SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TPHCM TRƯỜNG TRUNG CẤP BÁCH KHOA SÀI GÒN KHỐI DƯỢC GIÁO TRÌNH QUẢN LÝ DƯỢC Lưu hành nội bộ Năm 2014 1 Bài 1 ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ DƯỢC -2 T MỤC TIÊU HỌC TẬP: - Kể được nhiệm vụ và nội dung công tác quản lý dược. - Hiểu và nêu được ý nghĩa công tác quản lý dược. - Liệt kê được các cấp tổ chức ngành dược từ trung ương đến cơ sở. NỘI DUNG CHÍNH: Thuốc là phương tiện phòng bệnh, chữa bệnh không thể thiếu được trong công tác y tế.
Thuốc tốt, sử dụng đúng sẽ làm bệnh mau khỏi. Trái lại thuốc không đảm bảo chất lượng, sử dụng sai, chẳng những làm cho không khỏi bệnh, có khi lại gây thêm tác hại cho người bệnh, thậm chí còn làm chết người. Vì thế vấn đề đảm bảo chất lượng thuốc, sử dụng đúng thuốc là một yêu cầu rất cao. Để đạt mục đích đó, tất cả các khâu công tác có liên quan đến thuốc, từ thu mua, chế biến, sản xuất, pha chế, bảo quản, phân phối cho đến khi sử dụng cho bệnh nhân, đều phải tuân theo những quy định chuyên môn cần thiết.
Đó là nhiệm vụ của công tác quản lý dược. NHIỆM VỤ & NỘI DUNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DƯỢC 1. Nhiệm vụ chung: Nhiệm vụ của công tác quản lý dược là nghiên cứu, hướng dẫn và giám sát thực hiện những quy định chuyên môn hiện hành, những luật lệ của nhà nước trong việc thu mua, chế biến, sản xuất, pha chế, bảo quản, phân phối và sử dụng thuốc nhằm đảm bảo cho người bệnh được dùng thuốc tốt, có hiệu lực trong phòng – chữa bệnh, không gây tác hại. Nội dung công tác quản lý dược: Gồm các nội dung sau: - Những quy định về điều kiện cơ sở vật chất và kỹ thuật cần thiết để tiến hành công tác chuyên môn nhằm đảm bảo được chất lượng thuốc.
Ví dụ : Qui định các trang thiết bị trong sản xuất, pha chế thuốc…. - Những quy định về yêu cầu và biện pháp kỹ thuật cần thiết của các quá trình thu mua, chế biến, sản xuất, pha chế, bảo quản, phân phối và sử dụng thuốc nhằm thực hiện các tiêu chuẩn kỹ thuật đã quy định. Ví dụ: Quy trình kỹ thuật, quy định về đơn vị đo lường, những nguyên tắc tiêu chuẩn thực hành tốt (GPs: GMP, GLP, GDPO, GPP,. 2 - Những quy định nhằm đảm bảo việc kiểm tra và chọn lọc thuốc có chất lượng tốt.
Ví dụ: Quy định về xét duyệt và quản lý danh mục mặt hàng thuốc, quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật,…. - Những quy định nhằm đảm bảo an toàn cho người dùng thuốc. Ví dụ: Quy chế quản lý thuốc an thần, quy chế quản lý thuốc gây nghiện,… - Những quy định nhằm hướng dẫn việc quản lý , việc phân phối sử dụng thuốc theo phương hướng dùng thuốc của ngành. Ví dụ: Quy định lựa chọn thuốc chủ yếu, thuốc thiết yếu,… II.
Ý NGHĨA CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ DƯỢC: 2. Công tác quản lý dược có ý nghĩa to lớn về mặt kỹ thuật: Công tác quản lý dược sử dụng tổng hợp các thành tựu khoa học kỹ thuật y dược, nhất là về dược, do đó nó phản ánh trình độ khoa học kỹ thuật trong ngành. Ví dụ dược điển Việt Nạm, các quy chế quản lý thuốc,…. Công tác quản lý dược có tác dụng quan trọng trong việc thúc đẩy sự tiến bộ kỹ thuật vì bắt buộc những bộ phận kém về kỹ thuật phải có vươn lên thực hiện cho được những yêu cầu kỹ thuật đã quy định để được tồn tại hợp pháp.
