ĐẶT VẤN ĐỀ I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Ngày nay, với thành tựu của các ngành khoa học, nhu cầu cuộc sống con người càng cao. Trong khi đó do tác động của điều kiện tự nhiên, biến đổi khí hậu, kim loại bị ăn mòn đi nhiều, nguồn khoáng sản ngày càng cạn kiệt, do đó, việc đi tìm nguồn nguyên liệu thay thế là rất cần thiết. Vật liệu polime đang được chú ý do những tính năng cơ lí rất cao.
Vật liệu polime với sự phong phú về chủng loại và đa dạng về tính chất đã có mặt khắp mọi lĩnh vực của cuộc sống. Có thể nói, trong cuộc sống con người hiện nay từ ăn mặc đến chỗ ở, phương tiện đi lại đều không thể tách rời vật liệu polime. Polime có nhiều ứng dụng quan trọng trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề của cuộc sống như: • Sản xuất đồ gia dụng: bạn có thể nhận thấy rõ ràng rất nhiều đồ gia dụng sử dụng trong nhà bạn được làm từ nhựa polime như rổ, chai lọ, áo mưa, ống dẫn điện, ống dẫn nước. • Lĩnh vực công nghiệp: các sản phẩm công nghiệp cũng sử dụng rất nhiều nhựa polime như quá trình sản xuất ô tô, máy bay.
• Lĩnh vực thời trang: rất nhiều các loại quần áo hiện nay có pha một phần hoặc hoàn toàn làm từ polime, các túi xách cũng được sử dụng nhiều polime bởi khả năng chống nước và độ bền mà nó mang lại. Mặc dù chúng có những ứng dụng, vai trò quan trọng là thế, thế nhưng cũng để lại nhiều tác động xấu đến với môi trường, con người như : • Quá trình để sản xuất polime sẽ tạo ra khí CO2 làm tăng hiệu ứng nhà kính, gia tăng sự biến đổi khí hậu và kèm theo các hệ lụy tới môi trường sống như: nước biển dâng cao, hạn hán, lũ lụt… • Tác động xấu đến sức khỏe của con người: Vì các chất phụ gia được thêm vào sản phẩm để tạo nên các polime nhân tạo có thể gây tổn thương và làm thoái hóa thần kinh ngoại biên, làm tổn thương các cơ quan sinh dục nam. • Sự tồn tại của polime trong đất và nước sẽ ngăn cản quá trình trao đổi oxy làm xói mòn, sạt lở đất, không giữ được chất dinh dưỡng gây cây cối sinh trưởng không tốt, sinh vật biển có thể bị chết do ăn phải chất thải,… • Các polime ở dưới dạng bao bì plactic sẽ gây tắc nghẽn cống, kênh rạch và ao hồ, gây ứ đọng nước và gây ô nhiễm môi trường. • Nếu bạn đốt những sản phẩm polime sẽ gây độc cho sức khỏe và gây ô nhiễm môi trường trầm trọng.
• Những dạng phế thải từ nhựa nhiệt dẻo như polietilen, polipropilen, polistiren, polivinyl clorua, polimetylmetacrylat hay các sản phẩm từ nhựa nhiệt rắn như epoxi, polieste không no, poliuretan và các chế phẩm từ cao su khi bị thải ra [Type text] Page 1 skkn ảnh hưởng nặng nề đến môi trường do chúng tồn tại trong đất thời gian khá lâu rất khó phân hủy. Nếu đem chôn lấp vừa tốn diện tích đất vừa gây ô nhiễm cho nguồn nước và đất. Nếu dùng phương pháp đốt cũng tốn kém và còn gây ô nhiễm môi trường do khói bụi, làm suy giảm tầng ozon và sinh ra các chất độc hại hữu cơ khó phân hủy. Nếu dùng phương pháp tái sinh thì cũng thu được sản phẩm có chất lượng không cao, mà giá thành lại không phải là thấp.
Bên cạnh đó, con người lại đang sử dụng các loại vật liệu thông dụng này chưa thật sự tiết kiệm, an toàn và có trách nhiệm, thậm chí là bừa bãi. Chính điều này đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường, đến sự phát triển của xã hội. Hóa học là nghành khoa học thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên. Hóa học có sự kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết và thực nghiệm.
Hóa học đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống, sản xuất, góp phần lớn vào sự phát triển kinh tế xã hội. Là một trong những môn học có giá trị thực tiễn cao nhất, hóa học hiện diện ở mọi ngóc ngách trong cuộc sống. Hầu như mỗi vật dụng nào chúng ta đang sử dụng đều là kết quả của hóa học. Từ những món ăn hằng ngày, đồ dùng học tập, thuốc chữa bệnh, đến các hương thơm dịu nhẹ của nước hoa, mỹ phẩm, dược phẩm.
đều là sản phẩm của hóa học. Hóa học được mệnh danh là “khoa học trung tâm của các nghành khoa học”. Vì có rất nhiều nghành khoa học khác đều lấy hóa học làm cơ sở nền tảng phát triển như: vật lí học, sinh học, hay khoa học tội phạm, là cầu nối các nghành khoa học tự nhiên khác như vật lí, sinh học, y dược và địa chất học.Hóa học còn là cơ sở cho nhiều nghành công nghiệp khác phát triển như: công nghiệp, điện tử, luyện kim, dược phẩm,.Từ hàng ngàn năm trước hóa học đã xuất hiện với cái tên vô cùng thú vị “Giả kim thuật”. Giả kim thuật do những nhà giả kim xa xưa nghiên cứu kim loại.
