Giáo Trình Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Khám phá giáo trình kinh doanh thương mại ngành thương mại điện tử cao đẳng, cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên.

• Người hướng dẫn: Ths. Phạm Thị Thúy Hà
• Trường học: Cao đẳng Xây dựng số 1 Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
• Đề tài: Giáo Trình Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử Cao Đẳng
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ KINH DOANH THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, mục tiêu của kinh doanh thương mại
• 1.2. Nội dung kinh doanh thương mại theo các chủ thể thị trường
• 1.3. Phân tích thị trường
• 1.4. Lập kế hoạch kinh doanh
• 1.5. Huy động các nguồn lực cho kinh doanh
• 1.6. Triển khai kinh doanh thương mại
• 1.7. Thiết lập hệ thống phân phối hàng hóa
• 1.8. Triển khai chính sách xúc tiến, khuếch trương
• 1.9. Triển khai chính sách giá
• 1.10. Quản lý, đánh giá hoạt động kinh doanh
• 1.11. Môi trường kinh doanh thương mại
• 1.11.1. Môi trường kinh doanh vĩ mô
• 1.11.2. Môi trường ngành
• 1.11.3. Cạnh tranh giữa các đối thủ hiện tại
• 1.11.4. Sức ép từ phía khách hàng
• 1.11.5. Sức ép từ nhà cung cấp
• 1.11.6. Đe dọa từ đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn
• 1.11.7. Đe dọa từ sản phẩm thay thế
• 1.11.8. Các phương pháp phân tích môi trường trong kinh doanh thương mại. Phương pháp SWOT
• 1.11.9. Phương pháp BCG (Boston Consulting Group)
• 2. CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG PHÂN PHỐI VÀ MẠNG LƯỚI KINH DOANH
• 2.1. Hệ thống phân phối hàng hóa
• 2.2. Quản lý hệ thống phân phối
• 2.2.1. Khái niệm, đặc điểm
• 2.2.2. Nội dung quản lý hệ thống phân phối
• 2.3. Mạng lưới kinh doanh hàng hóa (MLKD hàng hóa)
• 2.4. Chỉ tiêu đánh giá mạng lưới kinh doanh
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ HÌNH THỨC KINH DOANH THƯƠNG MẠI HIỆN NAY
• 3.1. Khái niệm, đặc điểm và các hình thức đại lý thương mại
• 3.2. Các hình thức đại lý thương mại
• 3.3. Tổ chức hoạt động của đại lý thương mại
• 3.4. Nghiên cứu thị trường
• 3.5. Giao dịch đàm phán ký kết hợp đồng đại lý
• 3.6. Xây dựng hệ thống đại lý. Quản trị hệ thống đại lý
• 3.7. Kinh doanh trên mạng điện tử
• 3.7.1. Các loại hình kinh doanh trên mạng điện tử. Tổ chức kinh doanh trên mạng điện tử
• 3.7.2. Đảm bảo các điều kiện cho kinh doanh trên mạng điện tử
• 3.8. Kinh doanh đa cấp
• 3.8.1. Khái niệm, đặc điểm
• 3.8.2. Nội dung cơ bản của kinh doanh đa cấp
• 3.9. Kinh doanh theo chuỗi
• 3.9.1. Khái niệm, phân loại
• 3.9.2. Các yếu tố ảnh hưởng
• 3.9.3. Nội dung tổ chức kinh doanh theo chuỗi
• 3.9.4. Nghiên cứu thị trường, lựa chọn sản phẩm/dịch vụ để kinh doanh theo chuỗi. Tổ chức bộ máy kinh doanh theo chuỗi. Tổ chức hoạt động kinh doanh theo chuỗi
• 3.10. Nhượng quyền thương mại
• 3.10.1. Khái niệm, đặc điểm
• 3.10.2. Các hình thức nhượng quyền thương mại
• 3.10.3. Tổ chức thực hiện nhượng quyền thương mại
• 3.10.4. Tổ chức hoạt động nhượng quyền của bên nhượng quyền
• 3.10.5. Tổ chức hoạt động nhượng quyền của bên nhận quyền

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử Cao Đẳng

Giáo trình Kinh doanh thương mại điện tử cao đẳng là tài liệu quan trọng, cung cấp kiến thức cơ bản cho sinh viên ngành thương mại điện tử. Tài liệu này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về khái niệm và đặc điểm của kinh doanh thương mại điện tử mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để hoạt động hiệu quả trong môi trường kinh doanh hiện đại. Giáo trình được biên soạn dựa trên các tiêu chuẩn giáo dục hiện hành, nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành thương mại điện tử.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Kinh doanh thương mại điện tử là hình thức kinh doanh sử dụng công nghệ thông tin để thực hiện các giao dịch thương mại. Đặc điểm nổi bật của nó bao gồm tính linh hoạt, khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu và giảm chi phí vận hành. Việc hiểu rõ khái niệm này là rất quan trọng cho sinh viên trong quá trình học tập và nghiên cứu.

1.2. Mục tiêu của Giáo Trình Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết để tham gia vào lĩnh vực kinh doanh thương mại điện tử. Điều này bao gồm việc hiểu rõ các quy trình kinh doanh, phân tích thị trường và phát triển chiến lược kinh doanh hiệu quả.

