Giáo Trình Kinh Doanh Thương Mại Ngành Thương Mại Điện Tử

Giáo trình kinh doanh thương mại ngành thương mại điện tử trung cấp cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên trong lĩnh vực này.

• Người hướng dẫn: Ths. Phạm Thị Thúy
• Trường học: Cao đẳng Xây dựng số 1 Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
• Đề tài: Giáo Trình Kinh Doanh Thương Mại Ngành Thương Mại Điện Tử
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ KINH DOANH THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, mục tiêu của kinh doanh thương mại
• 1.2. Nội dung kinh doanh thương mại theo cơ chế thị trường
• 1.2.1. Phân tích thị trường
• 1.2.2. Lập kế hoạch kinh doanh
• 1.2.3. Huy động các nguồn lực cho kinh doanh
• 1.2.4. Triển khai kinh doanh thương mại
• 1.2.5. Thiết lập hệ thống phân phối hàng hóa
• 1.2.6. Triển khai chính sách xúc tiến, khuếch trương
• 1.2.7. Triển khai chính sách giá
• 1.2.8. Quản lý, đánh giá hoạt động kinh doanh
• 1.2.9. Môi trường kinh doanh thương mại
• 1.2.9.1. Môi trường kinh doanh vĩ mô
• 1.2.9.2. Môi trường ngành
• 1.2.9.3. Cạnh tranh giữa các đối thủ hiện tại
• 1.2.9.4. Sức ép từ phía khách hàng
• 1.2.9.5. Sức ép từ nhà cung cấp
• 1.2.9.6. Đe dọa từ đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn
• 1.2.9.7. Đe dọa từ sản phẩm thay thế
• 1.2.9.8. Các phương pháp phân tích môi trường trong kinh doanh thương mại. Phương pháp SWOT
• 1.2.9.9. Phương pháp BCG (Boston Consulting Group)
• 2. CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG PHÂN PHỐI VÀ MẠNG LƯỚI KINH DOANH
• 2.1. Hệ thống phân phối hàng hóa
• 2.2. Quản lý hệ thống phân phối
• 2.2.1. Khái niệm, đặc điểm
• 2.2.2. Nội dung quản lý hệ thống phân phối
• 2.3. Mạng lưới kinh doanh hàng hóa (MLKD hàng hóa)
• 2.4. Chỉ tiêu đánh giá mạng lưới kinh doanh
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ HÌNH THỨC KINH DOANH THƯƠNG MẠI HIỆN NAY
• 3.1. Khái niệm, đặc điểm và các hình thức đại lý thương mại
• 3.2. Các hình thức đại lý thương mại
• 3.3. Tổ chức hoạt động của đại lý thương mại
• 3.4. Nghiên cứu thị trường
• 3.5. Giao dịch đàm phán ký kết hợp đồng đại lý
• 3.6. Xây dựng hệ thống đại lý. Quản trị hệ thống đại lý
• 3.7. Kinh doanh trên mạng điện tử
• 3.7.1. Các loại hình kinh doanh trên mạng điện tử. Tổ chức kinh doanh trên mạng điện tử
• 3.7.2. Đảm bảo các điều kiện cho kinh doanh trên mạng điện tử
• 3.8. Kinh doanh đa cấp
• 3.8.1. Khái niệm, đặc điểm
• 3.8.2. Nội dung cơ bản của kinh doanh đa cấp
• 3.9. Kinh doanh theo chuỗi
• 3.9.1. Khái niệm, phân loại
• 3.9.2. Các yếu tố ảnh hưởng
• 3.9.3. Nội dung tổ chức kinh doanh theo chuỗi
• 3.9.4. Nghiên cứu thị trường, lựa chọn sản phẩm/dịch vụ để kinh doanh theo chuỗi. Tổ chức bộ máy kinh doanh theo chuỗi. Tổ chức hoạt động kinh doanh theo chuỗi
• 3.10. Nhượng quyền thương mại
• 3.10.1. Khái niệm, đặc điểm
• 3.10.2. Các hình thức nhượng quyền thương mại
• 3.10.3. Tổ chức thực hiện nhượng quyền thương mại
• 3.10.4. Tổ chức hoạt động nhượng quyền của bên nhượng quyền
• 3.10.5. Tổ chức hoạt động nhượng quyền của bên nhận quyền

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Giáo trình Kinh doanh thương mại điện tử là tài liệu quan trọng giúp sinh viên nắm vững kiến thức cơ bản về lĩnh vực này. Tài liệu được biên soạn nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức cần thiết để hiểu rõ về các khái niệm, đặc điểm và mục tiêu của kinh doanh thương mại điện tử. Nội dung giáo trình không chỉ giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để hoạt động hiệu quả trong môi trường kinh doanh hiện đại.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Kinh doanh Thương mại Điện tử

Kinh doanh thương mại điện tử là hình thức giao dịch thương mại diễn ra trên nền tảng trực tuyến. Đặc điểm nổi bật của nó bao gồm tính tiện lợi, khả năng tiếp cận rộng rãi và khả năng phân tích dữ liệu khách hàng. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp sinh viên có cái nhìn sâu sắc hơn về lĩnh vực kinh doanh hiện đại.

1.2. Mục tiêu của Giáo Trình Kinh doanh Thương mại Điện tử

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về kinh doanh thương mại điện tử, từ đó giúp họ phát triển kỹ năng cần thiết để tham gia vào thị trường. Giáo trình cũng hướng đến việc nâng cao khả năng phân tích và lập kế hoạch kinh doanh trong môi trường trực tuyến.

