Chuyên đề thực tập hoàn thiện hạch toán kế toán doanh thu chi phí xác định kết quả kinh doanh dịch vụ tại công ty thông tin di động vms mobifone

Chuyên khảo kinh tế phân tích Chuyên đề thực tập hoàn thiện hạch toán kế toán doanh thu chi phí xác định kết quả kinh doanh dịch, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Đặng Thị Thuý Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Đông
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Hạch Toán Kế Toán Doanh Thu - Chi Phí Tại VMS-MobiFone
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HẠCH TOÁN KẾ TOÁN DOANH THU-CHI PHÍ-XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP
• 1.1. Doanh thu dịch vụ viễn thông và hạch toán kế toán doanh thu cung cấp dịch vụ viễn thông
• 1.1.1. Khái niệm dịch vụ viễn thông
• 1.1.2. Khái niệm doanh thu dịch vụ viễn thông
• 1.1.3. Kế toán doanh thu cung cấp dịch vụ
• 1.1.3.1. Tổ chức hạch toán ban đầu
• 1.1.3.2. Tổ chức hạch toán chi tiết
• 1.1.3.3. Tổ chức hạch toán tổng hợp
• 1.2. Chi phí kinh doanh dịch vụ viễn thông và hạch toán kế toán chi phí dịch vụ kinh doanh
• 1.2.1. Bản chất của chi phí kinh doanh dịch vụ viễn thông
• 1.2.2. Phân loại chi phí dịch vụ
• 1.2.2.1. Phân loại chi phí theo tính chất kinh tế
• 1.2.2.2. Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế
• 1.2.2.3. Phân loại chi phí theo mối quan hệ giữa chi phí với đối tượng tập hợp chi phí
• 1.2.2.4. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm dịch vụ hoàn thành
• 1.2.2.5. Phân loại chi phí theo khoản mục tính giá thành
• 1.2.3. Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí
• 1.2.3.1. Đối tượng tập hợp chi phí dịch vụ viễn thông
• 1.2.3.2. Phương pháp tập hợp chi phí
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hạch Toán Doanh Thu Chi Phí VMS MobiFone Khái Niệm

Ngành Bưu chính - Viễn thông đóng vai trò quan trọng trong hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế quốc dân, được xem là ngành kinh tế mũi nhọn. Ngành này không ngừng đổi mới và hội nhập quốc tế để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong đó, thông tin di động, với sự tiên phong của VMS-MobiFone, đã có những bước phát triển vượt bậc. VMS-MobiFone đã khẳng định vị thế trên thị trường, đóng góp lớn vào ngân sách nhà nước. Quá trình hạch toán kế toán doanh thu và chi phí có vai trò then chốt đối với sự ổn định và phát triển của VMS. Doanh thu và chi phí là hai yếu tố quan trọng trong hoạt động kinh doanh của mọi doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực viễn thông. Việc hạch toán chính xác và hiệu quả doanh thu và chi phí giúp VMS-MobiFone đánh giá đúng hiệu quả kinh doanh, đưa ra các quyết định quản lý phù hợp và đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật.

1.1. Dịch Vụ Viễn Thông Định Nghĩa và Phân Loại Chi Tiết

Dịch vụ viễn thông là dịch vụ truyền thông tin từ người nói đến người nghe thông qua hệ thống tổng đài di động hoặc internet mà không làm thay đổi loại hình hoặc nội dung thông tin. Dịch vụ viễn thông cơ bản là dịch vụ “thoại”. Dịch vụ được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, bao gồm mức độ hoạt động (dịch vụ chính, dịch vụ kèm theo), quá trình bán hàng (dịch vụ trước, trong và sau bán), nhóm dịch vụ (sản xuất, thuần túy, quản lý kinh doanh) và tính chất hoạt động (sản xuất, hướng dẫn sử dụng, bảo hành, sửa chữa). Dịch vụ viễn thông bao gồm dịch vụ cơ bản và dịch vụ giá trị gia tăng. Dịch vụ viễn thông cơ bản là dịch vụ truyền thông tin của người nói đến người nghe qua hệ thống tổng đài di động hoặc internet mà không làm thay đổi loại hình hoặc nội dung thông tin. Trong kinh doanh người ta thường gọi là dịch vụ “thoại”.

1.2. Doanh Thu Dịch Vụ Viễn Thông Khái Niệm và Điều Kiện Ghi Nhận

Doanh thu là kết quả của quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tăng doanh thu, giảm chi phí là mục tiêu của các doanh nghiệp hoạt động vì lợi nhuận. Doanh thu dịch vụ viễn thông là cước dịch vụ Bưu chính Viễn thông, phí phát hành báo chí, doanh thu lắp đặt điện thoại, bán sản phẩm, hàng hoá và cung cấp các dịch vụ khác đã thực hiện. Doanh thu của giao dịch về cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giao dịch được xác định một cách đáng tin cậy. Kết quả giao dịch cung cấp dịch vụ được xác định khi thoả mãn tất cả 4 điều kiện sau: Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn, có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó, xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập bảng cân đối kế toán, xác định được chi phí sản xuất phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó.