II. Vấn đề và Thách thức trong Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Kinh doanh thương mại điện tử đang đối mặt với nhiều thách thức, từ việc cạnh tranh gay gắt đến sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Các doanh nghiệp cần phải nắm bắt xu hướng thị trường và điều chỉnh chiến lược kinh doanh của mình để tồn tại và phát triển. Những vấn đề như bảo mật thông tin, quản lý chuỗi cung ứng và trải nghiệm khách hàng cũng là những yếu tố quan trọng cần được chú ý.

2.1. Cạnh tranh trong Thị Trường Kinh Doanh Điện Tử

Cạnh tranh trong lĩnh vực kinh doanh thương mại điện tử ngày càng trở nên khốc liệt. Các doanh nghiệp cần phải có chiến lược marketing hiệu quả và tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng để thu hút và giữ chân khách hàng.

2.2. Bảo Mật và An Toàn Thông Tin

Bảo mật thông tin là một trong những thách thức lớn nhất trong kinh doanh thương mại điện tử. Doanh nghiệp cần phải đầu tư vào công nghệ bảo mật và xây dựng các chính sách bảo vệ thông tin khách hàng để tạo niềm tin và sự an tâm cho người tiêu dùng.

III. Phương Pháp và Giải Pháp trong Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Để thành công trong kinh doanh thương mại điện tử, các doanh nghiệp cần áp dụng những phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc sử dụng công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu và tối ưu hóa quy trình kinh doanh là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.1. Sử Dụng Công Nghệ Thông Tin trong Kinh Doanh

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình kinh doanh. Doanh nghiệp cần áp dụng các phần mềm quản lý và hệ thống thông tin để nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu chi phí.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu và Quyết Định Kinh Doanh

Phân tích dữ liệu giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về hành vi của khách hàng và xu hướng thị trường. Từ đó, doanh nghiệp có thể đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác và kịp thời.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Kinh doanh thương mại điện tử đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ bán lẻ đến dịch vụ. Các doanh nghiệp cần nắm bắt cơ hội này để phát triển và mở rộng thị trường. Việc áp dụng các mô hình kinh doanh mới như kinh doanh đa cấp và kinh doanh theo chuỗi cũng đang trở thành xu hướng phổ biến.

4.1. Mô Hình Kinh Doanh Đa Cấp

Kinh doanh đa cấp là một trong những mô hình phổ biến trong thương mại điện tử. Mô hình này cho phép các doanh nghiệp mở rộng mạng lưới phân phối và tăng cường khả năng tiếp cận khách hàng.

4.2. Kinh Doanh Theo Chuỗi

Kinh doanh theo chuỗi giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất và phân phối. Việc này không chỉ giảm chi phí mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ và sản phẩm.

V. Kết Luận và Tương Lai của Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Kinh doanh thương mại điện tử đang phát triển mạnh mẽ và có tiềm năng lớn trong tương lai. Các doanh nghiệp cần phải liên tục đổi mới và cải tiến để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Việc đầu tư vào công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ là chìa khóa để thành công trong lĩnh vực này.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Kinh Doanh Thương Mại Điện Tử

Xu hướng phát triển kinh doanh thương mại điện tử trong tương lai sẽ tập trung vào việc cải thiện trải nghiệm khách hàng và tối ưu hóa quy trình giao dịch. Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và blockchain sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc này.

5.2. Tầm Quan Trọng của Đổi Mới Sáng Tạo

Đổi mới sáng tạo là yếu tố quyết định sự thành công của doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại điện tử. Doanh nghiệp cần phải không ngừng tìm kiếm và áp dụng các giải pháp mới để nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Nội dung chính

BÁO CÁO MÔ TẢ VÀ TỔNG QUAN NỘI DUNG GIÁO TRÌNH KINH DOANH THƯƠNG MẠI

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kinh doanh thương mại (Mã môn học: MH13) là tài liệu học tập chuyên môn được ban hành kèm theo Quyết định số 389ĐT/QĐ-CDDXD1 ngày 30 tháng 09 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Xây dựng số 1. Tài liệu do ThS. Phạm Thị Thúy Hà chủ biên, hoàn thành biên soạn lần đầu năm 2019 và được đưa vào giảng dạy chính thức từ năm 2021.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  THÔNG TIN ẤN PHẨM HỌC THUẬT                            |
| Tên môn học: Kinh doanh thương mại            Mã môn học: MH13          |
| Trình độ: Cao đẳng                            Ngành: Thương mại điện tử |
| Đơn vị: Trường Cao đẳng Xây dựng số 1         Chủ biên: ThS. Phạm Thị Thúy Hà |
| Văn bản ban hành: Quyết định 389ĐT/QĐ-CDDXD1 ngày 30/09/2021            |
+-------------------------------------------------------------------------+

Về vị trí đào tạo, học phần được bố trí giảng dạy tại học kỳ thứ 2 trong khung chương trình trình độ Cao đẳng và Trung cấp ngành Thương mại điện tử, sau khi người học đã hoàn thành môn học tiên quyết là Kinh tế vi mô. Đây là môn học cơ sở khối ngành, cung cấp hệ thống lý thuyết nền tảng và phương pháp luận về các hoạt động thương mại.

