Giáo Trình Điều Dưỡng Cơ Sở Tại Trường Trung Cấp Y Tế Tây Ninh

Giáo trình nghiên cứu điều dưỡng cơ sở trình độ trung cấp, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên .

• Tác giả: Bs. Nguyễn Văn Thịnh
• Trường học: Trường Trung Cấp Y Tế Tây Ninh
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Giáo Trình Điều Dưỡng Cơ Sở
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tây Ninh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG TRÌNH ĐIỀU DƯỠNG CƠ SỞ
• 1.1. Chương trình Điều dưỡng cơ sở
• 1.2. Chương trình Điều dưỡng cơ sở I
• 1.3. Chương trình Điều dưỡng cơ sở II
• 1.4. Công tác quản lý buồng bệnh
• 1.5. Hồ sơ người bệnh và cách ghi chép
• 1.6. Quy trình điều dưỡng
• 1.7. Các nguyên tắc vô khuẩn và quy trình vô khuẩn dụng cụ
• 1.8. Phân loại, xử lý chất thải trong bệnh viện
• 1.9. Tiêm an toàn
• 1.10. Tiếp nhận người bệnh đến khám, vào viện, chuyển viện, ra viện. Sử dụng, bảo quản dụng cụ thường dùng trong buồng bệnh
• 1.11. Các phương pháp vận chuyển người bệnh
• 1.12. Chăm sóc, theo dõi dấu hiệu sinh tồn
• 1.13. Chăm sóc hàng ngày và vệ sinh cho người bệnh
• 1.14. Phương pháp đo lượng dịch vào, ra cơ thể
• 1.15. Kỹ thuật chườm nóng, chườm lạnh
• 1.16. Kỹ thuật tiêm bắp
• 1.17. Kỹ thuật tiêm trong da
• 1.18. Kỹ thuật tiêm dưới da
• 1.19. Kỹ thuật tiêm tĩnh mạch
• 1.20. Kỹ thuật truyền dịch, truyền máu
• 1.21. Rửa tay, mặc áo, mang khẩu trang, mang găng vô khuẩn
• 1.22. Chuẩn bị giường bệnh
• 1.23. Kỹ thuật lấy bệnh phẩm xét nghiệm
• 1.24. Chăm sóc người bệnh hấp hối, tử vong
• 1.25. Các tư thế nghỉ ngơi và trị liệu thông thường
• 1.26. Kỹ thuật thay băng, rửa vết thương thường, cắt chỉ
• 1.27. Sơ cứu vết thương
• 1.28. Cấp cứu ngưng hô hấp tuần hoàn
• 1.29. Kỹ thuật cố định gãy xương
• 1.30. Kỹ thuật garot cầm máu
• 1.31. Kỹ thuật băng bó
• 1.32. Kỹ thuật đưa thức ăn vào cơ thể
• 1.33. Kỹ thuật hút dịch dạ dày
• 1.34. Kỹ thuật rửa dạ dày
• 1.35. Kỹ thuật cho người bệnh thở oxy
• 1.36. Kỹ thuật hút đàm nhớt
• 1.37. Kỹ thuật thụt tháo, thụt giữ
• 1.38. Kỹ thuật thông tiểu
• 1.39. Kỹ thuật rửa bàng quang
• 1.40. Phụ giúp thầy thuốc khám, chữa bệnh
• 1.41. Dự phòng chăm sóc loét ép
• 1.42. Phụ giúp thầy thuốc chọc dịch
• 1.43. Sử dụng thuốc cho người bệnh
• 1.44. Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Điều Dưỡng Cơ Sở tại Trường Trung Cấp Y Tế Tây Ninh

Giáo trình Điều dưỡng cơ sở tại Trường Trung cấp Y tế Tây Ninh được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong ngành điều dưỡng. Chương trình này không chỉ giúp sinh viên nắm vững lý thuyết mà còn thực hành các kỹ thuật chăm sóc người bệnh. Nội dung giáo trình được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của ngành y tế tại Tây Ninh.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Điều dưỡng cơ sở

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho sinh viên kiến thức về quy trình chăm sóc người bệnh, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại địa phương.

1.2. Cấu trúc nội dung giáo trình

Giáo trình bao gồm nhiều phần, từ lý thuyết đến thực hành, giúp sinh viên có cái nhìn tổng quát và chi tiết về ngành điều dưỡng.

II. Những thách thức trong việc giảng dạy Điều dưỡng cơ sở

Việc giảng dạy Điều dưỡng cơ sở tại Trường Trung cấp Y tế Tây Ninh gặp phải nhiều thách thức. Đặc biệt, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ y tế và nhu cầu ngày càng cao của người bệnh đòi hỏi giáo trình phải thường xuyên cập nhật.

2.1. Khó khăn trong việc cập nhật tài liệu

Nhiều tài liệu hiện có chưa đáp ứng kịp thời với sự phát triển của ngành y tế, gây khó khăn cho giảng viên trong việc truyền đạt kiến thức.