II. Vấn đề và Thách thức trong Kinh doanh Thương mại Điện tử

Kinh doanh thương mại điện tử đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, từ việc cạnh tranh gay gắt đến việc bảo mật thông tin. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn đến uy tín của doanh nghiệp. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Cạnh tranh trong Thị trường Kinh doanh Điện tử

Cạnh tranh trong thị trường kinh doanh điện tử ngày càng trở nên khốc liệt với sự xuất hiện của nhiều đối thủ mới. Doanh nghiệp cần có chiến lược marketing hiệu quả để thu hút khách hàng và giữ chân họ.

2.2. Bảo mật Thông tin và Dữ liệu Khách hàng

Bảo mật thông tin là một trong những thách thức lớn nhất trong kinh doanh thương mại điện tử. Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ bảo mật để bảo vệ dữ liệu khách hàng và duy trì lòng tin của họ.

III. Phương pháp và Giải pháp Kinh doanh Thương mại Điện tử Hiệu quả

Để thành công trong kinh doanh thương mại điện tử, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Những chiến lược này không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình kinh doanh mà còn nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

3.1. Chiến lược Marketing Online Hiệu quả

Chiến lược marketing online là yếu tố quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp trong môi trường điện tử. Việc sử dụng các công cụ như SEO, quảng cáo trực tuyến và mạng xã hội sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận được nhiều khách hàng hơn.

3.2. Tối ưu Hóa Quy trình Giao hàng và Dịch vụ Khách hàng

Quy trình giao hàng và dịch vụ khách hàng cần được tối ưu hóa để đảm bảo sự hài lòng của khách hàng. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống phân phối hiệu quả và cung cấp dịch vụ hỗ trợ khách hàng tốt nhất.

IV. Ứng dụng Thực tiễn của Kinh doanh Thương mại Điện tử

Kinh doanh thương mại điện tử đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Những ứng dụng này không chỉ giúp doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu mà còn cải thiện hiệu quả hoạt động.

4.1. Mô hình Kinh doanh Thương mại Điện tử Thành công

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng mô hình kinh doanh thương mại điện tử thành công, từ đó tạo ra lợi nhuận cao và mở rộng thị trường. Việc nghiên cứu các mô hình này sẽ giúp sinh viên có cái nhìn thực tiễn hơn.

4.2. Kết quả Nghiên cứu và Phân tích Thị trường

Các nghiên cứu về thị trường thương mại điện tử cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây. Doanh nghiệp cần thường xuyên phân tích thị trường để điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp.

V. Kết luận và Tương lai của Kinh doanh Thương mại Điện tử

Kinh doanh thương mại điện tử đang trên đà phát triển mạnh mẽ và sẽ tiếp tục là xu hướng trong tương lai. Doanh nghiệp cần nắm bắt các cơ hội và thách thức để phát triển bền vững trong lĩnh vực này.

5.1. Xu hướng Phát triển Kinh doanh Thương mại Điện tử

Xu hướng phát triển của kinh doanh thương mại điện tử sẽ tiếp tục gia tăng với sự phát triển của công nghệ và thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Doanh nghiệp cần theo dõi các xu hướng này để điều chỉnh chiến lược.

5.2. Tương lai của Giáo Trình Kinh doanh Thương mại Điện tử

Giáo trình Kinh doanh thương mại điện tử sẽ cần được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong ngành. Việc này sẽ giúp sinh viên luôn được trang bị kiến thức mới nhất và phù hợp với thực tiễn.

Nội dung chính

Giáo trình Kinh doanh thương mại — Trường Cao đẳng Xây dựng số 1

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kinh doanh thương mại do Ths. Phạm Thị Thúy Hà biên soạn, được Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 ban hành kèm theo Quyết định số 368ĐT/QĐ-CĐXD1 ngày 10 tháng 08 năm 2021. Tài liệu được biên soạn và phát hành lần đầu năm 2019, dùng cho ngành/nghề Thương mại điện tử, trình độ Trung cấp.

Theo phần "Giáo trình môn học", môn học mang mã MH13, được bố trí ở học kỳ thứ 2, học sau môn Kinh tế vi mô, và được xác định là môn học cơ sở. Vị trí này cho thấy tài liệu đóng vai trò chuyển tiếp: người học đã có nền kinh tế học vi mô sẽ tiếp cận các vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động kinh doanh thương mại trước khi đi vào các môn nghiệp vụ chuyên ngành.

Mục tiêu học tập được trình bày theo ba nhóm. Về kiến thức, người học trình bày được khái niệm, đặc điểm, mục tiêu, nội dung của kinh doanh thương mại; ảnh hưởng của môi trường kinh doanh; hệ thống phân phối và mạng lưới kinh doanh; nội dung cơ bản của một số hình thức kinh doanh thương mại như đại lý, kinh doanh trên mạng điện tử, kinh doanh đa cấp. Về kỹ năng, giáo trình đặt ra bốn yêu cầu cụ thể và có thể kiểm tra được: lập ma trận SWOT; phân loại mặt hàng của doanh nghiệp theo ma trận BCG; xây dựng hệ thống phân phối đơn giản; phân biệt cách thức hoạt động của các hình thức kinh doanh thương mại. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm, mục tiêu nêu năng lực tự định hướng, thích nghi với các môi trường làm việc khác nhau và tự học tập, tích lũy kiến thức để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.

