lêi më ®Çu C«ng cuéc ®æi míi ®Êt níc mµ ®¹i héi VI cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam ®Ò ra ®Õn nay ®· tr¶i qua h¬n 10 n¨m - ®ã lµ thêi ®iÓm ®¸nh dÊu sù chuyÓn m×nh cña ®Êt níc sang mét giai ®o¹n ph¸t triÓn míi. C¬ cÊu thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc. Tuy chÆng ®êng ®æi míi cha dµi song c¬ chÕ thÞ trêng ®· vµ ®ang chøng tá tÝnh u viÖt cña nã so víi c¬ chÕ qu¶n lý cò c¬ chÕ tËp trung bao cÊp. Trong c¬ chÕ thÞ trêng, c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ trong mäi thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau ®Òu ho¹t ®éng theo c¬ chÕ tù chñ – Hîp t¸c – C¹nh tranh vµ b×nh ®¼ng tríc ph¸p luËt.
Theo c¬ chÕ nµy c¸c doanh nghiÖp ph¶i kh«ng ngõng hoµn thiÖn vÒ mäi mÆt ®Ó s¶n xuÊt ra nh÷ng s¶n phÈm dÞch vô ®¸p øng nhu cÇu ngµy cµng t¨ng cña kh¸ch hµng. §ång thêi trong c¬ chÕ mµ tÝnh c¹nh tranh rÊt gay g¾t buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i bè trÝ s¾p xÕp vµ tæ chøc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh lµm sao ®Ó kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña m×nh kh«ng chØ ®¶m b¶o sù tån t¹i mµ cßn ph¶i ®¶m b¶o sù ph¸t triÓn ®øng v÷ng trªn thÞ trêng. Mét trong nh÷ng chØ tiªu quan träng ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp lµ chØ tiªu hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, theo chØ tiªu nµy chØ doanh nghiÖp nµo tæ chøc ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh mét c¸ch cã hiÖu qu¶ th× doanh nghiÖp ®ã míi cã ®ñ thùc lùc ®Ó c¹nh tranh trªn thÞ trêng. V× vËy, ngµy nay viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh lµ mét 1 trong nh÷ng môc tiªu quan träng bËc nhÊt cña doanh nghiÖp, lµ ®iÒu kiÖn tiªn ®Ò cho doanh nghiÖp tån t¹i vµ ph¸t triÓn.
XÝ nghiÖp s¶n xuÊt dông cô thÓ dôc thÓ thao (SXDCTDTT) lµ mét doanh nghiÖp Nhµ níc ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong lÜnh vùc dông cô thÓ dôc thÓ thao – mét trong nh÷ng lÜnh vùc ngµy nay ®îc ®Æc biÖt chó träng còng lÊy viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh lµm kim chØ nam cho ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. Trong h¬n 20 n¨m ho¹t ®éng (b¾t ®Çu tõ n¨m 1978) xÝ nghiÖp ®· thu ®îc nh÷ng thµnh c«ng nhÊt ®Þnh tuy nhiªn vÉn cßn cã nh÷ng h¹n chÕ cÇn kh¾c phôc. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng nhËn thøc cña m×nh vÒ tÇm quan träng cña viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh vµ thùc tr¹ng vÊn ®Ò nµy ë xÝ nghiÖp s¶n xuÊt dông cô thÓ dôc thÓ thao. §ång thêi ®îc sù ®ång ý cña gi¸o viªn híng dÉn sù gióp ®ì cña ®¬n vÞ thùc tËp, em ®· chän ®Ò tµi “Ph©n tÝch hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh ë xÝ nghiÖp s¶n xuÊt dông cô thÓ dôc thÓ thao”.
Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn ®Ò tµi ®îc tr×nh bµy theo 3 ch¬ng. C¬ së lý thuyÕt vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh II. Ph©n tÝch hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh ë xÝ nghiÖp dông cô thÓ dôc thÓ thao 2 III. Mét sè biÖn ph¸p vµ ph¬ng híng n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña xÝ nghiÖp s¶n xuÊt dông cô thÓ dôc thÓ thao Víi tr×nh ®é cßn h¹n chÕ v× vËy trong ®Ò tµi cña em kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng sai sãt.
VËy em kÝnh mong nhËn ®îc sù gióp ®ì cña thÇy c« gi¸o ®Ó ®Ò tµi cña em ®îc hoµn thiÖn mét c¸ch tèt h¬n. Qua ®©y em còng xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh tíi sù gióp ®ì tËn t×nh cña thÇy gi¸o NguyÔn TiÕn Dòng vµ tËp thÓ c« chó ë xÝ nghiÖp s¶n xuÊt dông cô thÓ dôc thÓ thao ®· gióp ®ì em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. Hµ néi, ngµy 30 th¸ng 07 n¨m 2002. C¬ së lý thuyÕt vÒ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh 1.Kh¸i niÖm, b¶n chÊt vµ ph©n lo¹i hiÖu qu¶.
