CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC. Nguồn gốc Nhà nước. Bàn chất, đặc trưng của Nhà nước. Chức năng của Nhà nước.
Hình thức Nhà nư ớc. Kiểu nhà nước. 22 CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VÈ PHÁP LUẬT. Khái quát chung về pháp luật.
Quy phạm pháp luật. Quan hệ pháp luật. Thực hiện pháp luật. Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý.
Pháp chế xã hội chù nghĩa. 67 CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG PHÁP LUẬT. Khái quát chung về hệ thống pháp lu ật. Các ngành luật trong hệ thống pháp luật của Việt N am.
Hình thức pháp lu ậ t. Văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Cộng hòa xã hội chù nghĩa Việt N am .94 5 CHƯƠNG 4: LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM. Khái quát chung về Luật Hiến pháp. Một số nội dung cơ bản của Hiến pháp năm 1992.
Chính sách văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ (Điều 30 - 43 Hiến pháp 1992). 120 CHƯƠNG 5: LUẬT HÀNH CHÍNH VIỆT NAM. Khái quát chung về Luật Hành chính. Cơ quan hành chính Nhà nước.
Vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính. Quy chế pháp lý hành chính của cán bộ, công chức.165 CHƯƠNG 6: LUẬT DÂN s ự VIỆT N A M. Khái quát chung về Luật Dân sự. Một số nội dung cơ bản của Luật Dân sự Việt N am.
181 CHƯƠNG 7: LUẬT HÌNH s ự VIỆT N AM. Khái quát chung Luật hình s ự. Tội phạm và các chế định khác có liên quan đến tội phạm. 225 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
237 6 C hương 1 LÝ LUẬN CHUNG VÈ NHÀ NƯỚC 1. Nguồn gốc Nhà nước Muốn hiểu rõ bản chất của Nhà nước và những quy luật phát triền cùa chúng, trước hết cần phải làm sáng tỏ nguyên nhân và giải thích quá trình phát sinh của Nhà nước. Trong lịch sù tư tưởng về Nhà nước đó tồn tại nhũng quan điềm khác nhau về nguồn gốc của Nhà nuớc, vì Nhà nước là một hiện tượng xã hội rất phức tạp. Từ thời kỳ cổ đại, trung đại đó có nhiều nhà tư tưởng tiếp cận và đưa ra những kiến giải khác nhau về nguồn gốc Nhà nước và cho đến nay vấn đề nguồn gốc Nhà nước vẫn là vấn đề có nhiều quan điểm khác nhau trong các học thuyết và tư tường ưên thế giới.
Nhìn nhận một cách khái quát chúng ta có thể phân chia các học thuyết đó thành hai loại: Học thuyết Mác - Lênin về nguồn gốc Nhà nước và các học thuyết phi Macxít về nguồn gốc Nhà nước. M ột số học thuyết phi Macxit về nguồn gốc Nhà nước Một số học thuyết phi Macxít khi giài thích nguồn gốc Nhà nước là không dựa ứên cơ sở quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, mà có những cách lý giải khácc nhau, tiêu biểu có các quan điểm sau: * Thuyết thần học: Theo tư tưởng cùa các nhà thần học thì thượng đế là người sấp đặt trật tụ xã hội. Mọi thứ trên đời do thượng đế sinh ra, Nhà nước cũng vậy đều là sản phẩm cùa thượng đế. Thượng đế sáng tạo ra Nhà nước để duy trờ, đảm bào trật tự chung.