Cấu trúc tài liệu gồm ba chương, đi từ tổng quan lý luận đến hệ thống phân phối rồi tới các hình thức kinh doanh cụ thể. Lời giới thiệu nêu rõ nội dung cơ bản thống nhất với chương trình quy định của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cho đối tượng Trung cấp ngành Thương mại điện tử.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Chương 1: Tổng quan về kinh doanh thương mại. Chương mở đầu bằng định nghĩa: "Kinh doanh thương mại là đầu tư các nguồn lực vào lĩnh vực phân phối, lưu thông hàng hóa nhằm mục đích thu lợi nhuận", gắn với việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của thương nhân. Ba đặc điểm được nêu: hành vi mua và bán gắn với cùng một chủ thể (mua để bán, không để tiêu dùng); sản phẩm tạo ra là dịch vụ chứ không phải hàng hóa vật chất hữu hình; lĩnh vực hoạt động là khâu phân phối, lưu thông. Năm mục tiêu được liệt kê: lợi nhuận, vị thế, an toàn, phát triển kinh doanh bền vững, và kết nối sản xuất với tiêu dùng.

Nội dung kinh doanh theo cơ chế thị trường trong Chương 1 được triển khai thành chuỗi: phân tích thị trường → lập kế hoạch kinh doanh → huy động nguồn lực → triển khai kinh doanh → quản lý, đánh giá. Phần huy động nguồn lực phân thành ba nhóm: nguồn nhân lực, nguồn lực vật chất (vốn, nhà xưởng, máy móc, nguyên vật liệu dự trữ) và nguồn lực vô hình (triết lý kinh doanh, uy tín lãnh đạo, thương hiệu, thị phần nhãn hiệu, văn hóa tổ chức) — với lưu ý rằng trong lĩnh vực thương mại, giá trị nguồn lực vô hình "có khi chiếm tỷ trọng rất cao trong tổng giá trị tài sản doanh nghiệp".

Phần môi trường kinh doanh định nghĩa môi trường kinh doanh là "tất cả những yếu tố bên ngoài doanh nghiệp, có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới hoạt động sản xuất kinh doanh", rồi chia thành môi trường vĩ mô (quốc tế, chính trị – pháp luật, kinh tế, văn hóa xã hội, công nghệ, tự nhiên) và môi trường ngành. Môi trường ngành được phân tích qua mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Porter: cạnh tranh giữa các đối thủ hiện tại, sức ép từ khách hàng, sức ép từ nhà cung cấp, đe dọa từ đối thủ tiềm ẩn, đe dọa từ sản phẩm thay thế.

Chương 2: Hệ thống phân phối và mạng lưới kinh doanh. Chương phân biệt hai góc nhìn về hệ thống phân phối — góc độ vĩ mô (hệ thống kinh tế kỹ thuật đảm bảo cung phù hợp cầu trong toàn nền kinh tế) và góc độ doanh nghiệp (các hình thức liên kết giữa doanh nghiệp với trung gian để đưa sản phẩm đến người tiêu dùng cuối cùng). Cấu trúc hệ thống được mô tả qua ba yếu tố: chiều dài (số cấp độ trung gian), chiều rộng (số trung gian ở mỗi cấp) và các loại trung gian ở mỗi cấp. Sơ đồ kênh hàng tiêu dùng cá nhân được trình bày theo bốn dạng: kênh cấp 0, kênh 1 cấp, kênh 2 cấp và kênh 3 cấp (có thêm đại lý), song song với sơ đồ kênh hàng công nghiệp.

Chương 3: Một số hình thức kinh doanh thương mại hiện nay. Chương giới thiệu năm hình thức: đại lý thương mại, kinh doanh trên mạng điện tử, kinh doanh đa cấp, kinh doanh theo chuỗi và nhượng quyền thương mại.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Nền lý thuyết của tài liệu dựa trên ba trụ: lý thuyết cạnh tranh ngành của Porter; lý thuyết kênh phân phối với hệ thống các dòng chảy (dòng vận động vật chất, dòng đàm phán, dòng chuyển quyền sở hữu, dòng thông tin, dòng xúc tiến, dòng thanh toán, dòng đặt hàng, dòng tài chính, dòng san sẻ rủi ro); và khung pháp lý thương mại Việt Nam. Giáo trình dẫn trực tiếp Điều 166 Luật Thương mại 2005 cho định nghĩa đại lý thương mại và Điều 284 Luật Thương mại 2005 cho nhượng quyền thương mại, cùng tham chiếu Luật Giao dịch điện tử trong phần điều kiện pháp lý cho kinh doanh trên mạng.

Về khung phân tích chiến lược, tài liệu giới thiệu hai công cụ. SWOT được đặt trong bối cảnh lịch sử: kết quả khảo sát trên 500 công ty có doanh thu lớn nhất do tạp chí Fortune bình chọn, tiến hành tại Viện nghiên cứu Standford trong thập niên 60–70. Ma trận được trình bày dưới dạng 2 hàng × 2 cột với bốn ô S–W–O–T, kèm bốn kiểu kết hợp chiến lược SO, WO, ST, WT, trong đó WT được mô tả là các kết hợp mang tính "phòng thủ". BCG được trình bày với hai trục — trục hoành là thị phần tương đối (cao 10, trung bình 1, thấp 0,1), trục tung là tỷ lệ tăng trưởng ngành (cao 10–20%, trung bình 10%, thấp 0–10%) — và bốn ô "dấu hỏi", "ngôi sao", "bò sữa", "chó mực", mỗi ô gắn với nhóm chiến lược riêng.

Kỹ năng phát triển

Kỹ năng kỹ thuật tập trung ở nhóm tính toán chỉ tiêu mạng lưới kinh doanh. Giáo trình cung cấp các công thức: tổng mức lưu chuyển Qlc = Qm + Qb; năng suất lao động bình quân W = DT/LĐbq (hoặc TN/LĐbq); lợi nhuận P = DT – CP; mức doanh lợi trên doanh thu PDT = P/DT; mức doanh lợi trên vốn kinh doanh PV = P/VKD; mức doanh lợi trên chi phí PCP = P/CP; số vòng quay vốn lưu động V = DT/Vlđbq. Công thức hiệu quả kinh doanh thương mại được nêu dạng tỷ số kết quả đầu ra trên chi phí đầu vào.

Kỹ năng phân tích được rèn qua quy trình 5 bước xây dựng ma trận SWOT (liệt kê cơ hội → đe dọa → điểm mạnh → điểm yếu → xác định kết hợp chiến lược) và 3 bước xác định ma trận BCG (xác định thông số SBU → định vị SBU → xác định chiến lược phù hợp).

Năng lực thực hành gắn với các nội dung tác nghiệp: soạn thảo và đọc hiểu hợp đồng đại lý; thiết lập mạng lưới bán hàng trực tiếp và gián tiếp; lựa chọn chính sách giá (một giá, giá linh hoạt, "hớt váng", "xâm nhập", "giới thiệu", theo thị trường, theo chi phí vận chuyển); và tổ chức các nghiệp vụ kinh doanh trên mạng điện tử.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tài liệu tổ chức nội dung theo cấu trúc lặp nhất quán ở cả ba chương: mỗi chương mở đầu bằng mục Giới thiệu, tiếp theo là Mục tiêu phát biểu dưới dạng động từ hành vi ("Trình bày được…", "Phân tích…", "Tính được…"), rồi đến Nội dung chính, và kết thúc bằng Câu hỏi ôn tập chương. Cách trình bày mục tiêu theo động từ hành vi cho phép đối chiếu trực tiếp giữa nội dung dạy và tiêu chí đánh giá.

Hệ thống câu hỏi ôn tập phân hóa theo mức độ nhận thức. Chương 1 gồm 6 câu, phần lớn ở mức tái hiện và phân tích: trình bày khái niệm, đặc điểm; trình bày các nội dung hoạt động; phân tích yếu tố môi trường vĩ mô; phân tích yếu tố môi trường vi mô; trình bày phương pháp SWOT; trình bày phương pháp BCG. Chương 2 gồm 3 nhóm câu hỏi, trong đó câu thứ ba yêu cầu mô tả hệ thống phân phối của một doanh nghiệp cụ thể, nêu rõ cấu trúc, mô tả mạng lưới kinh doanh và chỉ ra chỉ tiêu đánh giá — một dạng bài tập vận dụng vào tình huống thực tế do người học tự chọn.

Về học liệu hỗ trợ thực hành, giáo trình cung cấp một mẫu hợp đồng đại lý đầy đủ với 10 điều khoản: điều khoản chung, phương thức giao nhận, phương thức thanh toán, bảo hành, độc quyền, thời hạn hiệu lực – kéo dài – chấm dứt hợp đồng, bồi thường thiệt hại, xử lý phát sinh và tranh chấp. Mẫu này bao gồm các quy định về giới hạn mức nợ, thời điểm thanh toán, lãi suất quá hạn cho khoản chậm trả kéo dài hơn 3 tháng, và các trường hợp bên giao đại lý có quyền đình chỉ ngay hợp đồng (làm giảm uy tín thương mại, làm giảm chất lượng sản phẩm, bán phá giá). Việc đưa nguyên văn biểu mẫu cho phép tổ chức bài tập điền và phân tích điều khoản.

Nội dung lý thuyết được hỗ trợ bằng sơ đồ và bảng biểu: sơ đồ 5 lực lượng cạnh tranh, bảng ma trận SWOT hai chiều "tác nhân bên trong/bên ngoài" × "tích cực/tiêu cực", bảng kết hợp chiến lược SO–WO–ST–WT, sơ đồ ma trận BCG, sơ đồ bốn dạng kênh phân phối hàng tiêu dùng và bốn dạng kênh hàng công nghiệp.

Về tự học, mục tiêu năng lực tự chủ nêu yêu cầu "tự học tập, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ". Cách trình bày mỗi khái niệm kèm định nghĩa in đậm, tiếp theo là các đặc điểm được đánh số ("Thứ nhất… Thứ sáu…") thuận tiện cho việc lập dàn ý ôn tập độc lập.

Điểm nổi bật và cập nhật

So với ấn bản đầu năm 2019, tài liệu được ban hành lại theo Quyết định số 368ĐT/QĐ-CĐXD1 ngày 10/08/2021. Lời giới thiệu ghi ngày biên soạn 9 tháng 03 năm 2019 và nêu chủ đích "đảm bảo tính khoa học, tính hiện đại của giáo trình".

Nội dung tích hợp các xu hướng thương mại đương đại ở nhiều lớp. Ở lớp bối cảnh, tài liệu đặt kinh doanh thương mại trong khung tự do hóa thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế, ghi nhận rằng phân công lao động xã hội "đã vượt ra ngoài lãnh thổ quốc gia trở thành phân công lao động khu vực và quốc tế", hình thành mạng sản xuất và mạng phân phối khu vực, quốc tế.

Ở lớp nghiệp vụ, phần quản lý hệ thống phân phối đề cập việc tập trung tối đa các dịch vụ logistics, xây dựng hệ thống đặt hàng tự động và quản lý tồn kho qua hệ thống máy tính, chuyển từ thanh toán tiền mặt sang thanh toán chuyển khoản qua mạng điện tử.

