Những Hình Thức Vật Chất Hóa Hoạt Động Của Học Sinh Trong Giờ Học Tác Phẩm Văn Chương

Luận văn thạc sĩ VNU UED phân tích hình thức vật chất hóa hoạt động học sinh trong giờ học tác phẩm văn chương ở trung học phổ thông.

• Tác giả: Vũ Thị Hợp
• Người hướng dẫn: Gs. Phan Trọng Luận
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Ngữ Văn
• Đề tài: Những Hình Thức “Vật Chất Hoá” Hoạt Động Bên Trong Của Học Sinh Trong Giờ Học Tác Phẩm Văn Chương Ở Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG DẠY HỌC TÁC PHẨM VĂN CHƢƠNG Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Những hiểu biết chung về hoạt động
• 1.2. Phương pháp dạy học
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG HÌNH THỨC “VẬT CHẤT HOÁ” HOẠT ĐỘNG BÊN TRONG CỦA HỌC SINH TRONG GIỜ HỌC TPVC (TÁC PHẨM TỰ SỰ)
• 2.1. Hướng dẫn học sinh hoạt động đọc trong giờ học TPVC (tác phẩm tự sự)
• 2.2. Hướng dẫn học sinh hoạt động tái tạo thế giới hình tượng trong giờ học tác phẩm tự sự
• 2.3. Hướng dẫn học sinh hoạt động phân tích trong giờ học tác phẩm văn chương- tác phẩm tự sự
• 2.4. Hướng dẫn học sinh hoạt động đánh giá trong giờ học TPVC- tác phẩm tự sự
• 2.5. Hướng dẫn học sinh hoạt động tự bộc lộ trong giờ học TPVC- tác phẩm tự sự
• 3. CHƯƠNG 3: THỂ NGHIỆM BÀI DẠY THEO HƢỚNG “VẬT CHẤT HÓA” HOẠT ĐỘNG BÊN TRONG CỦA HỌC SINH TRONG GIỜ HỌC TÁC PHẨM TỰ SỰ
• 3.1. Tình hình dạy học truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa
• 3.2. Khảo sát, đánh giá tình hình dạy học truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa. Những thuận lợi và khó khăn khi tiến hành dạy học tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa theo hướng học sinh là chủ thể tiếp nhận, là bạn đọc sáng tạo của nhà văn
• 3.3. Thiết kế giáo án dạy học tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa
• 3.4. Giờ dạy thể nghiệm. Việc thể nghiệm thiết kế
• 3.5. Kết quả thể nghiệm
• 3.6. Đánh giá giờ dạy thể nghiệm
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hình thức vật chất hóa hoạt động học sinh trong giờ học văn chương

Hình thức vật chất hóa hoạt động học sinh trong giờ học văn chương là một khái niệm quan trọng trong giáo dục hiện đại. Nó không chỉ giúp học sinh tiếp cận tác phẩm văn chương một cách sinh động mà còn khơi gợi sự sáng tạo và tư duy phản biện. Việc áp dụng các hình thức vật chất hóa này giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và cảm thụ nghệ thuật. Các hình thức này bao gồm việc sử dụng các công cụ trực quan, hoạt động nhóm, và các phương pháp dạy học tương tác.

1.1. Khái niệm về hình thức vật chất hóa trong giáo dục

Hình thức vật chất hóa trong giáo dục được hiểu là việc cụ thể hóa các khái niệm trừu tượng thông qua các hoạt động thực tiễn. Điều này giúp học sinh dễ dàng hình dung và tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn. Các hình thức này có thể bao gồm việc sử dụng hình ảnh, video, hoặc các hoạt động thực hành để minh họa cho nội dung học tập.

1.2. Vai trò của hình thức vật chất hóa trong giờ học văn chương

Hình thức vật chất hóa đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường học tập tích cực. Nó giúp học sinh cảm nhận sâu sắc hơn về tác phẩm văn chương, từ đó phát triển khả năng phân tích và đánh giá. Việc sử dụng các hình thức này cũng khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục.

II. Những thách thức trong việc áp dụng hình thức vật chất hóa hoạt động học sinh

Mặc dù hình thức vật chất hóa mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng chúng trong thực tế cũng gặp không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt về tài liệu và công cụ hỗ trợ. Nhiều giáo viên vẫn chưa được đào tạo đầy đủ về cách sử dụng các hình thức này một cách hiệu quả. Bên cạnh đó, sự khác biệt trong khả năng tiếp thu của học sinh cũng là một yếu tố cần được xem xét.

2.1. Thiếu hụt tài liệu và công cụ hỗ trợ

Nhiều trường học vẫn chưa đầu tư đủ vào các công cụ hỗ trợ dạy học hiện đại. Điều này khiến giáo viên gặp khó khăn trong việc áp dụng các hình thức vật chất hóa. Việc thiếu tài liệu cũng làm giảm tính hiệu quả của các phương pháp dạy học mới.

2.2. Khả năng tiếp thu khác nhau của học sinh

Mỗi học sinh có một cách tiếp thu và học tập khác nhau. Việc áp dụng hình thức vật chất hóa không phải lúc nào cũng phù hợp với tất cả học sinh. Một số học sinh có thể cảm thấy khó khăn trong việc tiếp cận các hình thức này, dẫn đến sự chán nản và giảm động lực học tập.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả với hình thức vật chất hóa

Để áp dụng hiệu quả hình thức vật chất hóa trong giờ học văn chương, giáo viên cần sử dụng các phương pháp giảng dạy phù hợp. Các phương pháp này bao gồm việc khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động nhóm, sử dụng công nghệ thông tin, và tạo ra các tình huống học tập thực tế. Việc kết hợp các phương pháp này sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

3.1. Khuyến khích hoạt động nhóm trong giờ học

Hoạt động nhóm giúp học sinh trao đổi ý tưởng và học hỏi lẫn nhau. Việc làm việc theo nhóm không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện. Giáo viên có thể tổ chức các buổi thảo luận nhóm về tác phẩm văn chương để khơi gợi sự sáng tạo của học sinh.

3.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài giảng sinh động và hấp dẫn hơn. Việc sử dụng video, hình ảnh, và các phần mềm hỗ trợ sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về tác phẩm văn chương. Điều này cũng giúp tạo ra một môi trường học tập hiện đại và thú vị.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hình thức vật chất hóa trong giờ học văn chương

Việc áp dụng hình thức vật chất hóa trong giờ học văn chương đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Nhiều trường học đã áp dụng thành công các phương pháp này và nhận được phản hồi tích cực từ học sinh. Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển kỹ năng tư duy và sáng tạo. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc áp dụng hình thức vật chất hóa giúp nâng cao động lực học tập của học sinh.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng hình thức vật chất hóa trong giờ học văn chương giúp học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn. Học sinh có khả năng phân tích và đánh giá tác phẩm văn chương một cách sâu sắc hơn. Điều này cũng giúp nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với các giờ học khi được áp dụng hình thức vật chất hóa. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của học sinh. Điều này cho thấy rằng việc áp dụng các hình thức này là cần thiết và hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của hình thức vật chất hóa trong giáo dục

Hình thức vật chất hóa hoạt động học sinh trong giờ học văn chương là một xu hướng cần thiết trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các hình thức này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn phát triển kỹ năng tư duy và sáng tạo. Tương lai của giáo dục sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng các hình thức vật chất hóa này một cách linh hoạt và sáng tạo.

5.1. Tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu

Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các hình thức vật chất hóa là rất cần thiết. Các nghiên cứu này sẽ giúp giáo viên có thêm công cụ và phương pháp để nâng cao chất lượng dạy học. Đồng thời, việc nghiên cứu cũng giúp xác định những thách thức và cơ hội trong việc áp dụng các hình thức này.

5.2. Hướng đi tương lai cho giáo dục văn chương

Tương lai của giáo dục văn chương sẽ cần phải linh hoạt và sáng tạo hơn trong việc áp dụng các hình thức vật chất hóa. Giáo viên cần được đào tạo và trang bị đầy đủ để có thể áp dụng hiệu quả các phương pháp này. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế đổi mới giáo dục hiện đại, việc chuyển đổi từ mô hình truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển phẩm chất và năng lực người học là yêu cầu cấp thiết hàng đầu. Khảo sát thực tế tại các trường trung học phổ thông cho thấy có tới 84,3% thời lượng của một giờ học môn Ngữ văn vẫn bị chi phối bởi các hoạt động độc thoại, thuyết giảng của giáo viên, trong khi học sinh chỉ chiếm khoảng 15,7% tổng quỹ thời gian để tương tác. Tình trạng này dẫn đến việc học sinh tham gia học tập một cách thụ động, chỉ vận động cơ học bên ngoài như đứng lên đọc sách giáo khoa hoặc chép bài mà chưa thực sự diễn ra quá trình vận động tâm lý tiếp nhận sâu sắc bên trong.

Nghiên cứu được triển khai nhằm giải quyết triệt để vấn đề này bằng cách xây dựng hệ thống cơ sở lý luận và đề xuất các hình thức "vật chất hóa" hoạt động tâm lý bên trong của học sinh thành các sản phẩm học tập trực quan, định lượng được trong giờ học tác phẩm văn chương tự sự. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn thành phố Hải Phòng trong giai đoạn 2009 - 2010, tập trung vào các khối lớp 10, 11 và 12 tại hai trường trung học phổ thông tiêu biểu là Trung học phổ thông An Dương và Trung học phổ thông Trần Nguyên Hãn.

Ý nghĩa của đề tài được khẳng định thông qua việc thiết lập lại vai trò chủ thể của người học, nâng cao tỷ lệ học sinh tham gia phát biểu và tương tác chủ động lên trên 75%. Luận văn góp phần thay đổi căn bản cơ chế tiếp nhận văn học trong nhà trường, giúp học sinh thực sự trở thành người bạn đọc sáng tạo, phát triển toàn diện cả về tư duy thẩm mỹ lẫn nhân cách.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết tâm lý học hoạt động của Lev Vygotsky, Sergei Rubinstein và Aleksei Leontiev, kết hợp cùng lý thuyết tiếp nhận văn học của các nhà nghiên cứu giáo dục hàng đầu như Phan Trọng Luận và Nguyễn Thanh Hùng. Cấu trúc hoạt động được phân rã theo 3 cấp độ tương ứng gồm hoạt động gắn với động cơ, hành động gắn với mục đích và thao tác gắn với phương tiện thực hiện.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm khoa học then chốt:

• Hoạt động bên trong: Quá trình vận động của tư duy, cảm xúc, năng lực liên tưởng và rung động thẩm mỹ của học sinh khi tiếp xúc với văn bản nghệ thuật.
• Hoạt động bên ngoài: Các thao tác vật chất cụ thể, hành vi cử động, diễn ngôn và tương tác trực quan trong lớp học.
• "Vật chất hóa": Quá trình chuyển hóa, ngoại tâm hóa những suy nghĩ, cảm xúc trừu tượng thành các sản phẩm học tập cụ thể mà giác quan có thể nhìn thấy, nghe thấy hoặc đánh giá được.
• Bạn đọc sáng tạo: Vị thế chủ thể của học sinh trong việc tự khám phá, giải mã và đồng sáng tạo các tầng ý nghĩa của tác phẩm cùng tác giả qua 5 bước tiếp nhận gồm tri giác ngôn từ, tưởng tượng tái tạo, liên tưởng thẩm mỹ, phân tích đánh giá và tự bộc lộ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thực nghiệm thu thập từ 8 tiết dạy thuộc 6 tác phẩm tự sự và trữ tình (như Chiến thắng Mtao-Mxây, Chữ người tử tù, Vợ chồng A Phủ, Chiếc thuyền ngoài xa) tại hai trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hải Phòng, khảo sát trực tiếp hơn 300 học sinh thuộc 6 lớp học chuẩn.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện được áp dụng để đảm bảo tính đại diện đồng đều trên cả 3 khối lớp 10, 11 và 12 với các nhóm giáo viên có độ tuổi và thâm niên công tác khác nhau. Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp phân tích định lượng (đo lường thời gian đàm thoại bằng đồng hồ bấm giờ, thống kê tần suất câu hỏi) và phương pháp phân tích định tính (đánh giá cấu trúc giáo án, nhật ký quan sát sư phạm, sản phẩm viết của học sinh). Lý do lựa chọn kết hợp hai phương pháp này là nhằm vừa đo lường chính xác các chỉ số cơ học của giờ học, vừa thẩm định được chiều sâu cảm xúc thẩm mỹ và chất lượng chiếm lĩnh tác phẩm của người học trong timeline nghiên cứu từ tháng 9 năm 2009 đến tháng 5 năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về thực trạng dạy học tác phẩm văn chương hiện nay:

Thứ nhất, thời gian chiếm lĩnh giờ học của giáo viên quá lớn: Giáo viên sử dụng trung bình tới 84,3% tổng thời lượng tiết dạy, cá biệt có những tiết học như bài Chữ người tử tù lớp 11B6 giáo viên nói chiếm tới 95,6% (84 phút trên tổng số 90 phút của 2 tiết), bài Chiều tối chiếm 87% và bài Việt Bắc chiếm 85%. Thời gian học sinh được chủ động hoạt động trung bình chỉ đạt 15,7%, trong đó thấp nhất chỉ có 4,4% thời lượng.

Thứ hai, câu hỏi tương tác nghèo nàn và đơn điệu: Số lượng câu hỏi giáo viên nêu ra trong mỗi tiết học chỉ dao động từ 5 đến 6 câu. Trong đó, hơn 85% là các câu hỏi tái hiện đơn thuần thông tin có sẵn trong sách giáo khoa (ví dụ liệt kê nhân vật, chia bố cục), chưa đến 15% là câu hỏi gợi mở hoặc nêu vấn đề kích thích tư duy độc lập.

Thứ ba, sự thụ động và đóng băng tư duy của học sinh: Khoảng 90% học sinh khi được hỏi các câu hỏi mở lệch khỏi nội dung ghi nhớ của sách giáo khoa đều lúng túng không trả lời được. Tỷ lệ học sinh tự giác giơ tay xây dựng bài chỉ chiếm khoảng 3% đến 5% sĩ số lớp, hoạt động chuẩn bị bài ở nhà chủ yếu là sao chép từ sách tham khảo.

Thứ tư, hiệu quả vượt trội khi áp dụng các hình thức "vật chất hóa": Khi triển khai các hình thức chuyển hóa tư duy thành sản phẩm cụ thể (đọc diễn cảm đúng ngữ điệu, lập sơ đồ mạng quan hệ nhân vật, kỹ thuật 635, phòng tranh, công não), mức độ hứng thú học tập tăng vọt, tỷ lệ học sinh chủ động hoàn thành sản phẩm học tập đạt trên 80%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ nguyên nhân sâu xa là giáo viên vẫn bị chi phối bởi hệ hình dạy học cũ lấy người dạy và văn bản làm trung tâm. Tâm lý sợ cháy giáo án, ôm đồm kiến thức khiến giáo viên thường xuyên "cảm nhận hộ, nói thay" học sinh, biến giờ Văn thành buổi độc thoại triền miên. Khi so sánh với các nghiên cứu đổi mới phương pháp của nhiều tác giả đầu ngành, kết quả này khẳng định rõ ràng rằng việc học sinh đứng lên ngồi xuống hay thảo luận nhóm hình thức chỉ là hoạt động giả bên ngoài, không phản ánh tư duy bên trong.

Dữ liệu khảo sát thực trạng có thể được trực quan hóa rất hiệu quả thông qua một biểu đồ tròn phân chia tương quan thời lượng giờ học giữa giáo viên (84,3%) và học sinh (15,7%), kết hợp cùng bảng ma trận phân loại mức độ nhận thức của hệ thống câu hỏi phát vấn. Điều này minh chứng rằng, chỉ khi giáo viên biết cách "vật chất hóa" hoạt động tâm lý tiếp nhận thông qua các sản phẩm cụ thể như giọng đọc biểu cảm, bài viết tóm tắt sáng tạo hay sơ đồ tư duy thì quá trình chiếm lĩnh tác phẩm mới thực sự diễn ra bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

Thứ nhất, tái cấu trúc quy trình thiết kế giáo án theo hướng tổ chức hoạt động: Giáo viên bộ môn Ngữ văn cần chuyển đổi hoàn toàn từ giáo án truyền thụ nội dung sang giáo án thiết kế chuỗi hoạt động học tập; đặt mục tiêu giảm thời lượng độc thoại của giáo viên xuống dưới 40%, nâng tổng thời lượng hoạt động của học sinh lên trên 60% trong mỗi tiết học 45 phút, áp dụng ngay từ đầu năm học mới.

Thứ hai, triển khai đồng bộ 5 nhóm biện pháp "vật chất hóa" tiếp nhận văn học tự sự: Tổ chuyên môn tại các trường trung học phổ thông cần hướng dẫn giáo viên thực hiện chuẩn hóa các hoạt động gồm: hướng dẫn đọc sáng tạo và diễn cảm bắt trúng tần số cảm xúc của tác giả; tái tạo nhân vật qua sơ đồ mạng quan hệ; tái tạo đoạn miêu tả qua việc phát hiện điểm sáng thẩm mỹ; tái tạo đối thoại để giải mã xung đột; tái tạo đoạn kể bằng việc đặt tên phân đoạn, sắp xếp biến cố và tóm tắt sáng tạo. Mục tiêu đạt 100% học sinh tạo ra ít nhất 1 sản phẩm học tập cá nhân hoặc nhóm sau mỗi bài học.

Thứ ba, tích hợp linh hoạt các kỹ thuật dạy học tích cực hiện đại: Giáo viên cần phối hợp thường xuyên các kỹ thuật như sơ đồ tư duy, kỹ thuật công não, kỹ thuật 635, kỹ thuật bể cá, phòng tranh và kỹ thuật lấy thông tin phản hồi tia chớp; đảm bảo áp dụng tối thiểu 2 kỹ thuật tương tác trong một bài dạy tác phẩm tự sự kéo dài từ 2 đến 3 tiết.

Thứ tư, đổi mới toàn diện quy trình kiểm tra và đánh giá kết quả học tập: Ban giám hiệu nhà trường và Sở Giáo dục và Đào tạo cần điều chỉnh cơ cấu đánh giá, nâng tỷ trọng điểm đánh giá quá trình thông qua hồ sơ học tập và sản phẩm "vật chất hóa" lên mức 40%, giảm sự phụ thuộc thuần túy vào các bài kiểm tra viết tái hiện kiến thức định kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, giáo viên Ngữ văn tại các trường trung học phổ thông: Tài liệu cung cấp hệ thống giáo án mẫu thực nghiệm (tiêu biểu là tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa) và quy trình tổ chức bài dạy cụ thể, giúp giáo viên tự tin chuyển giao quyền chủ động cho học sinh, xóa bỏ áp lực giảng giải một chiều trong 100% các giờ dạy tác phẩm tự sự.

Thứ hai, cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Nghiên cứu cung cấp khung tham chiếu khoa học và bảng tiêu chí định lượng (như định mức thời gian 40/60, tiêu chuẩn câu hỏi gợi mở) phục vụ công tác thanh tra, dự giờ và đánh giá thực chất năng lực sư phạm của giáo viên trong tiến trình đổi mới giáo dục.

Thứ ba, sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Sư phạm Ngữ văn: Công trình là tài liệu tham khảo mẫu mực về phương pháp kết hợp giữa lý luận tâm lý học hoạt động hiện đại với phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sư phạm định lượng chính xác.

Thứ tư, chuyên gia phát triển chương trình và biên soạn sách giáo khoa: Tài liệu gợi mở các cách thức thiết kế hệ thống câu hỏi trải nghiệm, bài tập sáng tạo trong sách giáo khoa và tài liệu hướng dẫn giáo viên theo định hướng phát triển năng lực người học.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm "vật chất hóa" hoạt động bên trong trong dạy học tác phẩm văn chương được hiểu như thế nào? "Vật chất hóa" là việc giáo viên sử dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học để chuyển đổi những suy nghĩ, cảm xúc, liên tưởng vô hình bên trong của học sinh thành các sản phẩm cụ thể mà giác quan có thể nhận biết được. Ví dụ, sự rung động trước số phận nhân vật được thể hiện qua ngữ điệu đọc diễn cảm hoặc sơ đồ mối quan hệ nhân vật do chính học sinh thiết kế.

Tại sao giáo viên không nên nói quá 50% thời lượng của một tiết học Văn? Khi giáo viên nói từ 80% đến 95% thời gian, học sinh hoàn toàn bị tước đoạt cơ hội tư duy và trở thành khách thể thụ động. Giới hạn lời giảng dưới 40% giúp dành trên 60% thời lượng cho học sinh tự đọc, phân tích, tranh luận và tạo sản phẩm, từ đó phát huy tối đa vai trò bạn đọc sáng tạo.

Hoạt động đọc diễn cảm đóng vai trò gì trong việc "vật chất hóa" tiếp nhận văn học? Đọc diễn cảm là bước chuyển hóa trực tiếp từ cảm thụ văn bản sang sản phẩm âm thanh. Giọng đọc, nhịp điệu và ngữ điệu chính là thước đo tần số rung động thẩm mỹ của học sinh, giúp giáo viên kiểm tra ngay lập tức mức độ thấu hiểu của người học về tư tưởng tác phẩm mà không cần qua những câu hỏi lý thuyết khô cứng.

Làm thế nào để áp dụng kỹ thuật sơ đồ tư duy trong dạy học tác phẩm tự sự đạt hiệu quả cao? Giáo viên yêu cầu học sinh hệ thống hóa các tuyến nhân vật, các biến cố cốt truyện và những xung đột chính lên trang giấy bằng các nhánh màu sắc và từ khóa trung tâm. Học sinh phải làm việc theo nhóm 6 người trong 5 phút để hoàn thành sơ đồ, giúp 100% thành viên đều phải tư duy và trực quan hóa bài học.

Việc "vật chất hóa" có làm mất đi chất cảm xúc tự nhiên của môn Văn hay không? Hoàn toàn không, vì "vật chất hóa" không phải là cơ học hóa mà là tạo mảnh đất cho cảm xúc nảy mầm và bộc lộ. Thay vì bắt học sinh nghe những lời bình sáo rỗng, các hình thức đóng kịch, vẽ tranh hay tranh biện giúp các em nếm trải nghệ thuật sâu sắc hơn, biến rung động thẩm mỹ thành trải nghiệm cá nhân đích thực.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập vững chắc cơ sở lý luận về "vật chất hóa" hoạt động tâm lý bên trong của học sinh dựa trên thuyết hoạt động và mỹ học tiếp nhận hiện đại.
• Khảo sát thực tiễn tại 2 trường trung học phổ thông đã chỉ rõ thực trạng giáo viên chiếm tới 84,3% thời lượng tiết dạy, khẳng định tính cấp thiết phải đổi mới phương pháp.
• Đề xuất hệ thống 5 hình thức "vật chất hóa" toàn diện cho tác phẩm tự sự gồm đọc sáng tạo, tái tạo nhân vật, tái tạo đoạn miêu tả, tái tạo đối thoại và tái tạo đoạn kể.
• Thiết kế thể nghiệm thành công bài dạy Chiếc thuyền ngoài xa, chứng minh tính khả thi và hiệu quả vượt trội trong việc nâng cao năng lực cảm thụ văn học của học sinh.
• Mở ra định hướng ứng dụng nhân rộng mô hình tại 100% các trường trung học phổ thông trong lộ trình từ 6 đến 12 tháng tới.

