CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC TRONG CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC UBND CẤP HUYỆN 1.1 Công chức trong các cơ quan chuyên môn cấp huyện 1.1 Khái niệm công chức trong các cơ quan chuyên môn cấp huyện Các thuật ngữ “cán bộ”, “công chức”, “viên chức” được sử dụng để nói đến những người làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đoàn thể thuộc sở hữu và quản lý của nhà nước, các tổ chức công này hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà hướng đến những lợi ích chung của xã hội, phục vụ nhân dân, có thể kể đến như: Cơ quan hành chính nhà nước ở Trung ương, địa phương; Các đơn vị sự nghiệp công lập; Các doanh nghiệp nhà nước. Theo đó, “công chức” là một bộ phận của nguồn nhân lực trong các tổ chức công. Ở Việt Nam thuật ngữ “công chức” được các văn bản quy phạm pháp luật Nhà nước Việt Nam định nghĩa như sau: Theo khái niệm về công chức được công bố trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Cán bộ, công chức năm 2019 thì định nghĩa về công chức được quy định cụ thể như sau: Công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức danh, chức vụ ứng với vị trí công việc trong cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở các cấp; trong cơ quan, đơn vị của Quân đội nhân dân và Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng, công nhân công an, sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, được vào biên chế và nhận lương từ ngân sách của nhà nước. Để có căn cứ xác định rõ hơn về công chức, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 06/2010/NĐ-CP về Quy định những người là công chức, trong Điều 2 có ghi rõ ràng: Những công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức danh, chức vụ, được vào biên chế và hưởng lương từ ngân sách của nhà nước, làm việc trong các cơ quan, đơn vị, tổ chức được quy định tại nghị định này được gọi là công chức.
Trong Nghị định số 06/2010/NĐ-CP cũng nêu định nghĩa cụ thể về những trường hợp được coi là công chức trong các cơ quan hành chính ở cấp huyện tại khoản 2 điều 6, theo đó công chức là Trưởng phòng, Phó phòng và những công chức không giữ chức vụ lãnh đạo hiện đang làm việc ở các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện đều thuộc diện công chức này. Thêm vào đó, Chính phủ cũng quy định cụ thể về các cơ quan, đơn vị được coi là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện, căn cứ vào Nghị định số 37/2014/NĐ- CP vể việc tổ chức các cơ quan chuyên môn, thì tại các đơn vị hành chính cấp huyện, các cơ quan chuyên môn được tổ chức thông nhất bao gồm: Phòng Nội vụ; Phòng Tư Pháp; Phòng Tài chính - Kế hoạch; Phòng Tài nguyên và Môi trường; Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội; Phòng Văn hóa và Thông tin; Phòng Giáo dục và 5 Đào tạo; Phòng Y tế; Thanh tra huyện; Văn phòng HĐND và UBND. Ngoài ra, còn tùy thuộc đặc điểm của các đơn vị hành chính cấp huyện, mà ngoài 10 đơn vị, cơ quan chuyên môn được tổ chức thống nhất bên trên còn có thể tổ chức thêm các phòng ban bao gồm: Phòng Kinh tế, Phòng quản lý đô thị; Phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn, Phòng Kinh tế và hạ tầng, Phòng dân tộc để phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.Các cơ quan chuyên môn cấp huyên là cơ quan thực hiện tư vấn, giúp việc cho UBND cùng cấp để triển khai công tác quản lý nhà nước, pháp luật ở địa phương cũng như thực hiện các công vụ về chuyên môn cụ thể theo lĩnh vực được giao. Như vậy, căn cứ theo những định nghĩa và quy định của trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Cán bộ, công chức năm 2019, Nghị định số 06/2010/NĐ- CP, Nghị định số 37/2014/NĐ-CP có thể hiểu công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện như sau: Công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện là một phần trong toàn thể bộ phận công chức làm việc tại các cơ quan hành chính nhà nước cấp huyện.
Được tuyển dụng, bổ nhiệm vào các ngạch, chức danh, chức vụ, được vào trong biên chế và nhận lương từ ngân sách nhà nước để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn là tham mưu, quản lý ngành hay lĩnh vực công tác theo quy định. Các công chức cơ quan chuyên môn cấp huyện bao gồm công chức và công chức giữ chức vụ Trưởng phòng, Phó phòng làm việc trong 10 cơ quan chuyên môn cấp huyện được tổ chức thống nhất và các cơ quan chuyên môn được tổ chức để phù hợp với đơn vị hành chính cấp huyện thuộc UBND huyện đã được quy định tại Nghị định 37/2014/NĐ-CP.2 Phân loại công chức trong các cơ quan chuyên môn cấp huyện Cách xếp loại công chức nói chung và công chức trong các cơ quan chuyên môn cấp huyện nói riêng đều được thực hiện theo căn cứ của Điều 34 Luật Cán bộ, công chức năm 2008 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Cán bộ, công chức, viên chức năm 2019 [mục tham khảo 6] như sau: - Dựa theo ngành nghề phụ trách, đặc điểm công việc, các chức trách, nhiệm vụ công chức đảm nhiệm: + Loại A: Những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương; có năng lực về chuyên môn cao nhất trong cơ quan chuyên môn cấp huyện; lãnh đạo tổ chức triển khai và tham mưu thực hiện những chính sách trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý trên địa bàn huyện. + Loại B: Những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên chính hoặc tương đương, có năng lực về chuyên môn cao trong cơ quan chuyên môn cấp huyện; chỉ đạo tổ chức triển khai và xây dựng các chính sách trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý trên địa bàn huyện. 6 + Loại C: Những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên hoặc tương đương, có năng lực về chuyên môn cơ bản trong cơ quan chuyên môn cấp huyện, thực hiện triển khai và xây dựng các chính sách trong các lĩnh vực thuộc phảm vi quản lý trên địa bàn huyện.
