CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CUNG ỨNG DỊCH VỤ VẬN CHUYỂN BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG CHO HÀNG NHẬP KHẨU 1. Khái quát vận chuyển bằng đường hàng không cho hàng nhập khẩu 1. Một số khái niệm cơ bản a, Khái niệm hoạt động vận chuyển bằng đường hàng không cho hàng nhập khẩu TS. Thông Thái – PGS.
TS An Thị Thanh Nhàn (2018), Giáo trình Quản trị Logistics kinh doanh đã đưa ra định nghĩa như sau: - Dưới góc độ quan điểm quản trị logistics: “Vận chuyển hàng hóa là sự di chuyển hàng hóa trong không gian bằng sức người hay phương tiện vận tải nhằm thực hiện các yêu cầu của mua bán, dự trữ trong quá trình sản xuất kinh doanh”. - Dưới góc độ chức năng quản trị logistics trong doanh nghiệp: “Vận chuyển hàng hóa được ví như sợi chỉ liên kết các tác nghiệp sản xuất kinh doanh tại các địa bàn khác nhau của doanh nghiệp. Vận chuyển để cung ứng hàng hóa đầu vào cho các cơ sở trong mạng lưới logistics. Vận chuyển để cung ứng hàng hóa tới khách hàng đúng thời gian và địa điểm yêu cầu, đảm bảo an toàn hàng hóa với mức chi phí hợp lý”.
Vận chuyển hàng không được định nghĩa tại Khoản 1 Điều 109 Luật hàng không dân dụng Việt Nam 2006, sửa đổi bởi Khoản 39 Điều 1 Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, sửa đổi 2014. Theo đó: “Vận chuyển hàng không là việc vận chuyển hành khách, hành lý, hàng hóa, bưu gửi, thư bằng đường hàng không. Vận chuyển hàng không bao gồm vận chuyển hàng không thường lệ và vận chuyển hàng không không thường lệ.” Từ các khái niệm trên ta có, hoạt động vận chuyển bằng đường hàng không đối với hàng hóa nhập khẩu là tất cả các hoạt động liên quan đến vận chuyển bằng phương tiện máy bay, lưu kho tại kho sân bay, làm thủ tục Hải quan để vận chuyển hàng hóa từ nước ngoài về Việt Nam bằng đường hàng không cho người nhận theo yêu cầu và hợp đồng đã ký giữa khách hàng với doanh nghiệp hoặc người vận tải, người giao nhận khác. b, Khái niệm dịch vụ vận chuyển bằng đường hàng không cho hàng nhập khẩu Theo Đại học Thương Mại (2017), Bài giảng Quản trị giao nhận vận chuyển hàng hóa quốc tế, Hà Nội, dịch vụ vận chuyển hàng hóa quốc tế là loại hình dịch vụ được cung cấp bởi những người vận chuyển để đưa hàng hóa từ điểm này tới điểm khác theo thỏa thuận với những tổ chức, cá nhân có nhu cầu để hưởng thù lao dịch vụ.
Từ định nghĩa về hoạt động logistics đã nêu trên, có thể hiểu dịch vụ vận chuyển bằng đường hàng không cho hàng nhập khẩu vẫn bao gồm tất cả các dịch vụ liên quan được cung cấp bởi các đại lý và doanh nghiệp cung ứng dịch vụ logistics chuyên nghiệp để đưa hàng hóa từ ngước ngoài về Việt Nam. Tuy nhiên, phương thức này đặc biệt ở chỗ sử dụng đường hàng không là phương thức vận tải chặng chính để vận chuyển hàng hóa. Đặc điểm và vai trò của dịch vụ vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 1. Đặc điểm Dịch vụ vận chuyển bằng đường hàng không sử dụng các loại máy bay để chở hàng hóa đến điểm đích.
