Giáo Trình Quản Trị Chuỗi Cung Ứng - Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Chất Lượng

Giáo trình nghiên cứu chuỗi cung ứng iuh, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kinh tế., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Đoàn Ngọc Duy Linh
• Người hướng dẫn: TS. Đoàn Ngọc Duy Linh
• Trường học: Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị chuỗi cung ứng
• Đề tài: Giáo trình quản trị chuỗi cung ứng
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ỨNG
• 1.1. KHÁI NIỆM CHUỖI CUNG ỨNG
• 1.2. QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ỨNG
• 1.3. QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ỨNG VÀ LOGISTICS
• 1.4. TÁC ĐỘNG CỦA LOGISTICS LÊN TỔ CHỨC
• 1.5. TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA LOGISTICS
• 1.6. CẤU TRÚC CHUỖI CUNG ỨNG
• 1.7. CÁC XU HƯỚNG QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ỨNG
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỀU HÀNH CHUỖI CUNG ỨNG - LẬP KẾ HOẠCH VÀ CUNG ỨNG
• 2.1. MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA CHUỖI CUNG ỨNG
• 2.2. DỰ BÁO NHU CẦU
• 2.3. CÁC PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO
• 2.4. KẾ HOẠCH TỔNG HỢP
• 2.5. ĐỊNH GIÁ SẢN PHẨM
• 2.6. QUẢN LÝ TỒN KHO
• 3. CHƯƠNG 3: SẢN XUẤT VÀ PHÂN PHỐI
• 3.1. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT
• 3.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
• 3.3. HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT TRONG CHUỖI CUNG ỨNG
• 3.4. CÁC PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT TRONG CHUỖI CUNG ỨNG
• 3.5. HOẠT ĐỘNG PHÂN PHỐI TRONG CHUỖI CUNG ỨNG
• 3.6. QUẢN LÝ CHUỖI PHÂN PHỐI
• 4. CHƯƠNG 4: ĐIỀU PHỐI CHUỖI CUNG ỨNG VÀ VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
• 4.1. TÁC ĐỘNG CỦA HIỆU ỨNG "BULLWHIP EFFECT"
• 4.2. ĐIỀU PHỐI TRONG CHUỖI CUNG ỨNG
• 4.3. HỢP TÁC HOẠCH ĐỊNH, DỰ BÁO, VÀ BỔ SUNG - CPFR
• 4.4. CHUỖI CUNG ỨNG HỢP TÁC, ĐIỀU PHỐI, TÍCH HỢP
• 4.5. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN HỖ TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG
• 4.6. HOẠCH ĐỊNH NGUỒN LỰC DOANH NGHIỆP - ERP
• 4.7. CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ CHUỖI GIÁ TRỊ
• 4.8. BUSINESS VÀ CHUỖI CUNG ỨNG TÍCH HỢP
• 5. CHƯƠNG 5: HỆ THỐNG ĐO LƯỜNG HIỆU SUẤT HOẠT ĐỘNG VÀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CHUỖI CUNG ỨNG
• 5.1. HỆ THỐNG ĐO LƯỜNG HIỆU SUẤT HOẠT ĐỘNG CHUỖI CUNG ỨNG
• 5.2. MÔ HÌNH THAM CHIẾU HOẠT ĐỘNG CHUỖI CUNG ỨNG
• 5.3. NÂNG CAO NĂNG LỰC CHUỖI CUNG ỨNG
• 6. CHƯƠNG 6: XÂY DỰNG CHUỖI CUNG ỨNG HIỆU QUẢ
• 6.1. CHUỖI CUNG ỨNG LÀ LỢI THẾ CẠNH TRANH
• 6.2. CHUỖI CUNG ỨNG HIỆU QUẢ
• 6.3. CÁC BƯỚC XÂY DỰNG CHUỖI CUNG ỨNG HIỆU QUẢ
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU, HÌNH
• DANH MỤC VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình quản trị chuỗi cung ứng iuh

Giáo trình quản trị chuỗi cung ứng iuh là tài liệu quan trọng cho sinh viên ngành Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng. Tài liệu này cung cấp kiến thức nền tảng về các khái niệm cơ bản trong quản trị chuỗi cung ứng, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vai trò của chuỗi cung ứng trong nền kinh tế hiện đại.

1.1. Khái niệm chuỗi cung ứng và quản trị chuỗi cung ứng

Chuỗi cung ứng là mạng lưới các hoạt động liên quan đến việc sản xuất và phân phối hàng hóa. Quản trị chuỗi cung ứng là quá trình quản lý các hoạt động này để tối ưu hóa hiệu suất và giảm chi phí.

1.2. Vai trò của giáo trình trong đào tạo sinh viên

Giáo trình cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên, giúp họ nắm vững các khái niệm và phương pháp trong quản trị chuỗi cung ứng, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trong thị trường lao động.