II. Thách Thức Hạch Toán Doanh Thu Chi Phí tại VMS MobiFone

Mặc dù VMS-MobiFone đã đạt được nhiều thành công, công tác hạch toán kế toán vẫn còn những thách thức nhất định. Các vấn đề có thể bao gồm: sự phức tạp của các dịch vụ viễn thông, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, yêu cầu quản lý chi phí hiệu quả, và tuân thủ các quy định kế toán. Việc hoàn thiện hạch toán kế toán doanh thu và chi phí là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo sự phát triển bền vững của VMS-MobiFone. Cần có những giải pháp để tối ưu hóa quy trình hạch toán, áp dụng công nghệ thông tin, và nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ kế toán. Điều này giúp VMS-MobiFone quản lý tài chính hiệu quả hơn, đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác, và duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

2.1. Đa Dạng Dịch Vụ Viễn Thông Ảnh Hưởng Đến Hạch Toán Doanh Thu

Sự đa dạng của các dịch vụ viễn thông (thoại, tin nhắn, data, dịch vụ giá trị gia tăng) tạo ra sự phức tạp trong việc xác định và phân bổ doanh thu. Mỗi loại dịch vụ có đặc điểm riêng, yêu cầu phương pháp hạch toán khác nhau. Việc xác định chính xác doanh thu cho từng dịch vụ là cần thiết để đánh giá hiệu quả kinh doanh của từng mảng dịch vụ và đưa ra các quyết định điều chỉnh phù hợp. Cần có hệ thống theo dõi và phân tích doanh thu chi tiết, linh hoạt để đáp ứng sự thay đổi của thị trường và sự ra đời của các dịch vụ mới.

2.2. Quản Lý Chi Phí Hiệu Quả Áp Lực Cạnh Tranh và Yêu Cầu Tối Ưu

Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, việc quản lý chi phí hiệu quả là yếu tố sống còn đối với VMS-MobiFone. Chi phí kinh doanh dịch vụ viễn thông bao gồm nhiều khoản mục khác nhau (chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao, chi phí dịch vụ mua ngoài). Việc kiểm soát và tối ưu hóa từng khoản mục chi phí là cần thiết để giảm giá thành dịch vụ, tăng lợi nhuận và duy trì khả năng cạnh tranh. Cần có hệ thống theo dõi và phân tích chi phí chi tiết, chính xác để xác định các khoản mục chi phí bất hợp lý và đưa ra các biện pháp cắt giảm.

III. Hướng Dẫn Hạch Toán Doanh Thu Dịch Vụ VMS MobiFone Chi Tiết

Hạch toán doanh thu dịch vụ viễn thông đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ các quy định kế toán. Quy trình hạch toán bao gồm các bước: tổ chức hạch toán ban đầu (chứng từ sử dụng, quy trình luân chuyển chứng từ), tổ chức hạch toán chi tiết (sổ chi tiết doanh thu, sổ chi tiết thanh toán), và tổ chức hạch toán tổng hợp (tài khoản sử dụng, sơ đồ hạch toán). Việc sử dụng đúng tài khoản kế toán và tuân thủ các nguyên tắc ghi nhận doanh thu là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan (bán hàng, kế toán, tài chính) để đảm bảo tính chính xác và kịp thời của thông tin doanh thu.

3.1. Chứng Từ Kế Toán Doanh Thu Hóa Đơn Hợp Đồng và Phiếu Thu

Hạch toán doanh thu cung cấp dịch vụ bao gồm các chứng từ sau: Hoá đơn bán hàng thông thường mẫu số 02 GTTT-3LL (nếu doanh nghiệp áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp - Hoá đơn giá trị gia tăng mẫu số 01 GTKT-3LL (nếu doanh nghiệp áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ - Hoá đơn GTGT mẫu 01 GTHT-2LN - Hợp đồng cung cấp dịch vụ - Chứng từ thu chi tiền mặt, giấy báo Nợ, giấy báo Có của Ngân hàng… Căn cứ hợp đồng cung cấp dịch vụ mà nhân viên bán hàng ký với khách hàng, nhân viên bán hàng lập tối thiểu 3 liên (đặt giấy than viết 1 lần) trong đó: liên1 lưu tại quyển, liên2 giao cho khách hàng, liên3 dùng để luân chuyển và ghi sổ (chứng tưừnày có thể do bộ phận cung ứng hoặc phòng kinh doanh lập hoặc kế toán tiêu thụ lập tuỳ theo sự phân cấp của doanh nghiệp.

3.2. Tài Khoản Kế Toán Doanh Thu 511 512 515 và Cách Sử Dụng

Để hạch toán doanh thu cung cấp dịch vụ kế toán sử dụng các tài khoản sau: Nhóm TK51 có 3 tài khoản - TK511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: phản ánh tổng số doanh thu bán hàng thực tế của doanh nghiệp trong kỳ và các khoản giảm doanh thu. TK512 - Doanh thu nội bộ Nội dung tài khoản này tương tự như TK511 nhưng tài khoản này phản ánh sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ tiêu thụ trong nội bộ doanh nghiệp.TK512 được chia làm 3 tài khoản cấp 2 gồm: + TK 5121 - Doanh thu bán hàng hoá + TK 5122 - Doanh thu bán sản phẩm + TK 5123 - Doanh thu cung cấp dịch vụ TK 512 thường được sử dụng cho các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ như: du lịch, bưu chính viễn thông, giao thông vận tải… Tài khoản này chỉ sử dụng cho các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trong một Tổng Công ty nhằm phản ảnh doanh thu nội bộ trong kỳ - TK515 - Doanh thu hoạt động tài chính: phản ánh thu nhập từ hoạt động tài chính của doanh nghiệp.

IV. Phương Pháp Hạch Toán Chi Phí Dịch Vụ tại VMS MobiFone

Hạch toán chi phí dịch vụ viễn thông là quá trình ghi nhận và phân bổ các chi phí phát sinh trong quá trình cung cấp dịch vụ. Chi phí được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau (tính chất kinh tế, công dụng kinh tế, mối quan hệ với đối tượng tập hợp chi phí, mối quan hệ với khối lượng sản phẩm dịch vụ, khoản mục tính giá thành). Việc phân loại chi phí đúng đắn giúp cho việc quản lý và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn. Cần có phương pháp tập hợp chi phí phù hợp (trực tiếp, phân bổ) để đảm bảo tính chính xác của thông tin chi phí.

4.1. Phân Loại Chi Phí Theo Tính Chất Kinh Tế và Công Dụng Kinh Tế

Theo cách phân loại này, những khoản chi phí có chung tính chất kinh tế được xếp chung vào một yếu tố, không kể chi phí đó phát sinh ở địa điểm nào và mục đích gì trong kinh doanh. Chi phí dịch vụ được phân thành các yếu tố chi phí sau: - Chi phí nguyên vật liệu - Chi phí nhân công - Chi phí khấu hao tài sản cố định - Chi phí dịch vụ mua ngoài - Chi phí khác bằng tiền. Căn cứ vào công dụng kinh tế thì các chi phí hoạt động kinh doanh được phân thành: - Chi phí trực tiếp: là những chi phí trực tiếp phát sinh trong quá trình cung cấp các dịch vụ cho khách hàng sản xuất sản phẩm và cung cấp các lao vụ, dịch vụ khác. - Chi phí sản xuất chung: là những chi phí có tính chất tổ chức và quản lý các hoạt động kinh doanh bưu chính viễn thông của từng đơn vị.

4.2. Đối Tượng Tập Hợp Chi Phí Hoạt Động Kinh Doanh và Dịch Vụ Cụ Thể

Xuất phát từ những đặc điểm cơ bản của quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm viễn thông là một quá trình liên tục vì vậy, đối tượng tập hợp chi phí trong ngành bưu chính viễn thông là theo từng hoạt động kinh doanh như: hoạt động kinh doanh bưu chính, hoạt động kinh doanh viễn thông, phát hành báo chí và hoạt động kinh doanh khác. Đối với chi phí cơ bản có liên quan trực tiếp đến từng đối tượng tập hợp chi phí thì tập hợp trực tiếp cho từng đối tượng tập hợp chi phí đó, gọi là phương pháp tập hợp chi phí trực tiếp. Chi phí cơ bản gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp. Những chi phí này khi phát sinh sẽ hạch toán vào các khoản mục chi phí theo từng yếu tố cụ thể. Cuối kỳ để tập hợp chi phí theo từng đối tượng cụ thể thì phải tiến hành phân bổ cho từng đối tượng tập hợp chi phí theo tiêu thức phù hợp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Hoàn Thiện Hạch Toán tại VMS MobiFone

Việc hoàn thiện hạch toán kế toán doanh thu và chi phí tại VMS-MobiFone cần được thực hiện một cách toàn diện và có hệ thống. Các giải pháp có thể bao gồm: rà soát và cải tiến quy trình hạch toán, áp dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ kế toán, và tăng cường kiểm tra, giám sát. Cần có sự cam kết và hỗ trợ từ ban lãnh đạo để đảm bảo sự thành công của quá trình hoàn thiện. Việc hoàn thiện hạch toán kế toán sẽ giúp VMS-MobiFone nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác, và duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

5.1. Áp Dụng Phần Mềm Kế Toán Tự Động Hóa Quy Trình và Giảm Sai Sót

Việc áp dụng phần mềm kế toán hiện đại giúp tự động hóa các quy trình hạch toán, giảm thiểu sai sót do thao tác thủ công, và cung cấp thông tin kế toán kịp thời, chính xác. Phần mềm kế toán cần được lựa chọn phù hợp với đặc điểm hoạt động của VMS-MobiFone và được triển khai một cách bài bản. Cần có sự đào tạo và hướng dẫn sử dụng phần mềm cho đội ngũ kế toán để đảm bảo hiệu quả sử dụng.

5.2. Đào Tạo Nâng Cao Cập Nhật Kiến Thức và Kỹ Năng Kế Toán

Đội ngũ kế toán cần được đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, cập nhật kiến thức về các quy định kế toán mới, và nâng cao kỹ năng sử dụng phần mềm kế toán. Việc đào tạo có thể được thực hiện thông qua các khóa học ngắn hạn, hội thảo chuyên đề, hoặc chương trình đào tạo nội bộ. Cần có chính sách khuyến khích và tạo điều kiện cho đội ngũ kế toán tham gia các hoạt động đào tạo.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng của Hạch Toán Doanh Thu Chi Phí

Hạch toán kế toán doanh thu và chi phí đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính và đảm bảo sự phát triển bền vững của VMS-MobiFone. Việc hoàn thiện hạch toán kế toán là một quá trình liên tục và cần được thực hiện một cách toàn diện và có hệ thống. Với sự cam kết và hỗ trợ từ ban lãnh đạo, VMS-MobiFone có thể nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác, và duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Trong tương lai, hạch toán kế toán sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc giúp VMS-MobiFone thích ứng với sự thay đổi của thị trường và đạt được các mục tiêu kinh doanh.

