Chương 1: Một số vấn đề chung về phổ biến, giáo dục pháp luật trong các khu công nghiệp. Chương 2: Thực trạng pháp luật Phổ biến, giáo dục pháp luật và hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật của tổ chức công đoàn trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Chương 3: Quan điểm và giải pháp đảm bảo chất lượng, hiệu quả hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật của tổ chức công đoàn trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP 1.
Khái niệm về phổ biến, giáo dục pháp luật Hoạt động phổ biến pháp luật có thể được hiểu là giới thiệu tinh thần, nội dung của văn bản pháp luật đến đối tượng của nó. Hiểu rộng hơn là truyền bá pháp luật cho mọi người trên cả nước. Theo Từ điển Tiếng Việt, “phổ biến” là hoạt động làm cho đông đảo người biết đến bằng cách truyền đạt trực tiếp hoặc thông qua hình thức nào đó. Đối tượng của phổ biến pháp luật rộng rãi, tính rộng rãi về đối tượng tác động của phổ biến pháp luật có ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc bởi trong lịch sử đã có thời kỳ pháp luật được ban hành nhưng không được phổ biến công khai mà chỉ được nhà nước dùng để trị dân.
Phổ biến pháp luật mang tính tác nghiệp, truyền đạt nội dung pháp luật cho đối tượng xác định, làm cho đối tượng hiểu thấu đáo các quy định của pháp luật để thực hiện pháp luật trên thực tế. Khái niệm “giáo dục pháp luật” có nội hàm rộng hơn “phổ biến pháp luật”. Tính bao trùm của giáo dục pháp luật thể hiện ở chỗ giáo dục pháp luật vừa có tính định hướng rõ ràng, vừa có tính hệ thống để đảm bảo đối tượng giáo dục được nâng cao cả về kiến thức pháp luật, kỹ năng áp dụng pháp luật, thái độ tôn trọng pháp luật. Giáo dục pháp luật phải nâng cao cả về tri thức, hiểu biết pháp luật và về tâm lý pháp lý của đối tượng giáo dục.
Giáo dục pháp luật phải nhằm đạt tới sự hình thành ý thức tự giác trên cơ sở hiểu biết đầy đủ về pháp luật và các vấn đề liên quan. Trong thực tế, không phải lúc nào việc chấp hành pháp luật cũng trở thành ý thức tự nguyện. Bởi vậy trong điều kiện hiện nay, vai trò của giáo dục pháp luật là hình thành ý thức pháp luật, góp phần giúp mỗi người nhận ra tính công bằng của pháp luật, chấp hành pháp luật trên cơ sở tự nguyện, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xuất phát từ nhu cầu của bản thân, mà không phải do sự sợ hãi trước sự trừng phạt. Giáo dục pháp luật với những phương thức khác nhau, trong đó có phổ biến, tuyên truyền pháp luật, tạo điều kiện cho việc nâng cao trình độ văn hoá pháp lý của người dân.
Giáo dục pháp luật là sự truyền tải thông tin không chỉ có tính chất thời sự, trước mắt mà là một quá trình tác động lâu dài phụ thuộc vào năng lực các loại chủ thể, nội dung, hình thức giáo dục. và còn chịu sự chi phối đa chiều của nhiều yếu tố như: mặt bằng kinh tế, xã hội, dân trí và dân trí pháp lý, phong tục, tập quán. Xét trên mối quan hệ thực tiễn cũng như yêu cầu, mục đích chung của công tác này, có thể thấy hai khái niệm phổ biến pháp luật và giáo dục pháp luật có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Xét về bản chất của từng hoạt động, thì mục đích của hoạt động phổ biến là để giáo dục pháp luật.
Như vậy, có thể coi đây là các mức độ, công đoạn tiếp nối nhau, gắn liền với nhau trong quá trình truyền đạt nội dung pháp luật đến các đối tượng cụ thể nhằm nâng cao nhận thức, ý thức pháp luật cho họ. Hiện nay, trong giới nghiên cứu và thực tiễn chưa có sự thống nhất cao về các khái niệm, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, tuy nhiên có hai cách hiểu khá phổ biến như sau: Nghĩa thứ nhất: PBGDPL là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho con người, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của họ [8]; Nghĩa thứ hai: PBGDPL là lĩnh vực hoạt động bao gồm tất cả các công đoạn như định hướng công tác PBGDPL, lập chương trình, kế hoạch PBGDPL, áp dụng các hình thức PBGDPL; triển khai chương trình PBGDPL; kiểm tra, sơ kết, tổng kết, đúc rút kinh nghiệm về PBGDPL [8]. Trong điều kiện hiện nay ở nước ta, PBGDPL là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng. Là khâu then chốt, quan trọng để chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước thực sự đi vào cuộc sống xã hội, đi vào ý 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thức, hành động của từng chủ thể trong xã hội.