II. Những thách thức trong quản trị chuỗi cung ứng hiện nay

Quản trị chuỗi cung ứng đối mặt với nhiều thách thức như sự biến động của thị trường, áp lực từ khách hàng và yêu cầu về tính bền vững. Những thách thức này đòi hỏi các doanh nghiệp phải có chiến lược linh hoạt và hiệu quả.

2.1. Biến động thị trường và nhu cầu khách hàng

Sự thay đổi nhanh chóng trong nhu cầu của khách hàng yêu cầu các doanh nghiệp phải điều chỉnh chuỗi cung ứng của mình để đáp ứng kịp thời.

2.2. Áp lực về chi phí và hiệu suất

Doanh nghiệp cần tối ưu hóa chi phí trong khi vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm và dịch vụ, điều này tạo ra áp lực lớn trong quản lý chuỗi cung ứng.

III. Phương pháp tối ưu hóa chuỗi cung ứng hiệu quả

Để tối ưu hóa chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau như sử dụng công nghệ thông tin, cải tiến quy trình và hợp tác với các đối tác trong chuỗi cung ứng.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị chuỗi cung ứng

Công nghệ thông tin giúp cải thiện khả năng theo dõi và quản lý hàng hóa, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của chuỗi cung ứng.

3.2. Cải tiến quy trình và hợp tác

Cải tiến quy trình làm việc và tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan trong chuỗi cung ứng là yếu tố quan trọng để đạt được hiệu quả tối ưu.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình quản trị chuỗi cung ứng

Giáo trình không chỉ cung cấp lý thuyết mà còn đưa ra các ví dụ thực tiễn, giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tế. Điều này rất quan trọng trong việc phát triển kỹ năng nghề nghiệp.

4.1. Các case study thành công trong quản trị chuỗi cung ứng

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng thành công các phương pháp quản trị chuỗi cung ứng, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng

Các nghiên cứu cho thấy việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn giúp cải thiện hiệu suất và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của quản trị chuỗi cung ứng

Quản trị chuỗi cung ứng sẽ tiếp tục phát triển và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Các doanh nghiệp cần phải thích ứng với những thay đổi để duy trì lợi thế cạnh tranh.

5.1. Xu hướng tương lai trong quản trị chuỗi cung ứng

Các xu hướng như tự động hóa và bền vững sẽ định hình tương lai của quản trị chuỗi cung ứng.

5.2. Tầm quan trọng của việc đào tạo liên tục

Đào tạo liên tục cho nhân viên là cần thiết để đảm bảo doanh nghiệp luôn cập nhật các phương pháp và công nghệ mới trong quản trị chuỗi cung ứng.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản trị chuỗi cung ứng do Nhà xuất bản Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh ấn hành năm 2023, được biên soạn bởi tập thể giảng viên Khoa Quản trị Kinh doanh thuộc Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM (IUH), gồm TS. Đoàn Ngọc Duy Linh (chủ biên), TS. Trần Văn Khoát, TS. Nguyễn Quang Vinh, ThS. Nguyễn Thị Bích Ngọc và ThS (GVC). Trần Hoàng Giang.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, tài liệu được thiết kế làm học liệu chính thức cho bậc đại học và sau đại học thuộc ngành Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng, đồng thời là khối kiến thức chuyên ngành mở rộng cho sinh viên ngành Quản trị kinh doanh.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình hướng đến:

• Hệ thống hóa các lý thuyết quản trị chuỗi cung ứng hiện đại dựa trên nền tảng quản trị học kinh điển.
• Phân biệt rõ ràng ranh giới và mối quan hệ tương hỗ giữa chức năng logistics và hệ thống quản trị chuỗi cung ứng (SCM).
• Phân tích và thiết lập sự phù hợp chiến lược (strategic fit) giữa chiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp và chiến lược chuỗi cung ứng.
• Làm chủ các công cụ định lượng trong dự báo nhu cầu, quản lý tồn kho, định giá và kiểm soát hoạt động phân phối.
• Vận dụng mô hình tham chiếu hoạt động chuỗi cung ứng (SCOR) để thiết lập hệ thống đo lường hiệu suất và xây dựng dự án tối ưu hóa chuỗi cung ứng.

Giáo trình tiếp cận quản trị chuỗi cung ứng dưới ba góc nhìn: góc nhìn quản lý các mối quan hệ (Relationship view), góc nhìn quản lý các giao dịch (Transactions view) và góc nhìn hệ thống (System thinking). Cấu trúc 6 chương được xây dựng tuần tự theo khung tham chiếu SCOR (Plan - Source - Make - Deliver) kết hợp với các đòn bẩy thúc đẩy chuỗi cung ứng (Logistics & Cross-functional drivers). Điểm đặc thù của giáo trình là việc kết hợp khung lý thuyết quốc tế (dẫn chiếu các nghiên cứu của Michael Porter, Sunil Chopra, Nada R. Sanders, Joel D. Wisner) với các bài toán mô hình hóa cụ thể và trường hợp nghiên cứu thực tiễn từ các tập đoàn toàn cầu như Walmart, Dell, Hewlett-Packard (HP) và American Airlines.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ qua 6 chương với tiến trình phát triển từ tổng quan lý thuyết, đi sâu vào từng khâu điều hành, mở rộng sang điều phối công nghệ, đo lường và hoàn thiện dự án chuỗi cung ứng:

1. Chương 1: Tổng quan về quản trị chuỗi cung ứng (TS. Đoàn Ngọc Duy Linh & ThS. Nguyễn Thị Bích Ngọc): Trình bày khái niệm chuỗi cung ứng, sự kế thừa từ học thuyết quản trị của Henri Fayol; phân biệt chức năng logistics và SCM; cấu trúc và sự phù hợp chiến lược; phân tích sự đánh đổi giữa chuỗi cung ứng hiệu quả (efficient) và đáp ứng (responsive); phân loại 6 nguồn lực căn bản (cơ sở vật chất, tồn kho, vận tải, thông tin, cung ứng, định giá); các xu hướng đương đại (toàn cầu hóa, thuê ngoài, hoãn lại, tinh gọn, xanh, an ninh và gián đoạn).
2. Chương 2: Điều hành chuỗi cung ứng - Lập kế hoạch và cung ứng (TS. Đoàn Ngọc Duy Linh): Trọng tâm đặt vào hai khâu đầu của mô hình SCOR. Phân tích các phương pháp dự báo nhu cầu (định tính, chuỗi thời gian, nhân quả, mô phỏng); hoạch định tổng hợp (chiến lược rượt đuổi, linh hoạt, cấp độ); định giá tối ưu hóa thặng dư; kỹ thuật quản lý tồn kho (EOQ, Price-break, EMQ, ROP, Pareto ABC); chính sách tín dụng và quản lý khoản phải thu.
3. Chương 3: Vận hành chuỗi cung ứng - Sản xuất và phân phối (TS. Trần Văn Khoát): Phân tích quá trình phát triển sản xuất, các chiến lược đáp ứng đơn hàng (MTS, ATS, MTO); quản lý cơ sở; thiết kế mạng lưới phân phối và kỹ thuật phân phối vượt trạm (cross-docking).
4. Chương 4: Điều phối chuỗi cung ứng và việc ứng dụng công nghệ thông tin (TS. Đoàn Ngọc Duy Linh): Bản chất và tác động của hiệu ứng roi da (Bullwhip Effect); các trở ngại và giải pháp điều phối liên tổ chức; quy trình hợp tác lập kế hoạch, dự báo và bổ sung (CPFR); tích hợp hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP), thương mại điện tử (E-business) và chuỗi giá trị ngành.
5. Chương 5: Hệ thống đo lường hiệu suất hoạt động và nâng cao năng lực chuỗi cung ứng (TS. Nguyễn Quang Vinh): Xây dựng hệ thống chỉ số đo lường hiệu suất hoạt động, áp dụng mô hình SCOR và các thang đo tài chính (chu kỳ tiền mặt - Cash-to-Cash cycle, ROI) để đánh giá và cải tiến năng lực chuỗi cung ứng.
6. Chương 6: Xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả (ThS. Trần Hoàng Giang): Xác lập chuỗi cung ứng thành lợi thế cạnh tranh; quy trình từng bước thiết kế và triển khai dự án chuỗi cung ứng từ xác định mục tiêu, lập dự toán ngân sách đến đo lường lợi ích chi phí cụ thể.

Progression Logic của giáo trình:
Khung lý thuyết nền & 6 Drivers (Chương 1)
Hoạch định & Cung ứng - Plan/Source (Chương 2)
Sản xuất & Phân phối - Make/Deliver (Chương 3)
Điều phối liên kết & Công nghệ - CPFR/ERP (Chương 4)
Đo lường hiệu suất - SCOR & Metrics (Chương 5)
Thiết kế dự án & Tối ưu hóa cạnh tranh (Chương 6)