2.2. Thiếu trang thiết bị thực hành

Trang thiết bị thực hành chưa đầy đủ cũng là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo sinh viên.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả trong giáo trình Điều dưỡng cơ sở

Để nâng cao chất lượng giảng dạy, Trường Trung cấp Y tế Tây Ninh áp dụng nhiều phương pháp giảng dạy hiện đại. Các phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành.

3.1. Phương pháp giảng dạy tích cực

Giảng viên sử dụng phương pháp thuyết trình kết hợp với thực hành để sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tế.

3.2. Học tập theo nhóm

Học tập theo nhóm giúp sinh viên trao đổi, thảo luận và học hỏi lẫn nhau, từ đó nâng cao khả năng làm việc nhóm trong môi trường y tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình Điều dưỡng cơ sở

Giáo trình Điều dưỡng cơ sở không chỉ là tài liệu học tập mà còn là công cụ hỗ trợ sinh viên trong quá trình thực hành tại các cơ sở y tế. Những kiến thức và kỹ năng được trang bị sẽ giúp sinh viên tự tin hơn khi tiếp xúc với người bệnh.

4.1. Kỹ năng chăm sóc người bệnh

Sinh viên sẽ được học các kỹ năng chăm sóc người bệnh cơ bản như đo huyết áp, tiêm thuốc, và chăm sóc vết thương.

4.2. Thực hành tại bệnh viện

Sinh viên có cơ hội thực hành tại các bệnh viện, giúp họ áp dụng lý thuyết vào thực tế và nâng cao kinh nghiệm làm việc.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình Điều dưỡng cơ sở

Giáo trình Điều dưỡng cơ sở tại Trường Trung cấp Y tế Tây Ninh là một tài liệu quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong ngành y tế. Tương lai, giáo trình sẽ tiếp tục được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Trường sẽ tiếp tục nghiên cứu và phát triển giáo trình để phù hợp với xu hướng mới trong ngành y tế.

5.2. Tăng cường hợp tác với các cơ sở y tế

Hợp tác với các bệnh viện và cơ sở y tế sẽ giúp sinh viên có thêm nhiều cơ hội thực hành và trải nghiệm thực tế.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Điều dưỡng cơ sở do Bộ môn Điều dưỡng thuộc Trường Trung cấp Y tế Tây Ninh tổ chức biên soạn (xuất bản lưu hành nội bộ năm 2015, hiệu đính lần thứ 4) dưới sự chủ biên của BS. Nguyễn Văn Thịnh cùng nhóm tác giả: GV. Phan Thị Ánh Gương, CN. Vương Thị Thúy Hoa, CN. Nguyễn Hữu Đức Hưng, CN. Võ Thị Mỹ Linh và CN. Trần Thị Nô. Giáo trình được thiết kế nhằm phục vụ chương trình đào tạo học phần Điều dưỡng cơ sở (Mã học phần: C.1 và C.2) thuộc khối ngành khoa học sức khỏe, bao gồm các chuyên ngành Y sỹ, Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm và Hộ sinh.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, học phần đóng vai trò là khối kiến thức nghiệp vụ cốt lõi, bắt buộc học sinh phải tích lũy sau khi hoàn thành các học phần tiên quyết là Giải phẫu sinh lý và Nghề nghiệp - Đạo đức người điều dưỡng. Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình được xác định trên 3 phương diện chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức: Trình bày chính xác mục đích, nguyên tắc chỉ định, chống chỉ định của các kỹ thuật chăm sóc; mô tả tuần tự các bước trong quy trình chăm sóc và nhận diện, xử trí kịp thời các tai biến y khoa phát sinh.
• Về kỹ năng: Thực hiện thuần thục các kỹ thuật can thiệp điều dưỡng; áp dụng hiệu quả quy trình điều dưỡng 4 bước vào lập kế hoạch chăm sóc cá thể hóa; thực hiện giao tiếp, giải thích và hỗ trợ tâm lý giúp người bệnh hợp tác điều trị.
• Về thái độ: Rèn luyện tác phong chuyên nghiệp, tinh thần trách nhiệm và thái độ ứng xử chuẩn mực trong giao tiếp y tế.

Về cấu trúc và phương pháp tiếp cận, tài liệu được tổ chức theo 2 khối nội dung: Điều dưỡng cơ sở I (mã C.1, thời lượng 130 tiết gồm 56 tiết lý thuyết, 8 tiết tiền lâm sàng và 66 tiết thực hành) và Điều dưỡng cơ sở II (mã C.2, thời lượng 106 tiết gồm 28 tiết lý thuyết và 78 tiết thực hành), hoặc cấu trúc rút gọn 70 tiết (30 lý thuyết, 40 thực hành) cho các hệ đào tạo đặc thù. Điểm đặc sắc của giáo trình nằm ở tiêu chí biên soạn "Tinh gọn – Sát hợp – Chất lượng" dựa trên khung pháp lý của Thông tư số 22/2014/TT-BGDĐT ban hành ngày 09/7/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, loại bỏ các chi tiết hàn lâm không phù hợp, tập trung chuẩn hóa quy trình thao tác lâm sàng thực tế tại tuyến y tế cơ sở.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình phân bố hệ thống bài giảng thành chuỗi chuyên đề kỹ thuật lâm sàng và quản trị buồng bệnh có tính kế thừa logic:

1. Công tác quản lý buồng bệnh (CN. Trần Thị Nô): Quy định các tiêu chuẩn vật lý và môi trường buồng bệnh bao gồm nhiệt độ tối ưu (18–22°C), độ ẩm (trung bình 60%, bệnh nhân hen suyễn từ 10–20%, bệnh nhân viêm phế quản lên đến 80%), định mức không gian (30 m³ không khí và 6–7 m² diện tích cho mỗi người bệnh, khoảng cách giữa các giường tối thiểu 2,4 m, diện tích cửa sổ bằng 1/4 diện tích sàn). Chuyên đề đồng thời xác lập quy tắc an toàn (khóa bánh xe giường, chuông báo đầu giường, chống ngã) và các biện pháp vệ sinh buồng bệnh.
2. Hồ sơ người bệnh và cách ghi chép (CN. Võ Thị Mỹ Linh): Thiết lập nguyên tắc pháp lý và kỹ thuật ghi chép hồ sơ y tế: ghi trung thực ("làm rồi mới ghi"), dùng ký hiệu chuyên môn bảo mật (ví dụ mã R75 cho trường hợp HIV dương tính), bảo quản hồ sơ không để người bệnh tự xem, lưu trữ tối thiểu 5 năm tại phòng Thống kê tổng hợp khi người bệnh xuất viện. Hệ thống biểu mẫu gồm: Bảng bệnh án, Phiếu theo dõi sinh hiệu, Bảng chi tiết điều trị và Bảng kế hoạch chăm sóc.
3. Quy trình điều dưỡng (CN. Trần Thị Nô): Trình bày phương pháp luận chăm sóc khoa học thông qua 4 bước: (1) Nhận định (thu thập dữ liệu chủ quan từ giao tiếp và dữ liệu khách quan từ bệnh án/khám thực thể: nhìn, nghe, sờ, ngửi); (2) Lập kế hoạch chăm sóc (KHCS) dựa trên công thức chẩn đoán điều dưỡng: Vấn đề người bệnh + Nguyên nhân = Chẩn đoán điều dưỡng; (3) Thực hiện KHCS; (4) Đánh giá kết quả (lượng giá).
4. Các nguyên tắc vô khuẩn và quy trình vô khuẩn dụng cụ (CN. Trần Thị Nô, BS. Nguyễn Văn Thịnh): Phân tầng nguy cơ nhiễm khuẩn thành 3 cấp độ (thấp, trung bình, cao); chuẩn hóa 10 nguyên tắc vô khuẩn (không xoay lưng vào vùng vô khuẩn, kềm tiếp liệu đặt trên thắt lưng trong tầm mắt); quy định quy trình 4 giai đoạn xử lý dụng cụ: Tẩy uế (ngâm dung dịch Cloramin 0,5% trong 15–20 phút) $\rightarrow$ Làm sạch (cọ rửa xà phòng, tráng nước sạch 3 lần) $\rightarrow$ Khử khuẩn mức độ cao (luộc sôi 100°C trong 20 phút hoặc ngâm Cidex - Glutaraldehyd 2% trong 20 phút) hoặc Tiệt khuẩn (hấp ướt $121^\circ\text{C}$ ở áp suất $1,5\text{ kg/cm}^2$ từ 20–30 phút; sấy khô $160^\circ\text{C}/120$ phút, $170^\circ\text{C}/60$ phút, $180^\circ\text{C}/30$ phút; ngâm hóa chất tiệt khuẩn 10 giờ) $\rightarrow$ Bảo quản theo hạn dùng quy định.
5. Phân loại và xử lý chất thải trong bệnh viện (CN. Trần Thị Nô): Phân định 5 nhóm chất thải (chất thải lây nhiễm gồm nhóm A, B, C, D; chất thải hóa học nguy hại; chất thải phóng xạ; bình chứa áp suất; chất thải thông thường). Quy chuẩn mã hóa màu sắc túi/thùng chứa: Màu vàng (chất thải lây nhiễm), Màu đen (chất thải hóa học/phóng xạ/gây độc tế bào), Màu xanh (chất thải thông thường). Quy định chất liệu bao bì bằng nhựa PE/PP (không dùng nhựa PVC), độ dày tối thiểu 0,1 mm, dung tích tối đa $0,1\text{ m}^3$ và mức chứa không vượt quá vạch 3/4. Thời gian lưu giữ chất thải nguy hại không quá 48 giờ.