Do vậy, Nhà nước là lực 7 trong việc tạo nền tảng, cơ sở tư tường cho cách mạng tư sản, lật đổ ách thống trị của Nhà nước phong kiến. Tuy nhiên, học thuyết này vẫn có những hạn chế cơ bản vi nó vẫn giải thích nguồn gốc Nhà nước trên cơ sờ chù nghĩa duy tâm. coi Nhà nước lập ra là do ý muốn, nguyện vọng chù quan cùa các bên tham gia khế ước, nó khône giải thích được cội nguồn vật chất và bản chất giai cấp của Nhà nước. Neoài các học thuyết trên, trong lịch sử tư tưởng về nguồn gốc Nhà nước còn có những quan điểm khác như: thuyết bạo lực (Nhà nước xuất hiện là kết quả sử dụng bạo lực của thị tộc này đối với thị tộc khác mà kết quả là thị tộc chiến thắng đặt ra cái được gọi là Nhà nước để nô dịch kè chiến bại); thuyết tâm lý (Nhà nước xuất hiện do tâm lý của người nguyên thùy luôn muốn phụ thuộc vào các thư hình, các aiáo sỹ.
Nhà nước là tổ chức do các siêu nhân có sử mạng lãnh đạo xã hội tổ chức ra). Nhìn chung, do nhiều nguyên nhân khácc nhau, các học thuyết trên đây đều giải thích nguồn gốc Nhà nước với tính cách là một hiện tượng xã hội vĩnh viễn, tách rời Nhà nước với quá trình vận động và phát triển của đời sống vật chất xã hội, chua giải thích đúne nguồn sốc, chưa vạch ra được ý nghĩa vật chất và bản chất giai cấp khi aiải thích neuồn gốc Nhà nước và sự tồn tại của Nhà nước. Học thuyết Mác Lênin về nguồn gốc N hà nước Với quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, chủ nghĩa Mác - Lẻnin đó chứng minh một cách khoa học răna: Nhà nước và pháp luặt khòne phải là nhữrm hiện tượne xã hội vĩnh cửu bất biến. Nhà nước và pháp luật chỉ xuất hiện khi xã hội loài người đó phát triên đến một aiai đoạn nhất định.
Chủng luôn luôn vận động và phát triển và cũna sẽ tiêu vong khi nhừne điêu kiện khách quan cho sự tôn tại và phát triển cùa chúng khône còn nữa. Như vậy, theo quan niệm học thuyết Mác - Lênin thi Nhà nước là những hiện tượng xã hội tồn tại nhẩt thời trong lịch sử gắn liền với những điều kiện cùa xã hội có giai cấp. nó là một học thuyết khoa học chứa đựng các tiêu chuẩn lịch sử, logic và thực tiễn. a) Chế độ công xã nguyên thúy và tổ chức thị tộc bộ lạc Che độ công xã nguyên thùy là hinh thái kinh tế xã hội đầu tiên trong lịch sừ nhân loại, đó là một xã hội không có giai cấp, chưa có Nhà nước, nhưng những nguyên nhân dẫn đến sự ra đời cùa Nhà nước lại nảy sinh trong chính xã hội đó.
Vì vậy việc nghiên cứu về cụng xã nguyên thủy sẽ là cơ sờ để giải thích nguyên nhân làm phát sinh ra Nhà nước, tạo điều kiện để hiểu rõ bản chất của chúng. Đe tìm hiểu về xã hội cộng sản nguyên thủy trước hết phải xem xét cơ sờ kinh tế và kết cấu xã hội của nó. * về cơ sở kinh tế Trong xã hội cộng sản nguyên thùy, do trình độ phát triển của lực lượng sản xuất còn thấp kém. côna cụ lao động thô sơ, năng suất lao động thấp, con rmười chưa có nhận thức đúng đắn về tự nhiên và bàn thân mình.
Họ luôn luôn mềm yếu. hoàng sợ và bất lực trước nhũng tai họa của thiên nhiên, điều kiện sống khắc nghiệt. Trong những điều kiện và hoàn cảnh đó con người không thể sống biệt lập mà phải dựa vào nhau cùng chung sống, cùng lao động, cùng hưởng thụ những thành quà lao động chung. Chính vi lẽ đó đó dẫn đến cơ sở kinh tế của xã hội cộng sàn nguyên thùy là che độ sở hữu chung về tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động.