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Học thuyết quản trị mở rộng: Giáo trình chứng minh SCM là sự kế thừa từ 5 chức năng quản trị của Henri Fayol (Hoạch định, Tổ chức, Lãnh đạo, Kiểm tra, Điều phối), trong đó chức năng Điều phối (Coordinating) được mở rộng ra ngoài phạm vi biên giới một doanh nghiệp đơn lẻ để kết nối toàn mạng lưới.
• Lý thuyết chuỗi giá trị và lợi thế cạnh tranh: Dựa trên nền tảng của Michael Porter, phân tích sự dịch chuyển từ cạnh tranh đơn lẻ giữa các công ty sang cạnh tranh giữa các chuỗi cung ứng thông qua tích hợp chuỗi giá trị.
• Mô hình 6 nguồn lực định hình chuỗi cung ứng (Chopra, 2016):
  • Nguồn lực logistics: Cơ sở vật chất (Facilities), Hàng tồn kho (Inventory), Vận tải (Transportation).
  • Nguồn lực chức năng chéo: Thông tin (Information), Cung ứng (Sourcing), Định giá (Pricing).
• Mô hình tham chiếu SCOR: Khung cấu trúc phân rã hoạt động chuỗi cung ứng thành các quy trình tiêu chuẩn hóa phục vụ vận hành và đo lường.
• Nguyên lý đánh đổi (Trade-off): Phân tích mâu thuẫn nội tại giữa tính đáp ứng (tốc độ, tính sẵn sàng) và tính hiệu quả (chi phí thấp) để xác lập sự phù hợp chiến lược.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích định lượng và mô hình hóa: Tính toán quy mô đơn hàng kinh tế (EOQ), sản lượng sản xuất kinh tế (EMQ), xác định lượng đặt hàng tối ưu khi có chiết khấu theo số lượng (Price-break model), xác định điểm đặt hàng lại (ROP) dựa trên mức độ phục vụ và phân phối chuẩn (sử dụng bảng giá trị Z).
• Kỹ năng hoạch định tổng hợp (Aggregate Planning): Thiết lập phương án cân bằng cung - cầu thông qua việc đánh giá các ràng buộc về chi phí nhân công, làm thêm giờ, thầu phụ, chi phí lưu kho và hạn ngạch sa thải/tuyển dụng.
• Kỹ năng phân loại và kiểm soát tồn kho: Thiết lập ma trận phân loại hàng hóa A-B-C theo quy luật Pareto 80/20.
• Kỹ năng thiết kế chiến lược: Đánh giá năng lực cốt lõi để ra quyết định tự sản xuất hay thuê ngoài (Insource vs. Outsource); lựa chọn phương thức vận tải (đường hàng không, xe tải, đường sắt, tàu thủy, đường ống) tương thích với đặc tính sản phẩm; thiết kế giải pháp giảm thiểu hiệu ứng Bullwhip qua mô hình CPFR.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm (Pedagogical Approach)

Giáo trình sử dụng phương pháp sư phạm cấu trúc theo vấn đề (Problem-based learning) và diễn dịch:

• Đi từ khái niệm định tính, nguyên lý quản trị đến công thức toán học và giải thuật định lượng.
• Các khái niệm trừu tượng (như sự phù hợp chiến lược, điều phối liên chức năng) được làm rõ thông qua việc đối chiếu bảng biểu (ví dụ Bảng 1.1 so sánh chuỗi cung ứng đáp ứng và chuỗi cung ứng hiệu quả; Bảng phân loại các chỉ số đo lường SCOR).

Cấu trúc sư phạm mỗi chủ đề:

Bài tập và Case Studies thực tế

Giáo trình tích hợp hệ thống bài tập mẫu có lời giải chi tiết và các trường hợp kinh điển của các doanh nghiệp toàn cầu:

• Bài toán quản trị tồn kho: Tính toán EOQ với thông số cụ thể ($D = 1.000\text{ sản phẩm/tháng}$, $S = 300\text{ USD}$, $H = 15% \times 60\text{ USD}$); bài toán tìm điểm gãy giá tối ưu khi nhà cung cấp đưa ra biểu giá phân cấp (1-200 đơn vị giá 5 đồng; 201-500 giá 4,5 đồng; trên 501 giá 4 đồng với nhu cầu $7.290$ sản phẩm).
• Case study Walmart: Minh họa việc kết hợp 3 nguồn lực logistics và 3 nguồn lực chức năng chéo: kỹ thuật cross-docking để giảm tồn kho đệm, đội xe tải riêng tăng tính đáp ứng, trung tâm phân phối (DC) đặt tại trung tâm mạng lưới, chính sách giá thấp mỗi ngày (EDLP) nhằm triệt tiêu biến động cầu nhân tạo.
• Case study Dell (1993–2006): Phân tích sự phù hợp chiến lược thông qua mô hình sản xuất lắp ráp linh hoạt theo đơn hàng (MTO/ATO), tùy biến cấu hình theo nhu cầu phân khúc khách hàng.
• Case study Hewlett-Packard (HP): Vận dụng chiến lược hoãn lại (Postponement) tại thị trường châu Âu bằng cách hoàn thiện khâu đóng gói, dán nhãn ngôn ngữ tại kho địa phương khi đã xác định rõ nhu cầu.
• Case study American Airlines vs. PeopleExpress: Vận dụng chiến lược quản lý doanh thu (Revenue/Yield Management) thông qua định giá phân khúc ghế linh hoạt để tối ưu hóa tải trọng và đánh bại đối thủ giá rẻ.

