạch tài chính.
• Hàm ý riêng cho tỉnh Gia Lai: Định hướng hỗ trợ DNNVV trên địa bàn tiếp cận vốn ngân hàng thông qua việc chuẩn hóa BCTC; tăng cường vai trò hướng dẫn của Cục Thuế tỉnh Gia Lai và các đơn vị kiểm toán; tổ chức các lớp bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho chủ doanh nghiệp và trình độ chuyên môn cho đội ngũ kế toán địa phương.
• Chương này cũng trình bày các hạn chế của đề tài và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt học thuật và lý luận

• Hệ thống hóa các lý thuyết nền tảng (Tính hữu ích của thông tin, Các bên liên quan, Tín hiệu, Lý thuyết văn hóa của Hofstede và Gray) để giải thích cơ chế tác động của các nhân tố vi mô đến hành vi và mức độ vận dụng chuẩn mực kế toán tại doanh nghiệp.
• Xây dựng và kiểm định thành công mô hình định lượng xác định 6 nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chuẩn mực kế toán trong khối DNNVV, đồng thời xác lập thứ tự mức độ tác động của các nhân tố này: Quy mô doanh nghiệp $\rightarrow$ Tỷ suất nợ vay $\rightarrow$ Nhận thức chủ doanh nghiệp $\rightarrow$ Trình độ kế toán viên $\rightarrow$ Tư vấn của kiểm toán và thuế $\rightarrow$ Lợi ích vận dụng CMKT.
• Bổ sung bằng chứng thực nghiệm vào hệ thống tài liệu nghiên cứu kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam trong bối cảnh chuẩn bị triển khai lộ trình áp dụng chuẩn mực IFRS theo Quyết định 345/QĐ-BTC của Bộ Tài chính ngày 16/3/2020.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh thực trạng về việc thực thi hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam sau gần 20 năm ban hành tại một tỉnh miền núi thuộc khu vực Tây Nguyên (Gia Lai), nơi có điều kiện kinh tế và năng lực quản trị doanh nghiệp còn nhiều rào cản.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính, cơ quan quản lý thuế, các hiệp hội nghề nghiệp, các trường đại học và lãnh đạo tỉnh Gia Lai trong việc xây dựng kế hoạch hỗ trợ DNNVV nâng cao năng lực kế toán và minh bạch hóa thông tin tài chính.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án

• Phạm vi không gian: Nghiên cứu chỉ thực hiện khảo sát trên địa bàn tỉnh Gia Lai, tập trung ở 3 khu vực chính (thành phố Pleiku, huyện Chư Sê, thị xã An Khê) nên tính đại diện cho toàn bộ các loại hình DNNVV trên cả nước có thể bị hạn chế.
• Phạm vi nội dung chuẩn mực: Luận án mới chỉ tập trung đánh giá các nhóm chuẩn mực kế toán cơ bản gắn liền với nghiệp vụ phát sinh hàng ngày (BCTC, Hàng tồn kho, TSCĐ, Doanh thu), chưa bao quát hết toàn bộ các chuẩn mực và giao dịch tài chính phức tạp.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu điều tra sơ cấp được thu thập trong giai đoạn từ tháng 01/2016 đến tháng 05/2017.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi khảo sát sang các tỉnh khác thuộc khu vực Tây Nguyên hoặc so sánh đối chiếu giữa các vùng kinh tế có mức độ phát triển khác nhau.
• Tiếp tục khảo sát việc vận dụng chuẩn mực kế toán trong bối cảnh Bộ Tài chính triển khai Đề án áp dụng chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS/VFRS) theo Quyết định số 345/QĐ-BTC.
• Bổ sung thêm các biến kiểm soát và các nhân tố mới như mức độ ứng dụng công nghệ thông tin/phần mềm kế toán, văn hóa doanh nghiệp và cơ cấu sở hữu vào mô hình nghiên cứu.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên ngành Kế toán - Kiểm toán: Luận án là tài liệu tham khảo về phương pháp kết hợp lý thuyết kế toán với mô hình nghiên cứu định lượng (Cronbach's Alpha, EFA, Hồi quy) để giải quyết bài toán thực tiễn tại doanh nghiệp địa phương.
• Đối với cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cung cấp thông tin thực chứng về khoảng cách giữa quy định chuẩn mực kế toán với thực tế vận dụng tại DNNVV, hỗ trợ công tác soạn thảo, điều chỉnh các thông tư hướng dẫn chế độ kế toán cho phù hợp với năng lực của khối doanh nghiệp nhỏ.
• Đối với chủ doanh nghiệp và kế toán trưởng DNNVV: Giúp nhận diện rõ tầm quan trọng của việc chuẩn hóa công tác kế toán nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng, giảm thiểu rủi ro pháp lý về thuế và tối ưu hóa hiệu quả quản trị nội bộ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khung chuẩn mực kế toán Việt Nam áp dụng cho DNNVV gồm những gì?