6.1. Hướng Đến Tương Lai Ứng Dụng Công Nghệ và Phân Tích Dữ Liệu

Trong tương lai, hạch toán kế toán sẽ ngày càng được ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu để cung cấp thông tin kế toán chi tiết, chính xác và kịp thời. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning) có thể được sử dụng để tự động hóa các quy trình hạch toán, phát hiện gian lận, và dự báo doanh thu, chi phí. Việc phân tích dữ liệu kế toán sẽ giúp VMS-MobiFone đưa ra các quyết định kinh doanh dựa trên dữ liệu, tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh.

6.2. Đề Xuất Giải Pháp Tiếp Tục Nghiên Cứu và Cải Tiến Quy Trình

Để tiếp tục hoàn thiện hạch toán kế toán, VMS-MobiFone cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến quy trình hạch toán, áp dụng các chuẩn mực kế toán mới, và nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ kế toán. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan (kế toán, tài chính, công nghệ thông tin) để đảm bảo sự thành công của quá trình hoàn thiện. Việc hoàn thiện hạch toán kế toán là một quá trình liên tục và cần được thực hiện một cách chủ động và sáng tạo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường viễn thông Việt Nam trong giai đoạn đổi mới ghi nhận bước nhảy vọt với mức tăng trưởng doanh thu trung bình đạt trên 135% mỗi năm. Công ty Thông tin Di động VMS (mạng MobiFone) giữ vững vị trí dẫn đầu với 42% thị phần toàn quốc, sở hữu quy mô hơn 5,8 triệu thuê bao và đóng góp vào ngân sách nhà nước hơn 1.000 tỷ đồng năm 2006. Tuy nhiên, sự bùng nổ của các gói dịch vụ đa dạng như thuê bao trả sau MobiFone, thuê bao trả trước MobiCard, Mobi4U, MobiPlay cùng hệ thống chuyển vùng quốc tế tới 60 quốc gia đã đặt ra thách thức lớn đối với công tác kế toán tài chính.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là hệ thống kế toán truyền thống bộc lộ nhiều điểm nghẽn trong việc đối soát dữ liệu cước, xử lý doanh thu nhận trước và phân bổ chi phí vận hành mạng lưới. Mục tiêu của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng công tác hạch toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh tại VMS, từ đó xây dựng các giải pháp hoàn thiện quy trình kế toán theo chuẩn mực kế toán Việt Nam và thông lệ quốc tế.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hoạt động kinh doanh dịch vụ viễn thông tại Văn phòng Công ty và 4 Trung tâm Thông tin di động khu vực (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ) trong giai đoạn 2000 - 2006. Kết quả nghiên cứu góp phần tăng tính minh bạch của báo cáo tài chính, rút ngắn 15% đến 20% thời gian tổng hợp báo cáo định kỳ và nâng cao hiệu quả quản trị chi phí phục vụ lộ trình cổ phần hóa doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14 - Doanh thu và thu nhập khác) ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC và hệ thống Chế độ Kế toán Doanh nghiệp theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC. Đồng thời, đề tài so sánh đối chiếu với Chuẩn mực Kế toán Quốc tế IAS 18 (Revenue) cùng mô hình kế toán của Pháp và Mỹ nhằm làm rõ các nguyên tắc hạch toán dịch vụ đặc thù.

Khung lý thuyết tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Doanh thu dịch vụ viễn thông: Toàn bộ cước dịch vụ phát sinh, cước thuê bao, cước hòa mạng và doanh thu kết nối liên mạng được khách hàng chấp nhận thanh toán.
• Doanh thu nhận trước: Giá trị thẻ cào trả trước bán ra nhưng khách hàng chưa thực hiện cuộc gọi, được theo dõi trên tài khoản doanh thu chưa thực hiện.
• Chi phí dịch vụ viễn thông: Hao phí lao động sống và lao động vật hóa bỏ ra trong kỳ, phân loại theo tính chất kinh tế và mối quan hệ với sản lượng đàm thoại (chi phí khả biến và chi phí bất biến).
• Xác định kết quả kinh doanh: Khoản chênh lệch giữa doanh thu thuần với giá vốn dịch vụ, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp trong một niên độ tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp thu thập từ hệ thống sổ sách kế toán, bảng cân đối số phát sinh, báo cáo tài chính và 22 biểu mẫu báo cáo kế toán nội bộ của VMS trong chuỗi thời gian 7 năm liên tục (2000 - 2006).

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu kế toán tổng hợp và chi tiết tại Văn phòng Công ty, Xí nghiệp Thiết kế cùng 4 Trung tâm khu vực phụ trách 64 tỉnh thành, quản lý hơn 3.000 trạm phát sóng BTS và 21 trung tâm chuyển mạch MSC. Phương pháp chọn mẫu điển hình toàn bộ được áp dụng nhằm phản ánh toàn diện bức tranh tài chính của một doanh nghiệp hạ tầng viễn thông quy mô lớn.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh, phân tích tỷ trọng và mô hình hóa dòng luân chuyển chứng từ là nhằm phát hiện các điểm nghẽn khi kết nối phần mềm kế toán chuyên dụng SUN với phần mềm tính cước trực tuyến Intelligent Network. Nghiên cứu thực hiện xử lý dữ liệu theo các chu kỳ kế toán tháng, quý và năm tài chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế tại Công ty Thông tin Di động VMS cho thấy 4 phát hiện quan trọng:

• Tăng trưởng doanh thu vượt bậc gắn liền với mở rộng thị phần: Doanh thu toàn công ty tăng từ 1.250 tỷ đồng năm 2000 lên mức xấp xỉ 7.000 tỷ đồng năm 2005 và đạt gần 10.000 tỷ đồng năm 2006, tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân đạt 137%/năm. MobiFone giữ vững vị thế số một với 42% thị phần, vượt xa Vinaphone (33%) và Viettel (22%).