Vì vậy, khi thực hiện PBGDPL sẽ tạo ra khả năng cho việc giáo dục chính trị, hình thành ở đối tượng giáo dục những hiểu biết nhất định về chính trị. Ngược lại, giáo dục chính trị có những sự đan xen nhất định trong nội dung của mình những tư tưởng pháp lý. Từ những phân tích trên có thể định nghĩa: “Phổ biến, giáo dục pháp luật là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, theo nội dung và thông qua những phương pháp, hình thức nhất định từ phía chủ thể thực hiện hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, tác động lên đối tượng tiếp nhận giáo dục pháp luật nhằm làm hình thành và phát triển ở họ hệ thống tri thức pháp luật, trình độ hiểu biết về pháp luật; làm hình thành tình cảm, thói quen và hành vi xử sự tích cực theo pháp luật”. [8] Như vậy về cơ bản PBGDPL có các nội dung chính sau: Một là, PBGDPL là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định do vậy giáo dục pháp luật là sự tác động mang tính chủ quan, được tiến hành bởi hệ thống nhiều chủ thể thông qua hình thức nhất định; Hai là, chủ thể PBGDPL tác động lên đối tượng PBGDPL một cách có hệ thống và thường xuyên, liên tục, lâu dài; Ba là, mục đích của PBGDPL là hình thành ở đối tượng giáo dục tri thức pháp luật, tình cảm pháp luật và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật hiện hành.
Cơ sở pháp lý của phổ biến giáo dục pháp luật và quá trình hình thành Luật phổ biến, giáo dục pháp luật 1. Cơ sở pháp lý của phổ biến giáo dục pháp luật Phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động có tổ chức, có mục đích có tính định hướng tác động lên các đối tượng được giáo dục nhằm làm hình thành ở họ tri thức, tình cảm đối với pháp luật và có hành vi xử sự phù hợp với pháp luật hiện hành. Trong quá trình thực hiện pháp luật thì công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là khâu đầ u tiên và có vai trò hế t sức quan tro ̣ng trong viê ̣c tăng cường 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyề n Viê ̣t Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân , do nhân dân và vì nhân dân. Xuất phát từ vai trò, ý nghĩa quan trọng của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nên Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến công tác này.
Đặc biệt, Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân đã khẳng định: “Phổ biến, giáo dục pháp luật là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng”. Thực hiện các văn kiện của Đảng và pháp luật của Nhà nước về Phổ biến, giáo dục pháp luật, trong thời gian qua, các cấp uỷ Đảng, chính quyền, các Bộ, ngành, đoàn thể và các địa phương đã chỉ đạo, tổ chức triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật có trọng tâm, trọng điểm, gắn với việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và chức năng, nhiệm vụ của cơ quan , đơn vị, địa phương. Công tác phổ biến , giáo dục pháp luật đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, kế t quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật vẫn còn một số hạn chế , đă ̣c biê ̣t là nhận thức của một số cán bộ, công chức, viên chức về công tác Phổ biến, giáo dục pháp luật chưa thực sự đầy đủ và chưa tương xứng với vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác này; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về Phổ biến, giáo dục pháp luật còn tản mạn, chưa đồng bộ, hiệu lực pháp lý chưa cao, chủ yếu mới chỉ dừng ở các văn bản của Chính phủ, của Thủ tướng Chính phủ để chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc thực hiện mà chưa có văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao nên việc triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là thiếu cơ sở pháp lý để xác định trách nhiệm và cơ chế phối hợp, huy động nguồn lực có hiệu quả giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp cũng như các tổ chức chính trị- xã hội và chưa có cơ chế pháp lý dủ mạnh để thực hiện xã hội hóa hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo chủ 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trương của Đảng đã đề ra; việc huy động nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật chưa được tiến hành một cách đồng bộ và rộng khắp, nhất là ở cơ sở, miền núi, vùng sâu, vùng xa trong khi hệ thống các văn bản pháp luật được ban hành ngày càng nhiều, nội dung đa dạng, phức tạp, điều chỉnh nhiều loại quan hệ xã hội phục vụ tiến trình đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế.