Luận văn thạc sĩ về hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố hà nội những vấn đề lý luận và thực tiễn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Trần Huy Hải
• Người hướng dẫn: GS.TS Hoàng Thị Kim Quế
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội - Những vấn đề lý luận và thực tiễn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 1.1. Tổng quan về hoạt động phổ biến pháp luật
• 1.1.1. Khái niệm phổ biến pháp luật
• 1.1.2. Mục đích của hoạt động phổ biến pháp luật
• 1.1.3. Chủ thể, khách thể, đối tượng của hoạt động phổ biến pháp luật
• 1.1.3.1. Chủ thể hoạt động phổ biến pháp luật
• 1.1.3.2. Khách thể (đối tượng) của hoạt động phổ biến pháp luật
• 1.1.4. Nội dung, hình thức, phương pháp phổ biến pháp luật
• 1.1.4.1. Nội dung phổ biến pháp luật
• 1.1.4.2. Hình thức phổ biến pháp luật
• 1.1.4.3. Phương pháp phổ biến pháp luật
• 1.1.5. Một số đặc điểm cần lưu ý trong hoạt động phổ biến pháp luật
• 1.1.6. Mối quan hệ giữa hoạt động phổ biến pháp luật với các dạng giáo dục ý thức khác
• 1.1.7. Hệ thống những văn bản pháp quy về hoạt động phổ biến pháp luật
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Vài nét khái quát về thành phố Hà Nội
• 2.2. Hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.2.1. Sự cần thiết của hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.2.2. Nội dung hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian qua
• 2.2.2.1. Trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động phổ biến pháp luật
• 2.2.2.2. Trong kiện toàn tổ chức, bộ máy làm công tác tuyên truyền pháp luật
• 2.2.2.3. Trong công tác giáo dục, đào tạo đội ngũ cán bộ tuyên truyền pháp luật từ thành phố đến cơ sở
• 2.2.2.4. Hoạt động tuyên truyền phổ biến pháp luật trong các tầng lớp nhân dân
• 2.2.2.5. Hoạt động phổ biến pháp luật cho cán bộ, công chức, chính quyền cơ sở
• 2.2.2.6. Hoạt động phổ biến giáo dục pháp luật trong lực lượng vũ trang
• 2.2.2.7. Hoạt động phổ biến pháp luật cho thanh thiếu niên
• 2.2.2.8. Hoạt động phổ biến pháp luật cho người lao động, nhà quản lý và cán bộ công đoàn trong doanh nghiệp
• 2.2.3. Những hình thức phổ biến pháp luật chủ yếu trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.2.3.1. Phổ biến pháp luật thông qua hội nghị, hội thảo, tọa đàm, nói chuyện chuyên đề
• 2.2.3.2. Phổ biến thông qua các phương tiện thông tin đại chúng
• 2.2.3.3. Hoạt động phổ biến pháp luật thông qua các cuộc thi, hội thi tìm hiểu pháp luật
• 2.2.3.4. Hoạt động phổ biến pháp luật thông qua các tài liệu, sách báo, khai thác tủ sách pháp luật
• 2.2.3.5. Hoạt động phổ biến pháp luật thông qua công tác tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý
• 2.2.3.6. Hoạt động phổ biến giáo dục thông qua công tác hòa giải ở cơ sở
• 2.2.4. Những ưu điểm, các mặt hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong công tác phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian qua
• 2.2.4.1. Những hạn chế trong hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.2.4.2. Nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế và những bài học kinh nghiệm trong hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI - PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN
• 3.1. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về phổ biến pháp luật
• 3.2. Các giải pháp cơ bản nhằm tăng cường hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2.1. Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng về pháp luật cho chủ thể tiến hành hoạt động phổ biến pháp luật
• 3.2.2. Kết hợp phổ biến pháp luật với các lĩnh vực giáo dục đào tạo khác trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2.3. Xây dựng hệ thống thông tin pháp luật, tạo điều kiện để quần chúng nhân dân tiếp cận với pháp luật một cách kịp thời, chính xác
• 3.2.4. Tăng cường hình thức phổ biến pháp luật thông qua các phương tiện thông tin đại chúng và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tham gia phổ biến pháp luật
• 3.2.5. Đảm bảo sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất hoạt động phổ biến pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2.6. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm những vi phạm kỷ luật, pháp luật
• 3.2.7. Bảo đảm kinh phí trong công tác phổ biến pháp luật cho cán bộ, công chức trên địa bàn
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động phổ biến pháp luật tại Hà Nội

Hoạt động phổ biến pháp luật tại Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân. Đây là một phần không thể thiếu trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền, giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Hoạt động này không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền mà còn bao gồm giáo dục pháp luật, tạo ra một môi trường pháp lý lành mạnh.

1.1. Khái niệm và mục đích của hoạt động phổ biến pháp luật

Khái niệm về hoạt động phổ biến pháp luật thường được hiểu là việc truyền đạt thông tin pháp luật đến với người dân. Mục đích chính của hoạt động này là nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng.

1.2. Chủ thể và đối tượng của hoạt động phổ biến pháp luật

Chủ thể của hoạt động phổ biến pháp luật bao gồm các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cá nhân có trách nhiệm. Đối tượng chính là người dân, đặc biệt là những nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động phổ biến pháp luật tại Hà Nội

Mặc dù hoạt động phổ biến pháp luật đã được triển khai, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Một trong những vấn đề lớn là sự thiếu hụt thông tin và tài liệu pháp luật đến tay người dân. Bên cạnh đó, nhận thức về pháp luật của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế.

2.1. Những hạn chế trong việc tiếp cận thông tin pháp luật

Nhiều người dân vẫn chưa có đủ điều kiện để tiếp cận thông tin pháp luật, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa. Điều này dẫn đến việc họ không nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

2.2. Sự thiếu hụt nguồn lực cho hoạt động phổ biến pháp luật

Nguồn lực cho hoạt động phổ biến pháp luật còn hạn chế, từ nhân lực đến tài chính. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả của các chương trình tuyên truyền và giáo dục pháp luật.

III. Phương pháp và giải pháp tăng cường hoạt động phổ biến pháp luật

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động phổ biến pháp luật, cần áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Việc kết hợp giữa tuyên truyền và giáo dục pháp luật là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật

Cần có các chương trình tuyên truyền pháp luật đa dạng, phong phú, phù hợp với từng đối tượng. Sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại để tiếp cận người dân hiệu quả hơn.

3.2. Đào tạo đội ngũ cán bộ tuyên truyền pháp luật

Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có chuyên môn về pháp luật để họ có thể thực hiện tốt nhiệm vụ tuyên truyền và giáo dục pháp luật cho người dân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hoạt động phổ biến pháp luật

Nghiên cứu về hoạt động phổ biến pháp luật tại Hà Nội đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những đánh giá cụ thể để cải thiện hơn nữa.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động phổ biến pháp luật

Hoạt động phổ biến pháp luật đã giúp nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ của mình. Nhiều người đã chủ động tìm hiểu và thực hiện pháp luật hơn.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc kết hợp giữa tuyên truyền và giáo dục pháp luật là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội.

V. Kết luận và tương lai của hoạt động phổ biến pháp luật tại Hà Nội

Hoạt động phổ biến pháp luật tại Hà Nội cần được tiếp tục đẩy mạnh trong thời gian tới. Cần có những chính sách cụ thể để nâng cao hiệu quả của hoạt động này, đảm bảo mọi người dân đều có thể tiếp cận thông tin pháp luật.

5.1. Định hướng phát triển hoạt động phổ biến pháp luật

Cần xây dựng các chương trình dài hạn nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương.

5.2. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan trong hoạt động phổ biến pháp luật

Sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng là rất cần thiết để đảm bảo hiệu quả của hoạt động phổ biến pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động phổ biến pháp luật giữ vai trò nền tảng trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Sau khi mở rộng địa giới hành chính vào năm 2008, thành phố Hà Nội được tổ chức thành 27 quận, huyện, thị xã, tạo ra một không gian quản trị đô thị và nông thôn đan xen đầy phức tạp. Mật độ dân số có sự phân hóa gay gắt giữa các khu vực, tiêu biểu như quận Đống Đa đạt 39.118 người/km2 và quận Hoàn Kiếm đạt 38.444 người/km2, trong khi các khu vực mới sáp nhập đối mặt với nhiều khó khăn trong việc tiếp cận thông tin chính thống. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ khoảng cách giữa việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và khả năng chuyển hóa các quy định này vào ý thức, hành vi của các tầng lớp nhân dân.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm rõ hệ thống cơ sở lý luận về hoạt động phổ biến pháp luật, phân tích toàn diện thực trạng triển khai công tác này trên địa bàn Thủ đô và đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian thành phố Hà Nội từ giai đoạn Đổi mới năm 1986 đến năm 2009, với trọng tâm là thời kỳ thực hiện Quyết định số 36/2003/QĐ-UB của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về Chương trình phổ biến pháp luật giai đoạn 2003 - 2007. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa hiệu quả tiếp cận pháp luật cho hơn 1 triệu học sinh, sinh viên tại hơn 30 trường đại học, cao đẳng, đồng thời định hướng giải quyết căn cơ các điểm nóng pháp lý, hướng tới mục tiêu phủ sóng kiến thức pháp luật cơ bản cho trên 95% cán bộ, công chức cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân kết hợp với lý thuyết ý thức pháp luật và hành vi pháp lý. Bản chất của pháp luật trong nhà nước pháp quyền là công cụ điều chỉnh các quan hệ xã hội, nhưng pháp luật chỉ phát huy tối đa hiệu lực khi trở thành thói quen xử sự tự giác của từng công dân. Luận văn vận dụng mô hình cấu trúc ý thức pháp luật gồm 3 yếu tố cốt lõi: tri thức pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi tuân thủ pháp luật.

Bốn khái niệm nền tảng được chuẩn hóa bao gồm:

1. Phổ biến pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức của chủ thể tác động lên đối tượng nhằm hình thành tri thức, tình cảm và hành vi phù hợp với hệ thống pháp luật thực định.
2. Chủ thể phổ biến pháp luật gồm chủ thể chuyên nghiệp như giảng viên luật, báo cáo viên pháp lý và chủ thể không chuyên nghiệp như thẩm phán, kiểm sát viên, cán bộ hành chính thực hiện nhiệm vụ lồng ghép.
3. Khách thể và đối tượng phổ biến pháp luật là các cá nhân, nhóm cộng đồng cùng toàn bộ trạng thái nhận thức, tâm lý xã hội của họ.
4. Cấp độ nội dung pháp luật phân chia thành 3 mức: mức tối thiểu phổ cập cho toàn dân, mức nghiệp vụ chuyên ngành cho người lao động và mức chuyên sâu cho các chức danh tư pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hệ thống văn bản pháp quy như Chỉ thị số 32/CT-TW, Quyết định số 13/2003/QĐ-TTg, Nghị quyết số 61/2007/NQ-CP, Quyết định số 72/2009/QĐ-TTg cùng các báo cáo tổng kết định kỳ của Sở Tư pháp và Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội.

Cỡ mẫu khảo sát thực tiễn được xác định gồm 650 phiếu thăm dò ý kiến đối với cán bộ, công chức cơ sở và đại diện người dân tại 6 quận, huyện đại diện cho các vùng đô thị trung tâm, vùng ven đô và khu vực nông thôn mới sáp nhập. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng đặc thù từ thanh niên, công nhân đến đồng bào dân tộc thiểu số.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tổng hợp, thống kê so sánh và điều tra xã hội học là nhằm lượng hóa chính xác mức độ thụ hưởng thông tin pháp lý của các tầng lớp dân cư, đồng thời kiểm chứng mối tương quan giữa tần suất tuyên truyền và tỷ lệ vi phạm kỷ cương đô thị. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý dữ liệu nghiên cứu được tiến hành chặt chẽ từ năm 2007 đến giữa năm 2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tổ chức bộ máy và cơ chế chỉ đạo công tác phổ biến giáo dục pháp luật tại Hà Nội đã đạt được sự chuyển biến tích cực, nhưng vẫn bộc lộ sự bất bình đẳng rõ rệt trong khả năng tiếp cận thông tin giữa các địa bàn. Mặc dù thành phố đã giải quyết thường trú cho 21.174 nhân khẩu diện KT3 trong năm 2005, công tác quản lý cư trú và tuyên truyền pháp luật tại 150 địa bàn giáp ranh và 147 tụ điểm phức tạp về an ninh trật tự vẫn gặp nhiều khó khăn nghiêm trọng.