Về chuẩn đầu ra, giáo trình xác định ba nhóm mục tiêu:

1. Kiến thức: Trình bày hệ thống khái niệm, đặc điểm, mục tiêu của hoạt động kinh doanh thương mại; nhận diện các yếu tố cấu thành môi trường kinh doanh; mô tả cấu trúc hệ thống phân phối và mạng lưới kinh doanh; phân tích bản chất của các phương thức thương mại hiện đại gồm đại lý, kinh doanh trên mạng điện tử, bán hàng đa cấp, kinh doanh theo chuỗi và nhượng quyền thương mại.
2. Kỹ năng: Thiết lập ma trận SWOT và ma trận BCG (Boston Consulting Group) cho danh mục sản phẩm của doanh nghiệp; thiết kế cấu trúc kênh phân phối hàng hóa; phân loại và đánh giá cách thức vận hành giữa các mô hình thương mại.
3. Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành năng lực tự định hướng chuyên môn, thích ứng với môi trường làm việc biến động và tự tích lũy nghiệp vụ kinh doanh.

Giáo trình được kết cấu thành 3 chương lớn với cách tiếp cận logic từ nguyên lý tổng quan, tổ chức hạ tầng phân phối vật chất đến triển khai các hình thức thương mại chuyên biệt.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                       CẤU TRÚC NỘI DUNG GIÁO TRÌNH
Tổng quan về KDTM               Hệ thống phân phối              Một số hình thức
- Khái niệm, mục tiêu           và Mạng lưới KD                 KDTM hiện nay
- 5 Chính sách giá              - Kênh hàng tiêu dùng           - Đại lý thương mại
- Môi trường vĩ mô & ngành        (Cấp 0 -> Cấp 3)              - Kinh doanh điện tử
- Ma trận SWOT & BCG            - Kênh hàng công nghiệp           (B2B, B2C, B2G, C2C)
                                - Quản trị 9 dòng chảy          - Kinh doanh đa cấp
                                - 4 Yêu cầu mạng lưới           - Kinh doanh chuỗi
                                                                - Nhượng quyền TM

Các chương/chủ đề chính

Toàn bộ nội dung giáo trình được triển khai qua 3 chương trọng tâm:

• Chương 1: Tổng quan về Kinh doanh thương mại: Định nghĩa kinh doanh thương mại là quá trình đầu tư nguồn lực vào khâu phân phối, lưu thông nhằm mục đích sinh lợi. Phân tích 3 đặc điểm bản chất: hành vi mua và bán gắn liền với một chủ thể, sản phẩm tạo ra là dịch vụ gia tăng giá trị, và phạm vi hoạt động nằm ở khâu lưu thông. Xác định 5 mục tiêu cốt lõi: lợi nhuận, vị thế thị phần, an toàn, phát triển bền vững và kết nối sản xuất với tiêu dùng. Chương này hệ thống hóa các nội dung nghiệp vụ: phân tích thị trường (thông tin vĩ mô, vi mô, chuỗi giá trị), lập kế hoạch, huy động nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài sản vô hình), xúc tiến khuếch trương (quảng cáo, khuyến mại, hội chợ, triển lãm, bán hàng trực tiếp, quan hệ công chúng) và 5 nhóm chính sách giá (giá linh hoạt/một giá, giá hớt váng, giá thâm nhập, giá giới thiệu, giá theo đối thủ và chi phí vận chuyển). Đồng thời giới thiệu công thức hiệu quả kinh doanh: $$\text{Hiệu quả KDTM} = \frac{\text{Kết quả đầu ra}}{\text{Chi phí đầu vào}}$$ Phần phân tích môi trường phân định rõ 6 yếu tố vĩ mô (quốc tế, chính trị - pháp luật, kinh tế, văn hóa - xã hội, công nghệ, tự nhiên) và môi trường ngành qua mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter (đối thủ hiện tại, sức ép khách hàng, sức ép nhà cung ứng, đối thủ tiềm ẩn, sản phẩm thay thế).
• Chương 2: Hệ thống phân phối và mạng lưới kinh doanh: Tiếp cận hệ thống phân phối theo góc độ vĩ mô nền kinh tế và góc độ vi mô của doanh nghiệp. Cấu trúc kênh phân phối được xác định qua chiều dài (số cấp trung gian), chiều rộng (số lượng thành viên mỗi cấp) và loại trung gian, phân loại cụ thể cho hàng tiêu dùng cá nhân (kênh cấp 0, kênh 1 cấp, kênh 2 cấp, kênh 3 cấp) và hàng công nghiệp. Trình bày nội dung quản trị 9 dòng chảy phân phối: dòng vận động vật chất, dòng đàm phán, dòng chuyển quyền sở hữu, dòng thông tin, dòng xúc tiến, dòng thanh toán, dòng đặt hàng, dòng tài chính và dòng san sẻ rủi ro. Mạng lưới kinh doanh hàng hóa (MLKD) được phân tích qua cấu trúc điểm mua/bán và 4 yêu cầu: thuận tiện, an toàn, hiệu quả và kết hợp phát triển chiều rộng với chiều sâu.
• Chương 3: Một số hình thức kinh doanh thương mại hiện nay: Hệ thống hóa 5 mô hình thương mại đương đại:
  1. Đại lý thương mại: Khái niệm, tổ chức hoạt động, đàm phán hợp đồng đại lý và quản trị hệ thống (kèm văn bản mẫu hợp đồng gồm 10 điều khoản cụ thể).
  2. Kinh doanh trên mạng điện tử (E-business): Phân biệt với E-commerce; phân loại quan hệ chủ thể B2B, B2C, B2G, C2C; yêu cầu điều kiện kỹ thuật hạ tầng, lưu trữ dữ liệu ngoại tuyến bảo mật, chữ ký điện tử, chứng chỉ điện tử và thanh toán số.
  3. Kinh doanh đa cấp: Bản chất tiếp thị trực tiếp truyền khẩu, cấu trúc thù lao gồm hoa hồng trực tiếp và gián tiếp theo mô hình cấp số nhân.
  4. Kinh doanh theo chuỗi: Cấu trúc 3 thành phần (doanh nghiệp chuỗi mẹ, trung tâm phân phối, cửa hàng thành viên), phân loại theo sản phẩm/dịch vụ/mức độ phục vụ và chuẩn hóa 4 nhóm quy trình nghiệp vụ.
  5. Nhượng quyền thương mại: Định nghĩa và điều kiện chuyển giao quyền thương mại căn cứ theo Điều 284 Luật Thương mại 2005.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý thuyết và khung phân tích chuẩn mực:

• Lý thuyết cấu trúc ngành và cạnh tranh: Vận dụng mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter để đánh giá rào cản gia nhập/rút lui và tương quan quyền lực thương lượng của khách hàng và nhà cung ứng.
• Công cụ phân tích chiến lược:
  • Ma trận SWOT: Phát triển từ nghiên cứu khảo sát Fortune 500 của Viện Stanford thập niên 60-70, hình thành 4 nhóm kết hợp chiến lược SO, WO, ST, WT.
  • Ma trận BCG: Định vị đơn vị kinh doanh chiến lược (SBU) dựa trên 2 trục: Tỷ lệ tăng trưởng ngành (thấp 0-10%, trung bình 10%, cao 10-20%) và Thị phần tương đối (thấp 0.1, trung bình 1, cao 10), phân loại thành 4 nhóm: Dấu hỏi, Ngôi sao, Bò sữa, Chó mực.
• Khung pháp lý và quản trị phân phối: Căn cứ quy phạm pháp lý từ Luật Thương mại năm 2005 và Luật Giao dịch điện tử.

                    MA TRẬN SWOT TRONG GIÁO TRÌNH

Kỹ năng phát triển

Tài liệu tập trung rèn luyện 3 nhóm kỹ năng cho người học:

• Kỹ năng kỹ thuật nghiệp vụ: Xây dựng ma trận SWOT; định vị sản phẩm trên ma trận BCG; lập sơ đồ và tính toán cấp độ kênh phân phối; thiết lập các chỉ số tài chính, chi phí nhân sự và tỷ lệ tồn kho của điểm bán.
• Kỹ năng phân tích: Phân tích hành vi mua sắm của người tiêu dùng; đánh giá chuỗi giá trị hàng hóa; nhận diện tác động từ môi trường vĩ mô và phân tích các rủi ro vận hành trong dòng luân chuyển hàng hóa.
• Kỹ năng thực tiễn: Soạn thảo và kiểm tra các điều khoản trong hợp đồng đại lý thương mại; thiết lập các quy trình chăm sóc khách hàng, thanh toán và kiểm kê trong hệ thống chuỗi; vận hành các công cụ bảo mật thông tin trong giao dịch thương mại điện tử.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm kết hợp giữa thuyết giảng lý thuyết thể chế với mô hình hóa trực quan và phân tích quy trình thực tế. Cấu trúc mỗi chương được thiết kế thống nhất từ phần Giới thiệu, Mục tiêu đến Nội dung chính và kết thúc bằng Câu hỏi ôn tập.

                   TIẾN TRÌNH SƯ PHẠM TRONG GIÁO TRÌNH

Về bài tập và tình huống học tập, tài liệu tích hợp:

• Hệ thống 6 câu hỏi ôn tập tổng hợp cuối Chương 1 yêu cầu người học phân tích sâu về môi trường kinh doanh và phương pháp ứng dụng các ma trận phân tích.
• Bộ văn bản hợp đồng mẫu đại lý thương mại hoàn chỉnh gồm 10 điều khoản chi tiết (từ phạm vi ủy quyền, giá bán, trách nhiệm bồi thường thiệt hại đến thẩm quyền giải quyết tranh chấp tại Tòa án), làm chất liệu trực tiếp cho các buổi thực hành đàm phán hợp đồng kinh tế.

Về phương pháp đánh giá, học phần đo lường năng lực người học qua hai tiêu chí:

1. Đánh giá định kỳ: Mức độ chính xác trong việc tính toán chỉ số hiệu quả kinh doanh, khả năng lập ma trận phân tích môi trường (SWOT, BCG) và mức độ nắm vững cấu trúc các dòng chảy phân phối.
2. Đánh giá kết thúc học phần: Khả năng tổng hợp lý thuyết, phân biệt các hình thức thương mại đặc thù và vận dụng quy định pháp luật thương mại hiện hành vào tình huống thực tế.

