ĐẶT VẤN ĐỀ Thuốc là chế phẩm có chứa dược chất hoặc dược liệu dùng cho người nhằm mục đích phòng, chẩn đoán, điều trị bệnh, và điều chỉnh chức năng sinh lýcơ thể người bao gồm thuốc hóa dược, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, vắc xin và sinh phẩm [4]. Vì vậy, việc duy trì các điều kiện lưu trữ, bảo quản thích hợp cho thuốc là rất quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng thuốc để phục vụ tốt hơn công tác chăm sóc sức khỏe cho bộ đội, nhân dân ngày càng toàn diện hơn. Quản lý tồn trữ thuốc trong bệnh viện là vấn đề liên quan đến từ việc lựachọn, mua sắm đến cấp phát và quản lý sử dụng thuốc trên bệnh nhân. Hơn nữa, nó đặt ra các bước thích hợp để hỗ trợ hoàn thành các nhiệm vụ liên quan đến các khía cạnh khác nhau của quy trình phân phối và bảo quản trong chuỗi cung ứng để tránh việc đưa sản phẩm giả vào sử dụng.
Do đó, quản lý tồn trữ là một khâu hết sức quan trọng trong quản lý cung ứng thuốc trong bệnh viện. Việc quản lý tồn trữ thuốc tốt nhằm đảm bảo sao cho thuốc luôn luôn được cung cấp đầy đủ, kịp thời và đảm bảo sẵn có về số lượng thuốc luôn trong tình trạng tốt nhất để phục bộ đội, nhân dân. Ngoài ra, quản lý tồn trữ thuốc tốt sẽ tránh được các tác động của chi phí xuất hủy, bảo quản, lưu thông và giá thuốc được bình ổn không bị tác động của thị trường làm giảm gánh nặng về kinh tế cho bệnh viện. Khí hậu nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm, mưa nhiều và điều kiện trang thiết bị bảo quản còn chưa đầy đủ, lạc hậu nên không thuận lợicho việc bảo quản tồn trữ thuốc.
Để khắc phục những khó khăn trong công tác bảo quản thuốc và thực hiện mục tiêu trong chiến lược phát triển ngành Dược đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030 là: “Cung ứng đầy đủ, kịp thời, có chất lượng, giá hợp lý các loại thuốc theo cơ cấu bệnh tật tương ứng với từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội 1 và bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý” .[7] Bệnh viện Quân dân Y 16 được xây dựng mới và hoàn thiện vào năm 2010 với tôn chỉ hành động là “ sáng về y đức, sâu về y lý, giỏi về y thuật”. Bệnh viện xếp hạng II từ tháng 6/2012 trực thuộc Cục Quân Y với quy mô 120 giường bệnh. Trong những năm gần đây, Bệnh viện Quân dân Y 16 đang từng bước xây dựng cơ sở vật chất và trang thiết bị, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ, công nhân viên nhằm phát triển những kỹ thuật mới để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho bộ đội, nhân dân trong khu vực đơn vị đóng quân. Do đó, việc đảm bảo quản lý tổn trữ thuốc hiệu quả càng được chú trọng.
Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào phân tích về thực trạng tồn trữ thuốc của bệnh viện để từ đó đưa ra các khuyến cáo về bảo quản tồn trữ và sử dụng thuốc. Xuất phát từ những vấn đề trên cùng với mong muốn đem lại hiệu quả điều trị tốt nhất cho người bệnh, vấn đề Quản lý tồn trữ thuốc trong bệnh viện là một mắt xích không thể thiếu góp phần nâng cao chất lượng bệnh viện. Do đó, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “ Khảo sát thực trạng tồn trữ thuốc tại kho của khoa dược Bệnh viện quân dân y 16 ” nhằm giải quyết 2 mục tiêu: Mục tiêu 1: Mô tả thực trạng bảo quản thuốc tại kho của khoa dược Bệnh viện quân dân y 16 theo nguyên tắc thực hành tốt bảo quản thuốc (GSP) Mục tiêu 2: Phân tích thực trạng dự trữ thuốc tại kho của khoa dược bệnh viện quân dân y 16 Từ đó đưa ra các đề xuất để nâng cao chất lượng hoạt động quản lý tồn trữ thuốc tại bệnh viện và góp phần vào việc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh phục vụ bộ đội, nhân dân trên địa bàn đơn vị đóng quân. Khái quát về tồn trữ thuốc 1.
