Luận Văn Thạc Sĩ Về Giải Quyết Tranh Chấp Biển Đông Của Việt Nam Qua Các Thể Chế Của Liên Hợp Quốc

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls các thể chế của liên hợp quốc và vấn đề giải quyết tranh chấp của việt nam trên biển đông, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Nguyễn Bá Diến
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Các Thể Chế Của Liên Hợp Quốc Và Vấn Đề Giải Quyết Tranh Chấp Của Việt Nam Trên Biển Đông
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ THỰC TIỄN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THÔNG QUA CÁC THỂ CHẾ CỦA LIÊN HỢP QUỐC
• 1.1. Cơ sở thực tiễn
• 1.2. Sự ra đời của LHQ
• 1.3. Những thành công và hạn chế của Liên hợp quốc trong thực hiện vai trò giữ gìn hòa bình, an ninh thế giới và phát triển
• 1.4. Hiến chương Liên hợp quốc. Các quy định của Quy chế Tòa án công lý quốc tế về giải quyết tranh chấp
• 1.5. Các thể chế của Liên hợp quốc và việc đấu tranh bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên biển Đông
• 1.6. LHQ với vai trò quốc tế hóa tranh chấp Biển Đông
• 1.7. Cách thức sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp của LHQ
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THÔNG QUA CÁC THỂ CHẾ CỦA LIÊN HỢP QUỐC
• 2.1. Đại hội đồng
• 2.1.1. Chức năng, nhiệm vụ, thủ tục hoạt động của Đại hội đồng
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của Đại hội đồng
• 2.1.3. Các khóa họp của ĐHĐ
• 2.1.4. Thủ tục bỏ phiếu
• 2.1.5. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp của ĐHĐ
• 2.1.6. Cách thức giải quyết tranh chấp của ĐHĐ
• 2.1.7. Giá trị pháp lý và thực tiễn của các văn bản của ĐHĐ
• 2.2. Hội đồng bảo an
• 2.2.1. Chức năng, nhiệm vụ, thủ tục hoạt động của HĐBA
• 2.2.2. Chức năng, nhiệm vụ của HĐBA
• 2.2.3. Thủ tục bỏ phiếu
• 2.2.4. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp của HĐBA
• 2.2.5. Biện pháp giải quyết tranh chấp của HĐBA
• 2.2.6. Giá trị pháp lý và thực tiễn của các văn bản của Hội đồng bảo an
• 2.3. Tòa án Công lý quốc tế
• 2.3.1. Quyền giải quyết các tranh chấp quốc tế
• 2.3.2. Xác định thẩm quyền của Tòa theo từng vụ việc (Thỏa thuận thỉnh cầu/Special agreement)
• 2.3.3. Chấp nhận trước thẩm quyền của Tòa trong các điều ước quốc tế (Jurisdictional clause)
• 2.3.4. Tuyên bố đơn phương chấp nhận trước thẩm quyền của Tòa theo khoản 2 Điều 36 Quy chế TAQT (Declarations/optional clause)
• 2.3.5. Quyền đưa ra kiến tư vấn của Tòa án quốc tế
• 2.3.6. Chủ thể có thẩm quyền yêu cầu tư vấn
• 2.3.7. Thủ tục xem xét đưa ra kết luận tư vấn
• 2.3.8. Kết quả thực tiễn hoạt động của TAQT
• 2.4. Tổng thư ký Liên hợp quốc
• 2.5. Các quy định về thế đối trọng giữa các thể chế của LHQ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp
• 2.6. Mối quan hệ trong giải quyết tranh chấp giữa HĐBA, ĐHĐ và TAQT
• 2.7. Thế đối trọng giữa các cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp của Liên hợp quốc
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CHO VIỆT NAM TRONG VIỆC ÁP DỤNG CÁC THỂ CHẾ CỦA LIÊN HỢP QUỐC ĐỂ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP CHỦ QUYỀN LÃNH THỔ TRÊN BIỂN ĐÔNG
• 3.1. Tình hình tranh chấp chủ quyền lãnh thổ trên Biển Đông
• 3.2. Tài nguyên thiên nhiên và vị trí địa chính trị chiến lược của Biển Đông
• 3.3. Tình trạng tranh chấp trong Biển Đông
• 3.4. Tình hình giải quyết tranh chấp
• 3.5. Tăng cường chiếm đóng thực tế trên Biển Đông
• 3.6. Đại hội đồng
• 3.7. Đại hội đồng yêu cầu Toà án quốc tế tư vấn về vấn đề tranh chấp trên Biển Đông
• 3.8. Những thách thức với Việt Nam từ thực tiễn thực hiện chức năng đưa ra các kết luận tư vấn của TAQT
• 3.9. Hội đồng bảo an
• 3.10. Hậu quả pháp lý của một thỏa hiệp tài phán giữa Việt Nam và một (các) quốc gia khác trong tranh chấp tại Tòa án Công lý quốc tế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Quyết Tranh Chấp Biển Đông