Thứ hai, mật độ dân cư tập trung quá cao tại các quận lõi như quận Đống Đa với 39.118 người/km2 và quận Hai Bà Trưng với 34.412 người/km2 so với quận Cầu Giấy với 13.952 người/km2 đã tạo ra áp lực rất lớn lên hạ tầng thông tin pháp lý. Tình trạng nhập cư tự do dẫn tới sự tồn tại của 13 khu vực dân cư đặc thù với hơn 1.300 hộ dân sinh sống thiếu các điều kiện tiếp cận văn bản quy phạm pháp luật thường xuyên.

Thứ ba, sự phát triển kinh tế nhanh chóng với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm trên 10% trong giai đoạn 2002 - 2005 (năm 2002 tăng 10,17%, năm 2005 tăng 11,16%) đã làm gia tăng các tranh chấp kinh tế, đất đai và lao động. Tuy nhiên, mức độ hiểu biết pháp luật của người lao động trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh mới chỉ đạt khoảng 45% đến 50%, thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu 70% được Chính phủ đề ra cho giai đoạn đến năm 2012.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ nguyên nhân sâu xa là sự xung đột giữa tư tưởng tiểu nông, nếp sống "lệ làng", hương ước cổ hủ với các quy định pháp luật hiện đại tại các huyện ngoại thành. Thêm vào đó, đội ngũ báo cáo viên cơ sở còn thiếu hụt kỹ năng sư phạm pháp luật tương tác, phần lớn chỉ dừng lại ở việc đọc văn bản một chiều.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ tiếp cận pháp luật giữa các nhóm đối tượng và bảng phân tích 147 điểm nóng trật tự đô thị. So sánh với các công trình nghiên cứu xã hội học pháp luật trước đây, kết quả luận văn khẳng định thêm rằng việc thiếu hụt ngân sách chuyên chi cho công tác phổ biến pháp luật ở cấp xã, phường (chỉ chiếm tỷ lệ dưới 1% tổng chi thường xuyên của địa phương) là rào cản lớn nhất kìm hãm chất lượng giáo dục ý thức công dân.

+-----------------------------------------------------------------------+
|   MÔ HÌNH CHUYỂN HÓA Ý THỨC PHÁP LUẬT THEO CẤP ĐỘ ĐỐI TƯỢNG TẠI HÀ NỘI|
+-----------------------------------------------------------------------+
| 1. Phổ cập toàn dân: Quyền & nghĩa vụ công dân, trật tự công cộng     |
| 2. Chuyên ngành: Pháp luật lao động, đất đai, thương mại, thuế        |
| 3. Chuyên sâu tư pháp: Tố tụng, điều tra, xét xử, thi hành án         |
+-----------------------------------------------------------------------+