• Cơ cấu sản phẩm dịch vụ chuyển dịch mạnh sang hình thức trả trước: Sự xuất hiện của MobiCard (1999), Mobi4U (2002) và MobiPlay (2003) đã thúc đẩy sản lượng đàm thoại tăng từ 964,2 triệu phút năm 2000 lên hơn 3,2 tỷ phút năm 2005, đạt tốc độ tăng bình quân 125%/năm. Số lượng thuê bao tăng ấn tượng từ 353.823 số năm 2000 lên hơn 5,8 triệu số vào năm 2006 (tốc độ tăng trung bình 152%/năm).

• Hiệu quả kinh doanh và khả năng sinh lời duy trì ở mức cao: Lợi nhuận trước thuế tăng từ 446 tỷ đồng năm 2000 lên hơn 2.000 tỷ đồng năm 2005 (tăng gấp hơn 3 lần), đạt tốc độ tăng trưởng lợi nhuận bình quân 140%/năm. Năm 2006, doanh nghiệp đóng góp vào ngân sách nhà nước hơn 1.000 tỷ đồng.

• Bất cập trong kỹ thuật hạch toán doanh thu và chi phí: Việc quản lý doanh thu trả trước chưa bóc tách triệt để giữa số tiền thu bán thẻ cào và doanh thu cước phát sinh thực tế trong kỳ. Quy trình phân bổ chi phí sản xuất chung giữa 4 trung tâm khu vực còn mang tính bình quân, chưa phản ánh đúng giá thành từng loại dịch vụ thoại, tin nhắn hay dữ liệu GPRS.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng thuê bao và doanh thu giai đoạn 2000 - 2006, kết hợp với bảng cơ cấu phân tích tỷ trọng chi phí bán hàng trên tổng doanh thu thuần theo từng trung tâm vùng.

Thảo luận kết quả

Sự bứt phá về doanh thu và lợi nhuận của VMS bắt nguồn từ chiến lược mở rộng hạ tầng mạng lưới với 39 trạm kiểm soát gốc BSC và gần 3.000 trạm BTS, kết hợp hiệu quả từ Hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC với Comvik Thụy Điển trị giá 456 triệu USD vốn đầu tư.

Về mặt hạch toán, do đặc thù ngành viễn thông không có sản phẩm dở dang, tài khoản Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang không có số dư cuối kỳ. Ngành Bưu chính Viễn thông được Bộ Tài chính cho phép không sử dụng tài khoản Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và Chi phí nhân công trực tiếp mà tập hợp thẳng vào Chi phí sản xuất chung. Điều này giúp tinh giản hóa bộ máy hạch toán nhưng lại làm giảm độ chi tiết của thông tin kế toán quản trị khi so sánh với chuẩn mực quốc tế IAS 18 và hệ thống kế toán Mỹ (US GAAP) vốn theo dõi chi tiết dự phòng hoàn trả và chiết khấu thương mại ngay tại thời điểm ghi nhận.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác kế toán và chuẩn bị cho tiến trình cổ phần hóa, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Tự động hóa quy trình hạch toán doanh thu trả trước qua hệ thống phần mềm: Nâng cấp cổng kết nối dữ liệu giữa phần mềm kế toán SUN và hệ thống tính cước trực tuyến Intelligent Network. Phòng Kế toán phối hợp cùng Phòng Tin học - Tính cước thực hiện tự động trích chuyển số dư từ tài khoản Doanh thu nhận trước sang tài khoản Doanh thu cung cấp dịch vụ viễn thông căn cứ trên sản lượng đàm thoại thực tế trong vòng 6 tháng tới, giảm sai lệch số liệu đối soát xuống dưới 0,05%.

• Đổi mới tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung: Áp dụng phương pháp phân bổ chi phí mạng lưới căn cứ trên dung lượng kênh truyền và số phút đàm thoại thực tế của từng trung tâm thay vì phân bổ theo doanh thu kế hoạch. Kế toán trưởng chỉ đạo bộ phận Kế toán Chi phí triển khai áp dụng từ quý 1 năm tài chính tiếp theo, giúp giảm 12% chi phí quản lý gián tiếp bị phân bổ sai lệch.

• Xây dựng quy chế trích lập dự phòng nợ cước khó đòi cho thuê bao trả sau: Thiết lập tài khoản chi tiết theo dõi tuổi nợ theo 3 mức (quá hạn 30 ngày, 60 ngày và trên 90 ngày) cho dịch vụ thuê bao MobiFone. Ban Giám đốc ban hành quy chế xử lý nợ đọng cước trong 3 tháng, đặt mục tiêu kéo giảm tỷ lệ nợ cước quá hạn xuống dưới 1,5% tổng doanh thu cước trả sau.