+ Loại D: Những người được bổ nhiệm vào ngạch cán sự hoặc tương đương và ngạch nhân viên, thực hiện các công việc chuyên môn cụ thể được giao và giúp việc các hoạt động trong cơ quan chuyên môn cấp huyện. - Dựa theo vị trí công tác: + Công chức giữ là lãnh đạo, quản lý (Trưởng phòng; Phó phòng chuyên môn) + Công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý.3 Vai trò của công chức các cơ quan chuyên môn cấp huyện Căn cứ vào Nghị định số 37/2014/NĐ-CP về việc tổ chức các cơ quan chuyên môn, trong đó có quy định về vị trí, chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan chuyên môn cấp huyện thì có thể thấy công chức các cơ quan chuyên môn cấp huyện thực hiện tham mưu, giúp việc cho UBND huyện thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước, bảo đảm sự thống nhất quản lý về các lĩnh vực, ngành ở địa phương; cũng như thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn khi được ban thường trực UBND huyện và theo quy chế của cơ quan phân công trong các lĩnh vực như: hành chính, văn hóa, giáo dục, y tế, tôn giáo,… được giao phó ứng với đặc thù ngành quản lý của từng cơ quan chuyên môn. Với những chức trách và nhiệm vụ trên, các công chức làm việc tại các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện có vai trò rất quan trọng trong bộ máy hành chính nhà nước cấp huyện và trong việc thực hiện quản lý nhà nước khi thi hành các chính sách, pháp luật của nhà nước tại địa phương: - Công chức các cơ quan chuyên môn cấp huyện giữ vai trò chủ đạo trong việc tổ chức thực hiện việc thực hiện pháp luật, quản lý nhà nước và thể hiện ý chí của Đảng, pháp luật của Nhà nước về các vấn đề trong mọi mặt đời sống tại địa phương. - Có vai trò quan trọng, trực tiếp thực hiện các chỉ đạo, hoạch định chính sách của nhà nước, cũng như các chủ trương, kế hoạch của chính quyền cấp trên đến chính quyền cơ sở, các đối tượng thuộc quyền quản lý và người dân địa phương.
- Thực hiện tư vấn, tham mưu tổng hợp, xây dựng và hoàn thiện các chính sách pháp luật trong các lĩnh vực thuộc quyền quản lý khi tiến hành triển khai chúng tại địa phương. - Giúp việc cho UBND cấp huyện thực hiện các chức trách, nhiệm vụ quản lý nhà nước tại địa phương, hoàn thành các chức trách, nhiệm vụ được UBND cấp huyện và pháp pháp luật của nhà nước giao theo phạm vi lĩnh vực công tác, đảm bảo sự thống nhất về quản lý trong hệ thống hành chính nhà nước. 7 - Đây là lực lượng giữ vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị, đảm bảo sự lãnh đạo và quản lý chặt chẽ của Đảng và nhà nước với các cơ quan, ban ngành các cấp và nhân dân. - Giúp nắm bắt, tiếp thu nguyện vọng của nhân dân để phản ánh kịp thời với các cấp lãnh đạo, là sợi dây gắn kết giữa chính quyền và nhân dân, góp phần xây dựng lòng tin của nhân dân vào Đảng và sự lãnh đạo của Đảng.2 Đánh giá công chức trong các cơ quan chuyên môn cấp huyện 1.1 Khái niệm về đánh giá công chức 1.1 Đánh giá công chức Với hoạt động quản lý nguồn nhân lực trong các tổ chức công thì công tác đánh giá nhân lực là một vấn đề quan trọng và được thực hiện thường xuyên theo định kỳ hàng năm của các cơ quan, tổ chức.
Khái niệm về đánh giá nguồn nhân lực công được định nghĩa trong giáo trình Quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức công (2013) như sau: Đây là sự đánh giá theo hệ thống và mang tính chính thống về kết quả làm việc, trình độ chuyên môn, động cơ trong công việc và tiềm năng của người lao động, trong sự so sánh với các tiêu chuẩn được xác định từ trước, các mục tiêu được đề ra, hoặc với các nhân viên khác cùng làm công việc đó trong cùng điều kiện và có tiến hành trao đổi lại về kết quả đánh giá với nhân viên. Trong công tác quản lý công chức tại các cơ quan hành chính nhà nước nói chung và cơ quan chuyên môn cấp huyện nói riêng thì nội dung đánh giá công chức là một mắt xích trọng yếu trong chuỗi các hoạt động về nhân sự.