Như vây, từng bước công tác quản lý dược góp phần quan trọng thúc đẩy ngành dược phát triển và hòa nhập vào thế giới. Công tác quản lý dược có nghĩa rất quan trọng về mặt chính trị: - Quan điểm của nhà nước Việt Nam luôn xem “Con người là vốn quý nhất”, mà sức khỏe lại là vốn quý nhất của con người. Vì thế, mục tiêu chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân luôn được Đảng và nhà nước đưa lên hàng đầu. Công cụ để thực hiện mục tiêu này chính là công tác quản lý dược, đây là điều kiện cần và đủ để thực hiện việc cung ứng thuốc có chất lượng tốt và đảm bảo việc sử dụng thuốc hợp lý, an toàn.
Do đó, làm tốt công tác quản lý dược là thể hiện được sự quan tâm của nhà nước đối với công cuộc bảo vệ sức khỏe của nhân dân, nâng cao sự tín nhiệm của người bệnh và của cả cộng đồng đối với ngành dược. - Đối với người cán bộ y tế, công tác quản lý dược nâng cao tinh thần trách nhiệm của họ đối với công cuộc bảo vệ sức khỏe nhân dân, qua đó nâng cao uy tín, phẩm chất đạo đức của người cán bộ y tế. - Nguyên cứu, cập nhật và phát huy công tác quản lý dược nhằm tiến tới thống nhất những quy định về chuyên môn kỹ thuật trong ngành trên cơ sở hòa hợp với luật pháp quốc tế, là một trong những biện pháp quan trọng để nâng cao vị trí ngành dược Việt Nam trên thị trường thế giới. Công tác quản lý dược có ý nghĩa về mặt kinh tế: 3 - Công tác quản lý dược tạo điều kiện thuận lợi cho việc kế hoạch hóa các mặt liên quan đến các công tác trong ngành dược từ thu mua, pha chế, sản xuuất, xây dựng quy trình kỹ thuật,.
Việc nâng cao những yêu cầu kỹ thuật sẽ làm cơ sở cho việc nâng cao chất lượng thuốc, đồng thời làm tăng năng suất lao động, từ đó hạ giá thành sản phẩm, góp phần quan trọng trong việc phát triển thị trường cho thuốc sản xuất trong nước. - Công tác quan lý dược được thực hiện chặt chẽ sẽ góp phần làm giảm những lãng phí to lớn cho nhà nước trong việc hạn chế nhập vào hoặc sản xuất ra những mặt hàng kém chất lượng, làm giảm được tỷ lệ thuốc kém chất lượng lưu thông trên thị trường. - Công tác quản lý dược được thực hiện nhằm làm tăng uy tín của thuốc sản xuất trong nước, dần thay thế thuốc nước ngoài trên thị trường trong nước và tiến đến gia tăng xuất khẩu thuốc ra nước ngoài, góp phần làm giàu cho to quốc. TỔ CHỨC QUẢN LÝ CÔNG TÁC QUẢN LÝ DƯỢC Công tác quản lý dược phải được thực hiện ở tất cả các đơn vị y dược có thu mua, chế biến, sản xuất, pha chế, bảo quản, phân phối và sử dụng thuốc, vì thế công tác quản lý dược bao trùm toàn ngành y tế.
Tổ chức công tác quản lý dược thực hiện trong toàn ngành từ trung ương đến tỉnh, huyện, xã; từ các đơn vị hành chính sự nghiệp dược đến các đơn vị phòng, chữa bệnh. Tổ chức công tác quản lý dược ở các cơ quan quản lý y tế các cấp 3. Bộ y tế - Cục Quản lý dược: là cơ quan chuyên trách cấp trung ương giúp Bộ trưởng bộ y tế về công tác quản lý dược. - Tổng công ty dược: là cơ quan có nhiệm vụ theo dõi, giám sát công tác quản lý dược của các xí nghiệp, các công ty cấp 1 trực thuộc.