Đối với vận tải bằng đường hàng không, các loại hàng hóa có giá trị cao, yêu cầu vận chuyển nhanh là những mặt hàng phù hợp với máy bay. Vận chuyển hàng không không thích hợp vận chuyển các loại hàng hóa giá trị thấp, khối lượng lớn và cồng kềnh. Vai trò a, Đối với nền kinh tế Mặc dù còn là một ngành non trẻ khi mà phải đến khoảng cuối thể kỉ 19 đầu thế kỉ 20 vận tải hàng không mới phát triển nhưng hiện nay đã trở thành một trong những phương thức mũi nhọn về kinh tế, đi đầu và đại diện cho các phương thức vận tải mang trong mình sự tiên tiến và hiện đại. Dịch vụ vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không ngày càng có chỗ đứng và đóng vai trò quan trọng trong công cuộc phát triển kinh tế.
Bằng chứng là việc ngày càng có nhiều hàng hóa được vận chuyển bằng đường hàng không. Hiện nay, theo thông kê của Liên hợp quốc thì lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không chiếm gần 1/3 giá trị hàng hóa buôn bán trên thế giới. Dịch vụ vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không góp phần tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và của quốc gia. Nó giúp cung cấp nguyên liệu cho các ngành sản xuất, thậm chí vận chuyển hàng hóa đi buôn bán với khu vực khác một cách nhanh chóng và an toàn.
Đây quả thực là nền tảng giúp đáp ứng nhu cầu phát triển, thúc đẩy sản xuất của các ngành, từ đó mở ra thị trường lớn cho lĩnh vực kinh doanh trong nước. Ngoài ra, dịch vụ vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không còn góp phần mở ra con đường giao thương với các nước trên thế giới. Vốn ngoại tệ, đầu tư nước ngoài được thu hút từ đó mở rộng thị trường và mối quan hệ để tăng cường sự hợp tác hữu nghị giữa các quốc gia. b, Đối với doanh nghiệp Vận chuyển hàng không còn đóng góp một phần quan trọng trong việc tăng giá trị về không gian và thời gian cho sản phẩm của doanh nghiệp.
Quá trình vận chuyển hàng hóa hàng không không chỉ đáp ứng nhu cầu của khách hàng về vị trí và thời gian, mà còn phụ thuộc vào sự chọn lựa đúng đắn về tuyến đường và cách tổ chức vận chuyển hàng hóa. Theo thống kê của Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế (FIATA), các công ty fowarder chiếm tới 80% các lô hàng vận chuyển quốc tế bằng máy bay. Họ nhận các lô hàng theo phương thức door - to - door cho khách hàng của mình. Còn các hãng hàng không sẽ chuyên trách trong việc chuyển hàng từ airport - to - airport.
Những thông tin trên đã phần nào chứng minh được vai trò to lớn của dịch vụ vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không đối với các công ty forwarder nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung. Ưu, nhược điểm của dịch vụ vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 1. Ưu điểm - Vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không có tốc độ nhanh, đáp ứng được yêu cầu của các mặt hàng cần vận chuyển nhanh chóng. Ưu điểm lớn nhất của dịch vụ logistics đường hàng không là tốc độ vận chuyển vượt trội so với các phương tiện khác, đặc biệt là trong các hành trình xa.
Hiện nay, tốc độ của máy bay dân dụng gần như bằng tốc độ âm thanh, với khả năng gấp 27 lần so với đường biển, 10 lần so với ô tô và 8 lần so với tàu hỏa. Với tốc độ ấn tượng đó, việc sử dụng dịch vụ logistics và vận chuyển bằng đường hàng không trở thành lựa chọn hoàn hảo cho các khách hàng có nhu cầu vận chuyển hàng hóa nhanh chóng, như thư, bưu kiện, hàng chuyển phát nhanh, hàng có giá trị cao, hàng dễ hư hỏng do yêu cầu thời gian, cũng như hàng nhạy cảm với thị trường và động vật sống. - Tính an toàn cao, ít rủi ro so với các phương tiện khác. So với các phương thức vận tải khác như đường biển, đường bộ thì độ an toàn là điểm nổi trội của vận chuyển hàng không.