6. Tiêm an toàn (CN. Trần Thị Nô, BS. Nguyễn Văn Thịnh): Khái niệm mũi tiêm an toàn tích hợp 3 tiêu chí: an toàn cho người bệnh, an toàn cho người tiêm, an toàn cho môi trường. Hệ thống hóa 17 tiêu chuẩn kỹ thuật tiêm: thực hiện nguyên tắc 3 kiểm tra - 5 đối chiếu - 6 đúng, nguyên tắc bơm thuốc "hai nhanh một chậm", kỹ thuật đậy nắp kim một tay (nghiêm cấm dùng hai tay đậy nắp kim), cô lập kim tiêm vào hộp kháng thủng ngay sau khi tiêm.
7. Hệ thống bài giảng kỹ thuật can thiệp và cấp cứu: Bao gồm quy trình theo dõi dấu hiệu sinh tồn (mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở), kỹ thuật tiêm (tiêm bắp, tiêm trong da, tiêm dưới da, tiêm tĩnh mạch), truyền dịch - truyền máu, sơ cứu chấn thương (băng bó, garot cầm máu, cố định gãy xương), cấp cứu ngưng hô hấp tuần hoàn, thông tiểu, rửa bàng quang, hút đàm nhớt, cho thở oxy, rửa dạ dày và chăm sóc dự phòng loét ép.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết nhu cầu cơ bản: Vận dụng khung lý thuyết 14 nhu cầu cơ bản của Virginia Henderson và tháp nhu cầu Abraham Maslow nhằm phân tích và thiết lập thứ tự ưu tiên trong can thiệp điều dưỡng.
• Nguyên lý kiểm soát nhiễm khuẩn: Cơ sở dịch tễ học và vi sinh học về phương thức lây truyền mầm bệnh trong cơ sở khám chữa bệnh; cơ chế tác động lý - hóa của nhiệt độ, áp suất và các dung dịch khử khuẩn (Na hypoclorite, Cidezyme, Microshield, Povidine 10%, Cidex 2%).
• Cơ sở dược lý và quản lý thuốc: Nguyên tắc tuân thủ y lệnh điều trị, theo dõi đáp ứng lâm sàng của thuốc và xử trí phản vệ qua hộp thuốc cấp cứu chuyên dụng.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng chuyên môn kỹ thuật: Thao tác chuẩn xác các quy trình kỹ thuật vô khuẩn, kỹ thuật tiêm truyền, kỹ thuật đặt ống thông, hút dịch, sơ cứu - cố định ngoại khoa và hồi sinh tim phổi cơ bản.
• Kỹ năng phân tích và ra quyết định lâm sàng: Thu thập, xử lý số liệu sinh hiệu; phân tích diễn tiến bệnh lý từ hồ sơ bệnh án; thiết lập chẩn đoán điều dưỡng và điều chỉnh kế hoạch chăm sóc theo đáp ứng thực tế của người bệnh.
• Kỹ năng thực hành quy chuẩn y tế: Kỹ năng quản trị buồng bệnh, phân loại chất thải y tế tại nguồn phát sinh và vận hành bảng kiểm lâm sàng.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hướng quy trình đào tạo kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy lý thuyết và huấn luyện kỹ năng thực hành:

• Phương pháp sư phạm:
  • Phần lý thuyết áp dụng phương pháp thuyết trình kết hợp giảng dạy tích cực, định hướng giải quyết vấn đề dựa trên tình huống lâm sàng.
  • Phần thực hành được tổ chức trực tiếp tại phòng thực tập điều dưỡng theo phương thức "cầm tay chỉ việc". Quy mô lớp học thực hành được chia thành các nhóm nhỏ (từ 8–12 học sinh cho chương trình Điều dưỡng cơ sở I, II hoặc 13–18 học sinh cho hệ 70 tiết) nhằm bảo đảm từng học sinh được rèn luyện trực tiếp trên mô hình và trang thiết bị.
• Yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên: Giảng viên giảng dạy lý thuyết bắt buộc phải có trình độ chuyên môn tối thiểu từ Cử nhân Điều dưỡng trở lên; giảng viên hướng dẫn thực hành phải đạt trình độ tối thiểu từ Điều dưỡng Trung cấp.
• Trang thiết bị dạy học: Giảng đường lý thuyết sử dụng máy chiếu (Overhead, Projector); phòng thực hành lâm sàng trang bị đầy đủ hệ thống bảng kiểm (checklist), quy trình kỹ thuật mẫu, mô hình thực tập và bộ y dụng cụ chuyên dụng.
• Phương thức đánh giá và lượng giá:
  • Kiểm tra thường xuyên: 02 cột điểm thông qua hình thức kiểm tra viết các câu hỏi ngắn.
  • Kiểm tra định kỳ: 02 cột điểm đánh giá tiến độ học phần.
  • Thi kết thúc học phần: Bao gồm 2 phần độc lập:
    • Lý thuyết: Bài thi trắc nghiệm khách quan gồm 50 câu hỏi trong thời gian 40 phút (tính hệ số 4 đối với học phần C.1, hệ số 2 đối với học phần C.2 hoặc hệ 70 tiết).
    • Thực hành: Chấm thi trực tiếp thao tác kỹ thuật chăm sóc dựa trên bảng kiểm quy trình (tính hệ số 2 đối với học phần C.1, hệ số 3 đối với học phần C.2 hoặc hệ số 1 đối với hệ 70 tiết).
• Hướng dẫn tự học: Học sinh sử dụng hệ thống câu hỏi tự lượng giá dạng trắc nghiệm (MCQ) và câu hỏi tự luận ngắn ở cuối mỗi bài học để củng cố kiến thức lý thuyết, đồng thời đối chiếu các bước thao tác theo bảng kiểm để tự rèn luyện kỹ năng tiền lâm sàng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Căn cứ pháp lý và hiệu đính chương trình: Giáo trình được chỉnh lý lần thứ 4 (năm 2015) nhằm thích ứng với Quy chế đào tạo ban hành theo Thông tư số 22/2014/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tạo sự thống nhất giữa chương trình chi tiết của các chuyên ngành trong khối ngành Y - Dược tại địa phương.
• Chuẩn hóa chương trình theo thực tế nghề nghiệp: Nội dung được tinh giản các phần lý thuyết chuyên sâu không thuộc phạm vi hành nghề của bậc trung cấp, đồng thời bổ sung các kỹ năng xử lý sát hợp với điều kiện cơ sở vật chất thực tế tại các bệnh viện và trung tâm y tế tỉnh Tây Ninh.
• Tích hợp các quy chuẩn an toàn y tế quốc gia: Cập nhật toàn diện các thông tư và hướng dẫn của Bộ Y tế về 17 tiêu chuẩn tiêm an toàn, quy trình vô khuẩn dụng cụ bằng phương pháp hấp ướt áp lực ($121^\circ\text{C}$), sấy khô và mã hóa màu sắc trong quản lý chất thải bệnh viện (vàng, đen, xanh) nhằm phòng ngừa lây nhiễm chéo.
• Tính đối sánh học thuật: Giáo trình kế thừa và đối chiếu nội dung với các tài liệu chuẩn mực y khoa cấp bộ và cơ sở đào tạo lớn: Giáo trình Điều dưỡng cơ sở (Tập 1, 2) của Vụ Khoa học và Đào tạo – Bộ Y tế (2010) và Giáo trình Kỹ thuật điều dưỡng của Bộ môn Điều dưỡng – Trường Cao đẳng Y tế Hà Tây (2008, NXB Y học).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Đối tượng người học: Tài liệu phục vụ trực tiếp cho học sinh, sinh viên các ngành đào tạo: Điều dưỡng, Y sỹ đa khoa, Hộ sinh và Kỹ thuật viên xét nghiệm y học tại các trường trung cấp, cao đẳng y tế.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học bắt buộc phải hoàn thành các học phần nền tảng: Giải phẫu - Sinh lý học người và Nghề nghiệp - Đạo đức người điều dưỡng trước khi tiếp cận học phần Điều dưỡng cơ sở.
• Đối tượng giảng viên: Giảng viên bộ môn Điều dưỡng sử dụng tài liệu làm khung giáo trình chuẩn để biên soạn giáo án lý thuyết, thiết kế bảng kiểm thực hành và xây dựng ngân hàng câu hỏi thi trắc nghiệm kết thúc học phần.
• Phạm vi tự học và tham khảo: Nhân viên y tế tuyến cơ sở, điều dưỡng viên mới tuyển dụng có thể sử dụng giáo trình như một tài liệu quy chuẩn kỹ thuật lâm sàng để tra cứu quy trình quản lý buồng bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn và kỹ thuật tiêm an toàn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho học sinh, sinh viên bậc trung cấp và cao đẳng thuộc khối ngành Y tế (Điều dưỡng, Y sỹ, Hộ sinh, Kỹ thuật xét nghiệm) và cán bộ y tế cơ sở cần củng cố quy trình kỹ thuật điều dưỡng chuẩn.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Học sinh cần nắm vững kiến thức từ hai học phần tiên quyết là Giải phẫu sinh lý (để hiểu rõ vị trí tiêm, cấu trúc hệ thống tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa, bài tiết) và Nghề nghiệp và đạo đức người điều dưỡng (để thực hiện đúng y đức và quy tắc giao tiếp lâm sàng).