Khái niệm - Tồn trữ (Storage) là sự bảo quản tất cả nguyên liệu, vật tư, bao bì dùng trong sản xuất, mọi bán thành phẩm trong quá trình sản xuất và các thành phẩm trong kho. Tồn trữ bao gồm cả quá trình xuất, nhập hàng hóa vì vậy nó yêu cầu phải có một hệ thống sổ sách phù hợp để ghi chép, đặc biệt là sổ sách ghi chép việc xuất, nhập hàng hóa từng ngày [3]. Công tác tồn trữ là một trong các mắt xích quan trọng của việc cung cấp thuốc cho người tiêu dùng với số lượng đầy đủ nhất, chất lượng tốt nhất, giảm đến mức tối đa tỷ lệ hư hao trong quá trình sản xuất và phân phối thuốc. - “Thực hành tốt bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc” (GSP) là bộ nguyên tắc, tiêu chuẩn về bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc nhằm đảm bảo và duy trì một cách tốt nhất sự an toàn và chất lư ợng của thuốc, nguyên liệu làm thuốc thông qua việc kiểm soát đầy đủ trong suốt quá trình bảo quản.
Điều kiện tồn trữ thuốc 1. Sự cần thiết phải tồn trữ thuốc Chúng ta cần phải dự trữ thuốc vì những lý do sau đây: - Đảm bảo tính sẵn có: Tồn kho là lượng dự trữ cho sự dao động của cung và cầu, giảm nguy cơ hết hàng. - Duy trì niềm tin trong hệ thống: Nếu tình trạng hết hàng xảy ra thường xuyên, bệnh nhân sẽ mất lòng tin vào khả năng phòng và chữa bệnh của hệ thống cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe. - Tránh tình trạng thiếu kinh phí: Nếu không có tồn kho hoặc tồn kho không đủ sẽ dẫn đến tình trạng thiếu hàng, lúc đó đặt hàng khẩn cấp sẽ gặp 3 phải khó khăn của các nhà cung cấp hoặc mức giá sẽ cao hơn mức giá khi đặt hàng thường xuyên, dẫn đến thiếu hụt vốn.
- Đáp ứng sự thay đổi của nhu cầu thị trường: Những thay đổi trong nhu cầu về loại thuốc chuyên khoa không thể dự đoán trước được. Do đó, lượng tồn kho thích hợp sẽ giúp hệ thống đối phó với sự thay đổi đó. Nhân sự - Theo quy mô của đơn vị, kho thuốc phải có đủ nhân viên với trình độ phù hợp để thực hiện các hoạt động liên quan đến xuất nhập, bảo quản, cấp phát thuốc và các hoạt động khác nhằm đảm bảo chất lượng thuốc. Mọi nhân viên phải được đào tạo, cập nhật về thực hành tốt bảo quản thuốc, các quy định luật pháp, các quy trình thao tác và các quy định về vệ sinh, an toàn phù hợp với vị trí công việc.
Đồng thời, phải có bản mô tả công việc xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm có liên quan cho từng cá nhân; Cá nhân phải hiểu, nắm rõ nhiệm vụ và trách nhiệm được giao. - Thủ kho phải có trình độ, hiểu biết cần thiết về dược, về nghiệp vụ bảo quản (phương pháp bảo quản, quản lý sổ sách, theo dõi xuất nhập, chất lượng thuốc…) và phải có trình độ tối thiểu là dược sĩ trung học. Thủ kho thuốc độc, thuốc gây nghiện và thuốc hướng tâm thần phải đáp ứng được đúng các quy định của pháp luật có liên quan. Thủ kho phải thường xuyên được đào tạo cập nhật những quy định của nhà nước về bảo quản, quản lý thuốc, các phương pháp, tiến bộ khoa học kỹ thuật được áp dụng trong bảo quản, quản lý thuốc, cac phương pháp, tiến bộ khoa học kỹ thuật được áp dụng trong bảo quản thuốc [2] 1.