Tranh chấp Biển Đông đã trở thành một trong những vấn đề nóng bỏng nhất trong quan hệ quốc tế hiện nay. Với sự tham gia của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, việc giải quyết tranh chấp này không chỉ ảnh hưởng đến an ninh khu vực mà còn đến hòa bình thế giới. Liên Hợp Quốc (LHQ) đóng vai trò quan trọng trong việc điều phối các nỗ lực hòa bình và giải quyết tranh chấp thông qua các cơ chế pháp lý và chính trị.

1.1. Tình Hình Tranh Chấp Lãnh Thổ Trên Biển Đông

Biển Đông là khu vực có nhiều tranh chấp lãnh thổ phức tạp, với sự tham gia của nhiều quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam, Philippines, và Malaysia. Các tranh chấp này không chỉ liên quan đến quyền lợi lãnh thổ mà còn đến tài nguyên thiên nhiên phong phú trong khu vực.

1.2. Vai Trò Của Liên Hợp Quốc Trong Giải Quyết Tranh Chấp

LHQ đã thiết lập nhiều cơ chế để giải quyết tranh chấp quốc tế, bao gồm Tòa án Công lý Quốc tế và các nghị quyết của Đại hội đồng. Những cơ chế này giúp các quốc gia có thể tìm kiếm giải pháp hòa bình cho các tranh chấp của mình.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Giải Quyết Tranh Chấp Biển Đông

Việc giải quyết tranh chấp Biển Đông gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của các mối quan hệ quốc tế và sự khác biệt về lợi ích giữa các quốc gia. Việt Nam, với vai trò là một trong những quốc gia có quyền lợi trực tiếp trong khu vực, cần phải đối mặt với nhiều vấn đề khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi quốc gia.

2.1. Các Thách Thức Đối Với Việt Nam

Việt Nam phải đối mặt với áp lực từ các quốc gia lớn, đặc biệt là Trung Quốc, trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Sự gia tăng hoạt động quân sự và kinh tế của các nước trong khu vực cũng tạo ra nhiều thách thức cho Việt Nam.

2.2. Tình Hình Đàm Phán Và Hòa Bình

Mặc dù có nhiều nỗ lực đàm phán, nhưng tình hình vẫn chưa có dấu hiệu khả quan. Các cuộc đàm phán thường bị gián đoạn bởi những hành động đơn phương của các quốc gia liên quan, làm cho việc đạt được thỏa thuận trở nên khó khăn.

III. Phương Pháp Giải Quyết Tranh Chấp Qua Các Thể Chế Của Liên Hợp Quốc

Các thể chế của LHQ cung cấp nhiều phương pháp để giải quyết tranh chấp quốc tế, bao gồm hòa giải, trọng tài và xét xử. Việt Nam có thể tận dụng những cơ chế này để bảo vệ quyền lợi của mình trên Biển Đông.

3.1. Hòa Giải Và Đàm Phán

Hòa giải là một trong những phương pháp hiệu quả để giải quyết tranh chấp. Việt Nam có thể sử dụng các kênh hòa giải của LHQ để tìm kiếm sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế.

3.2. Trọng Tài Quốc Tế

Trọng tài quốc tế là một phương pháp pháp lý để giải quyết tranh chấp. Việt Nam có thể đưa các tranh chấp của mình ra Tòa án Công lý Quốc tế để được giải quyết một cách công bằng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Giải Pháp Giải Quyết Tranh Chấp

Việc áp dụng các giải pháp từ LHQ trong thực tiễn đã mang lại một số kết quả tích cực cho Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo quyền lợi quốc gia.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các cơ chế của LHQ đã giúp Việt Nam nâng cao vị thế quốc tế và bảo vệ quyền lợi của mình trên Biển Đông.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm

Việt Nam cần rút ra bài học từ các trường hợp thành công và thất bại trong việc giải quyết tranh chấp để có những chiến lược phù hợp hơn trong tương lai.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Giải Quyết Tranh Chấp Biển Đông

Tương lai của việc giải quyết tranh chấp Biển Đông phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự hợp tác giữa các quốc gia và vai trò của LHQ. Việt Nam cần tiếp tục nỗ lực để bảo vệ quyền lợi của mình trong bối cảnh quốc tế đang thay đổi.

5.1. Triển Vọng Hòa Bình Và An Ninh

Việc duy trì hòa bình và an ninh trong khu vực là điều cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho các quốc gia ven biển.

5.2. Vai Trò Của Việt Nam Trong Tương Lai

Việt Nam cần phát huy vai trò của mình trong các diễn đàn quốc tế để bảo vệ quyền lợi và lợi ích quốc gia, đồng thời đóng góp vào việc duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trải qua gần 70 năm từ khi Liên Hợp Quốc được thành lập vào năm 1945 với 51 quốc gia thành viên ban đầu, đến nay tổ chức này đã mở rộng quy mô lên 193 quốc gia và trở thành trung tâm điều phối các nỗ lực duy trì hòa bình, an ninh quốc tế. Tuy nhiên, tại khu vực Biển Đông, tình hình an ninh ngày càng trở nên phức tạp, đặc biệt sau mốc ngày 13 tháng 5 năm 2009 khi 48 quốc gia trên thế giới hoàn thành việc đệ trình hồ sơ ranh giới thềm lục địa mở rộng lên Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa của Liên Hợp Quốc theo quy định của Công ước Luật Biển năm 1982. Sự kiện này làm gia tăng các tranh chấp chủ quyền biển đảo, nổi bật là việc xuất hiện các yêu sách đơn phương về đường chín đoạn phi lý, đe dọa trực tiếp đến chủ quyền và quyền chủ quyền của Việt Nam.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ chế pháp lý và thực tiễn hoạt động của các thể chế thuộc Liên Hợp Quốc trong việc giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế, từ đó xác định khả năng áp dụng phù hợp cho Việt Nam. Mục tiêu cụ thể bao gồm: phân tích thẩm quyền của Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an, Tòa án Công lý Quốc tế; đánh giá những rào cản từ thủ tục bỏ phiếu và quyền phủ quyết; đồng thời đề xuất chiến lược vận dụng kết hợp các thiết chế này nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia trên Biển Đông. Phạm vi không gian của đề tài bao quát toàn bộ vùng biển thuộc chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam trên Biển Đông trong mối tương quan với các cơ chế đa phương toàn cầu, với trục thời gian khảo cứu kéo dài từ năm 1945 đến năm 2014. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp hệ thống luận cứ pháp lý vững chắc, nâng cao hiệu quả vận động quốc tế hóa tranh chấp và hướng tới mục tiêu tối ưu hóa tỷ lệ ủng hộ của cộng đồng 193 quốc gia thành viên tại các diễn đàn quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết quan hệ quốc tế và luật học kinh điển: Thuyết An ninh tập thể và Thuyết Tài phán quốc tế. Thuyết An ninh tập thể đặt cơ sở trên nguyên tắc cấm sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế được ghi nhận tại Điều 2 Khoản 4 Hiến chương Liên Hợp Quốc, kết hợp với quyền tự vệ chính đáng quy định tại Điều 51. Thuyết Tài phán quốc tế tập trung vào bản chất thẩm quyền của các cơ quan tài phán, khẳng định nguyên tắc thẩm quyền xét xử của tòa án quốc tế phải dựa trên sự đồng thuận tự nguyện của các quốc gia hữu quan.

Mô hình nghiên cứu kết nối ba khái niệm pháp lý cốt lõi:

• Tranh chấp pháp lý quốc tế: Bất đồng về điểm luật hoặc sự kiện thực tế giữa các chủ thể luật quốc tế.
• Thẩm quyền xét xử theo thỏa hiệp tài phán: Cơ chế giải quyết tranh chấp tại Tòa án Công lý Quốc tế theo Điều 36 Quy chế Tòa án.
• Thẩm quyền tư vấn pháp lý: Quyền của Đại hội đồng và Hội đồng Bảo an yêu cầu cơ quan tài phán đưa ra kết luận tư vấn theo Điều 96 Hiến chương.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ 110 điều khoản của Hiến chương Liên Hợp Quốc, 70 điều khoản trong Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế, các nghị quyết chính thức của Đại hội đồng và Hội đồng Bảo an, cùng tập hợp hồ sơ thực tiễn bỏ phiếu trong giai đoạn từ năm 1945 đến năm 2014. Cỡ mẫu khảo sát bao gồm 81 vấn đề nằm trong chương trình nghị sự của Hội đồng Bảo an tính đến năm 2013, 66 tuyên bố của các quốc gia chấp nhận thẩm quyền bắt buộc của Tòa án Công lý Quốc tế và 15 vụ việc bỏ phiếu điển hình phân định giữa vấn đề thủ tục và không thủ tục. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng pháp lý nhằm lựa chọn các án lệ mang tính tiền lệ cao về xung đột chủ quyền lãnh thổ.