- Việc kiểm nghiệm: là cơ quan giúp Bộ chỉ đạo kỹ thuật trong công tác kiểm tra chất lượng thuốc trong toàn ngành, giúp Bộ xét duyệt các tiêu chuẩn kỹ thuật, đề xuất danh mục thuốc được cho phép lưu hành tại Việt Nam. Sở y tế - Phòng Quản lý dược: có trách nhiệm quản lý công tác dược trong toàn tỉnh/thành phố thuộc TW với nội dung công tác như Cục QLD. - Trung tâm kiểm nghiệm: có nhiệm vụ giúp Sở y tế chỉ đạo kỹ thuật trong công tác kiểm tra chất lượng thuốc trong toàn tỉnh. Phòng y tế Tổ quản lý dược thuộc phòng y tế có nhiệm vụ quản lý công tác dược trong toàn huyện.
Trạm y tế: Dược tá có nhiệm vụ giúp Trưởng trạm y tế quản lý công tác dược trong xã, bao gồm phòng dược, tủ thuốc trạm y tế, những vấn đề có liên quan đến thuốc trên địa bàn. Nếu không có dược tá, Trưởng trạm y tế có thể phân công Y sĩ làm thay. Tổ chức công tác quản lý dược ở các đơn vị thực hiện. Doanh nghiệp sản xuất thuốc - Phòng kỹ thuật (QA=Quality Assurance): giúp giám đốc quản lý công tác dược chính trong toàn doanh nghiệp.
- Phòng kiểm nghiệm (QC=Quality Control): giúp Giám đốc trong việc kiểm tra chất lượng thuốc và công tác tiêu chuẩn kỹ thuật. Doanh nghiệp kinh doanh thuốc. Bộ phận kỹ thuật giúp Giám đốc trong việc kiểm tra chất lượng thuốc nhập vào và quản lý công tác dược chính ở các bộ phận kho, các nhà thuốc, đại lý phân phối thuốc của công ty. Các đơn vị bán lẻ thuốc Người phụ trách chuyên môn của các đơn vị chịu trách nhiệm về công tác quản lý dược của đơn vị.
Khoa dược có nhiệm vụ thực hiện công tác quản lý dược trong toàn bệnh viện kể cả phòng khám bệnh. 5 BÀI 2 TỔ CHỨC NGÀNH DƯỢC – 2T MỤC TIÊU HỌC TẬP: - Kể được các nhiệm vụ cơ bản của ngành học. - Kể được các tên cơ quan hệ thống tổ chức của ngành dược. - Vẽ được sơ đồ tổ chức của ngành dược.
NỘI DUNG CHÍNH: Ngành y tế gồm 2 chuyên ngành lớn là Y và Dược, ngành y dược trên cơ sở chính là dùng kỹ thuật y học để chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của con người, ngành dược dựa trên cơ sở chính là cung ứng thuốc để phục vụ cho việc chăm sóc và bảo vệ cho con người. Do vậy người cán bộ dược cần có những hiểu biết đầy đủ về nhiệm vụ của ngành để làm tốt chức năng tư vấn về dược cho cán bộ y, hướng dẫn việc dùng thuốc cho người bệnh, quản lý kinh tế dược, sản xuất, tồn trữ và bảo quản thuốc đảm bảo chất lượng để việc cung ứng thuốc đạt hiệu quả phòng bệnh an toàn và hợp lý nhất. NHIỆM VỤ CƠ BẢN CỦA NGÀNH DƯỢC: 1. Bảo đảm việc sản xuất, số lượng cung ứng thuốc để phục vụ cho sự nghiệp bảo vệ sức khỏe của nhân dân và quốc phòng.
Vì đây là một loại hàng hóa đặc biệt nên việc sử cung ứng thuốc phải đạt 4 yêu cầu sau: 1. Đầy đủ: Đủ chủng loại, số lượng thuốc dùng trong việc phòng hay chữa bệnh cho người dân khi cần thiết. Kịp thời: Việc cung ứng thuốc phải được thực hiện càng sớm càng tốt để giải quyết kịp thời cho nhu cầu điều trị. Chất lượng: Thuốc cung ứng phải đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, vì đây là một loại hàng hóa đặc biệt liên quan đến tính mạng con người, Đây là tiêu chuẩn cao nhất, thể hiện mặt đạo đức và quyết định uy tính của ngành.