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với các giáo trình điều dưỡng khác?

Tài liệu phân định rành mạch thời lượng lý thuyết/thực hành, áp dụng phương pháp đào tạo "cầm tay chỉ việc" theo nhóm nhỏ (8–12 học sinh), đồng thời tích hợp trực tiếp bảng thông số kỹ thuật (nhiệt độ, độ ẩm buồng bệnh, thời gian khử khuẩn, mã màu rác thải) bám sát điều kiện cơ sở y tế thực tế.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học cần học kỹ lý thuyết từng bài, trả lời toàn bộ câu hỏi tự lượng giá ở cuối chương, sau đó học thuộc các bước quy trình kỹ thuật và đối chiếu với bảng kiểm thực hành trước khi thực hiện thao tác trên mô hình hoặc người bệnh.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Giáo trình đối chiếu trực tiếp với các tài liệu tham khảo chính thức gồm: Giáo trình Kỹ thuật điều dưỡng (Trường Cao đẳng Y tế Hà Tây, 2008, NXB Y học) và Giáo trình Điều dưỡng cơ sở (Tập 1-2, Vụ Khoa học và Đào tạo – Bộ Y tế, 2010, NXB Y học).

---

Kết luận

Giáo trình Điều dưỡng cơ sở của Bộ môn Điều dưỡng – Trường Trung cấp Y tế Tây Ninh cung cấp hệ thống hóa các kiến thức nền tảng và quy trình kỹ thuật can thiệp điều dưỡng thiết yếu, phục vụ hiệu quả cho mục tiêu đào tạo thực hành khối ngành y tế. Lộ trình học tập khoa học được đề xuất gồm: hoàn thành khối kiến thức lý thuyết cơ sở $\rightarrow$ rèn luyện kỹ năng thực hành tại phòng tiền lâm sàng theo bảng kiểm $\rightarrow$ kiểm tra lượng giá đạt chuẩn $\rightarrow$ thực tập lâm sàng tại các bệnh viện. Để mở rộng kiến thức, người học cần kết hợp tra cứu bộ Giáo trình Điều dưỡng cơ sở của Bộ Y tế và các quy định cập nhật về kiểm soát nhiễm khuẩn hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRÖÔØNG TRUNG CAÁP Y TEÁÁ TAÂY NINH CHÖÔNG TRÌNH TRUNG CAÁP TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ - 2015 TRÖÔØNG TRUNG CAÁP Y TEÁÁ TAÂY NINH BỘ MÔN ĐIỀU DƯỠNG        GIAÙO TRÌNH CHÖÔNG TRÌNH TRUNG CAÁP CHỦ BIÊN BS. Nguyễn Văn Thịnh GIÁO VIÊN THAM GIA BIÊN SOẠN GV. Phan Thị Ánh Gương CN. Vương Thị Thúy Hoa CN.

Nguyễn Hữu Đức Hưng CN. Võ Thị Mỹ Linh CN. Trần Thị Nô MINH HỌA - TRÌNH BÀY BS. Nguyễn Văn Thịnh Trang 1 Mục lục.

MỤC LỤC Trang 1. Chương trình Điều dưỡng cơ sở 3 3. Chương trình Điều dưỡng cơ sở I 5 4. Chương trình Điều dưỡng cơ sở II 7 5.

Công tác quản lý buồng bệnh 9 6. Hồ sơ người bệnh và cách ghi chép 15 7. Quy trình điều dưỡng 19 8. Các nguyên tắc vô khuẩn và quy trình vô khuẩn dụng cụ 25 9.

Phân loại, xử lý chất thải trong bệnh viện 35 10. Tiêm an toàn 41 11. Tiếp nhận người bệnh đến khám, vào viện, chuyển viện, ra viện. Sử dụng, bảo quản dụng cụ thường dùng trong buồng bệnh 55 13.

Các phương pháp vận chuyển người bệnh 61 14. Chăm sóc, theo dõi dấu hiệu sinh tồn 66 15. Chăm sóc hàng ngày và vệ sinh cho người bệnh 76 16. Phương pháp đo lượng dịch vào, ra cơ thể 84 17.

Kỹ thuật chườm nóng, chườm lạnh 88 18. Kỹ thuật tiêm bắp 96 19. Kỹ thuật tiêm trong da 101 20. Kỹ thuật tiêm dưới da 108 21.

Kỹ thuật tiêm tĩnh mạch 112 22. Kỹ thuật truyền dịch, truyền máu 117 23. Rửa tay, mặc áo, mang khẩu trang, mang găng vô khuẩn 128 24. Chuẩn bị giường bệnh 135 25.

Kỹ thuật lấy bệnh phẩm xét nghiệm 142 26. Chăm sóc người bệnh hấp hối, tử vong 149 27. Các tư thế nghỉ ngơi và trị liệu thông thường 154 28. Kỹ thuật thay băng, rửa vết thương thường, cắt chỉ 158 29.

Sơ cứu vết thương 165 30. Cấp cứu ngưng hô hấp tuần hoàn 173 31. Kỹ thuật cố định gãy xương 183 32. Kỹ thuật garot cầm máu 189 33.

Kỹ thuật băng bó 196 34. Kỹ thuật đưa thức ăn vào cơ thể 203 35. Kỹ thuật hút dịch dạ dày 212 36. Kỹ thuật rửa dạ dày 216 37.

Kỹ thuật cho người bệnh thở oxy 222 38. Kỹ thuật hút đàm nhớt 230 39. Kỹ thuật thụt tháo, thụt giữ 236 40. Kỹ thuật thông tiểu 242 41.

Kỹ thuật rửa bàng quang 248 42. Phụ giúp thầy thuốc khám, chữa bệnh 251 43. Dự phòng chăm sóc loét ép 255 44. Phụ giúp thầy thuốc chọc dịch 260 45.