Hướng dẫn tự học: Sinh viên cần bám sát chuẩn đầu ra của từng chương, đối chiếu lý thuyết với hệ thống sơ đồ kênh phân phối, giải quyết tuần tự các câu hỏi tự kiểm tra và nghiên cứu các điều khoản pháp lý đính kèm trong giáo trình.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình thể hiện các điểm cập nhật về mặt học thuật và thực tiễn ngành:

|                  CÁC ĐIỂM CẬP NHẬT CỐT LÕI                              |
| 1. Chuẩn hóa thể thức: Phê duyệt theo QĐ 389ĐT/QĐ-CDDXD1 (năm 2021).    |
| 2. Phân định khái niệm: Làm rõ bản chất giữa E-business và E-commerce.  |
| 3. Tích hợp hạ tầng số: Chữ ký số, chứng chỉ điện tử, mã hóa dữ liệu.  |
| 4. Khung pháp lý chuẩn: Điều khoản đại lý mẫu & Điều 284 Luật TM 2005. |

• Chuẩn hóa văn bản đào tạo: Tài liệu được nâng cấp và hoàn thiện từ bản thảo năm 2019, chính thức phê duyệt theo Quyết định số 389ĐT/QĐ-CDDXD1 ngày 30/09/2021, đảm bảo tính thống nhất với khung chương trình đào tạo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đối với ngành Thương mại điện tử.
• Tích hợp nội dung kinh tế số: Làm rõ sự khác biệt giữa E-business (Kinh doanh trên mạng điện tử) và E-commerce (Thương mại điện tử). Giáo trình đưa vào các nội dung hạ tầng kỹ thuật số thực tế như giao thức mạng nội bộ, quản trị máy chủ cơ sở dữ liệu độc lập, giải pháp mã hóa dữ liệu truyền tải, chứng chỉ điện tử, chữ ký điện tử và hệ thống thanh toán qua mạng Internet.
• Tính thực tiễn của các mô hình kinh doanh đương đại: Không dừng lại ở thương mại truyền thống, giáo trình hệ thống hóa các mô hình tổ chức phân phối hiện đại gồm kinh doanh đa cấp (cơ chế trả thưởng phân tầng), kinh doanh theo chuỗi (mô hình 3 cấp: chuỗi mẹ - trung tâm logistics - cửa hàng bán lẻ) và nhượng quyền thương mại căn cứ theo Điều 284 Luật Thương mại năm 2005.
• Gắn kết thực tiễn hợp đồng kinh tế: Cung cấp nguyên văn khung hợp đồng đại lý thương mại giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp với cấu trúc pháp lý thực tế trong lưu thông hàng hóa.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp:

                          ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG
- Trình độ: Cao đẳng/TC       - Giảng dạy môn MH13          - Quản lý điểm bán
- Ngành: Thương mại điện tử   - Thiết kế bài giảng          - Nhân viên phân phối
- Điều kiện: Xong môn         - Xây dựng ngân hàng          - Cá nhân khởi nghiệp
  Kinh tế vi mô (Học kỳ 1)      đề thi & bài tập              bán lẻ/đại lý

• Sinh viên: Học sinh, sinh viên học kỳ 2 trình độ Cao đẳng và Trung cấp chuyên ngành Thương mại điện tử. Đây là tài liệu học tập bắt buộc cho môn học MH13.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành học phần Kinh tế vi mô để nắm vững các nguyên lý cơ bản về hành vi người tiêu dùng, cơ chế giá cả thị trường và cấu trúc cạnh tranh.
• Giảng viên: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy chuẩn mực để biên soạn đề cương chi tiết, bài giảng điện tử, thiết kế các chủ đề thảo luận và xây dựng ngân hàng đề kiểm tra đánh giá.
• Tài liệu tham khảo chuyên môn: Cán bộ quản lý mạng lưới phân phối, nhân sự phụ trách phát triển đại lý, cá nhân vận hành chuỗi bán lẻ hoặc xây dựng mô hình thương mại điện tử có thể sử dụng giáo trình để tra cứu quy trình quản lý 9 dòng chảy phân phối, lập hợp đồng kinh tế và triển khai các chính sách định giá sản phẩm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ sinh viên trình độ Cao đẳng và Trung cấp ngành Thương mại điện tử thuộc hệ thống giáo dục nghề nghiệp, đồng thời cung cấp kiến thức nền tảng cho người làm công tác quản lý kênh phân phối và kinh doanh thương mại.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học bắt buộc phải hoàn thành học phần Kinh tế vi mô để hiểu rõ các khái niệm về quy luật cung - cầu, chi phí sản xuất, độ co giãn của giá và hành vi thị trường trước khi tiếp cận môn Kinh doanh thương mại.

LỘ TRÌNH MÔN HỌC TIÊN QUYẾT:

3. Giáo trình có điểm gì khác biệt so với các tài liệu thương mại truyền thống?

Tài liệu kết hợp giữa phân phối vật chất truyền thống và hạ tầng công nghệ số, phân định chi tiết giữa E-business và E-commerce, đồng thời cung cấp văn bản mẫu hợp đồng đại lý 10 điều khoản và căn cứ trực tiếp theo Luật Thương mại 2005.

4. Làm sao để tự học giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học cần học theo trình tự 3 chương: nắm chắc 5 mục tiêu và công cụ phân tích môi trường (SWOT, BCG) ở Chương 1; hiểu rõ cấu trúc và 9 dòng chảy phân phối ở Chương 2; sau đó vận dụng vào phân tích 5 mô hình kinh doanh cụ thể ở Chương 3 kết hợp giải đáp hệ thống câu hỏi ôn tập.

