Luận văn: Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại TTYT TP. Hạ Long 2023

Phân tích chi tiết danh mục thuốc của Trung tâm Y tế Hạ Long năm 2023, cung cấp thông tin về cơ cấu, phân loại và xu hướng sử dụng thuốc tại đơn vị.

• Tác giả: Nguyen Thu Huong
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Xuân Thắng
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Dược
• Đề tài: Phân tích danh mục thuốc TTYT Hạ Long năm 2023
• Loại tài liệu: Luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái quát về Danh mục Thuốc Trung tâm Y tế Hạ Long

Danh mục thuốc TTYT Hạ Long năm 2023 là tập hợp các thuốc được sử dụng để phục vụ các hoạt động chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa bệnh tật tại cơ sở y tế tuyến huyện. Danh mục thuốc được xây dựng dựa trên nguyên tắc bảo đảm chất lượng, tính hiệu quả và tính kinh tế. Việc phân tích danh mục thuốc giúp nhà quản lý cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, tối ưu hóa chi phí và đảm bảo thuốc luôn sẵn có cho bệnh nhân. Phân tích danh mục thuốc là công cụ quản lý quan trọng, giúp đánh giá cơ cấu thuốc sử dụng, xác định những vấn đề cần cải thiện và đề xuất giải pháp hiệu quả.

1.1. Khái niệm và Tầm quan trọng của Danh mục Thuốc

Danh mục thuốc là danh sách các loại thuốc được phép sử dụng tại cơ sở y tế, bao gồm thuốc hóa dược, thuốc đông y và thuốc dược liệu. Danh mục này được xây dựng theo quy định của Bộ Y tế, đảm bảo tính hợp lý và phù hợp với tình hình dịch bệnh. Tầm quan trọng của danh mục thuốc nằm ở khả năng quản lý hiệu quả, giảm chi phí không cần thiết và cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân.

1.2. Quy trình Xây dựng và Cập nhật Danh mục

Quá trình xây dựng danh mục thuốc cần tuân theo nguyên tắc khoa học và dựa trên mô hình bệnh tật của địa phương. Danh mục phải được cập nhật định kỳ để phản ánh tình hình sử dụng thuốc thực tế. Việc tham khảo ý kiến từ các bác sĩ, dược sĩ và chuyên gia là bước quan trọng để đảm bảo danh mục phù hợp với nhu cầu điều trị của cộng đồng.

II. Phương pháp Phân tích ABC VEN trong Quản lý Danh mục Thuốc

Phương pháp phân tích ABC/VEN là công cụ hữu hiệu để phân loại danh mục thuốc dựa trên giá trị chi phí và mức độ quan trọng. Phương pháp ABC tập trung vào phân tích giá trị (A: chiếm 80% chi phí, B: chiếm 15%, C: chiếm 5%), trong khi VEN đánh giá tính thiết yếu của thuốc (V: thiết yếu, E: quan trọng, N: ít cần thiết). Kết hợp hai phương pháp này tạo ra ma trận ABC/VEN, giúp quản lý phân loại thuốc thành các nhóm như AN, AE, BN, BE, v.v. Cách tiếp cận này tối ưu hóa quản lý kho và đảm bảo cân bằng giữa chi phí và hiệu quả trong sử dụng thuốc.

2.1. Phân tích ABC Tiêu chí Giá trị Chi phí

Phân tích ABC chia danh mục thuốc thành ba nhóm: Nhóm A gồm những thuốc chiếm 80% chi phí nhưng chỉ 20% số lượng; nhóm B chiếm 15% chi phí với 30% số lượng; nhóm C chiếm 5% chi phí với 50% số lượng. Đối với nhóm A, cần quản lý chặt chẽ, tránh lãng phí. Nhóm B cần giám sát định kỳ, còn nhóm C có thể quản lý lỏng lẻo hơn.

2.2. Phân tích VEN Tiêu chí Tính Thiết yếu

Phân tích VEN phân loại thuốc dựa trên mức độ quan trọng và tính chất không thể thiếu: V (Vital - Thiết yếu) bao gồm thuốc cứu mạng, phòng chống bệnh nguy hiểm; E (Essential - Quan trọng) dùng điều trị các bệnh thường gặp; N (Non-essential - Ít cần thiết) dùng trong các trường hợp đặc biệt. Phân loại VEN giúp đảm bảo luôn có sẵn thuốc thiết yếu cho bệnh nhân.