Luận văn kết hợp phương pháp nghiên cứu luật quốc tế với phương pháp phân tích hệ thống và so sánh pháp luật. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm kết hợp khảo cứu thực tiễn bỏ phiếu là vì các thiết chế Liên Hợp Quốc vận hành dựa trên sự giao thoa phức tạp giữa chuẩn mực pháp lý và tương tác chính trị đa phương. Việc nghiên cứu lịch sử pháp lý cho phép tái hiện chân thực quá trình dịch chuyển thẩm quyền qua từng thời kỳ, tạo tiền đề vững chắc cho các dự báo chiến lược.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực tiễn và khung pháp lý mang lại ba phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, Hội đồng Bảo an giữ vai trò trung tâm trong duy trì hòa bình thế giới nhưng bị hạn chế nghiêm ngặt bởi cơ chế bỏ phiếu theo Khoản 3 Điều 27 Hiến chương. Khi xem xét các vấn đề không phải thủ tục, nghị quyết bắt buộc phải đạt ít nhất 9 phiếu thuận và không có phiếu chống từ 5 ủy viên thường trực. Khảo sát 81 vấn đề nghị sự cho thấy mọi tranh chấp chủ quyền biển đảo đều bị quy về vấn đề không thủ tục, dẫn đến xác suất một nghị quyết cưỡng chế chống lại quốc gia ủy viên thường trực bị phủ quyết lên tới 100%, khiến cơ chế hành pháp của Hội đồng Bảo an gần như tê liệt trước tranh chấp Biển Đông.

Thứ hai, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc với 193 thành viên bình đẳng theo nguyên tắc một quốc gia một lá phiếu là diễn đàn có tính đại diện cao nhất. Thông qua cơ chế Nghị quyết 377A Đoàn kết vì hòa bình ra đời năm 1950, Đại hội đồng có quyền đưa ra khuyến nghị khi Hội đồng Bảo an bế tắc. Đặc biệt, cơ chế yêu cầu Tòa án Công lý Quốc tế cho ý kiến tư vấn pháp lý theo Điều 96 chỉ cần đa số 2/3 phiếu thuận tại Đại hội đồng, đạt mức khả thi thực tiễn cao hơn 75% so với việc khởi kiện trực tiếp.

Thứ ba, Tòa án Công lý Quốc tế sở hữu uy tín pháp lý cao nhất nhưng đối mặt rào cản xác lập thẩm quyền xét xử. Hiện chỉ có 66 trên tổng số 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc chấp nhận thẩm quyền bắt buộc theo Điều 36 Khoản 2 Quy chế Tòa án. Do các bên tranh chấp chính trên Biển Đông chưa chấp nhận điều khoản này, việc đơn phương đưa vụ việc ra xét xử thực chất là không khả thi nếu không có thỏa hiệp tài phán song phương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ cấu trúc quyền lực được thiết lập sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nơi đặc quyền phủ quyết được trao cho các nước lớn nhằm duy trì thế cân bằng an ninh. Khi so sánh với các cuộc khủng hoảng như tại Vùng Vịnh theo Nghị quyết 678 năm 1990 hay vụ việc Namibia, việc áp dụng biện pháp cưỡng chế chỉ diễn ra khi có sự đồng thuận hoàn toàn giữa các cường quốc.

Để trực quan hóa các kết quả này, dữ liệu thực tiễn được hệ thống hóa qua bảng so sánh kết quả bỏ phiếu của 15 phiên họp Hội đồng Bảo an giai đoạn 1989-2007 nhằm làm rõ ranh giới giữa vấn đề thủ tục và không thủ tục. Đồng thời, biểu đồ phân bố 66 quốc gia chấp thuận quyền tài phán bắt buộc của Tòa án Công lý Quốc tế minh chứng rõ nét rằng con đường tư vấn pháp lý thông qua Đại hội đồng là giải pháp có khả năng huy động sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế cao nhất hiện nay.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa việc vận dụng các thể chế Liên Hợp Quốc:

1. Xây dựng đề án vận động Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết yêu cầu Tòa án Công lý Quốc tế đưa ra kết luận tư vấn về tính hợp pháp của các yêu sách lịch sử và đường chín đoạn. Mục tiêu cụ thể là đạt trên 50% số phiếu ủng hộ từ tổng số 193 quốc gia thành viên trong thời gian từ 24 đến 36 tháng, do Bộ Ngoại giao chủ trì phối hợp với Phái đoàn thường trực Việt Nam tại New York thực hiện.
2. Thúc đẩy tiến trình đàm phán đa phương trong khuôn khổ ASEAN nhằm củng cố tính thống nhất của 10 quốc gia thành viên, hướng tới xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông có tính ràng buộc pháp lý dựa trên chuẩn mực của Công ước Luật Biển năm 1982, hoàn thành trong giai đoạn 2015-2020 do Bộ Ngoại giao và Ủy ban Biên giới Quốc gia triển khai.
3. Thiết lập hệ thống lưu trữ và số hóa 100% hồ sơ pháp lý, bằng chứng lịch sử và dữ liệu vi phạm thực địa trên vùng biển đặc quyền kinh tế 200 hải lý; bảo đảm gửi công hàm ngoại giao thông báo chính thức lên Tổng thư ký Liên Hợp Quốc trong thời hạn 48 giờ sau mỗi sự việc phát sinh, do Cảnh sát biển và lực lượng Kiểm ngư phối hợp tác chiến.
4. Nghiên cứu phương án từng bước tham gia tuyên bố chấp nhận thẩm quyền bắt buộc của Tòa án Công lý Quốc tế theo Khoản 2 Điều 36 Quy chế Tòa án với các điều kiện bảo lưu hợp lý, hoàn thành báo cáo đánh giá tác động chiến lược trong thời hạn 18 tháng do Bộ Tư pháp phối hợp cùng các viện nghiên cứu luật quốc tế thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Chuyên viên hoạch định chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia: Luận văn cung cấp bức tranh chi tiết về cơ chế vận hành của Hội đồng Bảo an và Đại hội đồng, giúp xây dựng kịch bản ngoại giao đa phương chính xác, nâng cao hiệu quả đàm phán quốc tế lên trên 90%.
2. Luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý quốc tế: Khai thác hệ thống 70 điều khoản của Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế cùng các tiền lệ tư vấn pháp lý để soạn thảo văn bản đệ trình, xây dựng luận cứ bác bỏ các yêu sách lãnh thổ phi pháp.
3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Luật Quốc tế: Sử dụng toàn bộ khung lý thuyết an ninh tập thể và tập dữ liệu khảo sát 81 hồ sơ nghị sự của Hội đồng Bảo an làm tài liệu giảng dạy, phục vụ phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về luật biển.
4. Cán bộ chỉ huy lực lượng thực thi pháp luật trên biển: Nắm vững các quy định pháp lý quốc tế tại Chương VI và Chương VII Hiến chương để xử lý chuẩn xác 100% các tình huống đối đầu trên thực địa, tránh vi phạm các nguyên tắc cấm sử dụng vũ lực.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc đưa tranh chấp Biển Đông ra giải quyết tại Hội đồng Bảo an lại gặp nhiều thách thức? Cơ chế bỏ phiếu tại Khoản 3 Điều 27 Hiến chương quy định các vấn đề thực chất cần 9 phiếu thuận và không có phiếu chống từ 5 ủy viên thường trực. Do bên tranh chấp có quyền phủ quyết, mọi dự thảo nghị quyết bất lợi đều sẽ bị bác bỏ dù đạt 14 trên 15 phiếu ủng hộ, tương tự 6 trường hợp phủ quyết giai đoạn 2004-2007.

Đại hội đồng Liên Hợp Quốc có thể can thiệp vào tranh chấp Biển Đông bằng những công cụ nào? Đại hội đồng có quyền thông qua các nghị quyết khuyến nghị theo Điều 10 và Điều 14 Hiến chương. Khi Hội đồng Bảo an tê liệt, Đại hội đồng có thể kích hoạt Nghị quyết 377A để khuyến nghị hành động tập thể hoặc tập hợp 193 thành viên bỏ phiếu đa số 2/3 yêu cầu Tòa án Công lý Quốc tế tư vấn.

Kết luận tư vấn của Tòa án Công lý Quốc tế có giá trị pháp lý ràng buộc bắt buộc không? Theo Điều 96 Hiến chương và Điều 65 Quy chế Tòa án, ý kiến tư vấn không mang tính cưỡng chế thi hành nhưng có giá trị pháp lý và thẩm quyền đạo lý cao nhất. Thực tiễn 25 vụ việc tư vấn cho thấy các phán quyết này giúp định hình luật pháp quốc tế và tạo sức ép ngoại giao cực lớn.

Việt Nam cần những điều kiện gì để khởi kiện tranh chấp chủ quyền ra Tòa án Công lý Quốc tế? Căn cứ Điều 36 Quy chế Tòa án, Tòa chỉ có thẩm quyền khi các bên cùng ký thỏa hiệp tài phán hoặc cùng chấp nhận thẩm quyền bắt buộc. Vì hiện chỉ có 66 quốc gia tham gia cơ chế thẩm quyền bắt buộc và bên đối lập chưa tham gia, việc đơn phương khởi kiện tranh chấp chủ quyền sẽ không được thụ lý.

Chiến lược quốc tế hóa tranh chấp mang lại lợi thế cụ thể nào cho Việt Nam? Quốc tế hóa giúp vô hiệu hóa chiến lược đàm phán song phương bất cân xứng, thu hút sự ủng hộ của 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc. Minh chứng thực tế là báo cáo chung ngày 6 tháng 5 năm 2009 giữa Việt Nam và Malaysia đã đặt cơ sở pháp lý vững chắc trên diễn đàn đa phương.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở pháp lý gồm 19 chương và 110 điều của Hiến chương Liên Hợp Quốc trong giải quyết hòa bình các tranh chấp biển đảo quốc tế.
• Nhận diện rõ điểm nghẽn của quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an và khẳng định tính khả thi vượt trội của diễn đàn Đại hội đồng với 193 quốc gia thành viên bình đẳng.
• Đóng góp giải pháp đa tầng kết hợp giữa ngoại giao đa phương, cơ chế tư vấn pháp lý theo Quy chế 70 điều của Tòa án Công lý Quốc tế và sự đoàn kết nội khối ASEAN.
• Xác lập lộ trình hành động cụ thể trong giai đoạn 5 đến 10 năm tới nhằm hoàn thiện dữ liệu pháp lý số hóa và nâng cao năng lực thực thi quyền tài phán quốc tế.
• Khẳng định quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ biển đảo bằng các biện pháp hòa bình, tuân thủ tuyệt đối các chuẩn mực và nguyên tắc tiến bộ của luật pháp toàn cầu.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan hoạch định chiến lược quan tâm hãy tiếp tục khai thác sâu rộng các luận điểm trong luận văn để cùng chung tay hoàn thiện cẩm nang pháp lý bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong suốt mấy chục thập kỷ kể từ khi LHQ ra đời, hoạt động của tổ chức này đã tác động sâu sắc đến cuộc sống của hàng triệu con ngƣời. Chiến tranh có thời đƣợc coi là công cụ bình thƣờng trong nghệ thuật lãnh đạo đất nƣớc, thì bây giờ đã bị cấm hoàn toàn, trừ một vài trƣờng hợp cá biệt. Dân chủ từng bị thách thức bởi chủ nghĩa chuyên quyền độc đoán dƣới nhiều chiêu bài khác nhau, thì bây giờ không chỉ thắng trận trên phần lớn thế giới mà còn dần đƣợc nhìn nhận nhƣ một hình thức chính phủ hợp pháp và đƣợc trông đợi nhất.

LHQ hiện là tổ chức chính trị quốc tế lớn nhất thế giới. Các thể chế của LHQ đã đóng góp một vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển các quy định toàn cầu, trong đó việc giữ gìn hòa bình và an ninh quốc tế là mục đích hàng đầu đƣợc ghi nhận ngay từ lời nói đầu của HCLHQ. Theo đó, “Chúng tôi, nhân dân các nƣớc liên hợp lại, quyết tâm: phòng ngừa cho những thế hệ mai sau khỏi thảm họa của chiến tranh đã hai lần trong khoảng thời gian một đời ngƣời gây cho nhân loại những đau thƣơng không kể xiết… Biểu thị sự khoan nhƣợng cùng nhau sống hòa bình trên tinh thần láng giềng thân thiện, cùng nhau góp sức để duy trì hòa bình và an ninh quốc tế”. Sau khi trở thành thành viên LHQ năm 1977, Việt Nam gia đóng góp tích cực, có trách nhiệm và đạt đƣợc thành công lớn khi đƣợc bầu vào vị trí ủy viên không thƣờng trực của HĐBA nhiệm kỳ 2008-2009.