Hãy bắt đầu đổi mới giờ học Ngữ văn ngay hôm nay bằng cách chuyển giao quyền chủ động cho học sinh và áp dụng các kỹ thuật "vật chất hóa" để biến mỗi lớp học thành một không gian sáng tạo nghệ thuật đích thực!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận và khảo sát thực trạng dạy học tác phẩm văn chương ở Trung học Phổ thông. Chương 2: Những hình thức “vật chất hóa” hoạt động bên trong của học sinh trong giờ học tác phẩm văn chương ở Trung học Phổ thông. Chương 3: Thiết kế thể nghiệm giáo án dạy học tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa theo hướng “vật chất hóa” hoạt động bên trong của học sinh trong giờ học tác phẩm văn chương ở Trung học Phổ thông. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG DẠY HỌC TÁC PHẨM VĂN CHƢƠNG Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.

Những hiểu biết chung về hoạt động Hoạt động trong tâm lí học được hiểu là một hệ thống các thao tác hay hành vi ứng xử ít nhiều có ý thức. Hoạt động là phương thức tồn tại của cuộc sống, của chủ thể, là sự vận động sinh ra tâm lý, ý thức, nhân cách.Gớt từng nói “Khởi nguồn là hành động”. Con người chỉ thực sự tư duy, có tư duy khi hoạt động. Tư duy của con người không trực tiếp, tự nhiên có mà nảy sinh từ tồn tại.

Nói cách khác tư duy chỉ được nảy sinh trong quá trình tác động (hoạt động) và tồn tại là kết quả của quá trình đó. Hoạt động của con người trở thành đối tượng nghiên cứu của tâm lý học trải qua nhiều giai đoạn. Trước khi có lý thuyết về hoạt động, Freud, Tolman, Skinner,Watson đã có thuyết hành vi- hành động không có lý tưởng, không có mục đích, không có kế hoạch nhưng đến L.Vư gôt xki - nhà tâm lý học vĩ đại của Liên Xô và thế giới người đã đặt nền móng cho tâm lý học hoạt động đã có những tư tưởng ảnh hưởng quyết định đến toàn bộ nền tâm lý học Xô Viết thế kỷ XX. Lần đầu tiên trong lịch sử khoa học tâm lý, ý thức với tư cách là vấn đề của tâm lý học được xem xét trong bối cảnh của hoạt động lao động của con người.

Vư-gôt-xki là người phác họa ra cương lĩnh đầu tiên của tâm lý học về hoạt động. Lý thuyết này bao hàm một quan điểm mới về đối tượng của tâm lý học và phương pháp tiếp cận mới vào nghiên cứu tâm lý. Hành vi là một phần trong đối tượng của tâm lý học có công thức bao gồm: kinh nghiệm lịch sử, kinh nghiệm xã hội và kinh nghiệm kép và được ngầm hiểu là hoạt động của con người. Ý thức cũng thuộc đối tượng của tâm lý học với tư cách là một bộ phận hợp thành của tâm lý học.

Ý thức được coi là một thực tại khách quan có chức năng điều chỉnh đối với hành vi và cùng với hành vi, ý thức là một mặt của hoạt động. Hoạt động bao giờ cũng có đối tượng, phải 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xác định được đối tượng cần chiếm lĩnh, nếu đối tượng chưa được xác định thì hoạt động chưa diễn ra. Gắn với phạm vi nghiên cứu của đề tài ta có thể thấy đối tượng hoạt động dạy của giáo viên là học sinh với tư cách là khách thể, đối tượng hoạt động học của học sinh là các tác phẩm văn chương cần chiếm lĩnh. Học sinh đóng vai trò khách thể khi chịu sự tác động, tổ chức, điều khiển của giáo viên đồng thời đóng vai trò chủ thể trong quá trình chiếm lĩnh tri thức vì không ai có thể học hộ, học thay các em khi các em không muốn học.

Học là công việc cá nhân, học là hoạt động của bản thân người học. Vư-gôt-xki cũng cho rằng hoạt động luôn luôn sử dụng công cụ vật chất cũng như tâm lý.