Phần kinh doanh trên mạng điện tử phân biệt rõ e-business với e-commerce, phân loại theo chủ thể quan hệ (B2B, B2C, B2G, C2C) và theo đối tượng hàng hóa (vô hình như dịch vụ quảng cáo, tư vấn pháp luật; hữu hình như quần áo, hàng gia dụng, mỹ phẩm). Nội dung an toàn kinh doanh điện tử được triển khai chi tiết: an toàn vật lý cho khu vực máy chủ, lưu trữ dữ liệu bảo mật trên máy tính tách khỏi máy chủ kinh doanh và ở định dạng mã hóa, mã hóa thông tin nhạy cảm khi truyền tải, kiểm tra tập tin nhật ký và lỗi đăng nhập không thành công, tường lửa và phần mềm diệt virus, chứng chỉ điện tử, chữ ký điện tử, thanh toán điện tử. Ba phương thức thanh toán được liệt kê: chuyển khoản khi đặt hàng chưa gồm phí vận chuyển, chuyển khoản gồm cả phí vận chuyển, và thanh toán tiền mặt khi nhận hàng — phản ánh thực tiễn COD phổ biến tại Việt Nam.

Liên hệ với thực tiễn ngành cũng xuất hiện ở phần kinh doanh theo chuỗi, khi tài liệu ghi nhận "trên thực tế kinh doanh trên thế giới và Việt Nam, nhiều chuỗi bán lẻ đã đóng cửa hoặc thất bại do không quản lý được vấn đề đồng nhất về chất lượng", và ở nhận định chi phí vận chuyển "có thể chiếm đến 60–70% chi phí lưu thông".

Đối tượng sử dụng giáo trình

Đối tượng chính là học sinh trình độ Trung cấp ngành Thương mại điện tử, học ở học kỳ thứ 2. Lời giới thiệu ghi rõ giáo trình "nhằm trang bị những kiến thức cơ sở cho học sinh ngành Thương mại điện tử".

Về điều kiện tiên quyết, tài liệu xác định môn học "học sau môn Kinh tế vi mô". Đây là yêu cầu nền tảng có thể kiểm chứng: các nội dung về cung – cầu, cạnh tranh, cấu trúc ngành phân tán và ngành tập trung, chi phí – doanh thu – lợi nhuận trong Chương 1 và Chương 2 giả định người học đã nắm các khái niệm kinh tế học vi mô cơ bản. Phần tính toán chỉ tiêu mạng lưới kinh doanh đòi hỏi khả năng làm việc với các đại lượng doanh thu, chi phí, vốn lưu động bình quân.

Với giảng viên, cấu trúc "Giới thiệu – Mục tiêu – Nội dung chính – Câu hỏi ôn tập" ở mỗi chương cung cấp sẵn khung xây dựng đề cương bài giảng và ngân hàng câu hỏi. Các mục tiêu kỹ năng cụ thể (lập ma trận SWOT, phân loại mặt hàng theo BCG, xây dựng hệ thống phân phối đơn giản) có thể chuyển trực tiếp thành bài tập tại lớp.

Về sử dụng ngoài phạm vi lớp học, tuyên bố bản quyền ở đầu tài liệu nêu tài liệu "thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo", đồng thời nghiêm cấm mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai? Tài liệu được biên soạn cho học sinh trình độ Trung cấp ngành Thương mại điện tử tại Trường Cao đẳng Xây dựng số 1. Người học ở các bậc khác quan tâm tới khung khái niệm cơ bản của kinh doanh thương mại, hệ thống phân phối và các hình thức kinh doanh hiện nay cũng có thể tham khảo, với lưu ý rằng mức độ nội dung được xác định theo chương trình quy định của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cho đối tượng Trung cấp.

2. Cần kiến thức nền nào để học? Theo mục "Vị trí, tính chất", môn học được bố trí ở học kỳ thứ 2 và học sau môn Kinh tế vi mô. Ngoài ra, phần đại lý thương mại và nhượng quyền thương mại dẫn trực tiếp Điều 166 và Điều 284 Luật Thương mại 2005, nên việc làm quen với các khái niệm pháp lý cơ bản như thương nhân, hợp đồng, quyền sở hữu hàng hóa sẽ hỗ trợ việc đọc hiểu.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác? Ba đặc điểm nhận diện được từ chính văn bản. Thứ nhất, dung lượng gọn với ba chương, tương ứng khối lượng của một môn học cơ sở trình độ Trung cấp. Thứ hai, tài liệu đưa nguyên văn mẫu hợp đồng đại lý 10 điều khoản kèm các quy định về giới hạn mức nợ và lãi suất quá hạn — chi tiết nghiệp vụ ít gặp trong tài liệu lý luận thuần túy. Thứ ba, Chương 3 dành riêng cho năm hình thức kinh doanh đương đại, trong đó kinh doanh trên mạng điện tử được trình bày với đủ bốn nhóm điều kiện: nhân lực, vật chất, pháp lý và an toàn.

