ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH VĨNH LONG TRƯỜNG CAO ĐẲNG VĨNH LONG GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH CẤP CỨU CHĂM SÓC TÍCH CỰC NGÀNH/NGHỀ: ĐIỀU DƯỠNG TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐVL ngày …tháng. năm……của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Vĩnh Long Vĩnh Long, năm 2022 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Chăm sóc người bệnh cấp cứu, chăm sóc tích cực là môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo cao đẳng điều dưỡng Việc trang bị cho sinh viên những kiến thức trong chăm sóc người bệnh cấp cứu và chăm sóc tích cực là rất cần thiết vì chăm sóc người bệnh cấp cứu và chăm sóc tích cực đòi hỏi người điều dưỡng phải có thao tác khẩn trương, chính xác, có hiệu quả để cấp cứu cho người bệnh trong giai đoạn “vàng”của hồi sức.
Môn học này cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ bản về: + Nguyên nhân, triệu chứng, hướng xử trí và cách chăm sóc bệnh nhân mắc các bệnh cấp cứu và hồi sức tích cực như: hôn mê, sốc, phù phổi cấp, ho ra máu, suy thận cấp, tai biến mạch máu não. + Xử trí ban đầu, cách sơ cứu, cách chăm sóc bệnh nhân ngừng tuần hoàn. + Xử trí ban đầu, cách sơ cứu, cách chăm sóc nạn nhân ngộ độc cấp, bị rắn độc cắn, đuối nước, điện giật, bỏng. Do đây là lần xuất bản đầu tiên nên không thể tránh khỏi những hạn chế về nội dung và hình thức.
Với tinh thần cầu tiến, giảng viên khoa Y dược rất mong nhận được sự đồng cảm và những ý kiến đóng góp, xây dựng từ quý đồng nghiệp. Trong lần tái bản tiếp theo sẽ hoàn thiện tốt hơn. Chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu Trường, Lãnh đạo khoa, Bộ môn Y và các bộ môn liên quan thuộc trường Cao đẳng Vĩnh Long. Cảm ơn ban cố vấn chuyên môn, tập thể Giảng viên bộ môn và những người trực tiếp tham gia biên soạn giáo trình.
Vĩnh Long, ngày 10 tháng 05 năm 2022 Tham gia biên soạn 1. Ths Huỳnh Hưng Trung 2. 3 MỤC LỤC TRANG Lời giới thiệu 3 Chương trình Chăm sóc người bệnh cấp cứu-Chăm sóc tích cực 5 Bài 1. Chăm sóc bệnh nhân hôn mê 9 Bài 2.
Chăm sóc và xử trí sốc 12 Bài 3. Chăm sóc người bệnh phù phổi cấp 20 Bài 4. Xử trí và chăm sóc nạn nhân ngộ độc cấp 25 Bài 5. Cấp cứu ngừng hô hấp tuần hoàn 30 Bài 6.
Chăm sóc nạn nhân bị rắn cắn 34 Bài 7. Chăm sóc người bệnh ho ra máu 41 Bài 8. Chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp cấp tính 43 Bài 9. Chăm sóc bệnh nhân tai biến mạch máu não 46 Bài 10.
Xử trí và chăm sóc nạn nhân đuối nước 54 Bài 11. Xử trí và chăm sóc nạn nhân bị điện giật 58 Bài 12. Cấp cứu nạn nhân bỏng 63 Tài liệu tham khảo 67 4 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH CẤP CỨU-CHĂM SÓC TÍCH CỰC Mã môn học: VYD6220 Phân bổ thời gian - Lý thuyết: 28 giờ - Kiểm tra: 02 I. Vị trí tính chất môn học 1.
Vị trí: Là môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo cao đẳng điều dưỡng 2.Tính chất: Việc trang bị cho sinh viên những kiến thức trong chăm sóc người bệnh cấp cứu và chăm sóc tích cực là rất cần thiết vì chăm sóc người bệnh cấp cứu và chăm sóc tích cực đòi hỏi người điều dưỡng phải có thao tác khẩn trương, chính xác, có hiệu quả để cấp cứu cho người bệnh trong giai đoạn “vàng”của hồi sức. Môn học này cung cấp cho sinh viên các kiến thức cơ bản về: + Nguyên nhân, triệu chứng, hướng xử trí và cách chăm sóc bệnh nhân mắc các bệnh cấp cứu và hồi sức tích cực như: hôn mê, sốc, phù phổi cấp, ho ra máu, suy thận cấp, tai biến mạch máu não. + Xử trí ban đầu, cách sơ cứu, cách chăm sóc bệnh nhân ngừng tuần hoàn. + Xử trí ban đầu, cách sơ cứu, cách chăm sóc nạn nhân ngộ độc cấp, bị rắn độc cắn, đuối nước, điện giật, bỏng.
