đặt vấn đề về đồ chạy tội. 22 Ba thời điểm khác nhau, bối cảnh khác nhau và thông tin của ông Hoàng Khải, Chủ tịch tập đoàn Khaisilk cũng khác nhau. Từ chối tội đến thừa nhận rồi đổ lỗi, diễn biến trong phần trả lời của ông chủ Khaisilk đang đặt ra câu hỏi lớn về đồ chạy tội của đại gia này. Những thông tin bất nhất Khoảng một tuần trƣớc, Công ty V.
là khách hàng quen thuộc Khaisilk bất ngờ phát hiện lô hàng khăn lụa mua từ Khaisilk sản phẩm vừa có mác "made in China" lại vừa có mác "made in Vietnam". Một số sản phẩm khác nữa trong lô hàng thì chỉ có thƣơng hiệu Khaisilk nhƣng mác "made in China" đã bị cắt bỏ. Thông tin này nhanh chóng đƣợc chia sẻ trên mạng xã hội. Ở thời điểm sự bức xúc của cộng đồng mạng đƣợc đẩy lên cao trào, đại diện cửa hàng cũng cứng rắn khẳng định chất liệu khăn đƣợc làm từ 100% lụa tơ tằm.
Về việc có gắn mác với nội dung “made in China”, vị này cho biết nhân viên kho đã nhầm lẫn khi soạn lô khăn tay thuộc mẫu 55 x 55 cm. Nhân viên bộ phận kho khi soạn lô 60 khăn cho đơn hàng, do bị thiếu một chiếc đã lấy ngay trên máy may đang sản xuất khăn cho một khách hàng khác mà không kiểm tra kỹ. Đơn hàng bị lấy nhầm lại đang sản xuất 350 chiếc cho một khách hàng khác ở Hong Kong. Việc may nhãn mác “made in China” là theo yêu cầu của khách hàng.
Đứng trƣớc bức xúc của cộng đồng mạng, ông chủ Khaisilk vẫn quyết định im lặng. Tuy nhiên đến khi truyền thông vào cuộc thì ông Hoàng Khải quyết định lên tiếng sau hàng loạt lùm xùm về một chiếc khăn có 2 nhãn mác "made in China" và "made in Vietnam". Trả lời Zing.vn, ông Hoàng Khải thừa nhận thƣơng hiệu Khaisilk bán lụa tơ tằm xuất xứ từ Trung Quốc, và cúi đầu xin lỗi ngƣời tiêu dùng. Doanh nhân này thừa nhận hiện nay nguồn tơ lụa trong hệ thống của Khaisilk là nhập khẩu 50%.
50% còn lại nhập từ các làng nghề nổi tiếng của Việt Nam, chủ yếu là làng Nha Xá (Hà Nam). Cách thức trên đƣợc duy trì gần 30 năm nay trong toàn bộ hệ thống của hàng Khaisilk. Với động thái đó, bên cạnh những kiến phản đối việc làm của ông Khải thì cũng có một số ngƣời ghi nhận sự dũng cảm của doanh nhân này khi dũng cảm đối diện với sự việc nhập hàng Trung Quốc về kinh doanh. Tuy nhiên, mọi việc lại bắt đầu xoay chiều khi cơ quan chức năng vào cuộc điều tra.
Tại thời điểm cơ quan Quản l thị trƣờng Hà Nội kiểm tra, bà Nguyễn Thị Thu Nga, chủ hộ kinh doanh của cửa hàng Khaisilk, khai rằng việc bán hàng 23 Trung quốc là do nhân viên tự nhập hàng về bán. Bà Nga khẳng định cửa hàng này chuyên bán các mặt hàng lụa tơ tằm do Việt Nam sản xuất. “Do sơ suất trong quản l và nhu cầu ngày 20/10 tăng đột biến nên nhân viên nhập hàng Trung Quốc trên thị trƣờng về thay nhãn mác Việt Nam rồi bán cho khách hàng”, bà Nga khai. Từ việc chối tội, nhận lỗi rồi đổ tội cho nhân viên của các cấp quản l Khaisilk đã đặt ra nghi vấn về mƣu đồ chạy tội của tập đoàn này trƣớc những hành vi sai trái.
