Luận văn thạc sĩ về hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN trong trường đại học định hướng nghiên cứu

Chuyên khảo Hoàn thiện chính sách nhân lực kh&cn trong đại học định hướng nghiên c phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Thị Kiều Oanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN trong trường đại học định hướng nghiên cứu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.2.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Mẫu khảo sát
• 1.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.7. Giả thuyết nghiên cứu
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH NHÂN LỰC KH&CN TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
• 2.1.1. Khái niệm về Đại học nghiên cứu
• 2.1.2. Khái niệm nguồn nhân lực KH&CN
• 2.1.3. Chính sách nhân lực KH&CN
• 2.1.4. Đặc điểm của nhân lực KH&CN
• 2.1.5. Vai trò của nhân lực KH&CN đối với việc hình thành ĐH ĐHNC
• 2.1.6. Vai trò của nguồn nhân lực KH&CN trong hoạt động đào tạo
• 2.1.7. Vai trò của nguồn nhân lực KH&CN trong nghiên cứu khoa học
• 2.1.8. Vai trò của nguồn nhân lực KH&CN trong việc phục vụ xã hội
• 2.1.9. Tiêu chí nhân lực KH&CN trong trường ĐH ĐHNC
• 2.1.10. Tiểu kết
• 3. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH NHÂN LỰC KH&CN TRONG TRƯỜNG ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN
• 3.1. Giới thiệu khái quát về Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN
• 3.2. Sứ mệnh, tầm nhìn và mục tiêu chiến lược
• 3.3. Định hướng phát triển
• 3.4. Cơ cấu tổ chức của Trường
• 3.5. Thực trạng nhân lực KH&CN của Trường ĐH KHXH&NV
• 3.5.1. Quy mô và trình độ đào tạo
• 3.5.2. Cơ cấu về thâm niên nghề, giới tính, độ tuổi
• 3.5.3. Năng lực khoa học
• 3.5.4. Đánh giá nhân lực KH&CN của Trường ĐH KHXH&NV theo mô hình ĐH ĐHNC
• 3.6. Thực trạng Chính sách nhân lực KH&CN tại Trường ĐH KHXH&NV
• 3.6.1. Nhận diện rào cản trong chính sách nhân lực KH&CN
• 3.6.1.1. Rào cản trong chính sách nhân lực KH&CN của Nhà nước
• 3.6.1.2. Rào cản trong chính sách nhân lực KH&CN của ĐHQGHN và Trường ĐH KHXH&NV
• 3.6.2. Phân tích SWOT để đánh giá chính sách nhân lực KH&CN hiện nay của Trường ĐH KHXH&NV
• 3.6.3. Thách thức
• 3.6.4. Tiểu kết
• 4. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH NHÂN LỰC KH&CN TRONG TRƯỜNG ĐH KHXH&NV NHẰM HÌNH THÀNH ĐẠI HỌC ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kinh nghiệm về chính sách nhân lực KH&CN trong hệ thống giáo dục một số nước trên thế giới
• 4.1.1. Kinh nghiệm về chính sách nhân lực KH&CN trong hệ thống giáo dục ở Singapore
• 4.1.2. Kinh nghiệm về chính sách nhân lực KH&CN trong hệ thống giáo dục ở Nhật Bản
• 4.1.3. Kinh nghiệm về chính sách nhân lực KH&CN trong hệ thống giáo dục ở Mỹ
• 4.2. Đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN nhằm hình thành đại học định hướng nghiên cứu
• 4.2.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 4.2.2. Giải pháp hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN
• 4.2.2.1. Điều kiện cần và đủ để hoàn thiện chính sách
• 4.2.2.1.1. Điều kiện cần
• 4.2.3. Tiểu kết
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách nhân lực KH CN trong đại học nghiên cứu

Chính sách nhân lực KH&CN đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển các trường đại học định hướng nghiên cứu. Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, việc hoàn thiện chính sách này là cần thiết để nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Các trường đại học cần có những chính sách rõ ràng nhằm thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của xã hội.

1.1. Khái niệm chính sách nhân lực KH CN

Chính sách nhân lực KH&CN là tập hợp các quy định, hướng dẫn nhằm quản lý và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Chính sách này không chỉ bao gồm việc tuyển dụng mà còn cả đào tạo, bồi dưỡng và đãi ngộ nhân lực.