• Tái cấu trúc và rút ngắn thời gian lập báo cáo tài chính nội bộ: Rút ngắn thời hạn gửi báo cáo kế toán tháng của các Trung tâm từ 5 ngày xuống 3 ngày, báo cáo quý từ 10 ngày xuống 5 ngày và báo cáo năm của Công ty từ 25 ngày xuống 15 ngày. Phòng Kế toán - Thống kê - Tài chính chủ trì triển khai hệ thống báo cáo điện tử đồng bộ trong toàn bộ 4 trung tâm khu vực trong vòng 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

• Chuyên viên kế toán và kiểm toán viên ngành viễn thông: Cung cấp cẩm nang chi tiết về sơ đồ hạch toán, quy trình luân chuyển chứng từ và phương pháp xử lý các tài khoản đặc thù trong kinh doanh dịch vụ mạng di động.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu tài chính - kế toán: Là tài liệu tham khảo giá trị về đối chiếu thực hành kế toán Việt Nam (VAS 14) với chuẩn mực quốc tế (IAS 18), kế toán Pháp và kế toán Mỹ trong doanh nghiệp quy mô lớn.
• Ban lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp nhà nước: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về quản lý dòng tiền, kiểm soát chi phí vận hành mạng và chuẩn bị minh bạch báo cáo tài chính phục vụ cổ phần hóa.
• Chuyên gia tư vấn giải pháp ERP và chuyển đổi số ngành viễn thông: Tham khảo mô hình tích hợp dữ liệu tính cước viễn thông vào sổ cái kế toán tổng hợp, phục vụ thiết kế module tài chính chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao VMS không sử dụng tài khoản Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và Chi phí nhân công trực tiếp? Theo quy định đặc thù của Bộ Tài chính dành cho ngành Bưu chính Viễn thông, quy trình cung cấp dịch vụ mang tính liên tục và không tạo ra sản phẩm vật chất dở dang. Chi phí nhân công vận hành và vật tư phụ tùng được tập hợp trực tiếp vào tài khoản Chi phí sản xuất chung để kết chuyển xác định giá vốn.

• Doanh thu thẻ cào MobiCard được ghi nhận vào thời điểm nào? Khi khách hàng mua thẻ cào hoặc nạp tiền MobiEZ, dòng tiền thu về được ghi nhận vào tài khoản Doanh thu chưa thực hiện. Doanh thu bán hàng thực tế chỉ được ghi nhận vào tài khoản Doanh thu khi thuê bao thực hiện cuộc gọi, nhắn tin hoặc sử dụng dịch vụ giá trị gia tăng.

• Hợp đồng BCC với tập đoàn Comvik Thụy Điển đã tác động thế nào đến kế toán VMS? Hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC mang lại 456 triệu USD vốn đầu tư trang thiết bị với tỷ lệ phân chia góp vốn 53% VMS và 47% Comvik. Kế toán công ty đã hoàn thiện hệ thống theo dõi tài sản cố định, đối soát chia sẻ doanh thu quốc tế và tiếp nhận bàn giao toàn bộ mạng lưới sau 10 năm hợp tác.

• Quy trình đối soát cước kết nối liên mạng giữa VMS và các bưu điện tỉnh diễn ra ra sao? Căn cứ số liệu lưu thoát cuộc gọi đối soát với Công ty Viễn thông liên tỉnh VTN, các Trung tâm lập Biên bản xác nhận doanh thu ăn chia cước kết nối. Doanh thu cước được nhận và chi phí cước phải trả được hạch toán riêng biệt trên hóa đơn giá trị gia tăng, không được bù trừ trực tiếp.

• Giải pháp nào giúp giảm thời gian lập báo cáo tài chính hợp nhất từ 4 trung tâm khu vực? Việc chuẩn hóa 22 biểu mẫu báo cáo nội bộ và tích hợp truyền số liệu trực tuyến qua phần mềm kế toán SUN giúp Văn phòng Công ty tự động tổng hợp số liệu từ 4 trung tâm, rút ngắn chu kỳ lập báo cáo năm từ 25 ngày xuống dưới 15 ngày.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hạch toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong ngành viễn thông theo VAS 14 và IAS 18.
• Phản ánh trung thực bức tranh tăng trưởng thần tốc của MobiFone với 42% thị phần, doanh thu đạt xấp xỉ 7.000 tỷ đồng và lợi nhuận hơn 2.000 tỷ đồng.
• Chỉ rõ những tồn tại trong việc quản lý doanh thu trả trước, phân bổ chi phí mạng lưới và tốc độ lập báo cáo tài chính nội bộ giữa các đơn vị phụ thuộc.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao, gắn liền với việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuẩn hóa quy trình kế toán quản trị.
• Định hình lộ trình triển khai cụ thể trong vòng 3 đến 12 tháng, tạo tiền đề vững chắc nâng cao năng lực cạnh tranh và thực hiện thành công cổ phần hóa doanh nghiệp.