Kh¸i niÖm: HiÖu qu¶ lµ mèi t¬ng quan so s¸nh gi÷a kÕt qu¶ ®¹t ®îc theo môc tiªu ®· ®îc x¸c ®Þnh trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh cña doanh nghiÖp víi chi phÝ bá ra ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu ®ã. 3 HiÖu qu¶ kinh tÕ lµ hiÖu qu¶ chØ xÐt trªn ph¬ng diÖn kinh tÕ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. Nã m« t¶ mèi t¬ng quan gi÷a lîi Ých kinh tÕ vµ doanh nghiÖp ®· ®¹t ®îc víi chi phÝ bá ra ®Ó ®¹t ®îc môc ®Ých. Tãm l¹i: HiÖu qu¶ kinh tÕ ph¶n ¸nh tr×nh ®é vµ n¨ng lùc qu¶n lý ®¶m b¶o thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ cao nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ ®Æt ra trong tõng thêi kú víi chi phÝ nhá nhÊt.
HiÖu qu¶ kinh tÕ còng lµ mèi quan t©m hµng ®Çu cña doanh nghiÖp, lu«n quan t©m ®Õn viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ. Lý do cña vai trß vµ t¸c dông cña ph¹m trï hiÖu qu¶ trong thùc tiÔn vÒ mÆt khoa häc dÉn xuÊt tõ nh÷ng c¨n cø sau: - Mäi qu¸ tr×nh kinh tÕ tõ viÖc s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ c¬ së cho ®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ vïng, tõng ngµnh vµ ®Õn toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n ®Òu bao gåm hai yÕu tè c¬ b¶n ®ã lµ: Chi phÝ vµ kÕt qu¶. - Mèi quan hÖ gi÷a hai yÕu tè chi phÝ vµ kÕt qu¶ tøc lµ ®Çu vµo vµ ®Çu ra cña c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ lµ néi dung kinh tÕ hiÖu qu¶. V× vËy trong qu¶n lý kinh tÕ tríc hÕt ngêi ta ph¶i t×m c¸ch x¸c ®Þnh ®óng hai yÕu tè c¬ b¶n nµy vµ t×m c¸ch thay ®æi chóng trong mèi quan hÖ gi÷a chóng víi nhau ®Ó cã ®îc hiÖu qu¶ kinh tÕ ngµy cµng t¨ng.
- XuÊt ph¸t tõ nh÷ng yªu cÇu ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh vµ yªu cÇu t¸i s¶n xuÊt më réng c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ®Ó ®¸p øng ®îc yªu cÇu x· héi ngµy cµng t¨ng trªn c¬ së 4 thùc hiÖn tiÕt kiÖm trong s¶n xuÊt kinh doanh th× tiÕt kiÖm vµ n©ng cao hiÖu qu¶ lµ hai mÆt cña mét vÊn ®Ò. §èi víi s¶n xuÊt kinh doanh chiÒu s©u th× tiÕt kiÖm vµ n©ng cao hiÖu qu¶ ®îc quan t©m tõ ®Çu. - HiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh ph¶n ¸nh tr×nh ®é cña x· héi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt – mét nÒn kinh tÕ cã hiÖu qu¶ thÊp lµ kh«ng cã tr×nh ®é s¶n xuÊt vµ tr×nh ®é x· héi cao. V× vËy cã thÓ nãi sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi tõ thÊp lªn cao lµ lÞch sö cña qu¸ tr×nh n©ng cao hiÖu qu¶ lao ®éng x· héi.
- XÐt trªn gãc ®é tuyÖt ®èi: th× hiÖu qu¶ kinh tÕ ®îc thùc hiÖn th«ng qua sù chªnh lÖch gi÷a kÕt qu¶ vµ chi phÝ. HQ = KQ – CF HQ: hiÖu qu¶ ®¹t ®îc trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh. KQ: KÕt qu¶ ®¹t ®îc trong thêi kú ®ã CF: Chi phÝ bá ra ®Ó ®¹t ®îc kÕt qu¶. HiÖu qu¶ tuyÖt ®èi cho thÊy møc chªnh lÖch tuyÖt ®èi gi÷a kÕt qu¶ vµ chi phÝ, møc chªnh lÖch nµy cµng lín th× hiÖu qu¶ kinh tÕ ngµy cµng cao.
- u ®iÓm: X¸c ®Þnh chÝnh s¸c vÒ sè lîng. - Nhîc ®iÓm: Kh«ng cho biÕt ®îc tèc ®é, tû lÖ t¨ng tr- ëng, h¹n chÕ vÒ mÆt chØ tiªu. 5 - XÐt trªn gãc ®é t¬ng ®èi: th× hiÖu qu¶ kinh tÕ ®îc thÓ hiÖn th«ng qua tû lÖ so s¸nh gi÷a kÕt qu¶ víi chi phÝ. KQ HiÖu qu¶ = CF + u ®iÓm: Theo ph¬ng ph¸p nµy hiÖn nay c¸c doanh nghiÖp thêng hay dïng.