Sử dụng thuốc cho người bệnh 272 46. Tài liệu tham khảo 281 Giáo trình Điều dưỡng cơ sở. Trang 2 LỜI NÓI ĐẦU Với mục tiêu hoàn chỉnh bộ công cụ giảng dạy và lượng giá, phục vụ tốt công tác đào tạo, năm 2004 Nhà trường đã tổ chức biên soạn bộ giáo trình Kỹ thuật điều dưỡng, phục vụ chương trình giảng dạy môn Điều dưỡng cơ sở cho đối tượng Điều dưỡng và Hộ sinh trung cấp. Năm 2014, thực hiện Quy chế đào tạo mới theo Thông tư 22/2014/TT- BGDĐT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 09/7/2014, chúng tôi tiếp tục rà soát và hoàn chỉnh tất cả tài liệu liên quan đến hoạt động đào tạo đang triển khai tại Trường theo hướng Tinh gọn – Sát hợp – Chất lượng.

Với tinh thần đó, chúng tôi điều chỉnh chương trình chi tiết tất cả các ngành đào tạo để đảm bảo tính đồng bộ, chúng tôi tiếp tục chỉnh lý lại bộ giáo trình Điều dưỡng cơ sở lần thứ 4 để phục vụ chương trình giảng dạy học phần Điều dưỡng cơ sở cho các đối tượng trung cấp khối ngành Y bao gồm Y sỹ, Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm và Hộ sinh đang được đào tạo tại Trường. Trong mỗi nội dung chúng tôi cố gắng chọn lọc những chi tiết cần thiết và liên quan mật thiết đến chức năng, nhiệm vụ nghề nghiệp; lược bớt những nội dung quá sâu, bổ sung những nội dung sát hợp với thực tế để đảm bảo phù hợp với mục tiêu đào tạo của đối tượng trung cấp theo đặc thù tại Tây Ninh. Mặc dù được bổ sung và chỉnh lý lại nhưng cũng khó tránh khỏi những thiếu sót, mong các bạn học sinh, quý đồng nghiệp và Hội đồng đào tạo Nhà trường góp ý để bộ giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. Nhóm Giáo viên biên soạn Giáo trình Điều dưỡng cơ sở.

Trang 3 Chương trình Điều dưỡng cơ sở. CHƯƠNG TRÌNH ĐIỀU DƯỠNG CƠ SỞ - Mã số học phần: C.1 - Số đơn vị học trình: 03 (2/1) - Số tiết: 70 tiết (30/0/40) ĐIỀU KIỆN: - Học sinh đã học xong học phần Giải phẫu sinh lý. Về kiến thức: - Trình bày mục đích, nguyên tắc áp dụng và không áp dụng các kỹ thuật chăm sóc người bệnh; - Mô tả qui trình các kỹ thuật chăm sóc người bệnh; - Trình bày các tai biến và cách xử trí trong quá trình chăm sóc người bệnh. Về kỹ năng: - Thực hiện thành thạo các kỹ thuật chăm sóc người bệnh; - Giải thích, động viên người bệnh an tâm, hợp tác trong quá trình chăm sóc; - Vận dụng các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản vào việc thực hiện quy trình chăm sóc người bệnh.

Về thái độ: - Rèn luyện thái độ ứng xử, giáo tiếp tốt với người bệnh. NỘI DUNG: Số tiết Tt Nội dung bài học Tổng LT TN TT 1. Các loại băng, kỹ thuật băng 5 1 0 4 2. Các nguyên tắc vô khuẩn 3 3 0 0 3.

Cấp cứu, ngưng tim, ngưng thở 6 2 0 4 4. Đo mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở, cân nặng 6 2 0 4 5. Kỹ thuật hút đàm nhớt, thở oxy 2 2 0 0 7. Rửa dạ dày 2 2 0 0 8.

Rửa tay, mang găng, khẩu trang 6 2 0 4 9. Sơ cứu và cố định gãy xương 6 2 0 4 10. Sơ cứu vết thương 6 2 0 4 11. Thay băng, rửa vết thương 6 2 0 4 Giáo trình Điều dưỡng cơ sở.

Chương trình Điều dưỡng cơ sở. Trang 4 Số tiết Tt Nội dung bài học Tổng LT TN TT 12. Thông tiểu; rửa bàng quang; theo dõi dịch vào, ra 2 2 0 0 13. Tiêm an toàn 2 2 0 0 14.

Tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch, tiêm trong da, tiêm dưới da 6 2 0 4 15. Truyền dịch, truyền máu 6 2 0 4 Cộng 70 30 0 40 HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN: ▪ Yêu cầu giáo viên: - Lý thuyết: giáo viên có chuyên môn Cử nhân điều dưỡng. - Thực hành: giáo viên có chuyên môn tối thiểu là điều dưỡng trung cấp. ▪ Phương pháp giảng dạy: - Lý thuyết: thuyết trình, áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực.