Với mục đích lớn nhất là biến đổi những chất bình thường, giá thành rẻ thành những chất kim loại quý hiếm như vàng. Hóa học hiện diện khắp nơi trong cuộc sống, qua đó thấy được vai trò vô cùng quan trọng của bộ môn hóa học. Ngày nay cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, lao động của con người hiện đại càng nhẹ nhàng hơn, năng suất lao động cao hơn, sản phẩm hàng hóa nhiều hơn phục vụ nhu cầu vật chất và tinh thần của con người ngày càng đa dạng. Song trong công cuộc Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa, quá trình sản xuất của con người cũng làm đã cho môi trường bị ô nhiễm, tài nguyên bị tàn phá nghiêm trọng, thời tiết khí hậu bất thường … Nhân loại đang đứng trước những nguy cơ tiềm ẩn đe doạ cuộc sống như: bệnh tật hiểm nghèo, ảnh hưởng tới tuổi thọ và chất lượng cuộc sống.
Vì vậy, vấn đề ô nhiễm môi trường hiện nay không chỉ đòi hỏi sự quan tâm của một quốc gia, vùng lãnh thổ nào mà là vấn đề quan trọng, cấp thiết của toàn nhân loại. Điều này đã được khẳng định tại Hội nghị của Liên hiệp quốc về “Môi trường và phát triển” họp ở Riô- Đgia nêrô ngày 14/3/2002. Theo báo cáo của Bộ tài nguyên và môi trường, thực trạng môi trường nước ta hiện nay là: Ô nhiễm nước, không khí và đất xuất hiện ở nhiều nơi, nhiều [Type text] Page 2 skkn vấn đề vệ sinh môi trường đã phát sinh cả ở thành thị và nông thôn. Môi trường bắt đầu ô nhiễm, trước hết là do khai thác dầu.
Các sự cố môi trường như bão lụt, hạn hán ngày càng tăng lên. Môi trường bị ô nhiễm là do ý thức bảo vệ môi trường của con người còn kém. Hơn nữa do dân số nước ta tăng nhanh và tập trung quá đông vào các đô thị lớn nên tình trạng ô nhiễm không khí, nguồn nước ngày càng trầm trọng. Điều quan trọng là tình trạng ô nhiễm môi trường đang trực tiếp ảnh hưởng xấu đến đời sống và sức khoẻ của con người.
Các căn bệnh hiểm nghèo như: ung thư, dịch tiêu chảy cấp, bệnh ngoài da đều có nguyên nhân bắt nguồn từ môi trường sống bị ô nhiễm nặng nề. Chính vì vậy việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho con người, đặc biệt là học sinh vô cùng quan trọng, đòi hỏi không chỉ nhà trường mà toàn xã hội cần quan tâm thực hiện. Ở cấp học THPT, nội dung giáo dục môi trường phải được coi là nội dung chính thống, có hệ thống, có chất lượng và phải hiệu quả. Cần phải giúp các em tự mình chiếm lĩnh được tri thức, kỹ năng và tự thân các học sinh xác định được thái độ phải đối xử đúng đắn với thiên nhiên như chính ngôi nhà của mình.
Việc giáo dục môi trường trong nhà trường phổ thông chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng, đặc biệt là với bộ môn có mối liên hệ chặt chẽ đời sống và thực tiễn như bộ môn hóa học thì việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các thế hệ học sinh lại cần được chú trọng hơn nữa. Ngày nay, dạy học phát triển phẩm chất, năng lực đang trở nên phổ biến trên thế giới. Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực thể hiện sự quan tâm tới việc người học làm được gì sau quá trình đào tạo chứ không thuần túy là chỉ biết được gì; quan tâm tới người dạy sẽ dạy như thế nào để hình thành phẩm chất, năng lực của người học chứ không phải chỉ là dạy nội dung gì cho người học với mong muốn người học biết càng nhiều, càng sâu. Dạy học hiện đại đặt ra hàng loạt các yêu cầu đối với các thành tố của hoạt động dạy học, trong đó đặc biệt lưu tâm đến PPDH phát triển phẩm chất, năng lực cho người học.
Xu hướng hiện đại được hiểu là khuynh hướng, chiều hướng mang tính mới, tiên tiến. Xu hướng hiện đại về PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực được xem xét là chiều hướng lựa chọn và sử dụng các PP, KTDH mới, tiên tiến nhằm phát triển phẩm chất, năng lực. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Việc lựa chọn được các PPDH và KTDH phù hợp với khả năng của HS, của GV; tính chất của hoạt động cụ thể trong kế hoạch dạy học, điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường, địa phương nhằm đạt được mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực đã đề ra là hết sức quan trọng.
Định hướng chung của Bộ Giáo Dục về phương pháp dạy học, giáo dục đảm bảo các tiêu chí sau: • Tích hợp, lồng ghép nội dung lý thuyết trong thực hành, thảo luận; kết hợp liên hệ kiến thức, kĩ năng của môn công nghệ với kiến thức, kĩ năng của các môn học, hoạt động giáo dục khác một cách phù hợp, thiết thực. • Chú trọng dạy học trải nghiệm; vận dụng linh hoạt các PP, KT dạy học và hình thức tổ chức, không gian hoạt động, học tập, tạo cơ hội để học sinh rèn luyện kĩ [Type text] Page 3 skkn năng, vận dụng kiến thức thông qua các chủ đề, nội dung thực tế vào thực hành, vận dụng kiến thức vào tình huống thực tế cuộc sống. • Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; tạo điều kiện để học sinh tự tìm hiểu, mở rộng tri thức, tiếp tục phát triển các phẩm chất, năng lực cần thiết của học sinh THPT.