Ph©n lo¹i hiÖu qu¶: ViÖc ph©n lo¹i hiÖu qu¶ nh»m môc ®Ých tiÕp cËn va xö lý chÝnh x¸c vÊn ®Ò hiÖu qu¶. C¨n cø vµo néi dung vµ tÝnh chÊt cña hiÖu qu¶ ngêi ta chia: - HiÖu qu¶ kinh tÕ : + Søc s¶n xuÊt cña xÝ nghiÖp. - HiÖu qu¶ x· héi : Ph¶n ¸nh ®ãng gãp cña doanh nghiÖp ®èi víi XH + ViÖc lµm + Nghi· vô cña doanh nghiÖp ®èi víi nhµ níc. + X©y dùng nÕp sèng v¨n ho¸ míi ®èi víi XH.
C¨n cø vµo yªu cÇu tæ chøc qu¶n lý kinh tÕ theo cÊp vµ c¸c nghµnh trong nÒn KTQD ngêi ta chia hiÖu qu¶ : + HiÖu qu¶ KTQD + HiÖu qu¶ kinh tÕ vïng + HiÖu qu¶ KTSX-XH + HiÖu qu¶ KTDN + HiÖu qu¶ kinh tÕ c¸c lÜnh vùc chi phÝ s¶n suÊt C¨n cø vµo c¸c nghuyªn nh©n , c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµ c¸c ph¬ng thøc t¸c ®éng ®Õn hiÖu qu¶ ngêi ta chia : + HiÖu qña ®Çu t + HiÖu qu¶ sö dông lao ®éng + HiÖu qu¶ sö dông vËt t. + HiÖu qña sö dông MM-TB HÖ thèng chØ tiªu tæng qu¸t Gi¸ trÞ cña kÕt qu¶ ®Çu ra HiÖu qu¶ SXKD = Gi¸ trÞ yÕu tè ®Çu vµo 7 KÕt qu¶ ®Çu ra ®îc ®o b»ng c¸c chØ tiªu nh sau : + Tæng doanh thu thuÇn + Tæng lîi nhuËn thuÇn + Lîi tøc gép … C¸c yÕu tè ®Çu vµo bao gåm : + Lao ®éng + T liÖu lao ®éng + §èi tîng lao ®éng + Vèn chñ së h÷u vµ vèn vay … C«ng thøc trªn ph¶n ¸nh søc s¶n xuÊt (Søc sinh lêi ) cña c¸c chØ tiªu ®Çu vµo. HiÖu qu¶ SXKD cña DN còng cã thÓ tÝnh b»ng c¾ch so s¸nh nghÞch ®¶o Gi¸ trÞ cña kÕt qu¶ ®Çu vµo HiÖu qu¶ SXKD = Gi¸ trÞ yÕu tè ®Çu ra C«ng thøc trªn ph¶n ¸nh søc hao phÝ cña c¸c chØ tiªu ®Çu vµo cã nghÜa lµ ®Ó cã mét ®¬n vÞ th× hao phÝ hÕt mÊy ®¬n vÞ chi phÝ .1 Nhãm chØ tiªu hiÖu qu¶ sö dông lao ®éng (H L§ ) Nhãm chØ tiªu nµy gåm hiÖu suÊt sö dông lao ®éng ( SSX cña lao ®éng ) vµ tû suÊt lîi nhuËn lao ®éng ( SSL cña lao ®éng ) Tæng doanh thu trong kú HL§ = Tæng sè loa ®éng trong kú ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh mét lao ®éng trong kú t¹o ®îc bao nhiªu ®ång doanh thu. Thùc chÊt ®©y chÝnh lµ chØ tiªu NSL§ Tû suÊt lîi nhuËn lao ®éng (Rn ) Lîi nhuËn trong kú RL§ = Tæng sè lao ®éng trong kú ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh mét lao ®éng trong kú lµm ra ®îc bao nhiªu ®ång lîi nhuËn 1.2 c¸c chØ tiªu hiÖu qu¶ sö dông vèn 9 1.1 Ph©n tÝch hiÖu qu¶ sö dông TSC§ HiÖu qu¶ sö dông TSC§ ®îc tÝnh b»ng nhiÒu chØ tiªu , nhng phæ biÕn lµ c¸c chØ tiªu sau : Tæng DT thuÇn ( gi¸ trÞ tæng s¶n lîng ) Søc s¶n xuÊt cña TSC§ = Nguyªn gi¸ b×nh qu©n TSC§ ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh mét ®ång nguyªn gi¸ b×nh qu©n TSC§ ®em l¹i mÊy ®ång DT thuÇn ( Hay gi¸ trÞ s¶n l- îng ).
Lîi nhuËn thuÇn (hay l·i gép ) Søc sinh lîi cña TSC§ = Nguyªn gi¸ b×nh qu©n TSC§ ChØ tiªu møc sinh lîi TSC§ cho biÕt mét ®ång nguyªn gi¸ b×nh qu©n TSC§ ®em l¹i mÊy ®ång lîi nhuËn thuÇn hay l·i gép 1.