4. Làm sao để tự học hiệu quả? Trình tự của tài liệu gợi ý lộ trình: nắm khái niệm và ba đặc điểm của kinh doanh thương mại, sau đó là năm mục tiêu; tiếp theo là chuỗi nội dung theo cơ chế thị trường từ phân tích thị trường đến quản lý – đánh giá; rồi tới môi trường vĩ mô và mô hình 5 lực lượng cạnh tranh; kết thúc Chương 1 bằng thực hành SWOT theo 5 bước và BCG theo 3 bước. Sang Chương 2, phần chỉ tiêu đánh giá mạng lưới nên được luyện bằng cách áp số liệu vào các công thức Qlc, W, P, PDT, PV, PCP và V. Chương 3 phù hợp với cách đối chiếu năm hình thức kinh doanh theo cùng một bảng tiêu chí: khái niệm, đặc điểm, nội dung tổ chức hoạt động.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo? Trong phạm vi tài liệu, học liệu bổ trợ gồm: bộ câu hỏi ôn tập cuối Chương 1 và Chương 2; mẫu hợp đồng đại lý; các sơ đồ 5 lực lượng cạnh tranh, ma trận SWOT, ma trận BCG và sơ đồ kênh phân phối hàng tiêu dùng, hàng công nghiệp. Các văn bản pháp luật được viện dẫn — Luật Thương mại 2005 và Luật Giao dịch điện tử — là nguồn tra cứu bên ngoài trực tiếp liên quan.

Kết luận

Giáo trình Kinh doanh thương mại mã MH13 cung cấp khung khái niệm cơ sở cho người học ngành Thương mại điện tử trình độ Trung cấp, được tổ chức thành ba chương từ tổng quan lý luận, qua hệ thống phân phối và mạng lưới kinh doanh, tới năm hình thức kinh doanh đang phổ biến. Giá trị sử dụng của tài liệu nằm ở sự kết hợp giữa các khung phân tích chuẩn mực (5 lực lượng cạnh tranh, SWOT, BCG), hệ công thức đánh giá hiệu quả mạng lưới, và các nội dung tác nghiệp cụ thể như mẫu hợp đồng đại lý hay điều kiện an toàn cho kinh doanh điện tử.

Lộ trình học được gợi ý từ chính cấu trúc tài liệu: khái niệm và môi trường kinh doanh → công cụ phân tích chiến lược → hệ thống phân phối và chỉ tiêu đánh giá → các hình thức kinh doanh cụ thể. Nguồn tra cứu bổ sung trực tiếp gồm Luật Thương mại 2005 (Điều 166, Điều 284) và Luật Giao dịch điện tử. Lời giới thiệu của tác giả ghi nhận tài liệu "chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định" và mong nhận ý kiến đóng góp của bạn đọc cùng các thầy, cô giáo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà XÂY DĀNG TR¯äNG CAO ĐẲNG XÂY DĀNG SÞ 1 GIÁO TRÌNH MÔN HàC: Kinh doanh th°¢ng m¿i NGÀNH/NGHÀ: Th°¢ng m¿i đißn tử TRÌNH Đà: Trung cấp Ban hành kèm theo Quyết định số: 368ĐT/QĐ-CDDXD1 ngày 10 tháng 08 năm 2021 của Hiệu trưởng Trưởng Cao đẳng Xây dựng số 1 Hà Nái, năm 2021 1 TUYÊN BÞ BÀN QUYÀN Tài liệu này thuác lo¿i sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thá đ°ợc phép dùng nguyên bÁn hoặc trích dùng cho các mục đích vß đào t¿o và tham khÁo. Mßi mục đích khác mang tính lệch l¿c hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiÁu lành m¿nh s¿ bị nghiêm cấm. 2 LäI GIâI THIÞU Kinh doanh th°¢ng m¿i là mát ngành trßng yÁu của nßn kinh tÁ quốc dân. Ho¿t đáng kinh doanh th°¢ng m¿i đem l¿i phồn thịnh cho quốc gia và giàu có các chủ thá trên th°¢ng tr°ßng.

Kinh doanh th°¢ng m¿i đ°ợc coi là lo¿i hình nghệ thuÁt từ cổ x°a nhất nh°ng luôn là khoa hßc mới mẻ trong lịch sử phát trián xã hái loài ng°ßi. Giáo trình kinh doanh th°¢ng m¿i nhằm trang bị những kiÁn thức c¢ sá cho hßc sinh ngành Th°¢ng m¿i điện tử. Giáo trình đ°ợc biên so¿n và phát hành lần đầu năm 2019, đ°ợc kÁt cấu thành 3 ch°¢ng: Ch°¢ng 1: Tổng quan vß Kinh doanh th°¢ng m¿i Ch°¢ng 2: Hệ thống phân phối và m¿ng l°ới kinh doanh Ch°¢ng 3: Mát số hình thức kinh doanh th°¢ng m¿i hiện nay Với kÁt cấu nh° vÁy, vß nái dung c¢ bÁn thống nhất với ch°¢ng trình quy định của Bá Lao đáng – Th°¢ng binh và xã hái cho đối t°ợng Trung cấp ngành Th°¢ng m¿i điện tử. Trong quá trình biên so¿n, mặc dù đã cân nhắc và lựa chßn các nái dung phù hợp nhất với mục tiêu đào t¿o đá đÁm bÁo tính khoa hßc, tính hiện đ¿i của giáo trình, song chắc chắn không thá tránh khái những thiÁu sót nhất định.

Rất mong nhÁn đ°ợc ý kiÁn đóng góp của b¿n đßc và các thầy, cô giáo. Xin trân trßng cÁm ¢n! Hà Nái, ngày 9 tháng 03 năm 2019 Biên so¿n Ths Ph¿m Thị Thúy Hà 3 MĀC LĀC LäI GIâI THIÞU. 3 Ch°¢ng 1: TâNG QUAN VÀ KINH DOANH TH¯¡NG M¾I. Khái nißm, đặc điểm, māc tiêu căa kinh doanh th°¢ng m¿i.