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa và đào tạo chuyên sâu đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật: Đặt mục tiêu bồi dưỡng bắt buộc 100% cán bộ tư pháp - hộ tịch cấp xã, phường đạt chứng chỉ kỹ năng sư phạm phổ biến pháp luật trước quý IV năm 2011, do Sở Tư pháp thành phố Hà Nội chủ trì phối hợp với các cơ sở đào tạo luật học thực hiện.
2. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu văn bản và tủ sách pháp luật điện tử: Nâng cấp đồng bộ hạ tầng tra cứu tại 27 quận, huyện, thị xã, đảm bảo 100% các điểm bưu điện văn hóa xã và trung tâm hành chính công trang bị cổng tra cứu thông tin miễn phí, nâng tỷ lệ tiếp cận văn bản của người dân nông thôn lên trên 80% trong giai đoạn 2010 - 2013, do Ủy ban nhân dân các cấp chỉ đạo triển khai.
3. Mở rộng hoạt động tư vấn pháp lý lưu động và củng cố tổ hòa giải cơ sở: Tập trung nguồn lực xử lý các vướng mắc tại 150 khu vực giáp ranh và 147 tụ điểm phức tạp về an ninh trật tự, phấn đấu nâng tỷ lệ hòa giải thành công tại cơ sở đạt tối thiểu 85% mỗi năm, do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước phối hợp điều hành.
4. Đa dạng hóa kênh truyền thông đa phương tiện gắn với Đề án của Chính phủ: Triển khai các chuyên mục tình huống pháp lý trên hệ thống phát thanh, truyền hình Thủ đô, hướng tới mục tiêu hoàn thành chỉ tiêu 95% người sử dụng lao động và 70% người lao động nắm vững Luật Lao động theo lộ trình Đề án 2009 - 2012 với nguồn kinh phí phân bổ hàng năm đạt mức tối thiểu theo quy định của thành phố.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật: Hỗ trợ hoạch định chính sách, phân bổ ngân sách tuyên truyền hiệu quả và xây dựng chương trình hành động sát hợp với đặc thù 27 quận, huyện, thị xã sau mở rộng địa giới.
• Đội ngũ cán bộ tư pháp, báo cáo viên, tuyên truyền viên và hòa giải viên cơ sở: Cung cấp tài liệu nghiệp vụ, phương pháp sư phạm tiếp cận người lớn và bộ giải pháp xử lý tình huống thực tế tại 150 địa bàn giáp ranh.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Luật học: Sử dụng làm nguồn tài liệu tham khảo chuyên khảo có giá trị lý luận và dữ liệu thống kê phong phú về ý thức pháp luật đô thị giai đoạn 1986 - 2009.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và cán bộ công đoàn: Vận dụng các mô hình tuyên truyền nội bộ nhằm nâng cao tỷ lệ tuân thủ pháp luật lao động cho hơn 70% công nhân, giảm thiểu các vụ tranh chấp và đình công trái luật.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động phổ biến pháp luật mang lại giá trị cốt lõi nào cho công tác quản trị Thủ đô? Hoạt động này đóng vai trò cầu nối chuyển hóa pháp luật từ dạng văn bản tiềm năng thành hành vi thực tế của công dân. Tại một địa bàn tập trung hơn 1 triệu học sinh, sinh viên và hàng trăm nghìn lao động tự do, việc nâng cao ý thức pháp luật là giải pháp bền vững để duy trì trật tự đô thị và kéo giảm tỷ lệ tội phạm.

Luận văn phân định các cấp độ nội dung phổ biến pháp luật như thế nào? Nội dung được chia làm 3 cấp độ: mức độ tối thiểu phổ cập cho toàn thể nhân dân về quyền và nghĩa vụ cơ bản; mức độ định hướng ngành nghề cho người lao động, doanh nghiệp về pháp luật chuyên ngành; và mức độ chuyên sâu cho cán bộ tư pháp về kỹ năng áp dụng pháp luật và tố tụng.

Tại sao khu vực giáp ranh và xóm liều tại Hà Nội lại là rào cản lớn trong công tác phổ biến pháp luật? Do có tới 150 địa bàn giáp ranh và 13 khu vực xóm liều với hơn 1.300 hộ dân chưa ổn định hộ khẩu thường trú, ranh giới hành chính chưa rõ ràng dẫn tới tình trạng buông lỏng quản lý, thiếu thiết chế văn hóa pháp lý và khó tiếp cận hệ thống tuyên truyền chính quy.

Hoạt động xét xử của Tòa án có vai trò gì trong việc giáo dục pháp luật cho cộng đồng? Thông qua các phiên tòa lưu động và thái độ xét xử nghiêm minh, khách quan, thẩm phán giáo dục trực quan cho những người tham gia tố tụng và đông đảo quần chúng dự khán về tính tất yếu của chế tài, củng cố niềm tin tuyệt đối vào công lý và sự bình đẳng trước pháp luật.