III. Cơ cấu Danh mục Thuốc TTYT Hạ Long năm 2023

Danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế Hạ Long năm 2023 bao gồm thuốc hóa dược, thuốc đông y và thuốc dược liệu, được phân bố theo nhóm tác dụng dược lý khác nhau. Các nhóm chính bao gồm: thuốc kháng sinh, thuốc tim mạch, thuốc hocmon và nội tiết, thuốc điều trị ký sinh trùng và các nhóm thuốc khác. Thuốc được phân loại theo đường dùng (uống, tiêm, ngoài da) và phân biệt generic và biệt dược. Cơ cấu danh mục phản ánh mô hình bệnh tật của khu vực Hạ Long, với ưu tiên các bệnh thường gặp như bệnh hô hấp, tiêu hóa và nhiễm khuẩn.

3.1. Phân bổ Thuốc theo Nhóm Tác dụng Dược lý

Nhóm thuốc tim mạch và thuốc huyết áp chiếm tỷ lệ cao do bệnh tim mạch phổ biến ở dân số cao tuổi. Thuốc kháng sinh được sử dụng rộng rãi để điều trị nhiễm khuẩn. Nhóm hocmon và nội tiết bao gồm thuốc tiểu đường, thyroid dành cho bệnh mãn tính. Thuốc điều trị hô hấp phục vụ cho điều trị hen suyễn, ho. Mỗi nhóm được lựa chọn dựa trên tần suất bệnh tại địa phương.

3.2. Phân loại Thuốc Generic và Biệt dược

Thuốc generic chiếm tỷ lệ cao trong danh mục do giá thành rẻ và đạt tiêu chuẩn chất lượng. Thuốc biệt dược được sử dụng khi generic không khả dụng hoặc hiệu quả cao hơn. Việc ưu tiên generic giúp giảm chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng điều trị. Danh mục cân bằng giữa hiệu quả điều trị và tính kinh tế.

IV. Kết luận và Khuyến nghị từ Phân tích Danh mục Thuốc

Phân tích danh mục thuốc TTYT Hạ Long năm 2023 cho thấy cơ cấu thuốc phù hợp với nhu cầu điều trị của địa phương. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện việc quản lý thuốc nhóm A để tối ưu hóa chi phí. Khuyến nghị bao gồm: cập nhật danh mục định kỳ theo thay đổi mô hình bệnh tật, tăng cường giám sát sử dụng thuốc không hợp lý, đào tạo nhân viên về quản lý thuốc hiệu quả. Cần xây dựng hệ thống thông tin quản lý thuốc để theo dõi chi phí và sử dụng. Việc áp dụng ma trận ABC/VEN sẽ giúp cải thiện chất lượng quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc tại các cơ sở y tế tuyến huyện.

4.1. Những Thành tựu trong Quản lý Danh mục Thuốc

TTYT Hạ Long đã xây dựng danh mục thuốc hợp lý, phù hợp với mô hình bệnh tật địa phương. Tỷ lệ thuốc generic cao cho thấy ý thức về tiết kiệm chi phí. Hệ thống quản lý thuốc được tổ chức bài bản, đảm bảo cấp phát đúng quy trình. Chất lượng dịch vụ y tế được cải thiện nhờ danh mục thuốc hợp lý.

4.2. Hướng phát triển và Đề xuất Cải thiện

Cần ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý danh mục thuốc hiệu quả hơn. Xây dựng quy trình lựa chọn thuốc dựa trên bằng chứng khoa học. Tăng cường hợp tác với dược sĩ cộng đồng để quản lý sử dụng thuốc hợp lý. Đánh giá định kỳ danh mục để phản ánh tình hình thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Sức khỏe là vốn quý nhất của con người và của toàn xã hội. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ, mục tiêu và là nhân tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Đó là nhiệm vụ quan trọng không thể thiếu được trong công tác này. Chất lượng khám chữa bệnh là một vấn đề được cả xã hội quan tâm.

Trong đó thuốc đóng vai trò rất quan trọng, đôi khi là yếu tố quyết định đến hiệu quả điều trị của mỗi bệnh viện. Bên cạnh đó việc sử dụng thuốc kém hiệu quả và bất hợp lý đã và đang là vấn đề bất cập của nhiều quốc gia. Đây cũng là một trong các nguyên nhân chính làm cho gia tăng chi phí điều trị, tăng tính kháng thuốc, giảm chất lượng chăm sóc sức khỏe và uy tín của cơ sở khám chữa bệnh. Theo một số nghiên cứu, kinh phí mua thuốc chiếm khoảng 30% - 40% ngân sách ngành Y tế của nhiều nước, phần lớn số tiền đó bị lãng phí do sử dụng thuốc không hợp lý và hoạt động cung ứng thuốc không hiệu quả.

