UBND TỈNH BÌNH ĐỊNH TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ QUY NHƠN GIÁO TRÌNH Mô đun: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU, CÔNG CỤ DỤNG CỤ, KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP, CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: 99/QĐ-CĐKTCNQN ngày 14 tháng 3 năm 2018 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn Bình Định, năm 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Giáo trình này được biên soạn bởi giáo viên bộ môn Kế toán doanh nghiệp, khoa Kinh tế tổng hợp trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn, sử dụng cho việc tham khảo và giảng dạy nghề Kế toán doanh nghiệp tại trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn. Mọi hình thức sao chép, in ấn và đưa lên mạng Internet không được sự cho phép của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn là vi phạm pháp luật. 1 LỜI GIỚI THIỆU Để học mô đun Hạch toán kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ, kế toán tiền lương đòi hỏi người học đã thông thạo những kiến thức về nguyên lý kế toán. Nội dung trình bày trong mô đun gồm các vấn đề: - Cung cấp kiến thức cơ bản, chuyên sâu về kế toán doanh nghiệp trên các phần hành: Kế toán nguyên vật liệu công cụ dụng cụ, Kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương.
- Cung cấp cách tạo chứng từ, ghi chép sổ sách chi tiết và tổng hợp trên từng phần hành. - Hướng dẫn và ví dụ cơ bản về tạo chứng từ, ghi chép sổ sách kế toán các phần hành. - Phần bài tập thực hành (những bài tập tương tự như ví dụ giúp người học tự rèn luyện kỹ năng). Về mặt lý thuyết, giáo trình cung cấp đến người đọc những kiến thức về cơ bản về lập, thẩm định dự án đầu tư.
Trong quá trình biên soạn chắc chắn còn thiếu sót, tổ bộ môn mong nhận được sự góp ý chân thành từ quý độc giả để giúp chúng tôi chỉnh sửa giáo trình đạt được kết quả học tập, giảng dạy cao. Biên soạn Lê Thị Kim Oanh 2 MỤC LỤC BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU, CÔNG CỤ DỤNG CỤ.1 Khái niệm, nhiệm vụ, phân loại, nguyên tắc kế toán.2 Các phương pháp kế toán hàng tồn kho.3 Tài khoản sử dụng.9 BÀI 2: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU, CÔNG CỤ DỤNG CỤ.1 Định khoản kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ.2 Lập chứng từ, ghi sổ kế toán.24 BÀI 3: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG.1 Ý nghĩa, nhiệm vụ, các hình thức tiền lương.2 Tài khoản sử dụng.3 Chứng từ sử dụng.58 BÀI 4: HẠCH TOÁN KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG. Lập chứng từ kế toán tiền lương.2 Định khoản kế toán tiền lương.3 Ghi sổ kế toán tiền lương. 83 3 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Hạch toán kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ, kế toán tiền lương Mã mô đun: MĐ 14 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun này được học sau các môn học Luật kinh tế, nguyên lý kế toán.
- Tính chất: Cung cấp kiến thức và kỹ năng quản lý điều hành, kiểm soát các hoạt động của đơn vị kinh tế trong phần hành kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ và tiền lương. Mô đun này là cơ sở để học môn đun hạch toán chi phí sản xuất, tính giá thành, hạch toán xác định kết quả kinh doanh, phân phối lợi nhuận. - Ý nghĩa: Cung cấp kiến thức chuyên ngành về kế toán doanh nghiệp qua phần hành kế toán nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ, kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương - Vai trò: Là mô đun cơ bản, giúp người học hình thành kỹ năng của người làm nghề kế toán trên vai trò cụ thể là kế toán nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ, kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương. Mục tiêu của mô đun: - Về kiến thức: + Trình bày được những khái niệm, nguyên tắc về kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ; + Trình bày được các quy định về tính lương và các khoản trích theo lương; + Phân biệt được các hình thức trả lương trong doanh nghiệp.
- Về kỹ năng: + Xác định được các chứng từ kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ và tiền lương; + Lập được chứng từ kế toán kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ, tiền lương; + Ghi được sổ kế toán chi tiết, tổng hợp của kế toán nguyên vật liệu,công cụ dụng cụ, tiền lương theo bài thực hành ứng dụng; + Ứng dụng được tin học trong kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ và tiền lương. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Đủ năng lực thực hiện công việc kế toán chi tiết, kế toán tổng hợp phần hành kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ, kế toán tiền lương; + Phối hợp tốt với kế toán các phần hành khác trong việc trao đổi xử lý chứng từ, sổ sách kế toán theo nhiệm vụ kế toán trưởng giao; + Thực hiện đúng quy định của pháp luật với nhiệm vụ được giao; Nội dung mô đun: 4 BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU, CÔNG CỤ DỤNG CỤ Mã bài: MĐ14.01 Giới thiệu: Bài học này cung cấp thông tin cần thiết để người học xác định được thế nào là nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ; xác định được công việc, cùng mối quan hệ của kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ các đối tượng lao động liên quan khác (như thủ kho, kê toán tổng hợp); nhận định được các phương pháp kế toán chi tiết nguyên vật liệu cùng sổ sách liên quan. Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm, nhiệm vụ, phân loại, nguyên tắc kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ. - Trình bày được kết cấu tài khoản 152, 153.