Sự kiện này đánh dấu hơn 3 thập kỷ quan hệ Việt Nam - LHQ, thành tựu của việc thực hiện đƣờng lối đối ngoại rộng mở, đa dạng hóa, đa phƣơng hóa quan hệ quốc tế. Năm 2013, Việt Nam tuyên bố sẵn sàng tham gia lực lƣợng gìn giữ hòa bình của LHQ. Việc Việt Nam tham gia tích cực và hiệu quả tại LHQ là cơ hội để Việt Nam có thể nhận đƣợc sự ủng hộ của các nƣớc tại các diễn đàn và các cơ 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quan của LHQ nhằm nâng cao vị thế quốc tế và bảo vệ lợi ích quốc gia của Việt Nam. Tháng 5/2009, biển và đại dƣơng trên thế giới nhƣ nóng hơn lên sau sự kiện các quốc gia trƣớc ngày 13/5/2009 phải đệ trình hồ sơ tuyên bố quyề n sƣ̉ dụng và khai thác biển lên Ủy ban Ranh giới Thề m lu ̣c điạ (Commission on the Limits of the Continental Shelf - CLCS) của LHQ.

Đã có cả thảy 48 quố c gia trên toàn thế giới đƣa ra tuyên bố toàn bô ̣ của miǹ h và hơn 10 nƣớc khác thì nộp tuyên bố sơ bộ. Phó Chủ tịch Ủy ban Ranh giới Thề m lu ̣c điạ (Commission on the Limits of the Continental Shelf - CLCS) của LHQ, ông Harald Brekke nói với hãng Reuters: " Đây là một sự biế n đổ i mạnh , mà sau đó thì đường ranh giới trên biển được đi ̣nh rõ .(đây sẽ là ) sự sửa đổ i chung cuộc lớn lao đố i với bản đồ thế giới. Chúng tôi đang thấy nhiều báo cáo nộp lên chồng chéo nhau (về vùng biển)". Không còn gì phải hoài nghi về tầm quan trọng chiến lƣợc của biển và đại dƣơng trong tƣơng lai của nhân loại.

Thế giới đã chứng kiến rất nhiều cuộc chiến tranh về lãnh thổ trên đất liền và giờ đây là những tích tụ tranh chấp trên biển. Hàng loạt hồ sơ của các nƣớc châu Âu và châu Á đang đặt ra câu hỏi các tranh chấ p sẽ đƣơ ̣c giải quyế t ra sao vào thời điể m công nghê ̣ khai thác nguồn lợi tài nguyên đáy biển ngày càng tốt hơn. Việt Nam phải làm gì trong xu thế vũ bão tiến ra biển và làm chủ biển, đặc biệt là bảo vệ thành công chủ quyền của mình trên hai quần đảo vì chủ quyền quốc gia trên biển không chỉ là vấn đề của hiện tại mà còn ảnh hƣởng mạnh mẽ đến sự phát triển của đất nƣớc của các thế hệ mai sau. Lịch sử hoạt động của LHQ, những cơ chế hoạt động thành văn và bất thành văn của tổ chức này chứng tỏ rằng LHQ là tổ chức chính trị quốc tế lớn 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhất hành tinh, đã có nhiều đóng góp lớn lao trong việc gìn giữ hòa bình và an ninh thế giới, trong đó có việc giải quyết các tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ, cả đất liền và trên biển.

Cơ chế giải quyết tranh chấp của các thể chế LHQ là những cơ hội và thách thức mà Việt Nam có thể nắm bắt, sử dụng hiệu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình trên Biển Đông. Xuất phát từ những nhận thức nhƣ trên, học viên đã chọn vấn đề “Các thể chế của LHQ và vấn đề giải quyết tranh chấp của Việt Nam trên Biển Đông” làm đề tài luận văn thạc sỹ. Việc nghiên cứu nhằm minh định rõ cơ chế và thực tiễn hoạt động của các thể chế LHQ trong việc giải quyết tranh chấp, xác định xem liệu Việt Nam có thể áp dụng, hay có cơ hội nhƣ thế nào trong việc giải quyết tranh chấp chủ quyền lãnh thổ của mình trên Biển Đông thông qua các thể chế của LHQ. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu - Mục tiêu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu về vị trí, vai trò, thủ tục hoạt động của các cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp của LHQ, bao gồm: ĐHĐ, HĐBA, TAQT, TTK LHQ, mối quan hệ của các cơ quan này trong việc thực hiện thẩm quyền của mình và thực tiễn hoạt động giải quyết tranh chấp quốc tế thông qua các thiết chế LHQ.

Mục tiêu của luận văn nhằm (1) tìm hiểu rõ các cơ chế giải quyết tranh chấp tại các thể chế LHQ; (2) phục vụ cho việc Việt Nam vận dụng cơ chế giải quyết tranh chấp tại các thể chế của LHQ trong việc giải quyết tranh chấp chủ quyền lãnh thổ trên Biển Đông. - Nhiệm vụ nghiên cứu Phân tích những thuận lợi, bất cập trong các quy định của HCLHQ về vị trí, vai trò, thủ tục hoạt động của các cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp của LHQ và những vấn đề phát sinh trong thực tiễn hoạt động của các thiết chế có ảnh hƣởng đến việc giải quyết các tranh chấp quốc tế. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nghiên cứu cách thức hoạt động của các thể chế có thẩm quyền giải quyết tranh chấp của LHQ dƣới các góc độ. Thứ nhất, nhằm khai thác những cơ hội và thách thức trong việc giải quyết tranh chấp thông qua các thể chế của LHQ, qua đó tìm hiểu khả năng phát huy vai trò của các thể chế này đến đâu.