Để khai thác tối đa giá trị thực tiễn từ mô hình nghiên cứu này, các nhà quản lý và chuyên gia kế toán nên tiến hành rà soát ngay quy trình đối soát dữ liệu cước, áp dụng các tiêu chuẩn phân bổ chi phí hiện đại nhằm tối ưu hóa hiệu quả tài chính doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HẠCH TOÁN KẾ TOÁN DOANH THU-CHI PHÍ-XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP 1. Doanh thu dịch vụ viễn thông và hạch toán kế toán doanh thu cung cấp dịch vụ viễn thông 1. Khái niệm dịch vụ viễn thông Nền sản xuất xã hội chia ra làm 2 lĩnh vực: sản xuất vật chất và phi vật chất. Dịch vụ thuộc lĩnh vực phi vật chất được hiểu là những hoạt động nhằm phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân gắn liền với hoạt động thương mại, để nâng cao trình độ, nhằm thoả mãn nhu cầu đa dạng của khách hàng Người ta có thể căn cứ vào một số tiêu thức khác nhau để phân loại dịch vụ cho phù hợp: * Căn cứ vào mức độ hoạt động có thể chia thành: dịch vụ chính, dịch vụ kèm theo, dịch vụ thuần tuý… * Căn cứ vào quá trình bán hàng có thể chia thành: - Dịch vụ trước khi bán gồm: cung cấp thông tin nguồn hàng, giá cả, điều kiện mua và thanh toán… - Dịch vụ trong khi bán hàng gồm: vận chuyển, cho thuê thiết bị vận chuyển, bốc dỡ, thí nghiệm, kiểm tra hàng hoá… - Dịch vụ sau khi bán hàng gồm: lắp đặt, hướng dẫn sử dụng, nhận bảo hành, bán phụ tùng, tư vấn… * Căn cứ vào nhóm dịch vụ có thể chia thành: - Nhóm dịch vụ mang tính chất sản xuất - Nhóm dịch vụ thuần tuý góp phần chuyển hoá hình thái giá trị của sản phẩm hàng hoá - Nhóm dịch vụ mang tính chất quản lý kinh doanh * Căn cứ vào tính chất hoạt động dịch vụ có thể chia thành: dịch vụ sản xuất, hướng dẫn sử dụng, nhận bảo hành, sửa chữa, bán phụ tùng, tư vấn… Sinh viên thực hiện: Đặng Thị Thuý Hà 3 Lớp Kế Toán 45A Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Thị Đông Do đó, dịch vụ nói chung là một tập hợp các hoạt động bao gồm các nhân tố không hiện hữu, tạo ra chuỗi giá trị và mang lại lợi ích tổng hợp.

Dịch vụ thường được phân ra 2 mức: dịch vụ cơ bản và dịch vụ giá trị gia tăng Như vậy, dịch vụ viễn thông cơ bản là dịch vụ truyền thông tin của người nói đến người nghe qua hệ thống tổng đài di động hoặc internet mà không làm thay đổi loại hình hoặc nội dung thông tin. Trong kinh doanh người ta thường gọi là dịch vụ “thoại” 1. Khái niệm doanh thu dịch vụ viễn thông Doanh thu là kết quả của quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.Tăng doanh thu, giảm chi phí là mục tiêu của các doanh nghiệp hoạt động vì lợi nhuận. Xét trên góc độ hạch toán kế toán thì phần hành kế toán doanh thu có vai trò quan trọng và liên quan mật thiết đến tất cả các phần hành kế toán khác.

Do vậy, hiểu đúng khái niệm doanh thu là điều hiện cần thiết. Với tầm quan trọng này, khái niệm doanh thu đã được quy định trong chuẩn mực kế toán VAS14 “Doanh thu và thu nhập khác” được ban hành kèm theo Quyết định 149/2001/QĐ/BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Trong chuẩn mực: Doanh thu của giao dịch về cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi kết quả của giao dịch được xác định một cách đáng tin cậy. Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ liên quan đến nhiều kỳ thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quả phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập bảng cân đối kế toán của kỳ đó Doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền bán sản phẩm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ được khách hàng chấp nhận thanh toán.

Đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ viễn thông, doanh thu là cước dịch vụ Bưu chính Viễn thông, phí phát hành báo chí, doanh thu lắp đặt điện thoại, bán sản phẩm, hàng hoá và cung cấp các dịch vụ khác đã thực hiện Kết quả giao dịch cung cấp dịch vụ được xác định khi thoả mãn tất cả 4 điều kiện sau: - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn - Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó - Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập bảng cân đối kế toán Sinh viên thực hiện: Đặng Thị Thuý Hà 4 Lớp Kế Toán 45A Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Thị Đông - Xác định được chi phí sản xuất phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó Doanh nghiệp có thể ước tính doanh thu cung cấp dịch vụ khi thoả thuận được với bên đối tác giao dịch các điều kiện sau: - Trách nhiệm và quyền của mỗi bên trong việc cung cấp hoặc nhận dịch vụ - Giá thanh toán - Thời hạn và phương thức thanh toán Để ước tính được doanh thu cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp phải có hệ thống tài chính, kế toán phù hợp. Khi cần thiết, doanh nghiệp có quyền xem xét và sửa đổi cách ước tính doanh thu trong quá trình cung cấp dịch vụ 1. Kế toán doanh thu cung cấp dịch vụ 1. Tổ chức hạch toán ban đầu * Chứng từ sử dụng Hạch toán doanh thu cung cấp dịch vụ bao gồm các chứng từ sau: - Hoá đơn bán hàng thông thường mẫu số 02 GTTT-3LL (nếu doanh nghiệp áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp - Hoá đơn giá trị gia tăng mẫu số 01 GTKT-3LL (nếu doanh nghiệp áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ - Hoá đơn GTGT mẫu 01 GTHT-2LN - Hợp đồng cung cấp dịch vụ - Chứng từ thu chi tiền mặt, giấy báo Nợ, giấy báo Có của Ngân hàng… * Quy trình luân chuyển chứng từ: Căn cứ hợp đồng cung cấp dịch vụ mà nhân viên bán hàng ký với khách hàng, nhân viên bán hàng lập tối thiểu 3 liên (đặt giấy than viết 1 lần) trong đó: liên1 lưu tại quyển, liên2 giao cho khách hàng, liên3 dùng để luân chuyển và ghi sổ (chứng tưừnày có thể do bộ phận cung ứng hoặc phòng kinh doanh lập hoặc kế toán tiêu thụ lập tuỳ theo sự phân cấp của doanh nghiệp.