Hệ thống chuẩn mực kế toán cho DNNVV ở Việt Nam được xây dựng trên cơ sở chuẩn mực kế toán chung dành cho doanh nghiệp lớn, trong đó quy định áp dụng đầy đủ 19 chuẩn mực (như VAS 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 10, 14, 15, 16, 17, 18, 21, 23, 24, 26, 29) và không áp dụng hoàn toàn 7 chuẩn mực phức tạp (VAS 11, 19, 22, 25, 27, 28, 30).

2. Mẫu khảo sát định lượng của luận án được thực hiện với quy mô và đối tượng nào?

Khảo sát định lượng được thực hiện trên cỡ mẫu gồm 350 DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai, tập trung tại thành phố Pleiku, huyện Chư Sê và thị xã An Khê. Đối tượng trực tiếp trả lời phiếu khảo sát là kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán tại các doanh nghiệp. Thời gian khảo sát từ tháng 01/2016 đến tháng 05/2017.

3. Mô hình nghiên cứu của luận án xác định những nhân tố nào ảnh hưởng đến việc vận dụng chuẩn mực kế toán tại Gia Lai?

Kết quả kiểm định mô hình hồi quy xác định 6 nhân tố có ảnh hưởng với thứ tự tác động giảm dần bao gồm: (1) Quy mô doanh nghiệp, (2) Tỷ suất nợ vay, (3) Nhận thức của chủ doanh nghiệp, (4) Trình độ của kế toán viên, (5) Tư vấn của kiểm toán và thuế, và (6) Lợi ích khi vận dụng chuẩn mực kế toán.

4. Bốn giá trị kế toán theo lý thuyết của Gray được luận án sử dụng là gì?

Dựa trên các chiều kích văn hóa của Hofstede, Gray đề xuất 4 giá trị kế toán cơ bản: Tính nghề nghiệp (đối lập với Kiểm soát theo luật định), Tính thống nhất (đối lập với Tính linh hoạt), Tính thận trọng (đối lập với Tính lạc quan), và Tính bảo mật (đối lập với Tính công khai).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Cẩm Vân đã phản ánh bức tranh thực nghiệm về việc vận dụng chuẩn mực kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Gia Lai sau thời gian dài áp dụng hệ thống VAS. Thông qua việc kết hợp các lý thuyết nền tảng và phương pháp phân tích định lượng trên mẫu 350 doanh nghiệp, nghiên cứu đã xác định và xếp hạng 6 nhân tố vi mô tác động đến mức độ vận dụng chuẩn mực kế toán. Công trình cung cấp căn cứ khoa học và thực tiễn phục vụ việc hoàn thiện chính sách kế toán, hỗ trợ DNNVV nâng cao tính minh bạch tài chính và chuẩn bị cho lộ trình hội nhập chuẩn mực kế toán quốc tế tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu là khối liên minh Châu Âu, tiếp theo là Úc. Đến nay hơn 100 nước trên thế giới đã sử dụng IAS/IFRS. Tuy nhiên, một số nước hòa nhập với IAS/IFRS chậm hơn, lợi ích của việc vận dụng IAS/IFRS vẫn còn chưa rõ ràng. Sự toàn cầu hóa thị trường vốn đã tác động mạnh đến quá trình hội nhập quốc tế về chuẩn mực kế toán.

Nhằm đẩy mạnh quá trình hội nhập kế toán - vào năm 2001, Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế (IASB) được thành lập dựa trên nền tảng của Ủy ban chuẩn mực kế toán quốc tế IASC nhưng với một cơ cấu tổ chức chặt chẽ và độc lập hơn. Mục tiêu của IASB là “hình thành một hệ thống chuẩn mực kế toán phục vụ cho lợi ích chung, chất lượng cao, dễ hiểu và có thể áp dụng trên toàn thế giới; và yêu cầu thông tin trên báo cáo tài chính phải rõ ràng, có thể so sánh nhằm giúp những người tham gia vào các thị trường vốn khác nhau trên thế giới cũng như các đối tượng sử dụng thông tin khác ra quyết định kinh tế” và “mang lại sự hội nhập giữa các hệ thống chuẩn mực quốc gia và IFRS”. Hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế không có sự bắt buộc mang tính hình 10 thức về hình thức, như: biểu mẫu báo cáo thống nhất, hệ thống tài khoản kế toán thống nhất, hình thức sổ kế toán, mẫu các chứng từ thống nhất. Mặc dù đưa ra rất chi tiết các định nghĩa, nguyên tắc đo lường, cách trình bày và những thông tin bắt buộc phải trình bày trong các báo cáo tài chính nhưng IAS/IFRS không bắt buộc phải sử dụng chung các biểu mẫu báo cáo tài chính, hệ thống tài khoản.

