phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn sẽ được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hệ thống đảm bảo chất lượng đào tạo bậc đại học. Chƣơng 2: Thực trạng công tác đảm bảo chất lượng đào tạo đại học của Khoa Luật trực thuộc ĐHQGHN. Chƣơng 3: : Xây dựng và vận hành hệ thống đảm bảo chất lượng đào tạo đại học của Khoa Luật trực thuộc ĐHQGHN. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HỆ THỐNG ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC 1.
Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Khái niệm Quản lý Quản lý là một hiện tượng xã hội, là một dạng hoạt động đặc thù của con người, là sản phẩm và là yếu tố gắn chặt với hợp tác lao động.Mác thì bất cứ lao động xã hội nào hay lao động chung trực tiếp nào cũng đều ít nhiều cần đến sự quản lý. Marx cũng cho rằng, quản lý về bản chất nó là quá trình điều chỉnh mọi quá trình xã hội khác. Một cách ví von đầy hình ảnh, ông nói “Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều chỉnh mình còn dàn nhạc thì cần nhạc trưởng” [1.23] để nêu lên sự tất yếu và vô cùng quan trọng của hoạt động quản lý trong quá trình phát triển của xã hội loài người.
Hoạt động quản lý điều khiển mọi hệ thống động xã hội ở tầm vi mô cũng như vĩ mô, vì vậy cách tiếp cận quản lý cũng xuất phát từ nhiều góc độ khác nhau. Đặng Quốc Bảo: Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động. Chính sự phân công hợp tác lao động nhằm đạt đến hiệu quả nhiều hơn, năng suất cao hơn. Trong công việc đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý [8,T17] Theo lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về quản lý: “Quản lý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn những quy luật khách quan vốn có của nó, nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra” [1.
Nguyễn Thị Mỹ Lộc và TS. Nguyễn Quốc Chí thì quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, lãnh đạo và kiểm tra [12,T19]. Như 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vậy có thể nói rằng bất luận một tổ chức nào với mục đích gì, cơ cấu và quy mô ra sao đều cần phải có sự quản lý và người quản lý để tổ chức hoạt động để đạt được mục đích của mình. Người quản lý phải là người có trách nhiệm phân bố nhân lực và các nguồn lực khác, đồng thời chỉ dẫn sự vận hành của một bộ phận hay toàn bộ tổ chức để tổ chức hoạt động có hiệu quả và đạt được mục đích đặt ra.
Trên phương diện hoạt động của một tổ chức thì: “Quản lý là hoạt động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nói chung và khách thể quản lý nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến” [14,tr24]. Nói cách khác “Quản lý là sự tác động liên tục, có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý hay tổ chức quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) về mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế…bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng”. [26,tr71] Nói một cách tổng quát nhất có thể xem Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục đích của quản lý. Các nhà lý luận quản lý quốc tế như Prederics William Taylor (Mỹ - 1856 – 1915), Henri Fayol (Pháp – 1841 – 1925), Max Weber (Đức – 1864 – 1920) đều đã khẳng định: “Quản lý là khoa học đồng thời là nghệ thuật”.
Bởi vì quản lý tuỳ thuộc và điều kiện, tình huống cụ thể dẫn đến sự vận động của đối tượng đến hiệu quả tối ưu, cho nên người quản lý khi vận dụng lý thuyết quản lý vào công việc của mình phải hết sức linh hoạt và mềm dẻo. Vậy người quản lý phải làm gì và làm như thế nào để đạt được mục đích quản lý? Có bốn quy trình (chức năng quản lý) mà người quản lý phải vận hành trong quá trình quản lý đó là: - Kế hoạch hoá (Planning) - Tổ chức (Organizing) - Chỉ đạo-lãnh đạo (Leading) - Kiểm tra (Controlling) 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quản lý giáo dục Giáo dục là một chức năng của xã hội loài người. Cũng như mọi hoạt động khác của xã hội loài người, giáo dục cũng được quản lý trên bình diện thực tiễn ngay từ khi hoạt động giáo dục có tổ chức mới hoàn thành.