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

Cuối mỗi chương, giáo trình cung cấp phần "Tóm tắt chương" nhằm cô đọng các luận điểm cốt lõi, đi kèm hệ thống "Câu hỏi ôn tập" đòi hỏi sinh viên phải tổng hợp, phân tích và phản biện các quan điểm học thuật (như phân tích nhận định của Michael Porter về cạnh tranh giữa các chuỗi cung ứng, nhận định của Nada R. Sanders về bản chất quản trị mối quan hệ, hay so sánh chi tiết tính đánh đổi giữa chi phí và tốc độ phản ứng).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình ghi nhận và tích hợp các bước tiến của ngành Logistics và SCM trong bối cảnh thương mại hiện đại:

• Hệ thống hóa các xu hướng SCM thế hệ mới:
  • Toàn cầu hóa và hội nhập hiệp định thương mại: Tác động từ các cam kết thương mại tự do (FTA, WTO, CPTPP, EVFTA) lên việc tái cấu trúc nguồn cung ứng toàn cầu.
  • Chiến lược tinh gọn và chuỗi cung ứng xanh (Lean & Green Supply Chain): Tích hợp việc loại bỏ lãng phí xuyên suốt chuỗi với các tiêu chuẩn thiết kế quy trình thân thiện môi trường, tái chế và giảm phát thải.
  • Quản trị gián đoạn (Disruptions): Phân tích các rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng phát sinh từ thiên tai, đình công, sự cố vận tải và các biến động toàn cầu như đại dịch COVID-19; yêu cầu xây dựng kế hoạch dự phòng và quy trình kiểm soát chi phí thiệt hại.
  • An ninh chuỗi cung ứng (Security): Các giải pháp bảo vệ toàn vẹn 3 dòng chảy: dòng sản phẩm (niêm phong điện tử, theo dõi hành trình bằng GPS/RFID), dòng thông tin (tường lửa, mã hóa dữ liệu) và dòng tiền (nhận diện sinh trắc học, trí tuệ nhân tạo).
• Ứng dụng công nghệ thông tin trong điều phối:
  • Giáo trình cập nhật vai trò của các phần mềm ERP, các công cụ dự báo trên nền tảng điện toán đám mây (Cloud-based forecasting) và trí tuệ nhân tạo (AI).
  • Phân tích cơ chế CPFR (Hợp tác hoạch định, dự báo và bổ sung) làm công cụ triệt tiêu sai lệch thông tin và hiệu ứng Bullwhip giữa các đối tác thương mại.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites)	Mục đích và phương thức sử dụng
Sinh viên chuyên ngành (Logistics & Quản trị chuỗi cung ứng)	Đã hoàn thành Quản trị học đại cương, Kinh tế vi mô, Thống kê kinh doanh.	Sử dụng làm giáo trình học phần chính khóa; nắm vững cơ sở lý thuyết, thực hành các mô hình định lượng tồn kho, dự báo và làm chủ quy trình SCOR.
Sinh viên khối Quản trị kinh doanh & Quản lý công nghiệp	Kiến thức căn bản về quản trị tổ chức, marketing và kế toán quản trị.	Học liệu chuyên ngành bổ trợ; hiểu được sự phối hợp giữa chiến lược chức năng (marketing, sản xuất, tài chính) với chiến lược chuỗi cung ứng.
Học viên cao học & Nhà nghiên cứu	Phương pháp nghiên cứu, giải tích kinh tế và quản trị chiến lược.	Tài liệu tham khảo về khung lý thuyết SCM, phương pháp luận tích hợp chuỗi giá trị và các mô hình đo lường hiệu suất.
Giảng viên đại học	Chuyên môn sâu về Logistics và SCM.	Sử dụng làm khung đề cương chi tiết bài giảng, chuẩn hóa hệ thống bài tập tình huống và câu hỏi đánh giá kết thúc học phần.
Cán bộ quản lý doanh nghiệp	Kinh nghiệm vận hành thực tế tại các phòng ban thu mua, kho vận, sản xuất.	Tài liệu tham chiếu để rà soát quy trình, tính toán điểm đặt hàng, tái thiết lập chính sách tín dụng và triển khai dự án tối ưu hóa chuỗi.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ chính thức cho sinh viên đại học, học viên cao học ngành Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng, ngành Quản trị kinh doanh. Đồng thời, sách là tài liệu tham khảo cho giảng viên và các nhà quản lý doanh nghiệp cần hệ thống hóa kiến thức vận hành chuỗi.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Người học cần nắm vững kiến thức Quản trị học đại cương (đặc biệt là 5 chức năng quản trị theo Henri Fayol), Nguyên lý Marketing, Kinh tế học và Thống kê ứng dụng (để đọc hiểu các bảng xác suất thống kê như bảng giá trị Z phục vụ tính tồn kho an toàn và dự báo chuỗi thời gian).

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu khác là gì?

Giáo trình phân định ranh giới học thuật rõ ràng giữa Logistics (quản lý dòng vận động của hàng hóa, kho bãi) và SCM (khái niệm chiến lược bao hàm cả quản lý quan hệ, dòng tiền, thông tin, công nghệ và phân phối). Toàn bộ nội dung gắn chặt với khung SCOR tiêu chuẩn và sử dụng các dữ liệu case study kinh điển có đối chiếu cụ thể.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên tiếp cận tuần tự theo từng chương: đọc kỹ các định nghĩa và mô hình phân loại, tự giải lại các bài tập tính toán mẫu (EOQ, EMQ, Price-break, hoạch định tổng hợp), sau đó trả lời toàn bộ hệ thống câu hỏi ôn tập cuối chương để kiểm tra mức độ nắm bắt lý thuyết.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình không?