IAS/IFRS có bộ khung khái niệm và tính thống nhất cao giữa các chuẩn mực. Như vậy, có thể thấy rằng việc ban hành các chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS/IFRS) tạo ra một khung pháp lý có tính thống nhất về đo lường và công bố thông tin để các doanh nghiệp ở các quốc gia có thể xử lý và công bố thông tin theo cùng một chuẩn mực. Đó là cách thức để thông tin kế toán có tính so sánh và là nền tảng để gia tăng lợi ích cho người sử dụng. Đó cũng là cơ sở để khơi thông các dòng vốn đầu tư, các dòng buôn bán giữa các quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế [37].

Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa Hiện nay, các quốc gia trên thế giới có sự khác biệt rất lớn về trình độ và tốc độ phát triển, môi trường kinh doanh, môi trường pháp lí, đặc điểm văn hóa. Những khác biệt này gây ra không ít khó khăn cho quá trình thương mại và đầu tư quốc tế. Do đó, hệ thống kế toán các nước không giống nhau là điều tất yếu. Hệ thống kế toán các quốc gia khác nhau chủ yếu ở một số điểm như các tổ chức lập quy việc ban hành các quy định về kế toán, các nguyên tắc và phương pháp kế toán, mức độ chi tiết trong các quy định về kế toán, tính thống nhất và linh hoạt trong kế toán, vấn đề ghi nhận, trình bày và công bố thông tin trên báo cáo tài chính.

Các quy định kế toán cho các DNNVV cũng không ngoại lệ. Những năm gần đây, toàn cầu hóa hoạt động kinh tế và sự phát triển nhanh chóng của thị trường vốn làm nảy sinh nhu cầu về bộ chuẩn mực báo cáo tài chính được chấp nhận toàn cầu [111]. Do vậy, để rút ngắn sự khác biệt về quy định kế toán giữa các quốc gia nhằm tạo ra ngôn ngữ chung về thông tin kế toán, Ủy ban Chuẩn mực Kế toán quốc tế đã ban hành chuẩn mực kế toán quốc tế áp dụng cho doanh nghiệp nói chung (IAS/IFRS) và Chuẩn mực kế toán kế toán áp dụng cho DNNVV (IFRS for SMEs). 11 Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS1) cho các DNNVV do hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế IASB soạn thảo và ban hành chính thức vào ngày 7/7/2009 và có hiệu lực từ năm 2010 sau một quá trình chuẩn bị kĩ lưỡng.

Tuy nhiên, để bộ chuẩn mực này đi vào thực tế là cả một tiến trình mà ở đó, các nhà kế toán chuyên nghiệp cùng các hiệp hội nghề nghiệp tranh luận để đi tới: có cần thiết ban hành một bộ chuẩn mực riêng hay không? Hay là dựa trên bộ chuẩn mực đầy đủ cho các DN lớn và ứng dụng cho các DNNVV? Nhận biết được những khó khăn mà các DNNVV gặp phải khi xây dựng báo cáo tài chính theo chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS, cũng như đối tượng sử dụng thông tin tài chính khác biệt của các DNNVV, Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế đã nghiên cứu xây dựng bộ chuẩn mực kế toán dành cho các DNNVV. Để đi đến bộ chuẩn mực hiện nay, có thể điểm qua những cột mốc quan trọng trong quá trình xây dựng chuẩn mực. Năm 2000: IASB đã đưa ra báo cáo về tồn tại nhu cầu xây dựng chuẩn mực cho các DNNVV; Tháng 6 năm 2004, Hội đồng chuẩn mực kế toán Quốc tế (IASB) công bố tài liệu thảo luận “Những quan điểm chủ yếu về chuẩn mực kế toán áp dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa” để lấy ý kiến của các tổ chức và chuyên gia kế toán trên toàn cầu. Tính đến tháng 9 năm 2004 đã có 121 ý kiến bằng văn bản của các tổ chức tài chính, kế toán, kiểm toán lớn liên quan đến vấn đề nghiên cứu, ban hành chuẩn mực kế toán áp dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hầu hết các ý kiến phản hồi đều cho thấy sự cần thiết ban hành một chuẩn mực kế toán riêng áp dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, những vấn đề cụ thể thì chưa được đề xuất. Các thảo luận cơ bản quan tâm đến hai câu hỏi lớn: + Lĩnh vực nào cần đơn giản hóa trong đo lường và trình bày ở các DNNVV? + Những chủ đề gì trong hệ thống IFRS có thể bỏ qua khi xây dựng chuẩn mực cho các DNNVV khi các chủ đề đó không thường xuyên xảy ra. Nếu nó xảy ra thì có thể vận dụng chính sách kế toán phù hợp khi tham khảo IFRS không? Năm 2005 và 2006: IASB xây dựng bản câu hỏi để thu thập ý kiến về những vấn đề đơn giản hóa trong ghi nhận, đo lường và trình bày BCTC trong các 1 International Financial Reporting Standards 12 DNNVV; Tháng 2 năm 2007, bản dự thảo chuẩn mực quốc tế về báo cáo tài chính áp dụng cho các đơn vị nhỏ và vừa được công bố để lấy ý kiến công luận.