Mục tiêu của môn học 1. Về kiến thức 1. Trình bày và phân tích được nguyên nhân, yếu tố nguy cơ, hoàn cảnh xuất hiện những tình trạng bệnh lý cấp cứu hồi sức nội khoa. Trình bày và phân tích được triệu chứng, cấp cứu bệnh nhân mắc bệnh lý cấp cứu hồi sức nội khoa.
Trình bày và phân tích được triệu chứng, các thao tác sơ cứu nạn nhân mắc phải một số tình trạng cấp cứu hồi sức nội khoa. Trình bày được cách lập và thực hiện được kế hoạch chăm sóc người bệnh cấp cứu hồi sức nội khoa. Về kỹ năng 2. Thực hiện và giải thích được các kỹ thuật chăm sóc trong cấp cứu hồi sức nội khoa 2.
Vận dụng các kiến thức đã học để lập và thực hiện kế hoạch chăm sóc từng bệnh nhân cụ thể. Phát triển được kỹ năng tư duy, phân tích, đánh giá ban đầu trong chẩn đoán, xử trí bệnh trên lâm sàng. Về năng lực, tự chủ, trách nhiệm 3. Nghiêm túc, tích cực, tự giác trong quá trình học tập.
Hình thành và rèn luyện được thái độ khẩn trương, kịp thời, nghiêm túc trong cấp cứu người bệnh. Hình thành và rèn luyện được sự đồng cảm với người bệnh. Nhận thức được tầm quan trọng của việc cấp cứu bệnh nhân, nạn nhân trong giai đoạn hồi sức cấp cứu. Đánh giá được tính quan trọng, tính ứng dụng của môn học trong chẩn đoán và phòng bệnh ban đầu.
Nội dung môn học 1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian TT Nội dung Thời gian (giờ) TS LT TH KT 1 Bài 1: CHĂM SÓC BỆNH NHÂN HÔN MÊ 2 2 0 0 1. Đánh giá mức độ hôn mê trên lâm sàng 6. Chăm sóc bệnh nhân hôn mê 2 Bài 2: CHĂM SÓC VÀ XỬ TRÍ SHOCK 2 2 0 0 1.
Nguyên nhân và phân loại 3. Triệu chứng chung 4. Triệu chứng và xử trí các loại shock 5. Chăm sóc 3 Bài 3: CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH PHÙ 2 2 0 0 PHỔI CẤP 1.
Chăm sóc 4 Bài 4: XỬ TRÍ VÀ CHĂM SÓC NẠN NHÂN 3 3 0 0 NGỘ ĐỘC CẤP 1. Xử trí và chăm sóc nạn nhân ngộ độc chung 2. Một số ngộ độc thường gặp 5 Bài 5: CẤP CỨU NGỪNG TUẦN HOÀN HÔ 3 3 0 0 HẤP 1. Cấp cứu tại bệnh viện 4.
Chăm sóc bệnh nhân sau ngừng tuần hoàn hô hấp 6 Bài 6: CHĂM SÓC NẠN NHÂN BỊ RẮN 2 2 0 0 ĐỘC CẮN 1. Nguyên nhân bị rắn cắn 3. Biểu hiện khi bị rắn độc cắn 4. Chẩn đoán khi bị rắn độc cắn 5.
Điều trị khi bị rắn độc cắn 6. Phòng tránh rắn độc cắn 7 Bài 7: CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH HO RA 2 2 0 0 MÁU 1. Cơ chế bệnh sinh 3. Phân loại ho ra máu 5.
Chăm sóc 8 Bài 8: CHĂM SÓC BỆNH NHÂN SUY HÔ 3 3 0 0 HẤP CẤP TÍNH 1. Hướng xử trí 5. Chăm sóc 9 Bài 9: CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH TAI BIẾN 2 2 0 0 MẠCH MÁU NÃO 1. Chăm sóc 10 Bài 10: XỬ TRÍ VÀ CHĂM SÓC NẠN NHÂN 3 3 0 0 ĐUỐI NƯỚC 1.