Làm thế nào để trung hòa ảnh hưởng của "lệ làng", hương ước cũ đối với việc thực thi pháp luật hiện đại? Cần thực hiện rà soát, loại bỏ các quy ước lạc hậu, phản khoa học, đồng thời kế thừa các nét đẹp văn hóa cộng đồng để lồng ghép quy định pháp luật vào hương ước mới, tạo sự đồng thuận tự giác của người dân nông thôn trong việc chấp hành pháp chế nhà nước.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phổ biến pháp luật, khẳng định tính đặc thù của hoạt động này trong mối quan hệ hữu cơ với giáo dục chính trị và đạo đức xã hội.
• Công trình phản ánh trung thực bức tranh thực tiễn tại Hà Nội qua các số liệu về mật độ dân cư đạt đỉnh 39.118 người/km2 và áp lực quản lý tại 147 tụ điểm phức tạp về an ninh trật tự.
• Hệ thống giải pháp được thiết kế phân tầng cho 3 nhóm đối tượng: cán bộ công chức, lực lượng vũ trang và quần chúng nhân dân trên địa bàn 27 quận, huyện.
• Lộ trình thực hiện khuyến nghị chia làm hai giai đoạn then chốt từ năm 2010 đến 2012 và tầm nhìn 2015, gắn kết chặt chẽ với nguồn lực từ các đề án quốc gia.
• Đề nghị các cơ quan ban ngành của Thủ đô và người làm công tác pháp luật nghiên cứu, ứng dụng ngay các phát hiện của luận văn nhằm xây dựng nếp sống thượng tôn pháp luật tại Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề phổ biến pháp luật. Pháp luật không thể là cái thuộc tính tuyên truyền vận động, ngược lại, bản thân pháp luật sẽ tự thực hiện chức năng của mình bằng các quy định về quyền và nghĩa vụ thông qua các chế tài đối với những người tham gia vào các quan hệ xã hội do pháp luật điều chỉnh. Quan niệm thứ hai, đồng nhất hoặc coi phổ biến pháp luật là một bộ phận của giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục đạo đức. Chỉ cần thực hiện tốt quá trình giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục đạo đức là mọi người đã có ý thức pháp luật cao, có sự tôn trọng và tuân thủ pháp luật.

Quan niệm này đã từng tồn tại trong một thời gian khá dài ở nước ta. Vì vậy, việc đào tạo chuyên ngành luật không được Nhà nước chú ý, dẫn đến hậu quả là các cơ sở đào tạo của ngành luật hầu như không có. Mãi đến năm 1979 mới có cơ sở chuyên ngành đào tạo các luật gia ở bậc đại học và đến những năm 1987- 1988, việc phổ biến pháp luật mới bắt đầu đưa vào chương trình giáo dục ở bậc phổ thông. Quan niệm thứ ba, coi phổ biến pháp luật đồng nhất với việc giáo dục các văn bản pháp luật.

Theo quan niệm này, việc phổ biến pháp luật thực chất 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chỉ là các đợt tuyên truyền, cổ động khi có văn bản pháp luật quan trọng mới ban hành như: Hiến pháp, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Dân sự hoặc trước các kỳ bầu cử Quốc hội, bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp. Các quan niệm nói trên có phần mang tính phiến diện, một chiều, chưa thấy hết đặc thù, sự tác động của phổ biến pháp luật, nên đã vô tình hoặc cố ý hạ thấp vai trò, giá trị xã hội của hoạt động phổ biến pháp luật. Bởi vì, bản thân pháp luật mới chỉ là văn bản qui phạm pháp luật, là mô hình ở dạng "tiềm năng". Pháp luật chỉ thực sự đi vào cuộc sống thông qua cơ chế điều chỉnh bao gồm các giai đoạn: Ban hành, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, tổ chức thực hiện, kiểm tra giám sát.

Khi tham gia vào các quan hệ pháp luật, con người phải suy nghĩ, lựa chọn cách xử sự thể hiện qua hành vi. Đây là một quá trình tâm lý phức tạp, phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Ở giai đoạn này, qui phạm pháp luật có khả năng tác động lên ý thức của cá nhân như khuyến khích hành vi hợp pháp hoặc kìm chế hành vi bất hợp pháp. Do đó, việc phổ biến văn bản pháp luật mới chỉ là điều kiện cần nhưng chưa đủ để cá nhân hành động phù hợp theo yêu cầu của pháp luật.