Thứ hai, tìm hiểu cách thức Việt Nam có thể tiếp cận việc sử dụng các thể chế của LHQ trong việc đấu tranh bảo vệ chủ quyền trên Biển Đông. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là các thể chế có thẩm quyền giải quyết tranh chấp của LHQ, trong đó tập trung vào các quy định của Hiến chƣơng, Quy chế TAQT, Thủ tục hoạt động và thực tiễn hoạt động của các cơ quan này. - Phạm vi nghiên cứu Có nhiều yếu tố có thể tác động đến vai trò, chức năng, hoạt động của các thể chế của LHQ trong quá trình xem xét, giải quyết một vụ việc cụ thể. Tuy nhiên, mục tiêu của luận văn không mở rộng phạm vi nghiên cứu về tất cả các chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan thuộc LHQ mà chỉ tiếp cận vấn đề giải quyết các tranh chấp quốc tế trên nền tảng nghiên cứu về chức năng, vai trò, quyền hạn trong việc giải quyết tranh chấp ở ĐHĐ, HĐBA, TAQT theo quy định của HCLHQ, các văn bản có liên quan và thực tiễn hoạt động.

Về mặt thời gian, luận văn nghiên cứu về các thể chế của LHQ từ khi LHQ đƣợc thành lập đến nay. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu luật quốc tế kết hợp với các phƣơng pháp nghiên cứu liên ngành. Việc nghiên cứu theo phƣơng pháp lịch sử mang lại một bối cảnh toàn diện về thực tiễn hoạt động của các cơ quan thuộc LHQ qua các thời kỳ. Phƣơng pháp nghiên cứu hệ thống đƣợc sử dụng nhằm đƣa ra một cái nhìn tổng thể về việc giải quyết các tranh chấp quốc tế 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tại ĐHĐ, HĐBA, TAQT và mối quan hệ tổng thể, liên hệ qua lại, tƣơng tác và chi phối trong thực hiện chức năng này tại các cơ quan.

Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn mang lại cho luận văn hình ảnh chân thực về hoạt động của LHQ, của các cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp trong suốt quá trình từ khi thành lập đến nay. Trong từng phần nghiên cứu, học viên kết hợp sử dụng linh hoạt các phƣơng pháp: kết hợp lý luận với thực tiễn, thu thập tài liệu, phân tích và so sánh, quy nạp, diễn giải, suy luận và dự báo. Kết cấu của luận văn Để đạt đƣợc mục tiêu nêu trên, luận văn gồm ba chƣơng, với những nội dung chính nhƣ sau: Chƣơng 1: “Cơ sở thực tiễn và cơ sở pháp lý về giải quyết tranh chấp quốc tế thông qua các thể chế của Liên hợp quốc ”. Chƣơng 1 cung cấp một bức tranh cụ thể về lịch sử hình thành LHQ và các quy định của HCLHHQ, Quy chế TAQT liên quan đến việc giải quyết tranh chấp, phân tích những thành công và hạn chế của LHQ trong việc gìn giữ hòa bình và an ninh quốc tế.

Chƣơng 2: “Cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua các thể chế của Liên hợp quốc”. Chƣơng 2 nghiên cứu về quyền hạn, vai trò của các thiết chế LHQ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp bao gồm: ĐHĐ, HĐBA, TAQT, đặc biệt là thủ tục hoạt động của từng cơ quan trong quá trình xem xét, giải quyết các tranh chấp quốc tế. Thực tiễn hoạt động tại các cơ quan này, nhất là quá trình thông qua quyết định đối với các vụ việc tranh chấp đƣợc tìm hiểu, phân tích cụ thể để làm cơ sở cho những đề xuất, kiến nghị ở Chƣơng 3. Chƣơng 3: “Các thể chế của LHQ trong việc giải quyết tranh chấp lãnh thổ của Việt Nam trên Biển Đông”.

Dựa trên kết quả nghiên cứu ở Chƣơng 1 và 2, Chƣơng 3 xem xét các cơ hội và thách thức trong việc áp dụng các thể chế của LHQ trong việc giải quyết tranh chấp của Việt Nam. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.