1.2. Vai trò của chính sách nhân lực trong đại học

Chính sách nhân lực KH&CN có vai trò quyết định trong việc nâng cao chất lượng nghiên cứu và giảng dạy tại các trường đại học. Nó giúp tạo ra môi trường học tập và nghiên cứu tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới.

II. Thách thức trong việc hoàn thiện chính sách nhân lực KH CN

Việc hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN trong các trường đại học hiện nay gặp nhiều thách thức. Các rào cản từ chính sách của Nhà nước và các cơ sở giáo dục đại học cần được nhận diện và giải quyết. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của nguồn nhân lực KH&CN.

2.1. Rào cản từ chính sách Nhà nước

Chính sách của Nhà nước đôi khi chưa đồng bộ và thiếu tính khả thi, gây khó khăn cho các trường đại học trong việc thực hiện các chương trình phát triển nhân lực KH&CN.

2.2. Rào cản từ cơ sở giáo dục đại học

Nhiều trường đại học vẫn còn thiếu các chính sách cụ thể và đồng bộ để thu hút và phát triển nguồn nhân lực KH&CN, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao.

III. Phương pháp hoàn thiện chính sách nhân lực KH CN

Để hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN, các trường đại học cần áp dụng những phương pháp hiệu quả. Việc nghiên cứu và áp dụng các mô hình thành công từ các nước phát triển sẽ giúp cải thiện chất lượng nguồn nhân lực.

3.1. Nghiên cứu mô hình quốc tế

Nghiên cứu các mô hình chính sách nhân lực KH&CN thành công từ các nước như Mỹ, Nhật Bản sẽ cung cấp những bài học quý giá cho Việt Nam trong việc hoàn thiện chính sách.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp

Hợp tác giữa các trường đại học và doanh nghiệp sẽ giúp tạo ra những cơ hội thực tập và việc làm cho sinh viên, đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chính sách nhân lực KH CN

Việc áp dụng chính sách nhân lực KH&CN vào thực tiễn sẽ mang lại nhiều lợi ích cho các trường đại học. Các chương trình đào tạo và nghiên cứu sẽ được cải thiện, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và nghiên cứu khoa học.

4.1. Kết quả nghiên cứu và phát triển

Các trường đại học có chính sách nhân lực KH&CN tốt sẽ có nhiều công trình nghiên cứu chất lượng cao, góp phần nâng cao vị thế của trường trong khu vực và quốc tế.

4.2. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Chính sách nhân lực KH&CN hiệu quả sẽ giúp đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và xã hội.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách nhân lực KH CN

Việc hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN trong các trường đại học là một nhiệm vụ cấp thiết. Các trường cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp hiệu quả để phát triển nguồn nhân lực, từ đó hình thành các đại học định hướng nghiên cứu chất lượng cao.

5.1. Tầm quan trọng của chính sách nhân lực KH CN

Chính sách nhân lực KH&CN không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục mà còn đến sự phát triển bền vững của đất nước.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Các trường đại học cần có những định hướng rõ ràng và cụ thể trong việc phát triển chính sách nhân lực KH&CN, nhằm đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nguồn nhân lực khoa học và công nghệ (KH&CN) đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển như Việt Nam. Từ năm 2014 đến 2018, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH KHXH&NV), Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đã tập trung phát triển chính sách nhân lực KH&CN nhằm hình thành mô hình đại học định hướng nghiên cứu (ĐH ĐHNC). Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng chính sách nhân lực KH&CN tại Trường ĐH KHXH&NV và đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách này để nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo và hội nhập quốc tế.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2014-2018 tại Trường ĐH KHXH&NV, với đối tượng khảo sát gồm cán bộ lãnh đạo, quản lý, giảng viên và nhà khoa học. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học, đồng thời thúc đẩy Trường ĐH KHXH&NV trở thành đại học nghiên cứu hàng đầu trong khu vực và quốc tế. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ cán bộ có trình độ tiến sĩ trở lên đạt 67,1%, tỷ lệ giảng viên có chức danh giáo sư, phó giáo sư chiếm 28,9%, đồng thời số lượng công bố quốc tế chiếm khoảng 16,44% tổng số công bố khoa học, cho thấy tiềm năng phát triển nguồn nhân lực KH&CN của Nhà trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về đại học định hướng nghiên cứu và chính sách nhân lực KH&CN. Khái niệm đại học nghiên cứu được hiểu là các cơ sở giáo dục đại học cam kết nghiên cứu khoa học giữ vai trò trung tâm trong sứ mệnh, đồng thời kết hợp hài hòa giữa giảng dạy và nghiên cứu. Các đặc điểm chính của đại học nghiên cứu bao gồm: sự hiện diện của nghiên cứu thuần túy và ứng dụng, phân phối giảng dạy dựa trên nghiên cứu, tỷ lệ cao các chương trình sau đại học, mức thu nhập bên ngoài cao và viễn cảnh quốc tế.

Khái niệm nhân lực KH&CN theo OECD và UNESCO được sử dụng để xác định phạm vi đối tượng nghiên cứu, bao gồm các nhà nghiên cứu, kỹ thuật viên và nhân viên hỗ trợ trực tiếp tham gia hoạt động KH&CN. Chính sách nhân lực KH&CN được định nghĩa là hệ thống các văn bản, quy định nhằm thu hút, đào tạo, sử dụng và phát triển đội ngũ nhân lực KH&CN trong trường đại học, với mục tiêu tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu sáng tạo và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu tài liệu và khảo sát thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ phòng Tổ chức Cán bộ, phòng Quản lý Nghiên cứu Khoa học và Trung tâm Đảm bảo chất lượng đào tạo của Trường ĐH KHXH&NV giai đoạn 2014-2018. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm phân tích định lượng số liệu thống kê về cơ cấu nhân lực, trình độ, công bố khoa học và phân tích SWOT về chính sách nhân lực KH&CN hiện hành.

Mẫu khảo sát gồm cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp trường, khoa, giảng viên và nhà khoa học của Trường ĐH KHXH&NV. Quy trình nghiên cứu được thực hiện trong vòng 5 năm, từ 2014 đến 2018, nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN phù hợp với định hướng phát triển đại học nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu nhân lực KH&CN và trình độ chuyên môn: Tổng số cán bộ KH&CN là 486 người, trong đó 67,1% có trình độ tiến sĩ trở lên, đạt tiêu chuẩn của đại học định hướng nghiên cứu theo hướng dẫn của ĐHQGHN. Tỷ lệ giảng viên có chức danh giáo sư, phó giáo sư chiếm 28,9%, chưa đạt tiêu chuẩn của các đại học nghiên cứu hàng đầu thế giới (80%). Số lượng cán bộ nghỉ hưu dự kiến trong 5 năm tới là 36 người, trong khi số cán bộ trẻ đủ điều kiện đạt chức danh GS, PGS chỉ khoảng 20 người, cho thấy nguy cơ thiếu hụt đội ngũ kế cận.

2. Năng lực nghiên cứu và công bố khoa học: Trong giai đoạn 2014-2018, cán bộ KH&CN của Trường đã đăng 1.381 bài báo khoa học trong nước và quốc tế, bình quân 276,2 bài/năm, tương đương 0,73 bài/cán bộ KH&CN/năm. Tuy nhiên, công bố quốc tế chỉ chiếm 16,44%, trong đó công bố trên tạp chí ISI/Scopus chỉ chiếm 3,11%, phản ánh năng lực công bố quốc tế còn hạn chế.

3. Chính sách nhân lực KH&CN hiện hành: Trường đã áp dụng chính sách tuyển dụng đặc cách, ký hợp đồng lao động với giảng viên có trình độ tiến sĩ và có chính sách đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng nghiên cứu. Tỷ lệ giảng viên đạt trình độ tiến sĩ tăng từ 53,8% năm 2015 lên 65,4% năm 2018. Tuy nhiên, chính sách còn tồn tại rào cản về thủ tục hành chính, chưa tạo đủ động lực cho cán bộ nghiên cứu phát huy năng lực sáng tạo.

