Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về hoạt động cung ứng dịch vụ logistics tại doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng hoạt động cung ứng dịch vụ logistics tại công ty Cổ phần Vận Tải Đường Trục Việt Nam AXIS Chương 4: Đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động cung ứng dịch vụ logistics của công ty Cổ phần Vận Tải Đường Trục Việt Nam AXIS 5 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG DỊCH VỤ LOGISTICS 2.1 Khái niệm về dịch vụ logistics và doanh nghiệp cung ứng dịch vụ logistics 2.1 Khái niệm logistics và dịch vụ logistics Logistics là một thuật ngữ có nguồn gốc từ Hy Lạp – logistikos - xuất hiện lần đầu không phải trong lĩnh vực thương mại mà trong lĩnh vực quân sự. Trải qua dòng chảy lịch sử, logistics phát triển nhanh chóng, trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực và ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, trở thành một ngành dịch vụ chiếm vai trò không thiếu trong sự vận động của giao thương quốc tế. Hiện nay có khá nhiều khái niệm về logistics như sau: Theo Hội đồng quản trị logistics của Mỹ “Logistics là một phần của quá trình chuỗi cung ứng, thực hiện hoạch định, thực hiện và kiểm soát dòng lưu chuyển, tồn trữ hàng hóa, dịch vụ và thông tin có liên quan một cách hiệu quả, hiệu năng từ điểm đầu đến điểm tiêu thụ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng”.
Theo Đoàn Thị Hồng Vân (2011) “Logistics là tối ưu hóa về địa điểm và thời điểm, tối ưu hóa việc lưu chuyển và dự trữ nguồn tài nguyên từ đầu vào cho đến tay người tiêu dùng cuối cùng, nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của người tiêu dùng với chi phí thích hợp, thông qua hàng loạt các hoạt động kinh tế”. Như vậy, dù có sự khác nhau về từ ngữ diễn đạt và cách trình bày, nhưng trong nội dung tất cả các tác giả đều cho rằng “Logistics chính là hoạt động quản lý dòng lưu chuyển của nguyên vật liệu từ khâu mua sắm qua quá trình lưu kho, sản xuất ra sản phẩm và phân phối tới tay người tiêu dùng. Mục đích giảm tối đa chi phí phát sinh hoặc sẽ phát sinh, với thời gian ngắn nhất trong quá trình vận động của nguyên vật liệu phục vụ sản xuất cũng như phân phối hàng hoá một cách kịp thời”. Tuy nhiên ở đây không chỉ có sự vận động của “nguyên vật liệu, hàng hoá” mà cần phải bao gồm thêm cả dòng luân chuyển “dịch vụ, thông tin”.
* Dịch vụ logistics Nếu như hoạt động logistics là một chức năng hỗ trợ trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thì dịch vụ logistics được hiểu là một loại sản phẩm dịch vụ do nhà cung ứng là các doanh nghiệp logistics bán cho khách hàng và thu phí dịch vụ logistics. Khách hàng ở đây là các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp xuất nhập khẩu hoặc các cá nhân có nhu cầu sử dụng dịch vụ logistics. Theo Luật Thương mại Việt Nam thì “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công đoạn bao gồm nhận tư vấn khách hàng, đóng góp bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan tới hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao” (mục 4, điều 233, Luật Thương mại 2005). Khái niệm dịch vụ logistics được nhìn nhận theo hai góc độ như sau: Thứ nhất, góc độ hẹp hẹp, tiêu biểu là định nghĩa của Luật thương mại 2005, coi logistics gần tương tự với giao nhận hàng hóa.
Tuy nhiên trong đó có tính mở, thể hiện trong đoạn “hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa”. Theo nhóm này, bản chất 6 của dịch vụ logistics là việc tập hợp các yếu tố hỗ trợ cho quá trình vận chuyển sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ. Theo đó, dịch vụ logistics mang nhiều yếu tố vận tải, người cung ứng dịch vụ logistics không có nhiều khác biệt so với người cung ứng dịch vụ vận tải đa phương thức (MTO). Thứ hai, dịch vụ logistics theo phạm vi rộng, có tác động từ giai đoạn tiền sản xuất cho tới khi hàng hóa tới tay người tiêu dùng cuối cùng.
Theo nhóm định nghĩa này, dịch vụ logistics gắn liền cả quá trình nhập nguyên, nhiên vật liệu làm đầu tư cho quá trình sản xuất, sản xuất ra hàng hóa và đưa vào các kênh lưu thông, phân phối để tới tay người tiêu dùng cuối cùng. Nhóm định nghĩa này kể về dịch vụ logistics góp phần phân định rõ ràng giữa các nhà cung ứng từng dịch vụ đơn lẻ như dịch vụ vận tải, giao nhận, khai thuê hải quan, phân phối, dịch vụ hỗ trợ sản xuất, tư vấn quản lý.với một nhà cung ứng dịch vụ logistic chuyên nghiệp, người sẽ đảm nhận toàn bộ các khâu trong quá trình hình thành và đưa hàng hóa tới tay người tiêu dùng cuối cùng. Như vậy, nhà cung ứng dịch vụ logistics chuyên nghiệp đòi hỏi phải có chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng để cung ứng dịch vụ trọn gói cho các khách hàng.2 Đặc điểm của dịch vụ logistics Dịch vụ logistics mặc dù là 1 loại dịch vụ đặc thù, nhưng nó vẫn mang đầy đủ các đặc điểm của dịch vụ nói chung, bao gồm: + Tính vô hình: Cũng như các loại hình dịch vụ khác, dịch vụ logistics mang tính chất vô hình. Logistics thực hiện các công việc chu chuyển và lưu kho hàng hóa, cùng các dịch vụ và thông tin có liên quan từ địa điểm xuất phát đến nơi tiêu dùng, do vậy nó không phải là một sản phẩm vật chất hay một cái đó hiện hữu, khách hàng không thể cầm nắm, không thể hình dung trước được logistics là sản phẩm như thế nào mà phải chờ đợi kết quả của quá trình vận chuyển, lưu kho.