Mọi người dều bình đẳng trong lao động và hưởng thụ. không có ai có tài sàn riêng, không có người giàu kè nghèo, không có tinh trạng người này chiếm đoạt tài sản của người kia. Do đó xã hội cộng sàn nguyên thủy là một xã hội thuần nhất chưa có giai cấp và đấu tranh giai cấp * về mặt kết cấu xã hội Những điều kiện kinh tế trong xã hội cộng sản nguyên thủy đó quyết định hình thức tổ chức cùa xã hội cộng sàn nguyên thủy. Thị tộc là cơ sở tồn tại cùa xã hội được tồ chức binh đảng và theo huyết thống.
Trong thị tộc đã tồn tại sự phân công lao động, nhưng mới chi là sự phân công lao động tự nhiên chưa mang tính chất xã hội. Ở giai đoạn đầu do những điều kiện về kinh tế xã hội, các thị tộc được tổ chức theo chế độ mẫu hệ, khi kinh tế xã hội phát triển, đã thay đổi quan hệ hôn nhân, người đàn ông đã giữ vai trò chủ đạo trong đời sống thị tộc và chế độ mẫu hệ đã chuyển thành chế độ phụ hệ. Trong xã hội cộng sản nguyên thủy đã tồn tại quyền lực và hệ thống quản lý các công việc của thị tộc. Nhưng quyền lực ừong xã hội cộng sản nguyên thủy chi là quyền lực xã hội chưa mang tính chất giai cấp.
Quyền lực đó chưa tách khái xã hội mà nó gắn liền với xã hội, hòa nhập với xã hội. Quyền lực đó do toàn xã hội tổ chức ra và phục vụ lợi ích của cả cộng đồng. Để tổ chức và quàn lý thị tộc, đã xuất hiện Hội đồng thị tộc. Hội đồng thị tộc là tồ chức quyền lực cao nhất cùa thị tộc bao gồm tất cà những người trưởng thành trong thị tộc không phân biệt nam, nữ.
Hội đồng thị tộc quyết định những vấn đề quan trọng của thị tộc như: tổ chức lao động sàn xuất, tiến hành chiến tranh, giải quyết các tranh chấp trong nội bộ, tổ chức các nghi lễ tôn giáo,. Những quyết định cùa Hội đồng thị tộc là bắt buộc đối vói tất cả mọi người. Nó lĩnh hội với tư cách là sự thể hiện ý chí chung, trong thị tộc chưa cỏ cơ quan cưỡng chế nhưng quyền lực xã hội có hiệu lực cao và đã thể hiện tính cưỡng chế mạnh mẽ. Hội đồng thị tộc bầu ra người đứng đầu thị tộc như: tù trường, thú lĩnh quàn sự để thực hiện quyền lực và quản lý các công việc chung của thị tộc.
Những người này có quyền lực rất lớn dựa vào uy tín cá nhân và sự tín nhiệm của các thành viên trong thị tộc. Họ không 10 có đặc quyền đặc lợi nào, họ chịu sự kiểm tra của cộng đồng và có thể bị bãi miễn bất cứ lúc nào khi uy tín không còn và không được toàn thể cộng đồng ùng hộ. Thị tộc là đom vị thấp nhất cùa tổ chức xã hội, là một cộng đồng độc lập, là tế bào cơ sờ cùa xã hội cộng sản nguyên thủy. Đen một giai đoạn phát triển nhất định, do tác động cùa chế độ ngoại tộc đòi hỏi các thị tộc phải mờ rộng quan hệ hôn nhân với các thị tộc khác cho nên quá trình phát triển xã hội công xã nguyên thủy đã xuất hiện hình thức tổ chức cao hơn là bào tộc, bộ lạc và liên minh bộ lạc.
Bào tộc được kết hợp bởi nhiều thị tộc có quan hệ hôn nhân với nhau. Nhiều bào tộc kết hợp thành bộ lạc, ờ giai đoạn phát triển cao hơn nhiều bộ lạc kết hợp thành liên minh bộ lạc.