Giáo trình cung cấp danh mục bảng biểu tham chiếu chuẩn (Bảng giá trị Z, Bảng so sánh chuỗi cung ứng đáp ứng vs hiệu quả, Khung tham chiếu mô hình SCOR, Danh mục viết tắt thuật ngữ chuyên ngành CRM, SRM, ISCM, CPFR, ERP). Sinh viên có thể liên hệ Khoa Quản trị Kinh doanh - Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM để cập nhật các thông tin học thuật bổ trợ.

---

Kết luận

Giáo trình Quản trị chuỗi cung ứng (NXB Đại học Công nghiệp TP.HCM, 2023) do TS. Đoàn Ngọc Duy Linh chủ biên cung cấp một hệ thống lý thuyết chuẩn mực và hoàn chỉnh về ngành quản trị chuỗi cung ứng. Nội dung giáo trình kết nối logic từ nguồn gốc học thuyết quản trị, cấu trúc 6 nguồn lực định hình (Drivers), quy trình vận hành SCOR đến các mô hình toán học tối ưu hóa chi phí và các xu hướng quản trị rủi ro, bảo mật và phát triển bền vững.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học bao gồm:

1. Nắm vững khung khái niệm, phân định SCM - Logistics và nguyên lý xác lập Strategic Fit (Chương 1).
2. Làm chủ các công cụ định lượng dự báo, hoạch định tổng hợp và kiểm soát tồn kho (Chương 2, Chương 3).
3. Tiếp cận các giải pháp điều phối liên tổ chức, CPFR và hệ thống ERP (Chương 4).
4. Thiết lập hệ thống đo lường hiệu suất SCOR, phân tích dòng tiền và xây dựng kế hoạch dự án chuỗi cung ứng hoàn chỉnh (Chương 5, Chương 6).

Mọi thông tin phản hồi và đóng góp học thuật được tiếp nhận trực tiếp tại Khoa Quản trị Kinh doanh – Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (Số 02 Nguyễn Văn Bảo, Phường 04, Quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh; Email: [e-mail]).

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Khái niệm chuỗi cung ứng 1. Khái niệm quản trị chuỗi cung ứng 1. Quàn trị chuỗi cung ứng là sự kế thừa và phát triển của học thuyết quàn trị 1.

Quản trị chuỗi cung ứng và logistics 1. Cấu trúc chuỗi cung ứng và chiến lược chuỗi cung ứng 1. Các xu hướng quản trị chuỗi cung ứng 1. KHÁI NIỆM CHUÓI CUNG ỨNG Khái niệm chuỗi cung ứng ngày nay bắt nguồn từ khái niệm “chuồi giá trị” được giới thiệu bởi giáo sư Trường Kinh doanh Harvard, Michael Porter, vào nhũng năm 1980.

Michael Porter giải thích rằng chúng ta không thể hiểu được lợi thế cạnh tranh của một công ty chi bằng cách xem xét các hoạt động, giao dịch diễn ra trong nội bộ công ty. Thay vào đó, lợi 1 thế cạnh ưanh của nó đến từ nhiều hoạt động riêng biệt mà một công ty thực hiện và mỗi hoạt động này đóng góp vào tổng giá trị của công ty. Khái niệm về từng hoạt động riêng biệt đóng góp vào tổng giá trị đã được mở rộng thành khái niệm chuỗi cung ứng. Trên thực tế, người ta thường nói răng không phải các công ty cạnh tranh với nhau.

Thay vào đó, chính chuỗi cung ứng của họ cạnh tranh. Sanders (2018), chuỗi cung ứng là mạng lưới của tất cả các thực thể tham gia vào quá trinh sàn xuất và phân phối thành phẩm cho khách hàng cuối cùng. Điều này bao gồm quy trình tìm nguồn nguyên liệu thô và các bộ phận linh kiện; quy trình chế tạo, sản xuất, lắp ráp sản phẩm; quy trình bảo quản hàng hóa trong kho; quy trình nhập và theo dõi đơn hàng; quy trình phân phối và giao hàng cho khách hàng cuối cùng. Chopra (2016) cho rằng chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các bên liên quan, trực tiếp hoặc gián tiếp, trong việc đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

Chuỗi cung ứng không chi bao gồm nhà sản xuất và nhà cung cấp, mà còn cà nhà vận chuyển, nhà kho, nhà bán lẻ và cả chính khách hàng. Trong mỗi tổ chức, chăng hạn như nhà sản xuất, chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các bộ phận chức năng liên quan đến việc tiếp nhận và đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Các chức năng này thực hiện những công việc như phát triển sàn phẩm mới, tiếp thị, sàn xuất, phần phối, tài chính, và dịch vụ khách hàng. Một chuỗi cung ứng điển hình có thể liên quan đến nhiều đối tác thương mại khác nhau, được gọi là các thành viên, bao gồm: • Nhà cung cấp • Nhà sàn xuất • Nhà phân phối • Nhà bán lè • Khách hàng Chuỗi cung ứng là một thể động vì trong chuỗi cung ứng luôn diễn ra các hoạt động phát sinh liên tục liên quan đến dòng thông tin, dòng sản phẩm và dòng tiền giữa các thành viên trong chuỗi cung ứng.