5. Giáo trình có cung cấp tài liệu bổ trợ nào không?

Giáo trình tích hợp sẵn hệ thống câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương, các bảng phân loại ma trận chiến lược và biểu mẫu hợp đồng đại lý thương mại hoàn chỉnh.

---

Kết luận

Giáo trình Kinh doanh thương mại (Mã môn học: MH13) của Trường Cao đẳng Xây dựng số 1 là tài liệu học thuật cơ sở hệ thống hóa toàn diện các nguyên lý lưu thông hàng hóa, quản trị kênh phân phối và các mô hình thương mại hiện đại.

                      LỘ TRÌNH TIẾP CẬN KIẾN THỨC

Lộ trình học tập đề xuất: Đi từ nắm vững bản chất, mục tiêu và công cụ phân tích môi trường (Chương 1) $\rightarrow$ Thiết kế cấu trúc và kiểm soát 9 dòng chảy phân phối (Chương 2) $\rightarrow$ Vận dụng vào quản trị các mô hình đại lý, chuỗi, kinh doanh điện tử và nhượng quyền thương mại (Chương 3). Người học nên kết hợp nghiên cứu các văn bản pháp luật liên quan như Luật Thương mại 2005 và Luật Giao dịch điện tử để củng cố năng lực thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà XÂY DĀNG TR¯äNG CAO Đ¾NG XÂY DĀNG SÞ 1 GIÁO TRÌNH MÔN HàC: Kinh doanh th°¢ng m¿i NGÀNH/NGHÀ: Th°¢ng m¿i đißn tử TRÌNH Đà: Cao đ¿ng Ban hành kèm theo Quyết định số: 389ĐT/QĐ-CDDXD1 ngày 30 tháng 09 năm 2021 của Hiệu trưởng Trưởng Cao đẳng Xây dựng số 1 Hà Nái, năm 2021 1 TUYÊN BÞ BÀN QUYÀN Tài liệu này thuác lo¿i sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thá đ°ợc phép dùng nguyên bÁn hoặc trích dùng cho các mục đích vß đào t¿o và tham khÁo. Mßi mục đích khác mang tính lệch l¿c hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiÁu lành m¿nh s¿ bị nghiêm cấm. 2 LäI GIâI THIÞU Kinh doanh th°¢ng m¿i là mát ngành trßng yÁu của nßn kinh tÁ quốc dân. Ho¿t đáng kinh doanh th°¢ng m¿i đem l¿i phồn thịnh cho quốc gia và giàu có các chủ thá trên th°¢ng tr°ßng.

Kinh doanh th°¢ng m¿i đ°ợc coi là lo¿i hình nghệ thuÁt từ cổ x°a nhất nh°ng luôn là khoa hßc mới mẻ trong lịch sử phát trián xã hái loài ng°ßi. Giáo trình kinh doanh th°¢ng m¿i nhằm trang bị những kiÁn thức c¢ sá cho hßc sinh ngành Th°¢ng m¿i điện tử. Giáo trình đ°ợc biên so¿n và phát hành lần đầu năm 2019, đ°ợc kÁt cấu thành 3 ch°¢ng: Ch°¢ng 1: Tổng quan vß Kinh doanh th°¢ng m¿i Ch°¢ng 2: Hệ thống phân phối và m¿ng l°ới kinh doanh Ch°¢ng 3: Mát số hình thức kinh doanh th°¢ng m¿i hiện nay Với kÁt cấu nh° vÁy, vß nái dung c¢ bÁn thống nhất với ch°¢ng trình quy định của Bá Lao đáng – Th°¢ng binh và xã hái cho đối t°ợng Trung cấp ngành Th°¢ng m¿i điện tử. Trong quá trình biên so¿n, mặc dù đã cân nhắc và lựa chßn các nái dung phù hợp nhất với mục tiêu đào t¿o đá đÁm bÁo tính khoa hßc, tính hiện đ¿i của giáo trình, song chắc chắn không thá tránh khái những thiÁu sót nhất định.

Rất mong nhÁn đ°ợc ý kiÁn đóng góp của b¿n đßc và các thầy, cô giáo. Xin trân trßng cÁm ¢n! Hà Nái, ngày 9 tháng 03 năm 2019 Biên so¿n Ths Ph¿m Thị Thúy Hà 3 MĀC LĀC LäI GIâI THIÞU. 3 Ch°¢ng 1: TâNG QUAN VÀ KINH DOANH TH¯¡NG M¾I. Khái nißm, đặc điểm, māc tiêu căa kinh doanh th°¢ng m¿i.

Nái dung kinh doanh th°¢ng m¿i theo c¢ ch¿ thß tr°ång. Phân tích thị trường. Lập kế hoạch kinh doanh. Huy động các nguồn lực cho kinh doanh.

Triển khai kinh doanh thương mại. Thiết lập hệ thống phân phối hàng hóa. Triển khai chính sách xúc tiến, khuếch trương. Triển khai chính sách giá.

Quản lý, đánh giá hoạt động kinh doanh. Môi tr°ång kinh doanh th°¢ng m¿i. Môi trường kinh doanh vĩ mô. Môi trường ngành.