Doanh nghiệp ang ngụy biện, chối quanh Lời khai không đồng nhất ở nhiều thời điểm khác nhau khiến nhiều luật sƣ cho rằng việc loanh quanh đó chứng tỏ doanh nghiệp đang ngụy biện để né tránh những vi phạm mà mình mắc phải. Bởi lẽ khi chuyển qua cơ quan điều tra thì vụ việc không còn dừng lại ở lô hàng 60 chiếc khăn mà đã là một quá trình dài kinh doanh gian lận, trong đó bao gồm các vấn đề liên quan đến thuế, nguồn gốc hàng hóa… Luật sƣ Phạm Đình Bắc, đoàn Luật sƣ TP.HCM, cho biết lời khai khác nhau có thể đến do bối cảnh sự việc khác nhau. Có thể ban đầu doanh nghiệp này chƣa xác định đƣợc mức độ nghiêm trọng của vụ việc nên lời khai mang tính chất chiếu lệ. Tuy nhiên, khi sự việc đƣợc xác định nghiêm trọng thì các đơn vị tƣ vấn sẽ hƣớng dẫn cho họ khai những gì có lợi nhất.
Trong khi đó, chuyên gia thị trƣờng Trần Việt Tiến cho rằng chƣa phải là lời khai chính thức với cơ quan điều tra nhƣng đây đƣợc xem là sự ngụy biên của doanh nghiệp trƣớc dƣ luận. Việc đổ lỗi cho nhân viên là thiếu cơ sở vì cửa hàng kinh doanh tƣ nhân không thể giao quyết định nhập hàng cho nhân viên bán hàng vì liên quan đến rất nhiều chứng từ. “Nếu không có sự đồng thuận của cấp quản l thì không nhân viên nào dám làm việc này", ông Tiến khẳng định. Các luật sƣ cũng cho biết cơ quan chức năng có thể khởi tố vụ án hình sự nếu Khaisilk có hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả tƣơng đƣơng với số lƣợng của hàng thật có giá trị từ 30 triệu đồng trở lên hoặc dƣới 30 triệu đồng nhƣng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này.
Trƣớc đó, chia sẻ với báo chí bên hành lang Quốc hội, đại biểu Dƣơng Trung Quốc cho rằng việc Khaisilk giải thích nguyên nhân do nhân viên tự mua sản phẩm khăn lụa về cắt nhãn gốc sau đó khâu nhãn "made in Vietnam" để bán "không khác gì câu chuyện cái gì cũng đổ cho cậu đánh máy". 24 Theo ông, dù muốn giải thích thế nào, dù là đổ lỗi cho cấp dƣới thì cũng là "không chấp nhận đƣợc". Điều này không tƣơng xứng với danh hiệu, thƣơng hiệu. Ông nói: "Thƣơng hiệu càng lớn thì càng phải chuyên nghiệp.
Và ông chủ phải là ngƣời phải chịu trách nhiệm cao nhất". Hành vi bán hàng "made in China" của Khaisilk đƣợc Bộ trƣởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng nhận xét là "không thể chấp nhận đƣợc". Ông cho biết thông tin này không tốt, nhất là khi chúng ta đang có chủ trƣơng khuyến khích phát triển doanh nghiệp và hàng hóa trong nƣớc. Ông cũng cho rằng cửa hàng Khaisilk của ông Hoàng Khải bán hàng Trung Quốc dƣới mác Khaisilk made in Vietnam "là làm giảm uy tín chất lƣợng của hàng hóa Việt Nam".
Bộ trƣởng Công Thƣơng Trần Tuấn Anh cũng chia sẻ quan điểm về vụ việc bên hành lang Quốc hội ngày 31/10. Ông nói khi có báo cáo tổng hợp về vụ việc, trong đó có báo cáo từ các đơn vị liên quan của Bộ, thêm các thông tin, dấu hiệu, chứng cứ thì các hành vi của Khaisilk cũng nhƣ cửa hàng kinh doanh là nghiêm trọng. Hành vi đó bao gồm việc làm giả nhãn mác cho các sản phẩm nhập từ nƣớc ngoài, lừa dối và gây ảnh hƣởng đến lợi ích của ngƣời tiêu dùng, vi phạm pháp luật ở nhiều khía cạnh khác nhau. Bộ Công Thƣơng cũng nhận thấy có sự phức tạp trong mối liên hệ giữa Tập đoàn Khaisilk với các cửa hàng trực thuộc trong kinh doanh sản phẩm dùng nhãn mác giả nên cần có lực lƣợng chức năng để làm rõ mức độ vi phạm hình sự của hoạt động kinh doanh này.