Sau khi khách hàng sử dụng dịch vụ, họ sẽ có thể cảm nhận và đánh giá được chất lượng của dịch vụ. + Tính không tách rời: Đặc tính này thể hiện ở quá trình sản xuất và tiêu thụ dịch vụ logistics diễn ra đồng thời. Ví dụ khách hàng sử dụng dịch vụ của công ty logistics, thuê công ty này vận chuyển hàng hóa từ kho của công ty đến cảng biển, thì lúc đó công ty logistics đang cung ứng dịch vụ và khách hàng đồng thời sử dụng dịch vụ. Sự diễn ra đồng thời này mặc dù có những ưu điểm nhất định nhưng mang đến không ít khó khăn cho cả 2 bên, khó dự đoán những rủi ro có thể xảy ra đồng thời tính toán kĩ lưỡng về thời gian cũng như tính chính xác khi cung ứng dịch vụ.
+ Tính không dự trữ được: Do tính chất vô hình và không thể tách rời giữa quá trình cung ứng và sản xuất dẫn tới dịch vụ logistics không thể dự trữ mà chỉ được sản xuất và cung ứng khi có nhu cầu của khách hàng. Chính điều này tạo nên mất sự cân đối cung - cầu về dịch vụ trong những thời điểm khác nhau. Thông thường vào những tháng cuối năm và đầu năm, cầu về dịch vụ logistics tăng rất cao, trong khi những tháng giữa năm cầu lại ở mức thấp và trung bình, dẫn tới xảy ra tình trạng bên cung ứng lúc thi khan hiếm khách hàng, lúc lại bị quá tải, không đáp ứng được nhu cầu của khách hàng. Để hạn chế được điều này đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ của cả bên thuê dịch vụ và cung ứng dịch vụ, thông tin trao đổi thường xuyên, kiểm soát chặt chẽ tình trạng dư cầu vào thời 7 điểm chính vụ là những tháng cuối năm khi nhu cầu giao nhận, vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu tăng mạnh.
+ Tính không đồng đều về chất lượng: Chất lượng dịch vụ logistics rất khó để tiêu chuẩn hóa được bởi bản thân dịch vụ logistics phụ thuộc vào yếu tố như: yếu tố máy móc, thiết bị, điều kiện môi trường do không gian cung ứng có tính phân tán, ngoài ra chất lượng dịch vụ logistics còn phụ thuộc vào trình độ quản trị kinh doanh, khả năng kiểm soát quá trình cung ứng dịch vụ của doanh nghiệp, sự đánh giá của khách hàng, đối thủ cạnh tranh. Do bản thân dịch vụ logistics phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vậy cho nên chất lượng dịch vụ logistics sẽ dễ dàng bị biến đổi khi ít nhất một trong các yếu tố đó có sự thay đổi. Ngoài những đặc điểm chung thì dịch vụ logistics còn có một số đặc điểm riêng như sau: + Tính tích hợp cao: Tính tích hợp là khả năng phối hợp các hoạt động lại với nhau, tạo ra một hệ thống thống nhất có khả năng hỗ trợ, tương tác lẫn nhau. Từ đó đạt được hiệu quả cao hơn so với hoạt động riêng lẻ.
Hiện nay khi nền sản xuất kinh doanh và thương mại hiện đại có tính tích hợp ngày càng cao thì với vai trò là hoạt động hỗ trợ cho hoạt động thương mại, dịch vụ logistics cũng phải mang trong mình đặc tính này để có thể phát triển và đáp ứng được nhu cầu của thị trường. + Mạng lưới phân phối rộng: Trong giai đoạn hiện nay, hoạt động thương mại đang trong xu hướng toàn cầu hóa vì vậy thị trường kinh doanh mở rộng và phát triển mạnh mẽ dẫn tới việc đòi hỏi các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ logistics phải có mạng lưới cung ứng đa dạng ở nhiều vị trí, nhiều phạm vi ở các quốc gia và các vùng lãnh thổ để có thể đáp ứng yêu cầu mua bán trong nước và quốc tế như hiện nay. + Hiệu quả dịch vụ logistics bị ảnh hưởng bởi trình độ công nghệ và quản lý: So với các dịch vụ khác thì việc ứng dụng khoa học công nghệ, kỹ thuật vào trong quá trình kinh doanh và cung ứng dịch vụ logistics là rất quan trọng.3 Vai trò của doanh nghiệp cung ứng dịch vụ logistics * Khái niệm doanh nghiệp logistics Các doanh nghiệp logistics (LP's – Logistics Providers) là các tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp và có đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ logistics theo quy định của pháp luật. Họ là những tổ chức có khả năng cung ứng các dịch vụ logistics đơn lẻ hoặc tích hợp các dịch vụ đơn lẻ thành các gói dịch vụ logistics khác nhau để đáp ứng nhu cầu của khách hàng là các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và thương mại trong nước và ngoài nước”.