Một chuỗi cung ứng đơn giản được minh họa như Hình 1.ỉ Mô hình một chuỗi cung ứng giản đon Nguồn: Nada R. Sanders (2018, tr 3) Các dòng chày trong chuỗi cung ứng bắt đầu từ các nhà cung cấp qua việc vận chuyển nguyên liệu thô và linh kiện cho nhà sản xuất. Các nhà sản xuất chế biến những nguyên liệu này thành các sàn phẩm hoàn chinh và vận chuyển chúng đến các trung tâm phân phối hoặc các nhà bán buôn. Tiếp theo, các sản phẩm được chuyển đến các nhà bán lẻ đế bán cho khách hàng cuối cùng.

Mỗi chuỗi cung ứng đều khác nhau ở cấu trúc và số lượng các thành viên trong chuỗi cung ứng. Trên thực tế, số lượng các thành viên là một đặc điểm của chuỗi cung ứng và thiết kế phù hợp của nó sẽ phụ thuộc vào nhu cầu của khách hàng, vai trò của các thành viên liên quan và giá trị mà mỗi thành viên cung cấp. Theo Chopra (2016), chuỗi cung ứng luôn chịu áp lực tài chính ngày càng tăng và các thành viên không tạo thêm giá trị cho chuỗi cung ứng sẽ nhanh chóng bị bỏ qua hoặc loại bỏ. Vì vậy, chuỗi cung ứng còn được xem là chuỗi giá ưị hoặc mạng giá trị.2 Mô hình một chuỗi cung ứng nhiều cấp Nguồn: Nada R.

Quy trình hoạt động kinh doanh là tập hợp các bước được cấu trúc hợp lý nhằm đạt mục tiêu đề ra với nguồn sử dụng hiệu quả nhất. Các quy trình hoạt động được thực hiện xuyên suốt các công ty trong chuỗi qua sự tham gia của các bộ phận chức năng trong toàn chuỗi. QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ÚNG 1. Góc nhìn quản lý các mối quan hệ (Relationship view) Hoạt động điều phối (Coordination) Nếu Michael Porter là người đưa ra khái niệm “chuỗi giá trị” từ đó được phát triển thành khái niệm chuỗi cung ứng thì Henry Fayol là người đầu tiên đặt nền tàng lý thuyết cho quản trị chuỗi cung ứng.

Henry Fayol xác định năm chức năng của quàn trị, gồm: hoạch định (planning), tổ chức (organizing), lãnh đạo (leading), kiểm tra (controlling), và điều phối (coordinating). Trong năm chức năng trên thì bốn chức năng đầu là hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, và kiểm tra là khuôn mẫu và thường được đề cập đến trong các sách về quản trị. 4 Chức năng điều phối chỉ mới được đề cập đến khi tư duy và khái niệm về quản trị chuỗi cung ứng xuất hiện vào năm 1980, khởi đầu bằng lời phát biểu của giáo sư Michael Porter về chuỗi giá trị, cùng với những sự bùng nổ về công nghệ thông tin - Internet, nhất là cuộc cách mạng về vận chuyển hàng hóa bằng tàu container, và xu hướng toàn cầu hóa xuất hiện. Hoạt động điều phổi có phạm vi rộng hàm chứa sự kết nối giao dịch vượt ra ngoài phạm vi của một công ty.

Đó là sự kết nối các hoạt động giữa các công ty trong chuỗi cung ứng. Hoạt động hợp tác (collaboration) Để có được sự điều phối nhịp nhàng các hoạt động diễn ra trong chuỗi cung ứng thì phải có sự hợp tác trong mọi hoạt động của các thành viên trong chuỗi cung ứng. Hoạt động chia sẻ thông tin (information sharing) Hoạt động điều phối và hợp tác ưong chuỗi cung ứng chỉ có thể thành hiện thực và diễn ra hiệu quả khi có sự chia sẻ thông tin của các thành viên trong toàn chuỗi cung ứng. Một điều quan trọng là các hoạt động chia sẻ thông tin, điều phối, và hợp tác phải dựa ưên nền tàng là các kết nối băt nguồn từ mối quan hệ tốt đẹp giữa các chù doanh nghiệp, nhà quản lý trong chuỗi cung ứng.