Cạnh tranh giữa các đối thủ hiện tại. Sức ép từ phía khách hàng. Sức ép từ nhà cung cấp .Đe dọa từ đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn. Đe dọa từ sản phẩm thay thế.

Các phương pháp phân tích môi trường trong kinh doanh thương mại. Phương pháp SWOT. Phương pháp BCG (Boston Consulting Group). 23 Ch°¢ng 2: HÞ THÞNG PHÂN PHÞI VÀ M¾NG L¯âI KINH DOANH.

Hß thßng phân phßi hàng hóa. Quản lý hệ thống phân phối. Khái niệm, đặc điểm. Nội dung quản lý hệ thống phân phối.

M¿ng l°ãi kinh doanh hàng hóa (MLKD hàng hóa). Chỉ tiêu đánh giá mạng lưới kinh doanh. 31 Ch°¢ng 3: MàT SÞ HÌNH THĄC KINH DOANH TH¯¡NG M¾I HIÞN NAY. Khái niệm, đặc điểm và các hình thức đại lý thương mại.

Các hình thức đại lý thương mại. Tổ chức hoạt động của đại lý thương mại. Nghiên cứu thị trường. Giao dịch đàm phán ký kết hợp đồng đại lý.

Xây dựng hệ thống đại lý. Quản trị hệ thống đại lý. Kinh doanh trên m¿ng đißn tử. Các loại hình kinh doanh trên mạng điện tử.

Tổ chức kinh doanh trên mạng điện tử. Đảm bảo các điều kiện cho kinh doanh trên mạng điện tử. Kinh doanh đa cấp. Khái niệm, đặc điểm.

Nội dung cơ bản của kinh doanh đa cấp. Kinh doanh theo chußi. Khái niệm, phân loại. Các yếu tố ảnh hưởng.

Nội dung tổ chức kinh doanh theo chuỗi. Nghiên cứu thị trường, lựa chọn sản phẩm/dịch vụ để kinh doanh theo chuỗi.Tổ chức bộ máy kinh doanh theo chuỗi.Tổ chức hoạt động kinh doanh theo chuỗi. Nh°ÿng quyÁn th°¢ng m¿i. Khái niệm, đặc điểm .Các hình thức nhượng quyền thương mại.

Tổ chức thực hiện nhượng quyền thương mại. Tổ chức hoạt động nhượng quyền của bên nhượng quyền. Tổ chức hoạt động nhượng quyền của bên nhận quyền. 53 6 GIÁO TRÌNH MÔN HàC Tên môn hác: Kinh doanh th°¢ng m¿i Mã môn hác: MH13 Vß trí, tính chất, ý ngh*a và vai trò căa môn hác: - Vị trí: Môn hßc đ°ợc bố trí á hßc kỳ thứ 2, hßc sau môn Kinh tÁ vi mô - Tính chất: Là môn hßc c¢ sá.

- Ý nghĩa và vai trò của môn hßc: Môn hßc cung cấp cho ng°ßi hßc các vấn đß lý luÁn c¢ bÁn vß ho¿t đáng kinh doanh th°¢ng m¿i. Māc tiêu căa môn hác: - Về kiến thức: +Trình bày đ°ợc những vấn đß c¢ bÁn vß kinh doanh th°¢ng m¿i: khái niệm, đặc điám, mục tiêu, nái dung của kinh doanh th°¢ng m¿i. + Trình bày đ°ợc Ánh h°áng của môi tr°ßng trong kinh doanh th°¢ng m¿i. + Trình bày đ°ợc hệ thống phân phối và m¿ng l°ới kinh doanh.

+ Trình bày đ°ợc nái dung c¢ bÁn của mát số hình thức kinh doanh th°¢ng m¿i: đ¿i lý, kinh doanh trên m¿ng điện tử, kinh doanh đa cấp … - Về kỹ năng + LÁp ma trÁn SWOT + Phân lo¿i mặt hàng của doanh nghiệp theo ma trÁn BCG. + Xây dựng hệ thống phân phối đ¢n giÁn. + Phân biệt đ°ợc cách thức ho¿t đáng của các hình thức kinh doanh th°¢ng m¿i. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Có năng lực tự định h°ớng, thích nghi với các môi tr°ßng làm việc khác nhau; tự hßc tÁp, tích lũy kiÁn thức, kinh nghiệm đá nâng cao trình đá chuyên môn nghiệp vụ.

7 Nái dung căa môn hác: Ch°¢ng 1: TâNG QUAN VÀ KINH DOANH TH¯¡NG M¾I Giãi thißu: Ch°¢ng này trang bị kiÁn thức c¢ bÁn nhất vß kinh doanh th°¢ng m¿i. Đặc điám, mục tiêu của kinh doanh th°¢ng m¿i. Giới thiệu những nái dung c¢ bÁn của ho¿t đáng kinh doanh th°¢ng m¿i. Phân tích môi tr°ßng kinh doanh th°¢ng m¿i.

Māc tiêu: - Trình bày đ°ợc khái niệm, đặc điám, mục tiêu của kinh doanh th°¢ng m¿i. - Trình bày đ°ợc các ho¿t đáng c¢ bÁn trong kinh doanh th°¢ng m¿i. - Phân tích môi tr°ßng kinh doanh th°¢ng m¿i. Nái dung chính: 1.