Hậu quả sau ngạt nước 3. Triệu chứng và ý nghĩa tiên lượng 4. Xét nghiệm sinh hoá và khí máu 5. Tiên lượng 11 Bài 11: XỬ TRÍ VÀ CHĂM SÓC NẠN NHÂN 3 3 0 0 7 ĐIỆN GIẬT 1.
Các tổn thương do điện giật 3. Các cấp cứu ban đầu 4. Chăm sóc BN sau cấp cứu 12 Bài 12: CẤP CỨU NẠN NHÂN BỎNG 3 2 0 01 1. Các tác nhân gây bỏng 3.
Phân loại bỏng 4. Xử trí và chăm sóc bỏng Cộng 30 29 0 01 2. Nội dung chi tiết 8 BÀI 1: CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH HÔN MÊ LỜI GIỚI THIỆU Bài học giới thiệu mục đích chăm sóc người bệnh hôn mê, các bước tiến hành chăm sóc người bệnh hôn mê Mục tiêu 1. Nêu được các mục đích chăm sóc người bệnh hôn mê 2.
Nêu được các bước tiến hành chăm sóc người bệnh hôn mê I. MỤC ĐÍCH - Bảo đảm thông khí - Bảo đảm tuần hoàn - Phòng chống nhiễm khuẩn đặc biệt là nhiễm khuẩn hô hấp, tiết niệu và da - Chống loét mục - Bảo đảm dinh dưỡng: chế độ ăn đủ calo, phù hợp với người bệnh - Chống teo cơ, tắc mạch - Thực hiện nghiêm túc theo y lệnh II. Người bệnh - Được thay đổi tư thế 15-30 phút 1 lần nếu suy kiệt, gầy yếu, 1-2 giờ/ lần nếu được nằm trên đệm chống loét ( đệm nước là tốt nhất) - Nằm trên đệm chống loét - Được dùng nhiều gối kê: đầu, 2 vai, gối dài cho nằm nghiêng, gối cứng cho hai bàn chân thẳng góc với cẳng chân - Tư thế đầu cao 30o cho các người bệnh tai biến mạch máu não, người bệnh có nhiều nguy cơ ứ đọng đờm dãi, có biến chứng nhiễm khuẩn hô hấp,… 2. Người thực hiện - Y tá điều dưỡng phải đầy đủ trang phục y tế.
- Rửa tay trước khi chuẩn bị dụng cụ. - Phải đảm bảo tuyệt đối vô khuẩn trong khi chăm sóc người bệnh 3. Nơi thực hiện: tại giường bệnh 4. Dụng cụ đảm bảo thông khí - Bóng Ambu.
9 - Máy thở và các trang bị kèm theo để vận hành máy - Máy hút đờm và các ống thông hút đờm vô khuẩn - Các loại ống nội khí quản, mở khí quản đúng cỡ người bệnh - Đèn soi thanh quản, găng vô khuẩn - Hệ thống oxy b. Dụng cụ duy trì tuần hoàn: - Ống thông tĩnh mạch - Kim tiêm, truyền tĩnh mạch - Các dung dịch đẳng trương NaCl 9%, glucose 5% - Các thuốc vận mạch c. Dụng cụ chống loét mục: - Đệm hơi, bột tale - Đệm nước, gối nhiều cỡ to nhỏ III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH 1.
Bảo đảm thông khí. - Nếu người bệnh có ứ đọng đờm dãi, mất phản xạ nuốt, ho phải báo ngay bác sĩ để đặt ống nội khí quản - Chăm sóc ống nội khí quản, mở khí quản - Nếu có dấu hiệu tụt lưỡi (ngáy to khi nằm ngủ, khó thở vào.) đặt ngay canun guedel rồi báo bác sĩ 2. Duy trì tuần hoàn; - Thường xuyên theo dõi mạch, huyết áp SpO2, để kịp thời báo bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường - Cần nhớ là ở người già có tụt huyết áp quá 5 phút là có thể nguy hiểm. tuy nhiên tăng huyết áp có thể do tắc đờm, cần hút đờm ngay khi có tăng huyết áp 3.