Không có mối quan hệ tốt thì không có sự đồng thuận, thỏa thuận hợp tác, điều phối và chia sè thông tin. Mối quan hệ không tự mà có và cũng không mua được; các thành viên phải tự tìm kiếm, gìn giữ, củng cố phát ưiển và nâng tầm mối quan hệ. Mối quan hệ có thể bắt đầu bằng một cuộc điện thoại, một bức thư điện tử - email, một tấm thiệp chúc mừng, hay một cuộc hẹn gặp gỡ giao lưu ưong xã hội qua nhiều hình thức khác nhau; từ đó, các thành viên được gia nhập và chuỗi cung ứng được hình thành phát triển thông qua chia sẻ thông tin, hợp tác và điều phối giữa các thành viên trong chuỗi cung ứng. Sanders (2018) quản trị chuồi cung ứng thực chất là quản trị các mối quan hệ phát sinh giữa các thành viên trong chuỗi cung ứng.

5 • Quàn trị mối quan hệ khách hàng (CRM-Customer relationship management) • Quàn trị mối quan hệ nhà cung cấp (SRM-Supplier relationship management) • Quàn trị mối quan hệ nội bộ trong công ty (ISCM-Intemal supply chain management) 1. Góc nhìn quản lý các giao dịch (transactions view) Dựa trên mối quan hệ tốt đẹp, các dòng chày vật chất là dòng thông tin, dòng sản phẩm và dòng tiền liên tục luân chuyển trong chuỗi cung ứng giữa các thành viên thông qua các giao dịch. Do đó, việc quản lý hiệu quả các giao dịch thuộc các dòng này là chìa khóa thành công của quản trị chuỗi cung ứng. Sanders (2018), quản trị chuỗi cung ứng (SCM) là việc thiết kế và quản lý các dòng sàn phẩm, dòng thông tin và dòng tiền trong toàn bộ chuồi cung ứng.

Nó liên quan đến sự phối hợp và quản lý tất cả các hoạt động của chuỗi cung ứng. Góc nhìn hệ thống (system thinking) Như đã đề cập, chuỗi cung ứng nên được xem là tập hợp các quy trình hoạt động kinh doanh (Business Process); vì thế, quản trị chuỗi cung ứng là quản lý hiệu quà hệ thống các quy trình hoạt động kinh doanh diễn ra xuyên suốt các công ty qua sự tham gia của các bộ phận chức năng trong toàn chuỗi nhằm đáp ứng nhu cầu khách hàng mục tiêu mà chiến lược cạnh tranh đề ra. QUẢN TRỊ CHUÔI CUNG ỨNG LÀ sự KẾ THỪA VÀ PHÁT TRIẺN CỦA HỌC THUYÉT QUẢN TRỊ Quàn trị chuỗi cung ứng là sự kế thừa và phát triển của học thuyết quản trị vì lý thuyết nền của quản trị chuỗi cung ứng đã được Fayol đề cập trong cuốn sách có tiêu đề “General and Industrial Management” vào năm 1930. Trong cuốn sách trên, Fayol đã chỉ ra năm chức năng chính của quản trị là hoậch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra, và điều phối.

Tuy nhiên, chức năng điều phối đã không được đề cập và ứng dụng vào thực tế suốt một thời gian dài. Cho đến khi những yếu tố vật chất hữu hình phát triển thì tư 6 tưởng và học thuyết quàn trị này mới được ứng dụng vào thực tế. Đó là khi bùng nổ sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng Internet tạo sự kết nối các đối tác thương mại toàn cầu. Cùng với cuộc cách mạng về vận chuyển hàng hóa bằng tàu container làm cước phí vận tải rẻ hơn rất nhiều, hàng hóa được bảo quản tốt hơn vì mỗi loại hàng hóa được đóng vào container riêng biệt, thích hợp với đặc tính của hàng hóa đó, và nhất là có thể vận chuyển nhiều chủng loại hàng hóa trên một con tàu.

Quan trọng không kém là chính sách toàn cầu hóa được chính phủ các nước áp dụng trên phạm vi toàn cầu qua việc liên tục ký kết các hiệp định thương mại như FTA, WTO, CPTPP, EVFTA. Toàn cầu hóa mang lại cho khách hàng tiêu dùng nhiều cơ hội lựa chọn sản phẩm, dịch vụ hơn, nhưng cũng đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất, cung cấp dịch vụ chịu áp lực cạnh tranh nhiều hơn. Đó là thời điểm chín mùi khiến các công ty phải tìm một vũ khí cạnh tranh mới giúp họ đứng vững trước sức cạnh tranh ngày càng tăng; đây là lúc lý thuyết quản trị học được ứng dụng vào thực tế cuộc sống và tư duy quản trị chuỗi cung ứng được hình thành và phát triển giúp các công ty tồn tại trong môi trường cạnh tranh toàn cầu. QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ÚNG VÀ LOGISTICS Nhiều người nhầm lẫn quản trị chuỗi cung ứng (SCM - Supply Chain Management) với logistics.