4. Đánh giá theo mô hình đại học định hướng nghiên cứu: Trường đạt tổng điểm 765/1000 theo bộ tiêu chí của ĐHQGHN, thuộc nhóm “đạt mức 3” tương đương top 200 đại học châu Á. Tuy nhiên, tiêu chuẩn về thành tích nghiên cứu khoa học và chuyển giao tri thức chỉ đạt 62% điểm tối đa, thấp hơn mức yêu cầu 70%, cho thấy cần tập trung cải thiện năng lực nghiên cứu và công bố khoa học.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy Trường ĐH KHXH&NV đã có bước tiến đáng kể trong phát triển nguồn nhân lực KH&CN, đặc biệt về trình độ học thuật và số lượng công bố khoa học. Tuy nhiên, tỷ lệ công bố quốc tế còn thấp so với yêu cầu của đại học nghiên cứu hàng đầu, nguyên nhân chủ yếu do đặc thù ngành khoa học xã hội và nhân văn, cũng như hạn chế về chính sách đãi ngộ và môi trường nghiên cứu. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, việc xây dựng chính sách nhân lực KH&CN cần linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu sáng tạo, đồng thời khắc phục các rào cản hành chính và tài chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến nguồn nhân lực KH&CN giai đoạn 2014-2018, bảng cơ cấu nhân lực theo trình độ và chức danh, cũng như biểu đồ điểm đánh giá theo tiêu chuẩn đại học nghiên cứu của ĐHQGHN để minh họa rõ nét các xu hướng và điểm mạnh, điểm yếu hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách thu hút và tuyển dụng nhân lực chất lượng cao: Áp dụng các hình thức tuyển dụng đặc cách, mở rộng hợp tác quốc tế để thu hút các nhà khoa học trẻ, tài năng, đặc biệt là cán bộ có trình độ tiến sĩ và trên tiến sĩ. Mục tiêu tăng tỷ lệ cán bộ có học vị cao lên 75% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu và Phòng Tổ chức Cán bộ.

2. Hoàn thiện chính sách đãi ngộ và tạo động lực nghiên cứu: Xây dựng cơ chế lương, thưởng linh hoạt, ưu tiên hỗ trợ tài chính cho các công bố quốc tế, đề tài nghiên cứu trọng điểm và các nhóm nghiên cứu mạnh. Thời gian thực hiện trong 2 năm, nhằm nâng cao năng suất công bố quốc tế lên ít nhất 25% so với hiện tại.

3. Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn và ngoại ngữ: Tổ chức các khóa học kỹ năng nghiên cứu, viết bài quốc tế, đào tạo ngoại ngữ chuyên ngành cho cán bộ trẻ và cán bộ đang công tác. Mục tiêu 100% cán bộ nghiên cứu có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế trong 5 năm tới.

4. Xây dựng môi trường nghiên cứu khoa học thuận lợi và tự do học thuật: Cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị nghiên cứu hiện đại, tạo điều kiện làm việc linh hoạt, khuyến khích sáng tạo và hợp tác liên ngành, quốc tế. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý Khoa học và các đơn vị liên quan, với lộ trình 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo các trường đại học và viện nghiên cứu: Nhận diện các rào cản và giải pháp phát triển nguồn nhân lực KH&CN, từ đó xây dựng chính sách phù hợp với định hướng đại học nghiên cứu.

2. Nhà quản lý giáo dục và hoạch định chính sách: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN trong hệ thống giáo dục đại học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu.

3. Giảng viên, nhà khoa học và nghiên cứu viên: Hiểu rõ vai trò, quyền lợi và các chính sách hỗ trợ nhằm phát huy năng lực nghiên cứu và phát triển sự nghiệp khoa học.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh: Nắm bắt định hướng phát triển của trường đại học, cơ hội học tập và nghiên cứu trong môi trường đại học định hướng nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách nhân lực KH&CN là gì và tại sao quan trọng?
   Chính sách nhân lực KH&CN là hệ thống các biện pháp nhằm thu hút, đào tạo, sử dụng và phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ. Nó quan trọng vì quyết định chất lượng nghiên cứu, đào tạo và khả năng hội nhập quốc tế của trường đại học.

2. Tỷ lệ cán bộ có trình độ tiến sĩ và chức danh GS, PGS hiện tại của Trường ĐH KHXH&NV ra sao?
   Tỷ lệ cán bộ có trình độ tiến sĩ trở lên đạt 67,1%, tỷ lệ giảng viên có chức danh giáo sư, phó giáo sư chiếm 28,9%, đáp ứng tiêu chuẩn đại học định hướng nghiên cứu trong nước nhưng còn thấp so với các đại học nghiên cứu hàng đầu thế giới.