Vận chuyển hàng không ít tổn thất nhất, do thời gian vận chuyển ngắn, trang thiết bị phục vụ vận chuyển hiện đại nhất, máy bay bay ở độ cao trên 9000 mét trên tầng điện ly, nên trừ lúc cất lúc cất cánh, hạ cánh, máy bay không bị tác động nhiều bởi các điều kiện thiên nhiên như sét, mưa bão trong hàng trình chuyên chở. Điều này đảm bảo cao nhất tính an toàn và nguyên vẹn của hàng hóa. Không những vậy, vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không có rất nhiều quy định chặt chẽ về an toàn và an ninh bao gồm các biện pháp an ninh và kiểm tra hàng hoá. Hàng hóa phải nằm trong danh mục cho phép và đóng gói đúng yêu cầu mới được vận chuyển bằng hình thức này.
- Tuyến đường hàng không có tuyến đường hoàn toàn tự nhiên và có tính cơ động cao. Khoảng cách vận chuyển giữa hai điểm gần như trên một đường thẳng, không phải đầu tư xây dựng tuyến đường và khả năng thông qua trên một tuyến đường gần như không hạn chế. Nhờ thế, nó có thể đáp ứng nhanh nhu cầu chuyên chở hàng hóa về mặt thời gian giao hàng, khối lượng chuyên chở và số lượt bay trên một tuyến đường. - Vận chuyển hàng không giúp chuyên chở hàng hóa đến những nơi mà nhiều phương tiện vận chuyển khác không có khả năng thực hiện hoặc thực hiện nhưng vô cùng khó khăn.
Một số khu vực khó tiếp cận thông qua đường bộ hoặc đường sắt, như những khu vực núi cao, rừng sâu, hoặc các vùng đảo, thì vận chuyển hàng không trở thành lựa chọn hiệu quả và linh hoạt. Nó linh hoạt cả trong kinh tế, thương mại lẫn trong việc cứu hộ, cứu nạn tại nơi khó khăn trong việc vận chuyển. - Không cần đầu tư nhiều vào chi phí bảo hiểm. Như đã nói ở trên, vì đường hàng không có tính an toàn cao, tỷ lệ rủi ro thấp hơn so với các phương tiện vận chuyển khác, nên các doanh nghiệp tốn ít chi phí hơn vào các khoản phí bảo hiểm, giúp giảm chi phí và tăng lợi nhuận cho các doanh nghiệp.
Nhược điểm - Cước phí vận chuyển cao: Vì vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không mang lại nhiều tiện ích như vậy nên giá thành vận chuyển thường rất cao, thậm chí gấp 8 nhiều lần so với vận chuyển hàng hóa bằng các phương tiện vận chuyển khác (gấp 5-6 lần vận tải biển). - Sức chở hạn chế: mặc dù máy bay có sức chứa tương đối lớn nhưng hình thức này lại có các hạn chế về trọng lượng tối đa của máy bay. Hàng hoá sẽ bị giới hạn về khối lượng và kích thước để đảm bảo an toàn cho quá trình vận chuyển. Do đó, hình thức này không phù hợp để chuyên chở hàng cồng kềnh, hoặc hàng có khối lượng lớn.
- Thủ tục phức tạp: sử dụng dịch vụ vận chuyển bằng đường hàng không đòi hỏi phải đáp ứng các thủ tục hải quan quốc tế nghiêm ngặt, phức tạp tuỳ theo quốc gia để đảm báo tối đa sự an toàn. Thời gian và chi phí để hoàn thành các thủ tục này cũng khá tốn kém. - Lịch trình bay bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết, khí hậu: Việc cất cánh và hạ cánh máy bay phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thời tiết. Khi gặp thời tiết xấu, máy bay buộc phải hoãn hoặc hủy chuyến bay.