Bản thân giáo dục được tổ chức và có mục đích đã là một thực tiễn giáo dục cộng đồng. Các nhà lý luận về quản lý giáo dục Xô Viết cũ đã nghiên cứu nhiều khía cạnh khác nhau về quản lý giáo dục và đưa ra một số định nghĩa như sau: Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp với lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo các thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển ngày càng cao của xã hội. Một vấn đề có tầm quan trọng hàng đầu trong quản lý giáo dục đó là tính đặc trưng nhân văn của nhà trường với tư cách là một hệ thống xã hội. Các quan hệ cơ bản trong quản lý giáo dục là quan hệ giữa người quản lý với người dạy và người học trong các hoạt động giáo dục.
Các mối quan hệ khác biểu hiện trong quan hệ giữa các cấp bậc quản lý, giữa người với người (Giáo viên- giáo viên-Sinh viên, Giáo viên-Lãnh đạo…), giữa người với việc (quá trình hoạt động giáo dục), giữa người với vật (điều kiện giáo dục, cơ sở vật chất…) Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tâm điểm là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất. Nói cách khác khác quản lý giáo dục là quá trình tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên khách thể, tập hợp đối tượng quản lý nhằm thực hiện mục tiêu của hệ quản lý. Trong đó chủ thể quản lý là người quản lý còn khách thể quản lý là các điều kiện đảm bảo chất lượng trong giáo dục. Trong nội dung quản lý nhà nước về giáo dục cũng được xác định rõ trong điều 99 của Luật giáo dục (sửa đổi-2005), trong đó có đề cập đến việc “Tổ chức quản lý việc đảm bảo chất lượng giáo dục và kiểm định chất lượng 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giáo dục”, điều này có một ý nghiã vô cùng quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, trong việc phát triển quy mô của hệ thống giáo dục quốc dân nước ta hiện nay.
Chúng ta thấy các nội dung quản lý đều liên quan trực tiếp đến chất lượng giáo dục từ mục tiêu giáo dục, các điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục (Chương trình, giáo viên, cơ sở vật chất, tổ chức quản lý…) cho đến các công tác thanh tra, kiểm tra giáo dục. Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam (2001 – 2010) cũng đã nêu lên yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục, mở rộng quy mô trên cơ sở đảm bảo chất lượng và hiệu quả giáo dục. Quản lý giáo dục đại học Theo Luật Giáo dục (2005), giáo dục đại học bao gồm: - Đào tạo trình độ cao đẳng được thực hiện từ hai năm đến ba năm học tuỳ theo ngành nghề đào tạo đối với người có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc bằng tốt nghiệp trung cấp; từ một năm rưỡi đến hai năm học đối với người có bằng tốt nghiệp trung cấp cùng chuyên ngành. - Đào tạo trình độ đại học được thực hiện từ bốn đến sáu năm học tuỳ theo ngành nghề đào tạo đối với người có bằng tốt nghiệp THPT hoặc bằng tốt nghiệp trung cấp; từ hai năm rưỡi đến bốn năm học đối với người có bằng tốt nghiệp trung cấp cùng chuyên ngành; từ một năm rưỡi đến hai năm học đối với người có bằng tốt nghiệp cao đẳng cùng chuyên ngành.
- Đào tạo trình độ thạc sỹ được thực hiện từ hai năm đến ba năm học đối với người có bằng tốt nghiệp đại học. - Đào tạo trình độ tiến sỹ được thực hiện trong bốn năm học đối với người tốt nghiệp đại học, từ hai đến ba năm đối với người có bằng tốt nghiệp thạc sỹ. Ngoài ra còn có phương thức giáo dục không chính quy đó là phương thức giáo dục giúp mọi người vừa học vừa làm, học liên tục, học suốt đời (bao gồm các chương trình xoá mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ, bồi dưỡng nâng cao trình độ, cập nhật kiến thức kỹ năng, đáp ứng nhu cầu người 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bên cạnh đó còn có các chương trình giáo dục để lấy văn bằng theo hình thức vừa học, vừa làm, học từ xa.
Mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khoẻ, đáp ứng yêu cầu nhân lực trình độ cao cho công nghiệp hoá, hiện đại hóa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh và hợp tác bình đẳng trong hội nhập quốc tế.