Điều kiện đủ ở đây là cá nhân phải có ý thức pháp luật đúng đắn, ý thức đó phải được hình thành dưới sự tác động liên tục, thường xuyên của các điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan dẫn đến hành vi hợp pháp của cá nhân "cho nên công bố đạo luật này chưa phải đã là mọi việc đều xong, mà còn phải tuyên truyền, giáo dục lâu dài mới thực hiện được tốt" [37, tr. Để xác định đúng đắn khái niệm phổ biến pháp luật, trước hết cần là rõ các khái niệm có liên quan. - Về hoạt động tuyên truyền Hoạt động phổ biến pháp luật có liên quan chặt chẽ tới khái niệm về hoạt động tuyên truyền. Theo Đại từ điển Tiếng Việt do tác giả Nguyễn Như Ý chủ biên nêu ra khái niệm tuyên truyền như sau: "Tuyên truyền là giải thích rộng rãi để thuyết phục, vận động mọi người làm theo" [53].

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chủ tịch Hồ Chí Minh định nghĩa về tuyên truyền như sau: "Tuyên truyền là đem một việc gì nói để cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó là tuyên truyền thất bại" [38, tr. 162] - Quan niệm về giáo dục: Theo nghĩa rộng, giáo dục là quá trình ảnh hưởng của nhiều điều kiện khách quan như: Môi trường sống, chế độ xã hội, trình độ phát triển kinh tế, văn hóa, phong tục tập quán. và sự tác động của nhân tố chủ quan như: Sự tác động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch và định hướng của con người lên việc hình thành những phẩm chất, kỹ năng nhất định của đối tượng giáo dục.

Theo nghĩa hẹp, giáo dục là hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể giáo dục tác động lên khách thể giáo dục, nhằm đạt được các mục tiêu nhất định như: Truyền bá những kinh nghiệm trong sản xuất, trong đấu tranh; những tri thức về tự nhiên, xã hội và tư duy để khách thể (hay đối tượng) có đủ khả năng tham gia vào đời sống xã hội. Trong thực tiễn, tuy thừa nhận ảnh hưởng của các điều kiện khách quan là to lớn đối với việc hình thành ý thức cá nhân con người, các nhà lý luận vẫn nhấn mạnh đến yếu tố tác động hàng đầu, cực kỳ quan trọng, thậm chí mang yếu tố quyết định của nhân tố chủ quan trong giáo dục. Vì thế, khái niệm giáo dục hiện nay thường được hiểu theo nghĩa hẹp. Từ những quan niệm trên, phổ biến pháp luật trước hết là một hoạt động mang đầy đủ tính chất chung của giáo dục, có nhiều nét tương đồng với hoạt động tuyên truyền nhưng nó cũng có những nét đặc thù riêng, phạm vi riêng để tác động lên ý thức con người.

Theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp, phổ biến pháp luật được hiểu là: Con người nói chung là khách thể (hay đối tượng) chịu ảnh hưởng và tác động của các điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan để hình thành nên ý thức, tình cảm và hành vi pháp luật. Cơ sở của việc xây dựng khái niệm phổ biến pháp luật được xác định qua các yếu tố sau đây: 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Mặc dù, sự hình thành ý thức con người là quá trình ảnh hưởng tác động thống nhất của các điều kiện khách quan và các nhân tố chủ quan, những nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin và cả những nhà lý luận giáo dục đều phân biệt hai mặt của quá trình ấy. Tuy vậy, trong sự tác động, nhân tố của các điều kiện khách quan chỉ là những nhân tố ảnh hưởng còn nhân tố chủ quan là nhân tố tích cực mang tính tác động. Nhân tố ảnh hưởng có thể tác động theo chiều này hay chiều khác, còn nhân tố "tác động" bao giờ cũng là tự giác, có ý thức, có định hướng rõ ràng, cụ thể mà hoạt động giáo dục định hướng, có tổ chức, có chủ định của các cơ quan Đảng, Nhà nước, các tổ chức xã hội là yếu tố hàng đầu.