Nhà kho và trang thiết bị - Địa điểm: Kho phải được xây dựng ở nơi cao ráo, an toàn, phải có hệ thống cống rãnh thoát nước, để đảm bảo thuốc tránh được ảnh hưởng của 4 nước ngầm, mưa lớn và lũ lụt. Kho phải có một địa chỉ xác định, nằm ở nơi thuận tiện cho việc xuất nhập, vận chuyển, bảo vệ. [2] - Thiết kế, xây dựng: Nhà kho phải được thiết kế, xây dựng, trang bị, sửa chữa và bảo trì một cách hệ thống sao cho có thể bảo vệ thuốc tránh được các ảnh hưởng bất lợi có thể có, như: sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm, chất thải và mùi, các động vật, sâu bọ, côn trùng và không ảnh hưởng tới chất lượng thuốc. Trần, tường, mái nhà kho phải được thiết kế, xây dựng sao cho đảm bảo sự thông thoáng, luân chuyển của không khí, vững bền chống lại các ảnh hưởng của thời tiết như nắng, mưa, bão, lụt.
Nền kho phải đủ cao, phẳng, nhẵn, đủ chắc, cứng và không được có các khe, vết nứt gãy… là nơi tích lũy bụi, trú ẩn của sâu bọ, côn trùng. + Kho bảo quản phải có diện tích đủ rộng để bố trí các khu vực cho các hoạt động: ▪ Tiếp nhận, kiểm nhập thuốc; ▪ Bảo quản thuốc; ▪ Bảo quản thuốc yêu cầu các điều kiện bảo quản đặc biệt; ▪ Bảo quản thuốc phải kiểm soát đặc biệt hoặc phải bảo quản riêng biệt; ▪ Biệt trữ hàng chờ xử lý (hàng trả về, hàng thu hồi, hàng bị nghi ngờ là hàng giả, hàng nghi ngờ về chất lượng,…) ▪ Chuẩn bị, đóng gói và cấp phát thuốc + Các khu vực của kho phải có biển hiệu chỉ rõ công năng của từng khu vực, phải có diện tích và thể tích phù hợp, đủ không gian để cho phép việc phân loại, sắp xếp hàng hóa theo các chủng loại thuốc khác nhau; phân cách theo từng loại và từng lô thuốc, đảm bảo không khí được lưu thông đều. + Nơi rửa tay, phòng vệ sinh phải được thông gió tốt và bố trí phù hợp (cách ly với khu vực tiếp nhận, bảo quản, xử lý thuốc). - Trang thiết bị: Phải trang bị các phương tiện, thiết bị phù hợp để đảm 5 bảo các điều kiện bảo quản (ví dụ: quạt thông gió, điều hòa không khí, nhiệt kế, xe nâng, ẩm kế, phòng lạnh, tủ lạnh, chỉ thị nhiệt độ vaccin, chỉ thị đông băng điện tử…) Các thiết bị phải được kiểm tra, bảo trì, bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hoạt động ổn định, chính xác.
Các thiết bị đo phải được hiệu chuẩn định kỳ theo quy định của pháp luật về kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị đo. + Có các phương tiện phát hiện và cảnh báo tự động (như chuông, đèn…) kịp thời về các sự cố, sai lệch về điều kiện bảo quản đối với các thuốc có yêu cầu đặc biệt về điều kiện bảo quản (nhiệt độ). + Kho phải được chiếu đủ sáng, cho phép tiến hành một cách chính xác và an toàn tất cả các hoạt động trong khu vực kho. Không được để ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào thuốc.
+ Có đủ các trang thiết bị, giá, kệ để xếp hàng.