Nội dung chính: 1.1 Khái niệm, nhiệm vụ, phân loại, nguyên tắc kế toán 1.1 Khái niệm Nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ đều là hàng tồn kho thuộc tài sản ngắn hạn. Đặc điểm chung của nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ là thời gian luân chuyển ngắn (thường là trong vòng một chu kỳ kinh doanh hoặc một năm). Tuy nhiên, mỗi loại nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ lại có công dụng, mục đích sử dụng và đặc điểm khác nhau. Nguyên vật liệu là những đối tượng lao động, thể hiện dưới dạng vật hóa.
Trong các doanh nghiệp, nguyên vật liệu được sử dụng phục vụ cho việc sản xuất, chế tạo sản phẩm hoặc thực hiện dịch vụ hay sử dụng cho bán hàng, cho quản lý doanh nghiệp. Đặc điểm của nguyên vật liệu là chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhất định và toàn bộ giá trị nguyên vật liệu được chuyển hết một lần vào chi phí kinh doanh trong kỳ. Khi tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, nguyên vật liệu bị biến dạng hoặc tiêu hao hoàn toàn. Nguyên vật liệu được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau như mua ngoài, tự sản xuất, vốn góp của các thành viên tham gia công ty.
trong đó chủ yếu là do doanh nghiệp mua ngoài. Khác với nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ là những tư liệu lao động không đủ tiêu chuẩn về giá trị và thời gian sử dụng quy định để xếp vào tài sản cố định. Bởi vậy, công cụ dụng cụ mang đầy đủ đặc điểm như tài sản cố định hữu hình (tham gia nhiều kỳ sản xuất kinh doanh, giá trị hao mòn dần trong quá trình sử dụng, giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu cho đến lúc hư hỏng). Công cụ dụng cụ trong các doanh nghiệp được sử dụng để phục vụ cho hoạt động sản xuất hay hoạt động bán hàng, hoạt động quản lý doanh nghiệp.
Cũng như nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau như mua ngoài, tự sản xuất, nhận vốn góp, nhận biếu tặng, ., trong đó, chủ yếu là do doanh nghiệp mua ngoài.2 Nhiệm vụ - Kế toán ghi chép, theo dõi tình hình nhập – xuất – tồn kho nguyên vật liệu, công cụ, dụng cụ cả về số lượng, chất lượng, giá trị. Tính giá trị của nguyên vật liệu xuất kho theo phương pháp thích hợp, phương pháp tính giá phải sử dụng nhất quán ít nhất là trong một niên độ kế toán. - Kế toán tính toán và phân bổ giá trị của nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ sử dụng vào chi phí sản xuất theo đúng chế độ quy định - Kế toán vận dụng đúng đắn các phương pháp hạch toán nguyên vật liệu, công cụ, dụng cụ, hướng dẫn kiểm tra việc chấp hành các nguyên tắc, thủ tục nhập, 5 xuất kho nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ. Kiểm tra hướng dẫn việc hạch toán nghiệp vụ của thủ kho, thường xuyên đối chiếu số liệu trên sổ kế toán với thẻ kho của thủ kho để xác định số tồn kho thực tế của từng thứ nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ.
- Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch thu mua, tình hình dự trữ và tiêu hao nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ; phát hiện và xử lý kịp thời nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ thừa, thiếu, ứ đọng kém phẩm chất, ngăn ngừa việc sử dụng nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ lãng phí. - Kế toán tham gia kiểm kê, đánh giá lại nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ theo chế độ của nhà nước. Lập các báp cáo kế toán về nguyên vật liệu dụng cụ phục vụ công tác lãnh đạo và quản lý, điều hành và phân tích kinh tế.3 Phân loại nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ Phân loại tài sản nói chung và phân loại nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ nói riêng là việc sắp xếp các loại tài sản hay nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ khác nhau vào từng nhóm khác nhau theo những tiêu thức nhất định (theo công dụng, theo nguồn hình thành, theo quyền sở hữu. Mỗi một cách phân loại khác nhau đều có những tác dụng nhất định trong quản lý hạch toán.
Sau đây là một số tiêu thức phân loại sử dụng phổ biến trong kế toán nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ. Đối với nguyên vật liệu, căn cứ vào vài trò và tác dụng của nguyên vật liệu trong sản xuất, nguyên vật liệu được chia làm các loại sau: - Nguyên vật liệu chính: Là những thứ nguyên vật liệu mà sau quá trình gia công, chế biến sẽ cấu thành nên thực thể vật chất chủ yếu của sản phẩm.