Thảo luận: 1) Chỉ ra các hành vi vi phạm pháp luật có thể xảy ra trong thực tế của Tập đoàn Khải Silk và cá nhân ông Hoàng Khải. 2) Các quy định pháp luật nào có thể đã bị vi phạm tƣơng ứng với hành vi vi phạm đã đƣợc trình bày ở trên? 2. Tình huống 2: “Nhái thƣơng hiệu và sự lập lờ đánh lận con đen”[4] Một nền kinh tế thị trƣờng với đa dạng các ngành nghề và chủng loại hàng hóa thì ngƣời tiêu dùng sẽ có nhiều cơ hội lựa chọn cho mình những sản phẩm phù hợp và theo họ là tốt nhất. Song, điều đó cũng đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất phải chú trọng trong việc tạo dựng bản sắc riêng cho thƣơng hiệu của mình.
Bản sắc thƣơng hiệu chỉ xuất hiện trong tâm trí của khách hàng mục tiêu khi mà họ bị hấp dẫn bởi giá trị mà thƣơng hiệu ấy mang lại. Vì vậy mà mỗi 25 doanh nghiệp đều cố gắng xây dựng cho thƣơng hiệu của mình một bản sắc riêng, không bị pha trộn hay bị gây nhầm lẫn với các nhãn hiệu khác. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng thành công trong việc này. Bởi vì, để xây dựng đƣợc một thƣơng hiệu có sức sống lâu dài, có thể duy trì qua nhiều xu hƣớng đổi thay đòi hỏi sự đầu tƣ nghiêm túc về tƣ duy và chi phí.
Điều đó l giải tại sao nhiều doanh nghiệp ra đời sau thƣờng ăn theo thƣơng hiệu có uy tín trƣớc đó để đặt tên cho nhãn hiệu của mình, hoặc lấy tên nhãn hiệu gần giống với tên của thƣơng hiệu nổi tiếng đã đƣợc ngƣời tiêu dùng tin cậy. Trên thực tế, việc làm này không chỉ có ảnh hƣởng xấu đối với uy tín của thƣơng hiệu bị xâm phạm mà còn gây tổn hại trực tiếp đến lợi ích của khách hàng, làm cho khách hàng sử dụng sản phẩm kém chất lƣợng mà không hề hay biết. Vì vậy mà, mục đích của nhà sản xuất khi tạo dựng bản sắc thƣơng hiệu chính là bảo vệ lợi ích cho khách hàng. Sao cho, khi khách hàng mua một sản phẩm thì đó là quyết định dựa trên sự hiểu biết rõ ràng về sản phẩm đó chứ không phải mua vì sự nhầm lẫn.
Trong thời gian qua, việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, làm nhái thƣơng hiệu đã đƣợc báo chí đề cập đến. Phần lớn là hiện tƣợng đăng k tên thƣơng mại và tên nhãn hiệu gần giống nhau, thậm chí là trùng nhau. Sự vi phạm này đã xảy ra dƣới nhiều hình thức và trên nhiều lĩnh vực. Trên thị trƣờng, nhiều khách hàng từng bị nhầm lẫn giữa nhãn hiệu LaVie với nhãn hiệu TaVie do tên gọi na ná nhƣ nhau.
Hay việc sử dụng tên thƣơng mại trong lĩnh vực ngân hàng hiện nay là tên các vùng lãnh thổ nhƣ Âu, Á, Đông Nam Á… trong khi ngân hàng lại nằm ở Việt Nam. Điều này đã khiến cho khách hàng lúng túng khi lựa chọn sản phẩm bởi họ không hiểu những tên gọi ấy muốn nói lên điều gì, có phải do nguồn gốc xuất thân của doanh nghiệp hay chỉ đơn thuần là gọi cho “kêu” mà thôi? Cách đặt tên nhƣ vậy thể hiện sự thiếu sáng tạo trong việc tìm ra bản sắc riêng cho nhãn hiệu và sản phẩm của các công ty. Không chỉ vậy, việc những nhãn hiệu ra đời sau bắt chƣớc tên nhãn hiệu gần giống với thƣơng hiệu có úy tín từ trƣớc đã cố ý tạo ra sự nhầm lẫn cho khách hàng khi lựa chọn sản phẩm.