Tháng 6 năm 2007, áp dụng thực nghiệm bản dự thảo chuẩn mực với sự tham gia của 116 doanh nghiệp nhỏ và vừa ở 20 nước trên thế giới. Tính đến 30 tháng 11 năm 2007 đã có 162 ý kiến phản hồi bằng văn bản của các tổ chức tài chính, kế toán, kiểm toán trên toàn cầu về bản dự thảo chuẩn mực. Bản dự thảo này đưa ra các nguyên tắc đơn giản hóa trong công tác kế toán, có quan tâm đến nhu cầu của người sử dụng BCTC của các DNNVV cũng như quan tâm giữa chi phí và lợi ích của thông tin kế toán mang lại. Có 5 vấn đề đơn giản hóa được đưa ra như sau: Một là, nhiều chủ đề trong IFRS sẽ không thể hiện trong chuẩn mực cho DNNVV vì nó không liên quan trong hoạt động ở các DNNVV, như lợi nhuận cơ bản trên mỗi cổ phiếu, BCTC giữa niên độ, báo cáo phân khúc.

Tuy nhiên, trong trường hợp phát sinh các sự kiện kinh tế đó thì yêu cầu sử dụng các qui định trong bộ chuẩn mực cho DN lớn. Hai là, với những lựa chọn chính sách kế toán, bản dự thảo chỉ bao gồm sự lựa chọn chuẩn mực đơn giản hơn, nhưng mở ra đề xuất là các DNNVV được phép chọn lựa các chính sách phức tạp hơn đã thể hiện trong IFRS. Ba là, đơn giản nhiều nguyên tắc trong việc ghi nhận và đo lường các yếu tố cơ bản như: tài sản, nợ phải trả, thu nhập và chi phí. Bốn là, vấn đề công bố thông tin ít hơn đáng kể.

Năm là, các chuẩn mực được viết rõ ràng hơn, dễ dịch ra các ngôn ngữ khác. Như vậy, việc hình thành chuẩn mực trình bày BCTC cho các DNNVV đánh dấu một mốc phát triển của khoa học kế toán. Bộ chuẩn mực gồm 230 trang được tổ chức theo từng chủ đề, mỗi chủ đề này được trình bày tách biệt thành một phần riêng và được chia thành 35 phần (sections) như thế, khác với bộ chuẩn mực cho doanh nghiệp có qui mô lớn là sự kết hợp của cả IAS và IFRS. Về nội dung, cơ bản IFRS for SEMs được soạn thảo trên cơ sở các chuẩn mực quốc tế (IAS/ IFRS), tuy nhiên có sự rút gọn, giảm bớt hoặc đơn giản hóa các quy định để phù hợp với đặc điểm hoạt động của các DNNVV, được thiết kế cho các công ty nhỏ, tập trung vào 13 các nhu cầu của người cho vay, chủ nợ và người dùng khác mà mối quan tâm chính là thông tin về luồng tiền, thanh khoản và khả năng thanh toán, đồng thời giúp cân đối lợi ích – chi phí trong quá trình ban hành cũng như khi vận dụng.

Một số cách thức đơn giản hóa quy định của IAS/IFRS khi soạn thảo IFRS for SMEs được Ủy ban soạn thảo chuẩn mực giới thiệu như: lược bỏ những nội dung phức tạp không liên quan đến hoạt động của DNNVV, giảm sự lựa chọn về chính sách kế toán, đơn giản hóa một số nguyên tắc ghi nhận và đánh giá, đơn giản hóa yêu cầu trình bày và công bố thông tin, đơn giản hóa ngôn ngữ và cách thức diễn đạt. Các phần của bộ chuẩn mực này được chia thành các nhóm chủ đề lớn sau: - Phạm vi áp dụng của bộ chuẩn mực - Nguyên tắc chung cho việc trình bày và đo lường - Các phần cơ bản liên quan đến trình bày báo cáo tài chính - Các phần liên quan đến tài sản, nợ phải trả, công nợ - Các phần liên quan đến đầu tư và hợp nhất kinh doanh - Các phần liên quan đến các trường hợp đặc biệt Mặc dù có nhiều tranh luận về “có hay không” một bộ chuẩn mực cho các DNNVV, việc hình thành chuẩn mực này xuất phát từ những lý do cơ bản sau: - Làm tăng khả năng so sánh của thông tin từ BCTC trong quá trình ra quyết định của nhà đầu tư, người cho vay và các đối tượng khác.