Khái nißm, đặc điểm, māc tiêu căa kinh doanh th°¢ng m¿i 1.Khái niêm Kinh doanh th°¢ng m¿i là mát ngành kinh tÁ t°¢ng đối đác lÁp trong nßn kinh tÁ quốc dân. Việc hình thành, phát trián kinh doanh th°¢ng m¿i gắn lißn, phụ thuác vào sự phát trián của phân công lao đáng xã hái và trình đá phát trián của lực l°ợng sÁn xuất á mßi quốc gia trong từng giai đo¿n lịch sử cụ thá. Mßi quốc gia là mát chỉnh thá kinh tÁ bao gồm nhißu ngành, lĩnh vực khác nhau. Kinh doanh th°¢ng m¿i trá thành ngành trßng yÁu của các quốc gia và có ý nghĩa quyÁt định tới sự phát trián bßn vững của đất n°ớc.

Cùng với sự phát trián m¿nh m¿ của khoa hßc công nghệ thÁ giới, phân công lao đáng xã hái ngày này đã v°ợt ra ngoài lãnh thổ quốc gia trá thành phân công lao đáng khu vực và quốc tÁ. Kinh doanh th°¢ng m¿i theo đó cũng không còn trong giới h¿n biên giới quốc gia mà trá thành kinh doanh th°¢ng m¿i quốc tÁ. Tự do hóa th°¢ng m¿i, hái nhÁp kinh tÁ quốc tÁ là mát xu thÁ tất yÁu mang tính thßi đ¿i. Th°¢ng m¿i đã trá thành trụ cát kinh tÁ của các liên kÁt kinh tÁ khu vực và thÁ giới.

VÁy kinh doanh th°¢ng m¿i là gì? Kinh doanh thương mại là đầu tư các nguồn lực vào lĩnh vực phân phối, lưu thông hàng hóa nhằm mục đích thu lợi nhuận. Đó là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của thương nhân làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các thương nhân với nhau hoặc giữa các thương nhân có liên quan bao gồm việc mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thương mại và các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mục đích thu lợi nhuận. Đặc điểm Kinh doanh th°¢ng m¿i có những đặc điám sau: Mát là, hành vi mua và bán hàng hóa gắn với cùng mát chủ thá. Đ¢n vị kinh doanh th°¢ng m¿i thực hiện t¿o nguồn, mua hàng á trong n°ớc hoặc nhÁp khẩu.

Hành vi mua này không phÁi đá tiêu dùng cho cá nhân hoặc cho sÁn xuất mà mua đá bán hàng. Mua hàng hóa đá bán do cùng mát chủ thá thực hiện đá thu lợi nhuÁn chính là hành vi của kinh doanh th°¢ng m¿i. Hai là, sÁn phẩm t¿o ra của kinh doanh th°¢ng m¿i là dịch vụ. Hàng hóa công nghiệp hay nông nghiệp, hàng t° liệu sÁn xuất hay vÁt phẩm tiêu dùng, hàng thô hay chÁ biÁn… là đối t°ợng kinh doanh th°¢ng m¿i.

Kinh doanh th°¢ng 8 m¿i không t¿o ra hàng hóa vÁt chất hữu hình mà t¿o ra dịch vụ. Kinh doanh th°¢ng m¿i t¿o ra giá trị gia tăng và làm gia tăng giá trị của hàng hóa, dịch vụ. Ba là, lĩnh vực ho¿t đáng là khâu phân phối, l°u thông. Kinh doanh th°¢ng m¿i lấy phân phối, l°u thông hàng hóa làm ph¿m vi địa h¿t ho¿t đáng.

Do sự phát trián của khoa hßc công nghệ, sự phát trián của lực l°ợng sÁn xuất, trong nßn kinh tÁ đ°¢ng đ¿i, quá trình phát trián của phân công lao đáng xã hái đã v°ợt ra ngoài lãnh thổ của mát quốc gia trá thành phân công lao đáng quốc tÁ. Tự do hóa th°¢ng m¿i, toàn cầu hóa kinh tÁ, hái nhÁp quốc tÁ và sự phát trián của các công ty đa quốc gia, xuyên quốc gia đã hình thành m¿ng sÁn xuất, m¿ng phân phối khu vực và quốc tÁ. Kinh doanh th°¢ng m¿i có ph¿m vi ho¿t đáng ráng lớn cÁ trong n°ớc và quốc tÁ. Mục tiêu Kinh doanh th°¢ng m¿i có các mục tiêu chính sau: - Lÿi nhuận: Lợi nhuÁn là mục tiêu tr°ớc mắt, lâu dài và th°ßng xuyên của ho¿t đáng kinh doanh và nó cũng là nguồn đáng lực của kinh doanh.

Lợi nhuÁn của doanh nghiệp th°¢ng m¿i là biáu hiện bằng tißn của giá trị thặng d° do ng°ßi lao đáng trong doanh nghiệp th°¢ng m¿i t¿o ra bằng cách sử dụng hợp lý các nguồn lực trong kinh doanh và vÁn dụng các đißu kiện thuÁn lợi của môi tr°ßng kinh doanh. Muốn có lợi nhuÁn thì doanh thu từ ho¿t đáng kinh doanh phÁi lớn h¢n chi phí kinh doanh.