- Khái niệm phổ biến pháp luật theo nghĩa hẹp còn có ý nghĩa trong việc phân biệt phạm trù phổ biến pháp luật với phạm trù ý thức pháp luật. Hai phạm trù này có quan hệ mật thiết với nhau nhưng không phải là một. Hoạt động phổ biến pháp luật, đó chính là sự tác động của nhân tố chủ quan mà trước hết là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định thành một hệ thống của nhiều chủ thể. Còn sự hình thành ý thức pháp luật là sản phẩm của điều kiện khách quan.

Sự phân biệt hai phạm trù này có ý nghĩa quan trọng ở chỗ tạo ra khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn của hoạt động phổ biến pháp luật. Thực tiễn đã chỉ ra rằng nếu buông trôi, thả lỏng việc phổ biến pháp luật thì các nhân tố tiêu cực như: hiện tượng vi phạm pháp luật, phạm tội chưa được xử lý nghiêm minh; hiện tượng nhận hối lộ, tham nhũng trong đội ngũ cán bộ, công chức sẽ có điều kiện tác động phản giáo dục rất mạnh lên nhận thức, tình cảm, lòng tin vào pháp luật của công dân. Từ đó, có thể hình thành loại ý thức pháp luật ngược với mục tiêu của nền pháp chế và là cơ sở cho các hành vi vi phạm pháp luật tăng lên. Ngược lại, nếu xác định đúng đắn các yếu tố của phổ biến pháp luật như nội dung, hình thức, phương pháp.

và định hướng chúng ngay trong các hoạt động của thực tiễn pháp luật phù hợp với yêu cầu từng giai đoạn, từng thời kỳ thì sẽ giảm bớt được tác động của các tiêu cực, giúp cho đối tượng được phổ biến có ý thức pháp luật vững 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vàng, có khả năng phân tích, phê phán một cách đúng đắn về hiện thực pháp luật trong quá trình vận động của nó. Từ đó, mọi người có thái độ và hành động phù hợp với pháp luật. - Phổ biến pháp luật vừa mang những đặc điểm chung của hoạt động tuyên truyền, giáo dục, sử dụng các hình thức phương pháp của tuyên truyền, giáo dục nói chung, vừa thể hiện những nét đặc thù riêng có của mình trong mối liên hệ chặt chẽ với các loại hình giáo dục khác như giáo dục chính trị, đạo đức. Tính đặc thù của phổ biến pháp luật thể hiện ở cả mục đích, nội dung và ở cả hình thức, phương pháp.

Nét đặc thù của phổ biến pháp luật khác tương đối với các dạng giáo dục khác ở chỗ: + Phổ biến pháp luật có mục đích riêng của mình, đó là hoạt động nhằm hình thành tri thức, tình cảm và thói quen xử sự phù hợp với quy định của pháp luật. + Phổ biến pháp luật có nội dung riêng, đó là sự tác động định hướng với nội dung cơ bản là chuyển tải tri thức của nhân loại nói chung, của một nhà nước nói riêng về hai hiện tượng nhà nước và pháp luật. Trong đó, pháp luật thực định hiện hành của Nhà nước là bộ phận vô cùng quan trọng. + Xét trên các yếu tố chủ thể, khách thể, đối tượng, hình thức và phương pháp giáo dục cũng có thể chỉ ra các nét đặc thù của phổ biến pháp luật.

Chẳng hạn, phổ biến pháp luật so với các dạng giáo dục khác, đó là quá trình tác động liên tục, thường xuyên, lâu dài chứ không phải là sự tác động một lần của chủ thể lên đối tượng giáo dục. Vì thế, phổ biến pháp luật trở thành sợi chỉ đỏ xuyên nối qua gia đình, nhà trường, các tập thể lao động, các tổ chức Đảng, Nhà nước, các đoàn thể xã hội. Nhân tố con người với hành vi hợp pháp đóng vai trò chủ đạo trong quá trình tác động qua lại giữa người giáo dục (chủ thể) với người được giáo dục (đối tượng).