Do đó, việc tiến hành nghiên cứu "Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh năm 2023" là cần thiết nhằm đánh giá chính xác thực trạng sử dụng thuốc, đề xuất các giải pháp cải thiện, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và tiết kiệm ngân sách với hai mục tiêu sau: 1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh năm 2023. Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh năm 2023 theo phương pháp ABC,VEN,ma trận ABC- VEN. Từ kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần phản ánh được thực trạng hoạt động sử dụng thuốc tại Trung tâm Y tế thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, nhằm đưa ra những vấn đề bất cập tồn tại, đề xuất với nhà quản lý một số giải pháp để góp phần xây dựng được Danh mục thuốc hợp lý, sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách, tiết kiệm chi phí thuốc tại Trung tâm Y tế trong giai đoạn hiện nay.1 Khái quát về danh mục thuốc bệnh viện 1.

Khái niệm danh mục thuốc Danh mục thuốc (DMT) là một danh sách các thuốc được sử dụng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe và bác sĩ sẽ kê đơn các thuốc trong danh mục này. DMT của đơn vị là một danh sách các thuốc đã được lựa chọn và phê duyệt để sử dụng trong đơn vị. Nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) có nhiệm vụ giúp Thủ trưởng đơn vị lựa chọn, xây dựng danh mục thuốc tại đơn vị theo nguyên tắc sau [3]: a) Bảo đảm phù hợp với mô hình bệnh tật và chi phí về thuốc dùng điều trị trong đơn vị; b) Phù hợp về phân tuyến chuyên môn kỹ thuật; c) Căn cứ vào các hướng dẫn hoặc phác đồ điều trị đã được xây dựng và áp dụng tại đơn vị hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; d) Đáp ứng với các phương pháp mới, kỹ thuật mới trong điều trị; e) Phù hợp với phạm vi chuyên môn của đơn vị; f) Thống nhất với danh mục thuốc thiết yếu, danh mục thuốc chủ yếu của Bộ Y tế ban hành; g) Ưu tiên thuốc sản xuất trong nước. Một số phương pháp phân tích sử dụng thuốc Theo tổ chức Y tế thế giới, có 3 phương pháp chính để làm rõ các vấn đề sử dụng thuốc tại bệnh viện mà HĐT&ĐT nên thường xuyên sử dụng, đó là: - Thu thập thông tin ở mức độ cá thể: - Các phương pháp định tính: - Các phương pháp tổng hợp dữ liệu: Trong số các phương pháp trên, phân tích danh mục thuốc gồm phân tích ABC và phân tích VEN là giải pháp hữu ích và cần được áp dụng để xác định 2 các vấn đề lớn liên quan đến sử dụng thuốc.

Phương pháp phân tích này sẽ trở thành công cụ cho HĐT&ĐT quản lý danh mục thuốc (Bộ môn Quản lý và kinh tế Dược, 2008) (Bộ Y tế, Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 8/8/2013 quy định tổ chức và hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị trong bệnh viện, 2013). Để phân tích DMT được sử dụng tại bệnh viện thường sử dụng các phương pháp sau: 1. Phương pháp phân tích ABC a/ Khái niệm phân tích ABC Phân tích ABC là phương pháp phân tích tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn nhất trong chi phí dành cho mua thuốc bệnh viện (Bộ Y tế, Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 8/8/2013 quy định tổ chức và hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị trong bệnh viện, 2013). b/ Các bước thực hiện Theo Thông tư số 21/2013/TT-BYT, ngày 08/08/ 2013 của Bộ Y tế quy định tổ chức hoạt động của HĐT& ĐT [9] c/ Vai trò và ý nghĩa phân tích ABC: Phân tích ABC tạo ra cơ sở đưa ra những quyết định quan trọng trong tồn trữ, mua sắm, lựa chọn nhà cung cấp.

- Cho thấy những thuốc được sử dụng thay thế với số lượng lớn mà chỉ có chi phí thấp trong danh mục hoặc có sẵn trên thị trường, được sử dụng để. + Lựa chọn những thuốc thay thế có chi phí điều trị thấp hơn + Tìm ra những liệu pháp điều trị thay thế Lượng giá mức độ tiêu thụ thuốc, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng và từ đó phát hiện những bất cập, chưa hợp lý trong sử dụng thuốc, bằng cách so sánh lượng thuốc tiêu thụ với mô hình bệnh tật (ICD). - Xác định phương thức mua các thuốc không có trong danh mục thuốc thiết yếu của bệnh viện. 3 Tóm lại, phân tích ABC có ưu điểm chính giúp xác định xem phần lớn ngân sách được chi trả cho những thuốc nào.Tuy nhiên nhược điểm của phân tích ABC: không cung cấp được đầy đủ thông tin để so sánh những thuốc có hiệu lực khác nhau.