- Thực hành: tiến hành tại phòng thực tập điều dưỡng. Lớp học chia thành nhóm nhỏ, mỗi nhóm từ 13-18 học sinh, thực hành dưới hình thức "cầm tay chỉ việc". ▪ Trang thiết bị dạy học: - Lý thuyết: có thể sử dụng máy Overhead, Projector. - Thực hành: đảm bảo đầy đủ bảng kiểm, quy trình, dụng cụ … ▪ Đánh giá: - Kiểm tra thường xuyên: 02 cột điểm dạng bài viết câu hỏi nhỏ.

- Kiểm tra định kỳ: 02 cột điểm. - Thi kết thúc học phần: • Lý thuyết: bài thi trắc nghiệm 50 câu trong thời gian 40 phút. (Hệ số 2) • Thực hành: bài thi thực hành kỹ thuật chăm sóc. (Hệ số 1) ▪ Tài liệu tham khảo: - Bộ môn Điều dưỡng - Trường trung cấp Y tế Tây Ninh, 2015.

Giáo trình Điều dưỡng cơ sở, Tài liệu lưu hành nội bộ. - Bộ môn Điều dưỡng – Trường Cao đẳng Y tế Hà Tây, 2008. Giáo trình Kỹ thuật điều dưỡng, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội. - Vụ Khoa học và Đào tạo – Bộ Y tế, 2010.

Giáo trình Điều dưỡng cơ sở, tập 1-2, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội. Giáo trình Điều dưỡng cơ sở. Trang 5 Chương trình Điều dưỡng cơ sở I. CHƯƠNG TRÌNH ĐIỀU DƯỠNG CƠ SỞ I - Mã số học phần: C.1 - Số đơn vị học trình: 06 (4/2) - Số tiết: 130 tiết (56/8/66) ĐIỀU KIỆN: - Học sinh đã học xong học phần Nghề nghiệp và đạo đức người điều dưỡng.

Về kiến thức: - Trình bày mục đích, nguyên tắc áp dụng và không áp dụng các kỹ thuật chăm sóc người bệnh;. - Mô tả qui trình các kỹ thuật chăm sóc người bệnh; - Trình bày các tai biến và cách xử trí trong quá trình chăm sóc người bệnh. Về kỹ năng: - Thực hiện thành thạo các kỹ thuật chăm sóc người bệnh; - Giải thích, động viên người bệnh an tâm, hợp tác trong quá trình chăm sóc; - Vận dụng các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản vào việc thực hiện quy trình chăm sóc người bệnh. Về thái độ: - Rèn luyện thái độ ứng xử, giáo tiếp tốt với người bệnh.

NỘI DUNG: Số tiết Tt Nội dung bài học Tổng LT TN TT 1. Công tác quản lý buồng bệnh 2 2 0 0 2. Hồ sơ người bệnh và cách ghi chép 7 3 4 0 3. Quy trình điều dưỡng 4 4 0 0 4.

Các nguyên tắc vô khuẩn 3 3 0 0 5. Quy trình vô khuẩn dụng cụ 5 1 0 4 6. Phân loại, xử lý chất thải trong bệnh viện 3 3 0 0 7. Tiêm an toàn 4 4 0 0 8.

Cách làm kế hoạch chăm sóc người bệnh 8 4 4 0 9. Tiếp nhận người bệnh đến khám, vào, chuyển, ra viện 2 2 0 0 10. Sử dụng, bảo quản dụng cụ thường dùng trong buồng bệnh 2 2 0 0 11. Các phương pháp vận chuyển người bệnh 4 0 0 4 12.

Chăm sóc, theo dõi huyết áp 8 2 0 6 13. Chăm sóc, theo dõi, mạch, nhiệt, nhịp thở 8 2 0 6 14. Chăm sóc hàng ngày và vệ sinh cho người bệnh 6 2 0 4 15. Phương pháp đo lượng dịch vào, ra cơ thể 2 2 0 0 16.

Kỹ thuật chườm nóng, chườm lạnh 4 2 0 2 Giáo trình Điều dưỡng cơ sở. Chương trình Điều dưỡng cơ sở I. Trang 6 Số tiết Tt Nội dung bài học Tổng LT TN TT 17. Kỹ thuật tiêm bắp 6 2 0 4 18.

Kỹ thuật tiêm trong da, dưới da, gây tê 6 2 0 4 19. Kỹ thuật tiêm tĩnh mạch, truyền tĩnh mạch, truyền máu 10 2 0 8 20. Rửa tay, mặc áo, mang khẩu trang, mang găng vô khuẩn 6 2 0 4 21. Chuẩn bị giường bệnh, thay chiếu, vải trải giường 5 1 0 4 22.

Kỹ thuật lấy bệnh phẩm xét nghiệm 6 2 0 4 23. Chăm sóc người bệnh hấp hối, tử vong 2 2 0 0 24. Các tư thế nghỉ ngơi và trị liệu thông thường 2 2 0 0 25. Kỹ thuật thay băng, rửa vết thương thường, cắt chỉ 10 2 0 8 26.