Nái dung kinh doanh th°¢ng m¿i theo c¢ ch¿ thß tr°ång. Phân tích thị trường. Lập kế hoạch kinh doanh. Huy động các nguồn lực cho kinh doanh.

Triển khai kinh doanh thương mại. Thiết lập hệ thống phân phối hàng hóa. Triển khai chính sách xúc tiến, khuếch trương. Triển khai chính sách giá.

Quản lý, đánh giá hoạt động kinh doanh. Môi tr°ång kinh doanh th°¢ng m¿i. Môi trường kinh doanh vĩ mô. Môi trường ngành.

Cạnh tranh giữa các đối thủ hiện tại. Sức ép từ phía khách hàng. Sức ép từ nhà cung cấp .Đe dọa từ đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn. Đe dọa từ sản phẩm thay thế.

Các phương pháp phân tích môi trường trong kinh doanh thương mại. Phương pháp SWOT. Phương pháp BCG (Boston Consulting Group). 23 Ch°¢ng 2: HÞ THÞNG PHÂN PHÞI VÀ M¾NG L¯âI KINH DOANH.

Hß thßng phân phßi hàng hóa. Quản lý hệ thống phân phối. Khái niệm, đặc điểm. Nội dung quản lý hệ thống phân phối.

M¿ng l°ãi kinh doanh hàng hóa (MLKD hàng hóa). Chỉ tiêu đánh giá mạng lưới kinh doanh. 31 Ch°¢ng 3: MàT SÞ HÌNH THĄC KINH DOANH TH¯¡NG M¾I HIÞN NAY. Khái niệm, đặc điểm và các hình thức đại lý thương mại.

Các hình thức đại lý thương mại. Tổ chức hoạt động của đại lý thương mại. Nghiên cứu thị trường. Giao dịch đàm phán ký kết hợp đồng đại lý.

Xây dựng hệ thống đại lý. Quản trị hệ thống đại lý. Kinh doanh trên m¿ng đißn tử. Các loại hình kinh doanh trên mạng điện tử.

Tổ chức kinh doanh trên mạng điện tử. Đảm bảo các điều kiện cho kinh doanh trên mạng điện tử. Kinh doanh đa cấp. Khái niệm, đặc điểm.

Nội dung cơ bản của kinh doanh đa cấp. Kinh doanh theo chußi. Khái niệm, phân loại. Các yếu tố ảnh hưởng.

Nội dung tổ chức kinh doanh theo chuỗi. Nghiên cứu thị trường, lựa chọn sản phẩm/dịch vụ để kinh doanh theo chuỗi.Tổ chức bộ máy kinh doanh theo chuỗi.Tổ chức hoạt động kinh doanh theo chuỗi. Nh°ÿng quyÁn th°¢ng m¿i. Khái niệm, đặc điểm .Các hình thức nhượng quyền thương mại.

Tổ chức thực hiện nhượng quyền thương mại. Tổ chức hoạt động nhượng quyền của bên nhượng quyền. Tổ chức hoạt động nhượng quyền của bên nhận quyền. 53 6 GIÁO TRÌNH MÔN HàC Tên môn hác: Kinh doanh th°¢ng m¿i Mã môn hác: MH13 Vß trí, tính chất, ý ngh*a và vai trò căa môn hác: - Vị trí: Môn hßc đ°ợc bố trí á hßc kỳ thứ 2, hßc sau môn Kinh tÁ vi mô - Tính chất: Là môn hßc c¢ sá.

- Ý nghĩa và vai trò của môn hßc: Môn hßc cung cấp cho ng°ßi hßc các vấn đß lý luÁn c¢ bÁn vß ho¿t đáng kinh doanh th°¢ng m¿i. Māc tiêu căa môn hác: - Về kiến thức: +Trình bày đ°ợc những vấn đß c¢ bÁn vß kinh doanh th°¢ng m¿i: khái niệm, đặc điám, mục tiêu, nái dung của kinh doanh th°¢ng m¿i. + Trình bày đ°ợc Ánh h°áng của môi tr°ßng trong kinh doanh th°¢ng m¿i. + Trình bày đ°ợc hệ thống phân phối và m¿ng l°ới kinh doanh.

+ Trình bày đ°ợc nái dung c¢ bÁn của mát số hình thức kinh doanh th°¢ng m¿i: đ¿i lý, kinh doanh trên m¿ng điện tử, kinh doanh đa cấp … - Về kỹ năng + LÁp ma trÁn SWOT + Phân lo¿i mặt hàng của doanh nghiệp theo ma trÁn BCG. + Xây dựng hệ thống phân phối đ¢n giÁn. + Phân biệt đ°ợc cách thức ho¿t đáng của các hình thức kinh doanh th°¢ng m¿i. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Có năng lực tự định h°ớng, thích nghi với các môi tr°ßng làm việc khác nhau; tự hßc tÁp, tích lũy kiÁn thức, kinh nghiệm đá nâng cao trình đá chuyên môn nghiệp vụ.

7 Nái dung căa môn hác: Ch°¢ng 1: TâNG QUAN VÀ KINH DOANH TH¯¡NG M¾I Giãi thißu: Ch°¢ng này trang bị kiÁn thức c¢ bÁn nhất vß kinh doanh th°¢ng m¿i. Đặc điám, mục tiêu của kinh doanh th°¢ng m¿i. Giới thiệu những nái dung c¢ bÁn của ho¿t đáng kinh doanh th°¢ng m¿i. Phân tích môi tr°ßng kinh doanh th°¢ng m¿i.