3. Những khó khăn chính trong việc phát triển nhân lực KH&CN tại Trường là gì?
   Khó khăn gồm rào cản thủ tục hành chính, chính sách đãi ngộ chưa đủ hấp dẫn, năng lực công bố quốc tế còn hạn chế, và nguy cơ thiếu hụt đội ngũ kế cận do cán bộ nghỉ hưu.

4. Các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu của cán bộ là gì?
   Bao gồm tăng cường tuyển dụng đặc cách, hoàn thiện chính sách đãi ngộ, đẩy mạnh đào tạo ngoại ngữ và kỹ năng nghiên cứu, xây dựng môi trường làm việc thuận lợi và tự do học thuật.

5. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của chính sách nhân lực KH&CN?
   Hiệu quả được đánh giá qua các chỉ số như tỷ lệ cán bộ có trình độ cao, số lượng và chất lượng công bố khoa học, đặc biệt là công bố quốc tế, số lượng đề tài nghiên cứu, và sự hài lòng của cán bộ về môi trường làm việc.

Kết luận

• Trường ĐH KHXH&NV đã đạt được nhiều tiến bộ trong phát triển nguồn nhân lực KH&CN với tỷ lệ tiến sĩ đạt 67,1% và công bố khoa học tăng trưởng ổn định.
• Năng lực công bố quốc tế còn hạn chế, cần tập trung cải thiện để nâng cao vị thế đại học nghiên cứu.
• Chính sách nhân lực hiện tại còn tồn tại rào cản về thủ tục và đãi ngộ, chưa tạo đủ động lực cho cán bộ nghiên cứu.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm thu hút nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện chính sách đãi ngộ, đào tạo nâng cao năng lực và xây dựng môi trường nghiên cứu thuận lợi.
• Tiếp tục triển khai và đánh giá các giải pháp trong vòng 3-5 năm tới nhằm thúc đẩy Trường ĐH KHXH&NV trở thành đại học định hướng nghiên cứu hàng đầu khu vực và quốc tế.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao, thúc đẩy sự phát triển bền vững của giáo dục đại học Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------- Nguyễn Thị Huyền Trang HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH NHÂN LỰC KH&CN TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHẰM HÌNH THÀNH ĐẠI HỌC ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TRƯỜNG ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN) LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Hà Nội, 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------- Nguyễn Thị Huyền Trang HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH NHÂN LỰC KH&CN TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHẰM HÌNH THÀNH ĐẠI HỌC ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TRƯỜNG ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN) LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ Mã số: 60340412 Người hướng dẫn khoa học: TS. Ngô Thị Kiều Oanh XÁC NHẬN HỌC VIÊN ĐÃ CHỈNH SỬA THEO GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG Chủ tịch hội đồng chấm luận văn Giáo viên hướng dẫn thạc sĩ khoa học PGS. Đào Thanh Trường TS. Ngô Thị Kiều Oanh Hà Nội, 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn của mình, trước hết tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Ngô Thị Kiều Oanh (Trưởng phòng Tổ chức Cán bộ), người đã tận tâm hướng dẫn và giúp đỡ tác giả rất nhiều trong việc định hướng nghiên cứu cũng như tinh thần làm việc, tinh thần nghiên cứu. Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS. Vũ Cao Đàm, TS. Trịnh Ngọc Thạch, PGS. Đào Thanh Trường, nhờ sự giúp đỡ tận tình của các thầy trong cả quá trình học tập và nghiên cứu đã giúp tác giả hoàn thành luận văn này. Cuối cùng, tác giả bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình và bạn bè đã ủng hộ, tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Học viên Nguyễn Thị Huyền Trang LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC. 1 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT . 4 DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HỘP . Lý do chọn đề tài . Tổng quan tình hình nghiên cứu . Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Giả thuyết nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Kết cấu của luận văn . CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH NHÂN LỰC KH&CN TRONG TRƢỜNG ĐẠI HỌC. Một số khái niệm cơ bản của đề tài . Khái niệm về Đại học nghiên cứu . Khái niệm nguồn nhân lực KH&CN . Chính sách nhân lực KH&CN . Đặc điểm của nhân lực KH&CN . Vai trò của nhân lực KH&CN đối với việc hình thành ĐH ĐHNC . Vai trò của nguồn nhân lực KH&CN trong hoạt động đào tạo . Vai trò của nguồn nhân lực KH&CN trong nghiên cứu khoa học . Vai trò của nguồn nhân lực KH&CN trong việc phục vụ xã hội . Tiêu chí nhân lực KH&CN trong trường ĐH ĐHNC . 28 Tiểu kết Chƣơng 1 . 30 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH NHÂN LỰC KH&CN TRONG TRƢỜNG ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN . Giới thiệu khái quát về Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN . Sứ mệnh, tầm nhìn và mục tiêu chiến lược . Định hướng phát triển . Cơ cấu tổ chức của Trường . Thực trạng nhân lực KH&CN của Trường ĐH KHXH&NV . Quy mô và trình độ đào tạo . Cơ cấu về thâm niên nghề, giới tính, độ tuổi . Năng lực khoa học . Đánh giá nhân lực KH&CN của Trường ĐH KHXH&NV theo mô hình ĐH ĐHNC . Thực trạng Chính sách nhân lực KH&CN tại Trường ĐH KHXH&NV . Nhận diện rào cản trong chính sách nhân lực KH&CN . Rào cản trong chính sách nhân lực KH&CN của Nhà nước . Rào cản trong chính sách nhân lực KH&CN của ĐHQGHN và Trường ĐH KHXH&NV . Phân tích SWOT để đánh giá chính sách nhân lực KH&CN hiện nay của Trường ĐH KHXH&NV . Thách thức . 61 Tiểu kết Chƣơng 2 . ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH NHÂN LỰC KH&CN TRONG TRƢỜNG ĐH KHXH&NV NHẰM HÌNH THÀNH ĐẠI HỌC ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU . Kinh nghiệm về chính sách nhân lực KH&CN trong hệ thống giáo dục một số nước trên thế giới. Kinh nghiệm về chính sách nhân lực KH&CN trong hệ thống giáo dục ở Singapore. 64 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kinh nghiệm về chính sách nhân lực KH&CN trong hệ thống giáo dục ở Nhật Bản . Kinh nghiệm về chính sách nhân lực KH&CN trong hệ thống giáo dục ở Mỹ . Đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN nhằm hình thành đại học định hướng nghiên cứu . Cơ sở đề xuất giải pháp . Giải pháp hoàn thiện chính sách nhân lực KH&CN. Điều kiện cần và đủ để hoàn thiện chính sách . Điều kiện cần . 82 Tiểu kết Chƣơng 3 . 84 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 86 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Viết đầy đủ Viết tắt 1. Khoa học và công nghệ KH&CN 2. Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn ĐH KHXH&NV 3. Đại học Quốc gia Hà Nội ĐHQGHN 4. Cán bộ khoa học CBKH 5. Đại học định hướng nghiên cứu ĐH ĐHNC 6. Phó Giáo sư PGS 8. Nghiên cứu khoa học NCKH 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HỘP Nội dung Trang Bảng 2. Cơ cấu nguồn nhân lực KH&CN (cơ hữu) theo đơn vị 34 Bảng 2. Cơ cấu theo chức danh, trình độ của CBKH 36 Bảng 2. Số lượng GS, PGS sẽ nghỉ hưu trong 05 năm từ 2019 đến 2023 37 Bảng 2. Cơ cấu về thâm niên nghề của đội ngũ CBKH 38 Bảng 2. Cơ cấu về giới của đội ngũ CBKH 39 Bảng 2. Cơ cấu độ tuổi của đội ngũ nhân lực KH&CN 40 Bảng 2. Số lượng đề tài NCKH được ký giai đoạn 2015-2018 41 Bảng 2. Số lượng công trình khoa học giai đoạn 2015-2018 42 Bảng 2. Số lượng nhân lực KH&CN được tuyển dụng đặc cách, 46 ký HĐLĐ giai đoạn 2015-2018 Bảng 2. Tỷ lệ giảng viên đạt trình độ TS, chức danh GS, PGS 47 Bảng 2. Thống kê kinh phí khen thưởng công bố quốc tế giai đoạn 49 2014-2018 Bảng 2. Bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ nhân lực 50 KH&CN Bảng 2. Tần suất sử dụng tiếng Anh của đội ngũ Giảng viên 51 Biểu đồ 2. Biểu đồ diễn biến nguồn nhân lực KH&CN 37 giai đoạn 2014-2018 Biểu đồ 2. Biểu đồ biểu diễn chỉ số đánh giá ĐHNC của Trường ĐH 44 KHXH&NV giai đoạn 2014-2018. Đánh giá về tầm quan trọng của công bố quốc tế trong 48 trường đại học định hướng nghiên cứu Hộp 2. Đánh giá thực trạng về chính sách tiền lương cho đội ngũ 56 cán bộ KH&CN 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Quá trình toàn cầu hóa đang chi phối mạnh mẽ và trở thành động lực thúc đẩy sự hội nhập của các nước vào nền kinh tế toàn cầu và khu vực, trong đó hội nhập quốc tế về khoa học và công nghệ (KH&CN) đang trở thành xu thế tất yếu, đặc biệt đối với các nước đang phát triển. Nhiều quốc gia đang tăng cường hợp tác, mở rộng quan hệ, hội nhập nhằm phát huy tiềm năng, nội lực, khai thác các lợi thế, các thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến của thế giới để phát triển đất nước. Thực tiễn ngày càng khẳng định vai trò và tầm quan trọng đặc biệt của nguồn nhân lực KH&CN với sự phát triển của đất nước. Hội nhập quốc tế về khoa học và công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần thiết lập vị thế mới của Việt Nam và được xác định là một động lực thúc đẩy các hoạt động khoa học và công nghệ nước ta, nhằm khai thác có hiệu quả thành tựu khoa học và công nghệ của thế giới, thu hút nguồn lực và công nghệ nước ngoài để nâng cao và phát triển trình độ khoa học và công nghệ trong nước, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, từng bước hội nhập vào nền kinh tế tri thức của thế giới. Luật Giáo dục Đại học (GDĐH) số 08/2012/QH13 được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 18 tháng 6 năm và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2013, đã xác định rõ chủ trương của Nhà nước về xây dựng một hệ thống GDĐH có tính chất đa dạng, với những loại trường khác nhau nhằm thực hiện những sứ mạng khác nhau và đáp ứng những nhu cầu khác nhau của xã hội. Cơ sở giáo dục đại học được phân tầng thành ba loại: Trường đại học định hướng nghiên cứu, trường đại học định hướng ứng dụng, trường đại học định hướng thực hành. Trong đó, trường đại học định hướng nghiên cứu có vai trò đặc biệt trong việc duy trì sự 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ưu tú, tạo ra những kiến thức mới, ý tưởng mới, sáng tạo mới nhằm dẫn dắt tiến bộ xã hội cũng như thúc đẩy sự giàu mạnh của quốc gia [1]. Do vậy, các trường đại học muốn đổi mới sáng tạo và bảo đảm chất lượng đào tạo cần phải coi trọng hoạt động nghiên cứu khoa học, đặc biệt là định hướng trở thành trường đại học nghiên cứu trong tương lai. Trong đó, chất lượng đào tạo, thành tích nghiên cứu khoa học và hội nhập quốc tế được xem là những tiêu chí quan trọng hàng đầu. Trường đại học trong bối cảnh đổi mới, hội nhập không thuần túy là trang bị kiến thức cho người học mà còn phải định hướng, dẫn dắt để tạo ra nguồn lực chất lượng cao đáp ứng và phục vụ tốt cho xã hội. Muốn vậy, đội ngũ người thầy - các nhà khoa học phải nâng cao trình độ, năng lực của mình, phải thực hiện hài hòa giữa nhiệm vụ nghiên cứu và giảng dạy, nghiên cứu để phục vụ giảng dạy tốt hơn, không còn phong cách thầy chỉ nói những gì thầy đã có, đã nghiên cứu mà thầy phải luôn luôn cập nhật, nghiên cứu tri thức mới để phục vụ công tác giảng dạy. Thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách nhân lực KH&CN, đặc biệt chính sách đối với đội ngũ giảng viên, nhà khoa học trong các trường đại học. Tuy vậy, nhân lực KH&CN trong các trường Đại học vẫn còn gặp nhiều khó khăn và vướng mắc, các chính sách vẫn có những rào cản với nhân lực KH&CN tại các trường Đại học.