Phương pháp phân tích VEN - Khái niệm: Là phương pháp giúp xác định ưu tiên cho hoạt động mua sắm và tồn trữ thuốc trong bệnh viện khi nguồn kinh phí không đủ để mua toàn bộ các loại thuốc như mong muốn. Trong phân tích VEN, các thuốc được phân chia thành 03 nhóm cụ thể sau (Bộ Y tế, Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 8/8/2013 quy định tổ chức và hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị trong bệnh viện, 2013): + Thuốc V (Vital drugs): Là thuốc sống còn dùng trong trường hợp cấp cứu hoặc các thuốc quan trọng, nhất thiết phải có để phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh của bệnh viện. + Thuốc E (Essential drugs): Là thuốc thiết yếu dùng trong các trường hợp bệnh ít nghiêm trọng hơn nhưng vẫn là các bệnh lý quan trọng trong mô hình bệnh tật của bệnh viện. + Thuốc N (Non-Essential drugs): Là thuốc không thiết yếu dùng trong các trường hợp bệnh nhẹ, bệnh có thể tự khỏi, có thể bao gồm các thuốc mà hiệu quả điều trị còn chưa cao được khẳng định rõ ràng hoặc giá thành cao không tương ứng với lợi ích lâm sàng của thuốc - Ý nghĩa của phân tích VEN: Phương pháp phân tích VEN giúp cho việc lựa chọn những thuốc cần ưu tiên việc lựa chọn mua thuốc và sử dụng trong hệ thống, quản lý hàng tồn kho và xác định sử dụng thuốc với giá cả phù hợp cụ thể.

- Việc lựa chọn thuốc: Các thuốc V và E nên được đưa ra ưu tiên lựa chọn. Đặc biệt khi ngân sách hạn hẹp. - Về mua sắm thuốc: Các thuốc V và E cần phải được kiểm soát thường xuyên khi đặt hàng và dự trữ thường xuyên các thuốc này và giảm dự trữ những 4 thuốc không cần thiết. Nếu ngân sách không hạn hẹp thì việc sử dụng phân tích VEN được đảm bảo số lượng các thuốc V và E phải được mua đủ trước tiên.

Sau khi tiến hành phân tích thì sẽ lựa chọn nhà cung cấp đáng tin cậy để mua các thuốc thiết yếu. Đối với nhà cung cấp mới thì có thể thử bằng cách ký kết hợp đồng các thuốc không thiết yếu. - Việc sử dụng thuốc: Từ kết quả phân tích VEN giúp đưa ra các kiến nghị sử dụng thuốc V và E, xem xét lại vấn đề sử dụng quá nhiều các thuốc không thiết yếu. - Việc dự trữ thuốc: Chú ý đặc biệt lưu trữ các thuốc hạng mục V, E để tránh hết kho.

Phương pháp phân tích ma trận ABC/VEN Khi phân tích VEN đã được thực hiện thì nên kết hợp với phân tích ABC để xác định mối quan hệ gữa các thuốc chi phí cao nhưng có mức độ ưu tiên thấp. Đặc biệt là hạn chế hoặc xóa bỏ các thuốc nhóm N, nhưng lại có chi phí cao ở nhóm A. Trong phân tích ABC sự kết hợp phân tích VEN và ABC sẽ tạo thành ma trận ABC/VEN. Các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài.

Luật dược số 105/2016/QH13 ngày 06/04/2016 do Quốc hội ban hành về việc quy định về chính sách của Nhà nước về dược [1]. Nghị định số 54/2017/NĐ-CP ngày 08/05/2017 của Chính phủ ban hành về việc quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật Dược [2]. Thông tư số 22/2011/TT- BYT ngày 10/6/2011 của Bộ Y tế ban hành về việc quy định về tổ chức và hoạt động của khoa Dược bệnh viện. Khoa Dược có vai trò chủ đạo, đầu mối trong việc quản lý sử dụng thuốc tại Bệnh viện [8].

Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 8/8/2013 của Bộ Y tế ban hành về việc quy định tổ chức và hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị trong bệnh viện [7]. Thông tư số 20/2017/TT-BYT ngày 10/05/1017 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành về việc quy định chi tiết một số điều của Luật dược và Nghị định số 54/2017/NĐ-CP ngày 08/05/2017 của Chính phủ về thuốc và nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt [9]. 5 Thông tư 20/2022/TT-BYT ngày 31/12/2022 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế [3].