Māc tiêu: - Trình bày đ°ợc khái niệm, đặc điám, mục tiêu của kinh doanh th°¢ng m¿i. - Trình bày đ°ợc các ho¿t đáng c¢ bÁn trong kinh doanh th°¢ng m¿i. - Phân tích môi tr°ßng kinh doanh th°¢ng m¿i. Nái dung chính: 1.

Khái nißm, đặc điểm, māc tiêu căa kinh doanh th°¢ng m¿i 1.Khái niêm Kinh doanh th°¢ng m¿i là mát ngành kinh tÁ t°¢ng đối đác lÁp trong nßn kinh tÁ quốc dân. Việc hình thành, phát trián kinh doanh th°¢ng m¿i gắn lißn, phụ thuác vào sự phát trián của phân công lao đáng xã hái và trình đá phát trián của lực l°ợng sÁn xuất á mßi quốc gia trong từng giai đo¿n lịch sử cụ thá. Mßi quốc gia là mát chỉnh thá kinh tÁ bao gồm nhißu ngành, lĩnh vực khác nhau. Kinh doanh th°¢ng m¿i trá thành ngành trßng yÁu của các quốc gia và có ý nghĩa quyÁt định tới sự phát trián bßn vững của đất n°ớc.

Cùng với sự phát trián m¿nh m¿ của khoa hßc công nghệ thÁ giới, phân công lao đáng xã hái ngày này đã v°ợt ra ngoài lãnh thổ quốc gia trá thành phân công lao đáng khu vực và quốc tÁ. Kinh doanh th°¢ng m¿i theo đó cũng không còn trong giới h¿n biên giới quốc gia mà trá thành kinh doanh th°¢ng m¿i quốc tÁ. Tự do hóa th°¢ng m¿i, hái nhÁp kinh tÁ quốc tÁ là mát xu thÁ tất yÁu mang tính thßi đ¿i. Th°¢ng m¿i đã trá thành trụ cát kinh tÁ của các liên kÁt kinh tÁ khu vực và thÁ giới.

VÁy kinh doanh th°¢ng m¿i là gì? Kinh doanh thương mại là đầu tư các nguồn lực vào lĩnh vực phân phối, lưu thông hàng hóa nhằm mục đích thu lợi nhuận. Đó là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của thương nhân làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các thương nhân với nhau hoặc giữa các thương nhân có liên quan bao gồm việc mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thương mại và các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mục đích thu lợi nhuận. Đặc điểm Kinh doanh th°¢ng m¿i có những đặc điám sau: Mát là, hành vi mua và bán hàng hóa gắn với cùng mát chủ thá. Đ¢n vị kinh doanh th°¢ng m¿i thực hiện t¿o nguồn, mua hàng á trong n°ớc hoặc nhÁp khẩu.

Hành vi mua này không phÁi đá tiêu dùng cho cá nhân hoặc cho sÁn xuất mà mua đá bán hàng. Mua hàng hóa đá bán do cùng mát chủ thá thực hiện đá thu lợi nhuÁn chính là hành vi của kinh doanh th°¢ng m¿i. Hai là, sÁn phẩm t¿o ra của kinh doanh th°¢ng m¿i là dịch vụ. Hàng hóa công nghiệp hay nông nghiệp, hàng t° liệu sÁn xuất hay vÁt phẩm tiêu dùng, hàng thô hay chÁ biÁn… là đối t°ợng kinh doanh th°¢ng m¿i.

Kinh doanh th°¢ng 8 m¿i không t¿o ra hàng hóa vÁt chất hữu hình mà t¿o ra dịch vụ. Kinh doanh th°¢ng m¿i t¿o ra giá trị gia tăng và làm gia tăng giá trị của hàng hóa, dịch vụ. Ba là, lĩnh vực ho¿t đáng là khâu phân phối, l°u thông. Kinh doanh th°¢ng m¿i lấy phân phối, l°u thông hàng hóa làm ph¿m vi địa h¿t ho¿t đáng.

Do sự phát trián của khoa hßc công nghệ, sự phát trián của lực l°ợng sÁn xuất, trong nßn kinh tÁ đ°¢ng đ¿i, quá trình phát trián của phân công lao đáng xã hái đã v°ợt ra ngoài lãnh thổ của mát quốc gia trá thành phân công lao đáng quốc tÁ. Tự do hóa th°¢ng m¿i, toàn cầu hóa kinh tÁ, hái nhÁp quốc tÁ và sự phát trián của các công ty đa quốc gia, xuyên quốc gia đã hình thành m¿ng sÁn xuất, m¿ng phân phối khu vực và quốc tÁ. Kinh doanh th°¢ng m¿i có ph¿m vi ho¿t đáng ráng lớn cÁ trong n°ớc và quốc tÁ. Mục tiêu Kinh doanh th°¢ng m¿i có các mục tiêu chính sau: - Lÿi nhuận: Lợi nhuÁn là mục tiêu tr°ớc mắt, lâu dài và th°ßng xuyên của ho¿t đáng kinh doanh và nó cũng là nguồn đáng lực của kinh doanh.

Lợi nhuÁn của doanh nghiệp th°¢ng m¿i là biáu hiện bằng tißn của giá trị thặng d° do ng°ßi lao đáng trong doanh nghiệp th°¢ng m¿i t¿o ra bằng cách sử dụng hợp lý các nguồn lực trong kinh doanh và vÁn dụng các đißu kiện thuÁn lợi của môi tr°ßng kinh doanh. Muốn có lợi nhuÁn thì doanh thu từ ho¿t đáng kinh doanh phÁi lớn h¢n chi phí kinh doanh.