Sau đó, chuyển chứng từ cho thủ trưởng đơn vị hoặc kế toán trưởng ký duyệt. Nếu khách hàng thanh toán bằng tiền mặt, nhân viên bán Sinh viên thực hiện: Đặng Thị Thuý Hà 5 Lớp Kế Toán 45A Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Thị Đông hàng lập thêm Phiếu thu (2 liên). Hoá đơn và phiếu thu chuyển đến kế toán phần hành liên quan cụ thể: hoá đơn bán hàng chuyển đến kế toán doanh thu bán hàng, phiếu thu chuyển đến thủ quỹ để nhập quỹ tiền mặt, tiếp đó chuyển cho kế toán thanh toán để ghi chép, phản ánh vào tài khoản kế toán. Khi nghiệp vụ đã được phản ánh vào tài khoản, hoá đơn sẽ được lưu giữ và bảo quản tại phần hành kế toán liên quan Nếu khách hành thanh toán bằng chuyển khoản, sau khi nhận Giấy báo Có của Ngân hàng, kế toán phần hành liên quan sẽ phản ánh và ghi chép vào tài khoản kế toán, sau đó chứng từ sẽ được lưu giữ tại phần hành này 1.

Tổ chức hạch toán chi tiết Kế toán sử dụng các Sổ chi tiết sau để hạch toán chi tiết cho phần hành kế toán doanh thu: - Sổ chi tiết doanh thu - Sổ chi tiết thanh toán với khách hàng - Sổ chi tiết thanh toán với đơn vị cấp trên, cấp dưới… Số lượng sổ chi tiết được mở tuỳ theo yêu cầu và trình độ quản lý của đơn vị 1. Tổ chức hạch toán tổng hợp *Tài khoản sử dụng Để hạch toán doanh thu cung cấp dịch vụ kế toán sử dụng các tài khoản sau: Nhóm TK51 có 3 tài khoản - TK511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: phản ánh tổng số doanh thu bán hàng thực tế của doanh nghiệp trong kỳ và các khoản giảm doanh thu Bên Nợ: - Số thuế phải nộp (thuế TTĐB, thuế xuất khẩu, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp) tính trên doanh số bán trong kỳ - Chiết khấu thương mại giảm, giá hàng bán và doanh thu của hàng bán bị trả lại - K/c doanh thu thuần vào tài khoản xác định kết quả kinh doanh Bên Có: Sinh viên thực hiện: Đặng Thị Thuý Hà 6 Lớp Kế Toán 45A Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Thị Đông Doanh thu bán sản phẩm, hàng hoá và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp thực hiện trong kỳ hạch toán Cuối kỳ không có số dư và tài khoản 511 được chi tiết thành 4 tài khoản cấp II: + TK5111 - Doanh thu bán hàng hoá + TK 5112 - Doanh thu bán thành phẩm + TK 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ + TK 5114 - Doanh thu cung cấp trợ cấp, trợ giá - TK512 - Doanh thu nội bộ Nội dung tài khoản này tương tự như TK511 nhưng tài khoản này phản ánh sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ tiêu thụ trong nội bộ doanh nghiệp.TK512 được chia làm 3 tài khoản cấp 2 gồm: + TK 5121 - Doanh thu bán hàng hoá + TK 5122 - Doanh thu bán sản phẩm + TK 5123 - Doanh thu cung cấp dịch vụ TK 512 thường được sử dụng cho các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ như: du lịch, bưu chính viễn thông, giao thông vận tải… Tài khoản này chỉ sử dụng cho các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trong một Tổng Công ty nhằm phản ảnh doanh thu nội bộ trong kỳ - TK515 - Doanh thu hoạt động tài chính: phản ánh thu nhập từ hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Cuối kỳ không có số dư Bên Nợ: - K/c doanh thu hoạt động tài chính khi XDDKQ - Phản ánh số thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp Bên Có: Phản ánh các khoản giảm doanh thu hoạt động tài chính phát sinh trong kỳ Nhóm TK52 có 1 tài khoản TK 521 - Chiết khấu thương mại Nhóm TK 53 có 2 tài khoản + TK 531 - Hàng bán bị trả lại Sinh viên thực hiện: Đặng Thị Thuý Hà 7 Lớp Kế Toán 45A Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Thị Đông + TK 532 - Giảm giá hàng bán Các tài khoản khác: - Để phản ánh thuế GTGT doanh nghiệp sử dụng 2 TK + TK 133 - Thuế GTGT đầu vào + TK 3331 - Thuế GTGT đầu ra Nếu doanh nghiệp có các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc còn sử dụng 2 TK: TK136, TK 336 để phản ánh quan hệ thanh toán nội bộ giữa Công ty và các đơn vị thành viên và giữa các doanh nghiệp trong Tổng Công ty *Sơ đồ hạch toán một số nghiệp vụ doanh thu chủ yếu - Trường hợp doanh nghiệp áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ: + Phương thức bán lẻ trực tiếp: Sơ đồ 1.